Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме в Словицях Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витайте доррадию слухачы радию зломи ся зас стрітити в проґрамі Словиця бо то о языку кєд так тыжден Чловек не думат ся мі здає Я думам фурт жебы од тыжня на тыжден піти піти з проґрамом тмушу фурт думати Але ся мі здає же вас такє чую од жытек повім з другой строны радия же же мінімум раз на тыжде на языку треба повісти ной то як раз тот час проґрам Славиця ви там красні мій ема і то демко ет лем крапка фм і дальше заохочам до Вашого писаня до вашой кореспонденциі жебы сме мали о чым сідувати Значей так будеме мати але найлегше найфайнійше і найпрільнійше ся не робит на тым материялі што высилате но і дробте так дальше зашто як все азбуком і нашым азбуковым дінґлом од Петра Мурянкы з Букваря но і підеме собі з нашыма тымами А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мавак О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знак два знак мякій з твердым знаком ды А тыжден тому бесідували сме в попереднім проґрамі сме бесідували о ничым значы не то же не о ничым або же сме нич не повіли бесідували сме о Слові нич і ту сме собі зачепили такы два аспекты Бо нич барз часто на середній Лемковині єст така зумова Той поры дня той дня той поры добы котраколи єст темно як то єст нашы нормативны ніч Але Але на середній в Лемковині без часто чуєме тоту тверду вымову без змягчаючого і Так і перешли сме собі до слова Нич так як в співанці Налі мила Налі додна ты выпити го не годна нич підеме горі світом черкнеме ся погариком і я ту дякую за вашу увагу Повіл єм же нич то мал бы быти приназивны приназывник такім повіл Я ся одразу мушу оправдати же барз часто вчас проґраму бо він нажыво дискутуєме собі як раз о приназивниках гы сме бесідували з єдном слухачком і так хыбаль бі ся повіло же тото слово нич она ма быти приназывником Ні не єст приназывником напевно ні то злучник тото злучник така Часты мовы котра называт ся злучник значыт тота слово котре єст помічным словом зато ся называт злучником або союзом зато же такє слово лучыт даякы самодільны слова ци даякы ґрупы слів но і тіж части зложеного речыня так такы Мы більше лоґічны выражыня так бы м повіно і як раз злучникы надают тіжы значыня тому м тому уж новому выражыню мы новому речыню і так дальше бо як собі посмотриме напримір На зложены речыня так же пішол єм там горі селом і стрітил єм дакого ту Маме зложене речыня ту не буду входил о структуру речыня днес може не буду входил структуру речыня але мі ту видиме же Не же о кілько о кілько ту і не наставлят але в примі в примірах підрядного речыня зложеного речыня Маме нич підеме горі Світом на ліміла додна бо мы нич підеме горі Світом значыт ту нам уж одраз вказує же по тым зручнику нич по перше буде выступувало часослово завершене часослово то значыт не можеме повісти же нич ідеме горы світом Ну ні ту нич абсолютно вказує на тото же мусит быти там схоснуваний схоснуване часослово але завершене часослово значыти нич з ім нич ім не буде Нич зімы то іщы дашто зроблю нич приду то іщы дашто повім нич ш поіхам Там а не нич іхам бо то не буде мало сенсу Думам же тоту маленьку ріжницю ріжницю Видите і чуєте Ну і такто так то єст же же же ящы раз ся мушу пробачте на скоро постарам ся уж не занимати вчас проґраму парома нараз річами бы кты бесідуют м За ох жебы с ти тепер припомнул тот резольґіст за дві дві сорокы за хвіст не зімаш о же за в тым самым часі два птахы тяжко тяжко зімати Но так ци так переробили сме собі тото нич але памятайте же нич в тым нич котре іде од ни і што бо оно етимолоґічно тото о тым зо сі бесідували А тото ни мож получыти з вельома вельом ани тост частка Ту треба собі повісти же то счастка і можеме то снеґоюча частка Можеме собі єй схоснувати в такых речынях ни то ни там то ни Ни пес ни рыба О такєм колиси чул остачут ни рыбане мясо як такє з дашто такє жадне Но Але то в фразелоґізмах або в сопоставліню двох двох ріжных слів нерыбане мясо Но і але треба памятати же тота частка не барз часто як неґуюча як антонімічно входит до вельох вельох інчых слів То посмотме собі но маме нич але маме тіж нихто Маме ничый Чый і ничый хто нихто Ідучы дальше Якій Ниякій Коли николи тутіж файні же часом часом хосустуєме ниґда і то барз тіж файна форма пониже понозона старша як николи понеже колим Пришло до нас дакус си дакус пізнійше то новша версия версия того присловника мы николи ниґде ниґда Ниякій ничы ту уж єм бесідувал нас значыт же тота частка ниґуюча частка ни барз єст помічна до того жебы жебы як раз до пары напримір хто нихто додати як раз тоту тоту тоту тот неґуючий тот тот сопротоючий аспект видны може выступувати тіж само сама ни раз або ани раз бо то тіж еквівалентны і ани раз і бы туту ту можеме собі собі собі як раз выбрати вельо і подати вельо примірів Але такы то такы приміры як в фразелоґізмі тот што єм подал ни рыба ним мясо значыт дахто єст такій ниякій такій або дашто єст ниякє такє Такє жадне бым повіл же такє но не рыба не мясо нот ани тото ани тото зато тота частка барз барз важна І здає ся мі хыбаль тілько о тій і о тій части понеже понеже знаме коли іх хоснувати о нибы ту єм си іщы выписал О і хоснуване хоснуване напри одникаль Нивидкы і так тоту частку ни можеме собі все схоснувати знаме чуєме в якій спосіб як мате іщы даякы даякы звіданя то пише на Лемко ет Лемк фм бо я днес мам уж зараз по музыці о недолга займу ся Займу ся інчым зіданьом котре пришло за котры дякую за то жебы не продолжати вучу музыку і о хвильку стрічаме ся зас за вама і з боярам і з полярай за моя ми своятамі звояста мі мояко за оса моями сы твоя стамі звояста мі ва Безміла друзка Файдома Лескы ґаздаєцар Каздай ве Ґаздой вецер Каздой дале Коресова Пресова моня Бымова не дати заль моня бытмова Якодиі заль моясены <unk>rea якотавка сватаса яя Ани на сей заградоці зімам разурска а пізокы ударя а я собі єдестого бурвала на єдеслай дорада та джере Но тепер звіданя такє з новых старых тем Бойны звіданя м ся до засміял чым маме дві кінцівкы придавника а три одміны ноче переати тото звіданя бым повіл ну але Пало такє зіданя но то трима на нього одповісти Найперше кус поетыоретизуючым єст придавник аеґтота тота част част мовы котра одповідна на звіданя якій і яка якє очывидно в ріжных родах чыі котры іде дальше но і берз часто окрислят назывник на як такі напримір така функция Атрибутивна окрисляюча та як зелений лист Бы Бы мудражена третій ден отушы одраз мушу ся мушу ся оправдати понеже єм схоснувал схоснувал порядковий чысловник до того і ци о хвильку верну але так ци так так ци так то сут придавниковы міны котрых о хвильку повіл Но очывидні має вельо функций В функциі тот придавник напр напримір таку таку субстантивізувану такы од назывникову так же напримір богатий не все щестливий богатий ту буде не очывидно очывидно одпридавниковым але назыв назывником так мож повісти то так як такы вшыткы слова як одпридавниковы або од часопридавниковы функциі полномічний ведучий м завідуючий і так дальше і так дальше ту барз часто тото можеме сме собі можеме собі тото повісти Но і так як вертаючы до того чом маме три одміны часослова А лем дві кінцівкы Што ся там подіяло в тій істориі же так ся стало Найверше сой повізме о тых двох основных одмінах Маме тверду одміну і мягку одміну то значыт залежні од того ци в основі в корены слова Яку як то в істориі ся так по правді подіяло бо не буду в тото входил тверда кіцівка то єст товды коли ся кінчыт на І писане через памятайме через заднє ы хоц уж того не вымовляме Но такій такій примір як червений в мушскым роді Червене і червене Ту треба тіж додати же В множыні в множным чыслі всепридавник буде мал незалежні од роду од еквіваленту в єдныні буде мал спільну одміну для вшыткых трьох родів нас неє в лемківскым языку неє Бо коли си такє дісіданя тіж єм достал чомний то тіжці кавайстыря того мужско особового і немужско особового смотрячы на польскій язык Но і кєд же маме тоту тверду одміну те як червений червена червене бесідую о єднині то і маме мягку як синій кінцівку і кінцівку І В мужскым роді в жыньскым то буде Я значыт а по мягкым значыт синя синя фарба синій синій бы човек най буде синє небо наґій Видиме ту в середнім роді тіж мам мяку кінцівку е по мягкым Чуєме є в женьскым роді маме а по мягкым чуєме я но і в мужскым роді і Но і ту кєд бы сме ся лишыли то скоро видиме же і тверда і мягка заложла же сут ясны ту неє великых проблемів а іщы маме таку таку одміну котру Я называм мішаном повім чом хоц як нас скоро найду в якій спосіб окрислят го выділят тоту одміну наша ґраматика на скоро найду а поло в основі на кы гы і хы Но і то єст тота Ґрупа Придавників котры в основі мают кыґы кы ґы гыхы повинно быти хоц тым ґы Не будеме мати примірів то уж тіж тема на хоц може ся даколи єврат в чужых словах але то іщы на разі хыба не стрітил єм жебы в основі придавника было ґы Но кєд собі уж выокремиме тоту ґрупу тот кыгы гыхы но то там інакше ся інакше ся заховує заховує в одміні тот придавник Бо напримір в называючым єднины в мужскым і в середнім роді маме кінцівку і так як бы то была мягка одміна тото єст легкій там покы так кыґы гыхы легкій нагій там маме і тихій ту радше не буде не буде проблему жебы собі по самій кінцівці опредіти даяку даяку Еы парадиґму одміны но добрі але як собі посмотриме на женьскій рід маме в Мужскым і середнім легкій нагій і тихій там так як бы єст кінцівка і з мягкой одміны Но а як собі посмотриме на женьскій рід Легка нага і тиха там уж буде тверда кінцівке так як ствердилой одміны Но і може зато колиси раз мі пришло жыєм назвайом мішаном і може мі ся так сподабало памятаючы о тым же там основа єст на кы ґы гыгы на як ся заховує в інчых в інчых одмінках тота же основа то посмотме собі легкій нагій тихій значыт з мягком та гейбы кінцівком на ій Якраз в вшыткых другых одмінках одмінят ся твердо легкого нагого тихого легкому нагому тихому Видят ся єст або такій як перший або такій як другій одмінок но то маме потім з легкым знагым з тихым Но і о легкым о нагым і о тихім тихым ту як раз в множыні вшытко нам ся одмінят як в твердій одміні Но і кєд бы сме собі підсумували тото вшытко тото вшытко то треба повісти же маме тверду одміну придавника на з кінцівком и А і е В называючым єднины в залежні од роду і мягку котра має кінцівку І Я значыт а по мягкым і є значыт Е по мягкы Но і єст іщы тота третя з нашого звіданя одміна котру я называме мішаном котра попросту єст Твердом одміном в більшости в більшости одмінків лем треба памятати же для мужского і середнього рода тота мішана мішана одміна буде мала кінцівку і як з мягкой а в женьскым роді дальше буде тверда так як легкій Легкій і Легкій і мнагій і н І тихій так і еквівалент середнього легкє легкє нагє тихє бо то тіж мягка одміна а всяди інде в тым і в называючым Єднины в жыньскым роді буде то тверда одміна Но і так выглядат тото треба по просту вчыти то ту не будеме дуже філософувати чом так єст просто так уж ся тото зробило а то лем так тілько доповім же то з той причыны же кы гы гы хы Як сме уж нераз в словици Словици бесідували єст специфічном ґрупом оно ся інакше заховує як в інчых согласных Но і ту ото што ім перше пові треба памятати же подібні як придальник одміняют ся інчы частимовы як напр порядковий чысловник Перший другій сотний третій Ту видиме перший то буде тверда одміна Там буде кінцівка иі Другій то буде тота мішана бо там єст гы третій буде мягка мягка одміна понеже маме кінцівку і но і в одміні будеметіжы <unk> єст змягчена Так само і часопридавникы ся одміняют як придавник ідучий написаний ци тоты ци тоты одчасословны функциі котрых дахто выполнят полномічній воєводы ведучий орґанізациі завідуючий катедром і так дале і так дале І ту іщы будем прошено о єдно іщы такє штоси жебы пару такых цікавинок дати о придавнику Но то мате то бесідую Цікавинька Певні сте нераз почули деси чули і схоснували самы же може мати придавник коротку і полну форму Бо по перше то іщы такє з зо старославяньскых часів хоц днес уж інакше фунґує бо маме полну форму придавника як червений синій тихій ідеґдалено але днес можемо відрас ден Алем Але зелін трава і так дальше Чуєме ту такій такій такій підсилюючий аспект дона тота зелін трава она єс іщы барже зелена як зелена Дак крас то тіж коли ся коли ся баронд знам ден подабат він буде кр ден крас ци дашто інче тоты короткы придавникы колис мают чысто інчы функциі і з тых выстарославяньскых часів мало нам уж з того остало але приведу такы формы я годен тото зробити або я барз голоден я барз голоден рад єм дашто або рад єм же дашто ся там стало і тут тоты короткы придавникы котры мали колиси цілком цілком інчы функциі Але маме тіж там вельо а я уж смотрю на час же уж єм ся зас роззґадал маме вельо такых цікавинах як напримір стягніня в придавниках то барз файне барз файний процес Тілько лем повім же як памятати колиси сме бесідували о такым якы чом на Підкарпатскій Руси бесідуют Червеноє вино Шырокая дашто там шырокоє полотище і вельо такых інчых Кєдне стигну днес поімо тым о тыжден бо тых цікави на о придавнику єст Більше смотрю на час мушу уж кінчыти зато ся пращам з вами Бласловиця о придавнику о котрым собі докінчыме очывидно о тыж дын бо тых цікавинок такых файных де можеме лекого заінтересувати хоц бы лем таком малом цікавинком і анеґдотком товды ся Челок ліпше вчыт языка А то бласловиця бесідувал Демко Трохановскій барз красні вам дякую словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця