Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видом красні дорогых радийо слухачів Джемко Трохановскій з той страны нажыво в радию Лем фм Спід варшовского його студия такій продолжаме собі бесіды о языку буде продолжынь днес вельо зато же тем ся вельо нас выберало дакус може не до кінченых буде а не лем продол жыня але і дополніня Кєд бы так быти на уж прецизийным добрі дем кот лем крапка фм то мій майльовый адрес Пише тамта як і пишете файно мі ся з вам бесідує хоц вельо того часу але од того берут ся темы зато не буду уж тепер так перетігал лем пущу наш промоцийно аґітаторско популяризаторскій нашу азбуку Джынґіль як і все А я знам азбуку уж познали мы азбуку А як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси ка як коса ев як лоси м як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ты Но то кєд уж знаме же будлис <unk> знакы два знакы мягі ствердым знакам то вертаме до такой мож поісти едукацийной темы котра была тыжден тому ся мі здає тыжден тому так то кореспонденция од пані підписаной учытелька котра глядат тем Для діти як мож на лекциях лемківского порівнати ріжны річы до себе жебы діти як найбарже зрозуміли і ту маме таку я бесідувала о тым же кєд же нам входит аґлицка лексика до нашого языка до вшыткых языків по правді але до русиньского лемківского языка то такій Такій примір як кликати дакого кликати на компутері то уж єст то уж єст тот єден примір котрий єм подал Я лем тіж доповім же клікати на компутері на мышком там де што робити і тот клік од анґлицкого то кєд сте добрі слухали колиси єден з проґрамів котрый ввіл єм з Михальом та він повіж уж маме такє слово і то іщы од кликаня на пільоті до телевізора коли ся они даде в <unk> роках в нас зачали являти то клинцати так можеме Але то не о тым ту ідеме о тых подібностях кликати і клікати кликати і кликати Я подал іщы такы маленькы ріжны річы котры мож жеме путати як пост і піст Тот Фейсбуковий ци Твітеровий ци Інстаґрамовий пост а піст як великій Филиповий і так дальше успеньскій То сут ріжны слова котры мают два ріжны значыня а можут ся путати понеже высовій піст маме перехід одо і а в пост не маме такого переходу пониже Тот процес был так давно же іщы пост тот Фесбуковий в нас не і ниґде інде не фунґувал зато ту мож собі обудувати том выміном звуків іном букв о і так бесідували лем тіж о подкаст і о тым же В слові подкаст под не єст префіксом то наступна тема Но і бы достал єм пару такых такых темы пару такых пропозиций як мож тото іщы розшырити о наступны слова выбрал єм єдно як таку може пропозицию до розріжніня і ы в лемківскым языку Бо маме фурт проблем з тым посліднім предосунком так кєд зуж мало хто бесідує ы задні єдине ы якє маме бо не єсты то тіж моя така заувага же кєд бесідуєме же сут два ы в нас середнє і заднє тото середнє не єст лем ы А то барже і но добі тото уж то уж може до методолоґіі фычыня але вертаючы до того слова Маме тоту фурт опозицию Як вити і вити быти і быти і хто не розріжнят ы і ы но то Є му ся зліє же мож на кым быти але дакого быти і тота ріжниця фонетична ріжниця уж не єст ту така так добрі єй так добрі не чуєме но то жебы было іщы смішний аґлицкій язык нам ту буде путал бо сут іщы біты штоправда то єсу лем в польскым языку же анґлицкій є часослово ту біт в сенсі в ориґінальным анґлийскым сенсі товчы вдаряты вдаряти котры значыт вызначати ритмы значы дотбіт В сенсі музыка слухати музыку слухати біт Але не лем тото бы значыло кусічка інакше ся вымавлят але в нас ся зливат інчий біт тота єдиниця як меґабіт ґіґабіт і так дальше тота єдиниця Найменьша єдиниця інформациі вынформатиці такы біт тото знаме кільо біты меґабіты ґіґабіты сут іщы байты то разы вісем але уж не буду в тото входил Но і кєд собі так зробиме тоты біты часослова быти бити Е Ци бити не знам бити люде або быти даякы быти два быты єден быт і два быты так же ту можеме собі тіж ся мі здає барз гардіо будувати даяку таку лекцию і даяку таку тему же єднак і иы і ы не в нас То барз ріжны звукы котры зміняют значыня слова але тіж вказати на тото же кєд в насы днес маме і бесідуючы барз загалом то значыт же то єст даяка нова лексика котра Дост недавно до нас пришла або кєд маме і то тот не єст наше наше прадавне і бо оно ся змінило з О або з Е так як ріка або ы ніч там колиси было або О або е Властиві є но і треба тото розріжнити што так мож вести кусічка такых тем з історичной ґраматикы з істориі языка котры не будут такым марсфаховым професийональным або може переінтелектуалізуваным Выкладом лем такым на примірах таком темом котра буде вказана на примірах же же в нас і ы і і ы то ріжны звукы ріжны інакше записуваны ты тіж записуваны тіж буквами Найде мі ся види же кєде тот анґлийскій язык входит тото мож бы го схоснувати аж і до наукы лемківского языка дякую за тоту за тоту За тот примір я іщы сам выдумал єден єст такій анґлийскій термін котрий не тлумачыт ся тлумачыт ся ф нас як пресовы материялы так бы м тото повіл І тото ся называт уж в медиях барз час той схоснуване як прес кіт през од пресы кіт як такій нов Збір інформаций так бы м тото і през кіт або медия кітно Але тот кітно як знаме кіт тот наш кіт котрого знаме котрого же і маме дома того кота ноту уж видиме же кєд єст єден кіт але і два коты і там в єдным сові єст і кіт а в другым коты то ту видиме же то мусит быти давне О котре фы в запертых складах перешло в і зато маме кіт ани кот як напрямі в польскым языку Но але кєд уж достанеме будеме робити в медиях де то без часно там там барзы розповсюджена єст тота бым рік лексика котру назвы Бражова лексика котра баршасто не тлумачыт даякых понят дефіниций названь лем бере просто з анґлицкого зато і тот през кіт То не єст пресовий кіт так же монеє пресовых котів лем през кіт а в множыні през кіты то такій не може примір котрий котрий бы м повіл жы Тоты материялы для пресы котрый удоступнят даякій орґанізатор промотор або ріжны річы мож ци то такы офіцияльны офіцияльный документ котрый єст передаваний журналистам ци тым котры котрым хотіли ся дашто ся дознати о офіцияльным підході орґанізатора но то єст тот прескід зрыхтувана інформация збір ріжных річы тіж знимок тіж тіж мотузків тіж такых хы такых такых річы котры мож схоснувати даде інде Но і што зно най буде же тот кіт і біты так на скоро не на наскоро выдумане дякуютіж за тоту тему і за вашы пропозициі было іх більше я лем хочу дати приміры котры котры ту виджу як тоты што бы могли помочы в трудным лемківскым языку вченым В реалиях ци великого розпорушыня ци аж і того же діти лемківскій язык познают допіро в школі і не выносят го на жаль схыжы А я запрошу на музику і о хвильку чуєме ся зас кінчучы інчу тему ра Іванку Іванку з другой страны Ярку з другой страны Ярку Вісла бы м до тебе Ішла бы м до тебы взяла вода лав Ішла бы м до тебе Ішла бы м до тебы Зяла вода лав Лавочка тоненька Бода студененька А я молоденька год нас ся зломити годна ся зломити а я ся втопити Годна ся зломити годна ся зломити А я савто пити Іван Квечерком приди дораз тако Биди ту нас тако Дам я ту пізнати Коли пи дуцмати і нянькоі мати Тамяту пізнати Коли пиду цбати і нянькоі мати На дворі солома Не є старий дома не є старий номва а як буде сильо а як буде сильо Можеш прийти сміло А як буде сино А як буде сино можеш прийти смило А я продолжаючым же кінчучы або дополняючы наступну тему яка являла ся в послідніх словицях Перейду до етимолоґіі то значыт до той части языкознавства котра бадат походжыня слів І ту до той темы котру зачал єй пан Браям з Галичыном і пан Мартин зо своім дополніньом і з новом темом котрой очывидно ани днеска не зачнул за тото жебы скінчыти єдно жебы ся брати за другє Обіцяєм же дакус по те евре тизую з том етимолоґійом што то єст тота етимолоґія Як ґу ній підходити як ся ґу ній підходит так науково і практичні жебы знати же то не єст такє легкє з том етимолоґійом Но а што но так Буду давал примірі жебы сте думали же то тіж даякій науковій выклад будякій выклад ци просто даякы дефініциі котры треба записати здати і вышмарити з памяти Но добрі Бы бесідую о тым што той етимолоґія предовшыткым она лучыт вельо вельо даных вельо справ з обшыри історичной фонолоґіі то значыт як ся даны слова зміняли дакы фоно фонетичны процесы о котрых уж єм низка бесідувал так як давний кот вєзнас бесідуєме кіт бо в запертым складі о перехеду Лі а уж в слові кот неє того то такы такы річы треба взяти до увагы треба зрівнувати то така порівнавчоязыкознавча метода і реконструкция праформ то значыт уж вельо єст досліджене Але як ідучы дозаду з вельома языками подібныма заложме днеславяньскыма дійти до той єдной формы од котрой вшыткы мали тоту єдну єдину форму де уж потім собі пішли своіма дорогами так але увага тота єдна форма іщы была близка з інчыма родинами языків з ґерманьскыма з романьскыма і так дале і так дале То сут тоты тоты такы аспекты Треба тіж звяти до увагы як ся бадат як ся бадат м слова і прібує дашто з них вывнескувати саму Самы зміны в рамках єдного языка в рамках його діалектів мы маме дост велику обшыр кєд іде о русиньскій язык од ужгорода дощевниці та писар Русенко але то іщы дальше бо том заугородом то іщы го кілько там іщы єст той русиньской обшыри Зато Зато ту тіж треба тото брати під увагу саму структуру внутрішню структуру даного языка І тіж треба брати під увагу тото же тот язык не єст з космосу всаджений де в дану обшыр і не єст загороджений великым муром і не мат контакту з інчыма языками пониже Як знате сусідуючы языкы барз на себе влияют хоц бы не знам як были то мерметычны соспільства то єднак меджеязыковы контакты будякы не лем языковы ци меджеякы зыковы контакты все будут мати Но і жебы науково або плем і добрі підыйти до тых основ етимолоґіі то треба то треба найти ріжны реґулярны м одповідньости не знам ци такє слово єст на скоро бесідує але кєди здешто одповіднє то і одповідністійше буде дам такій примір славяньскє слово ґорд ґорд котре знаме може в інчых славяньскых языках якы ґруд по польскы Ґрат в полудньовославяньскых языках город в нас з полноголосом і Дудіж знаме чом был в нас полн голос і так і так но то уж языкознавці дошли до того же то єст загорода городжыня ци загороджены місты Што потім зачало мати значыня уж як напримір Замок нале замок тіж єст огородженый замок тіж єст даєк выгородженый одтятий од решты світа зато і барз часто в днес Замок наш нажнешній замок по словацкій стороні бесідуют на тото гра сто зо словацкого языка Но як єм бесідувал жебы іти дозаду і смотріти на тоты подібности ци в праславяньскым ґорт не видите може такых подібности як напримір в анґлицкым праславяньскє ґорт аґлийскєн німецкій ґартен праславяньскій ґорт то очывидно тіж ту безпосередній звязок видиме пониже і ґарден ци німецкій ґаґартен єст барз подібне до праславяньского ґорт і тіж значыт загороджыня огороджений терен загорідка за тоту видиме же як близко дакотры слова іщы доднес звучат в ріжных аж родинах языків не мусят быти з той самой родины можут быти быти в інчых Ци тіж напримір такы як Нічы наша ніч і анґлицкє найт і німецкє нахт мают абсолютні єден єдного предка ідут од того самого коли си были єдным давно давно тому надакым там індоевропейскым ци приіндоевропейскым ґрунті а ся розышлит тоты языкы по світі Як видиме на тых двох примірах ци ци ґорд ци цинокт праславяньского то тото видиме же і в інчых языках неславяньскых языках тоты тоты слова сут сут дост подібны Но і на тій основі на тій базі можеме собі глядати ріжных подібности градачы етимолоґію даякого слова Можеме іти смотріти на інчы бы словникы мы можеме смотріти на знаючы тіж якы фонетичны процесы проходили в даных языках або чом по лемківскы будеме мати барвінок по польскы барвінек Чом в нас єст ок а по польскы єст ек тот суфікс добрі знати як ся розвивал язык в тым примірі ты як розвивали ся єры тоты такы гласны котрых уж не є в лемківскым языку і в більшости языків кусіцька остало в болгарскым але то В вымові але то лем так барз загально бесідую Ци тіж вкінци муж мусиме посмотріти досліджаючы темолоґію дакого слова як то єст хронолоґійом ріжных річы понеже ужым бесідувало о тых меджеязыковых контактах Но і тоты меджеязыковы контакты на примірі то што єм коли споминал господар єст такє старославяньскє слово А мы маме ґазду так і бесідуєме же то мадярскє ноле треба тіж піти де вбити ся в мадярскій язык де знаме зы ґазда пришло од славяньского господар там ся там достало таку форму ґазда і пришло До нас базуючы на тых меджеязыковых контактах В виді ґазды напевно в нас был перше господар але был выпертий через мадярского ґазду котрий і так походит од од господаря За тоту як видиме барз вельо тых аспектів треба получыти но і тіж треба быти вычуленым Я долгій час думал же же кєрат глядал єм долго з запожычыня же то єст з мадярского кєрат Не беручы до увагы нашы взнали єм але хотіл єм найти ци може єднак я бы думал правду а не мал єм правды ци кєрат то од мадярского кія рад же то єст лемківскє запожычено як кєра закрут так І то єст фактичні закрут але кєрат тото што кін докола ходит то іде просто з німецкого Но і то сут тоты тоты такы аспекты котры барз часто часто видиме досліджуючу етимолоґію до даного слова Нобо треба то взяти даякы старшы джерела старо друкы ци даякы інчы інчы документы стары якы ся розвивали тоты слова Но ту тіж іде тіж до того же барз важна єст реконструкция а туж барз вельо было зроблене то значыт реконструкция полігат на тым же не маме записа науковці мы лем науковці не мают записаного даного джерела але на примірі того праславяньского слова ґорд они дошли до того же мусіла быти така форма ґорд пониже в польскых містах словацкых містах в лемківскых містах в росийскых містах а в інчых славяньскых языках містах і накладаючы на тото вшыткы уж знаны фонетичны процесы в тых языках Ішли до знаду жебы ся стрітити в єдным місци Тотота реконструкция тіж єст важна і тота знаня котре котре котре уж выпрацували дослідникы етимолоґіі языкознавці єст ту барз барз істотне Тутіж єдно повісти же тото што уж было досліджене не все мусит быти правдом Бо коли бракує доказів но то етимолоґіі зачынают вертати до тото до того што не ґуют же нейчысты як народна етимолоґія бо она ся не спимат она ся якоси так не вяже з даякым лоґічным поясніньом най товды розкладают рухы Но і Ту находит ся тото свобідне місце для досліджынь Но хоц треба поістити тяжкых кєд за тоты рокы в розвитку языкознавства уж од ох уж добрых <unk> такого порядного языкознавства <unk> років то кєд же іщы нихто не дошол до даякых внесків в примірі даякых слів одкале они походят або сут жывы дискусиі ното значыт циту єст тота простір до до на тота обшыр до досліджынь ци до высліня свойой Гіпотеза є таку єдну высуну єй як раз тепер консультую з языка знайцями ци наш баюз значыт котрий міг бы быти мадярскым баюсом має подібну стежку же пришол од уса або од юса до матярского языка достал давний славяньскій префіксы ба хоц він Не по правді спочатку міг быти па так як палук як павз як памят коли си то был префікс і вкінци Лем осіл в мадярскым языку як баюс котрий мы приняли до себе і бесідуєме днес о баюсах То моя гіпотеза єдна з вельох кєд даколи до даякого консенсусу дійду з б інчыма мудрыма ні з мудрыма я не бесідую з тото барз любительско роблю аматорско Але то вам напевно принесу дакы інформациі Ну штос і так выглядат в великым скорочылю етимолоґія так дод до ней треба підходити такій треба понимати значыт не вдумати собі же мі ся здає же дашто од дачого походит Часами то єст барз єднозначне як смериковец і Шкіртне бо відомо же ідут од нас дерев Але в вельох інчых примірах Но то уж не буде так легкє но і ту кєд мате выдаякы думкы кажда думка єст добра пиште на демкы Ет лем крапка фм радо радо Возму тему або принаймні подумам од чого она іде як напримір о славі Ярмута од пана Мартіна Дякую за тему буду ся ньом занима Тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця