Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #128 - 2025 06 02
Ep. 128

Слововиця #128 - 2025 06 02

•

Episode description

Слововиця #128 - 2025 06 02

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest poświęcona łemkowskiemu/rusińskiemu słowu нич i jego różnym użyciom: jako wyrazu zaprzeczenia, w pieśni w sensie odnoszącym się do chwili przed pójściem oraz jako formy mylonej z konstrukcją porównawczą. Prowadzący omawia też lokalną, środkowołemkowską wymowę słowa ніч jako нич i podkreśla, że mimo takiej wymowy należy zapisywać je przez і.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і Слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Вы там красні в словици о языку і на языках значыт будеме днес зас собі бесідувати о лемківскым русиньскым языку вы там красні лемко Трохановскій з той стороны Но і што ж помаленкы з ачынами одраз ся признам же нияк єм не смотрил по послідній тыжден Нажыт кус ім смотріл знам хто написал але не мал ем часу одписувати пробачте на дроблю того тыжня пару Як бы м повіл пару тем уж єм такы по самых темах виділ і навязуючых до попередніх проґрамів І дакых новых то оброблю іщы але наднес єст така єдна тема котром бы м ся хотіл заняти но але памятайте же все зачынаме собі лемківском азбуком і тым вершыком жебы лем вошло в кров А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто б як буков ве як Ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква йот як Йоси Каяк коса ел як лоси м як мала О як орел є як пані р як руснак С як слуга ты як дерка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык пша як Школа ща як щавія як Явір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком В тыжден тому сме бесідували о тым же ліє Але лялом Дякую за вашы коментарі думам же сме собі пояснили тото кєд добрі одчытам ваше майлі а я одраз Подам на якій маль пиште ЛЕМ капка <unk> дякую за Вашу кореспонденцию о котрій за котру ся так як єм бесідувал возмом але знати часом єст так же приходит тема котра выходит з такой бесіды прямой бесіды з чловеком І деси там она в голові стає а ся сотвує з такыма темамиты деси были порушаны на тых майлях на ґрупах о котрых сме бесідували но і так єст зо словом Ничы Знам же знам же в Озбуці сме чули же на І ся в лемківскым языку нич не зачне а декотры люде бесідуют же іду там де си іду Но і то буде єдна з тых тем котры днес певно введу до того проґраму бы проґраму але добі слово нич Здавало бы ся нам же вшыткы знаме што значыт слово нич Ани си хыбаль памятаме же тото тот місце назывник може не быти місценазывником але о тым пізнійше Найперше о тым же нич штоси значыт значыт нич не значыт само але нич яко тако значыт то місце за назывник котрий нам помагат жебы дашто заперечыти нич ся не подіяло так дашто е дашто о подакым або або дачым на золотым підметі не мам нич до повіджыня Е тіж так можеме повісти но і ту ся зараз застанавляме Ено бо тото нич од чого оно походит Но ту треба одраз вказати на тото же же більше нам бы днес повіл певній росийскій язык або украіньскій язык о це о тото ся взяло бо там уж будеме видіти тото запередчыня Ништо то по русийскы а нищо ніщо то по украіньскы Аче ту будеме видіти же він ся складат або етимо лоґічно так первісні там видиме же ни і што Но в нас ся оно тото скоротіло до той формы нич Подібна форма єси в польскым пи подібна і словацкым подібна в чешкым языку але ся мі здає же я не до того буду тепер вюл Зато же нич Здавало бы ся нам же кєд походит одни і што но то Тото што одмінят Алес часто повіме не мам нич не мам нич Не мам нич до бесіды не мам нич значыт же єм бідний не мам нич ся не подіяло Тото єст на нич Ак і ту видиме же же первістні якоси бы тото нич нам не все ся хоче одміняти Хоц треба повісти же од часу до часу Бы сме хотіли го одмінити але тіж не все Не призерал єм ся ничому такому што бы м я може дашто заінтересувало так Тота бесіда іде ґуничому ґу ничому нак але не виджу нич такє што бы мя заінтересувало Тота бесіда може быти тіж о ничым Так і ту уж одміняме Але так бы м повіл же отже тото нич ся так чудачні часом заховує Зато же одміняме го лем товды як двойні заперечаме тото єст на нич там заперечаме раз Бо нич уж ту єст тото тото заперечыня не виджу Нич Налеча самы як Знаме даколи ся нам так іде на язык не виджу ничого Но ту так штучні тото звучыт бо тото не виджу нич што бы міг зробити не виджу нич што бы міг дізріти но і зато тото нич барз часто робит нам проблем Але ци то єден проблем З тым нич котре котре внеска бы м хотілы представити певно як ся додумуєте ні Е нич не чую тото на нич часом тото о ничым але добрі не маме часами ріжны Співанків співанок тепер тепер навернул Бо єст єдна така співанка котра барз але то барз Часто прібуєме Не розумієм же нич може значыти дашто інче Я уж іду до той співанкы Е то значыт в третій стрічі певно памятате такой знаной співанкы котра має тіж словацкы версиі Але тоту третю стрічку має хыба лем лемківску то такій цитат тя уж жебы м го не попутал нич підеме горі світом черкнеме ся погариком Барз часто чути на ріжных імпрезах на ватрах на огнисках на стрічах Бы на інчых інчого рода акциях же чуєме же мы підеме горі світом черкнеме ся погариком там зачнейме од початку же налі мила налі додна ты выбити го не годна І ставляме тото мы мы підеме горі Світом черкнеме ся погариком Но і так но і тото має даякій сенсо згоджу ся з вами но але послухайме іщы раз Налі мила налі додна мыпити го не годна нич підеме горі Світом черкнеме ся погариків Но і о тото нич мі ту тепер іде зато же нич має ту цілком інче значыня же нич підеме значыт Пока не підеме зараз перед тым як підеме собі то іщы перед тым іщы кєд выйдеме іщы кєд черкнеме ся погариком і ту іде о тото ничкотре барз але то барзбутаме Другій бут котрий о посліднім часі єм спостеріг і тіж сме о тым бесідували на нашых майлях то бы м пові же такє інче Нич котре ужы може в такым в такій першій думці єст хоснуване якы правильне але то і тота гіперправильніст Дам такій вам примір котрий специяльні є занотувал лем в єдным місци было іх більше нич рік Тому Но і ту як раз нияк тото нич не буде выпасувало зато же тото нич здає ся мі же то єст якыса така асоцияция з польскым ніж То значыт лем в єдным місци было іх більше і ту бы сме мусіли дати як рік Тому Зыт порівнюєме тот рік до тамтого рока зночы тепер і до тамтого рока але ту схоснуєме лем абсолютні як Підсуму собі што значыт нич Нич значыт нич тото нам на нич тото єст о ничым Часом одміняме часом не одміняме Маме другє значыня того слова нич підеме горі світом значыт іщы перед тым як підеме горі Світом черкнеме ся погариком О тым памятайме І тото другє нич котре із блудом барз часто тіж мы Хоснуваным барз часто тіж такій буд ся являт тот примір лем в єдным місци было іх більше і ту не буде нич Лем як рік тому В тот спосіб собі сопоставляме тото і тото єдно і другє Лем в єдным місци было іх більше як рік тому Но добрі но а певно ся тіж додумуєте же єст іщы єдно або іщы єдна нич Но і о тым собі повіме поперлі Ей бытця пляця сон горяты А семи гей екы на луці зверніме міла зверні мі воды пяры ялкы ей гелька Не так звіяка як має рану Іде з доволи елю рано Ей гей недям радо Неділю рано змоди А ут мой більо єм панярком подій ем пандярком подіб я залам дале дораз бы я так ге гей направо падала Не так направы якляць бодала Ем єрод падала маця конопльы зеленею боты маця дя чорного ради бая дзьодя ради бая дзьодя Аія бы купіла свойому мілом Аія бы купіла свойому мілом зява собі засмуркам зєма собі засмуркам яком памята соди памята зимарод Бесідуєм собі днес Словици о Слові нич Я знам же може то на нич але на нич буде найбарже товды кєд не будете того хоснувати або будете тото злі То значыт то не мі такій розказ лем проба ведіня тепер того місце назывника нич до даякого речыня котре котре бы м зачалы хоснувати хоснувати ушы в практиці так но добрі Но і повідім собі же тото нич має іщы єдно значыня о што ж повісти такє значыня же то інчий кусічка Місценазывник но і пробачте то приназывник котрий єст тым разом неодмінний значыт він в тым місци буде служыл до получыня даякых слів і выражынь в речыню і выражат даякы реляциі медже нима так Даякы реляциі в просторі в часі ци даяку причыну дачого но і ту єм подал тоту тоты примір пісні котру не все хоснуєме добрі то значыт Налі Миланалі Додна Ты выпити го не годна Нич Підеме гори світом черекнеме ся погариком Хоснуйте тото або так звучыт ориґінал а я лем повім же знам анеґдоту як тота третя стрічка постала она хыба в вісемдесятых роках повстала і знам хыба автора не знам на кілько тота анеґдотка єст Правдива но але то дост нова нова стрічка до тых двох котры сут подібны і в словацкым языку і ся мі здає же чуєм інчы языковы редакциі Но добрі но то знаме же нич має уж ту два значыня єдно як місценазывник другє як приназывник Но то добрі Но то што тепер буде Ано тото што єм повім на самым початку проґраму навезуючы до єдной до єдного єдной части азбукы а я знам азбуку і там чуєме же на и ся нич не зачне Но і так єм повіл же на и ся нич не зачне але часом На середній Лемковині хыбаль на єй барже чуєме таку вымову же можеме даде іти то ся мі здає же то єдиний такій примір котрый єм чул хыбаль же вызнате піщы дакы на І Вымові очывидно же то пришлийте на <unk> ЛЕМ фм но так але іщы маме такє слово де заміст і того нормативного Колисим о тым бесідувал о тым І Чом аж і як Середня Лемковина бесідує через и пишеме і предовшыткым на початку на початку слова Но добрі єст іщы єдно нич лем тото нич єст в вымові Бесідую о ночы о тым отій темній Части дня котра зачынат ся Як ся зміни не як ся змеркат як ся уж змеркне товды зачынат ся ніч але на середі Лемковины барз часто чуєме тоту тверджу вымову і товды будеме чути же то єст нич Но якє собі сопоставиме же маме нич же нич ся не подіяло тото мі на ничы або нич підеме горі світом черкнеме ся погариком то маме іщы третє введіня нич котре одраз повім же бесідуйме або вымовме як хочеме тоту Ніч ци тоту нич але все запишме через і Повім так чом так єст зато маме принцип такій котрий нераз єм бесідувал в Словици о тым принципі о тым о тій фонетычній выміні історичній фонетичній выміні коли то давне о як бы знаходило ся в в запертым складі но то оно переходило в і очывидно даде локально оно ствердніло і о кілько тото і часом змягчат попередній согласний тото і котре вышло со так якы в слові ніч Но то середня Лемковина повіст о ним нич Но але уж вшыткы повідят же ни той ночы мы бы пішол єм том ночы ом сут дві ночы три ночы Е і мож ходити по ночах даде так там ся де чуєме о зато же в тым складі де єст В першым одмінку ту будеме мати І або в вымові ы бо там маме запертий склад закінчений на чы але уж неє кого чого но чы Перший склад ся кінчыт на о Ходити по но чах значыт тамтіж буде но і тот склад ся кінчыт на О Но і ту я лем приведу пару такых такых примірів як зы інчыма альтернациями значытыма вымінами бо часом і є давне е може так легше пові вміняло ся на і ну і тіж оно на середній Лемковині єст вымавляне як ы то єст рика до того як бесідуют баджея Ґєріка то єст так як силь і ту тіж Зазначу же то цікавий примір же і в насередній на Лемковині і в нормативным записі там не запшеме і то єднак тота сіль ту видиме же тото м і походит од о бо в тым слові сіль тото і не змящат с То так як в чужым слові в математичным слові <unk> І такых такых такых пар може слів о і ту такє така не така підповід для учытелів бо тіж посліднім часом пару проґрамів до пару в проґрамів ім вводил такы приміры Ріжных тем для учеників як мож сопоставити ріжны слова жебы заінтересувати учеників як ся пише як жебы ввести до конспекту жебы при нагоді повісти напримір о тій історичній зміні Е або о на і То то єст тота наша ніч котру часом вымовлям як нич то єст наша сіль котру вым як силь і што там іщы мож повісти дакы інчы пары котры уж значат чысто дашто інче як піл і пил як бич тот бич до коня як і біч місто біч і такых ся мі здає слів іщы вельо бы сме непевно нашли Але добрі піцуєме собі по музыці О чым то днес Было дівчата моє ге ге ге гех мавти пай нічом не любуєте гыга омель такых лавти пай нічом не любоє де ейо а Ані головти паньота маме ге гекоме берай дендюка з росами ейо айом зелені Такове берай дедюка з росамим зелені ані готи пань зелені Тогы папы папали папали пары пайво ци пай люблят єй з тебе комерай сомієм Паіво ци па зонакы ней Но іде нич зато може мою бесіда уж на нич зато нич ся розійдеме то повім же буде інакше нич тыжден тому То был єден бут тот послідній Іденич то середньолемківска вымова слова ніч не нормативно так запишме через І Зато підсумуйме собі Іде ніч зато може м моя бесіда уж на нич Зато нич ся розыйдеме то буде чысто інакше як тыжден тому А то была словиця пиштена Дмка ЛЕМ Крапка фм а бесідувал до вас Лемко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця