Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме в слововицях проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видам красні в Слововици О языку і на языках демко Трохановскій тот от што на жывы словицю веде з підвачовского студиі радия Лем фмер ся тішу же не ся зас чуєме Так може коротко же тыжден тому бесідували сме о тым же сме перед конґресом не перед Конґресом Медженародным Конґресом Русиньского Языка дне сме уж по Конґресі Русиньского Языка і ту вельо спостереджынь Вам приведу Але то може о хвильку бо штоден тому то міг лем прочытати тото што буде а тепер знам як было тото Але маме іщы дакы темы якы сут рефлексом проґраму сперед двох тыжнів і подій іщы першых але не вшытко нараз о хвильку уж секунду найперше зачынаме джынґльом Вюжо на долга вертам ґлам А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто бе як буков в як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ел як лоси м як мама як о як орел пе як пані р як руснак С як слуга то як терка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як Явір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Такій вертамент до Словиці зрогратил слухачы Вертам до того до чого не хочу вертати значыт до темы слів доктора Юрия Купіяновича з липця <unk> рока о чым было два тыжні тому в проґрамі Але Мож лем тілько же надію ся на реакцию власти вкінци даяку реакцию си така особа може ввести Спільну Комісию Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын І думал єм же уж хочу о тым просто забыти хочу о тым до того не вертати на уж тото іде допереду бо то справа котрам єст страшні нервує і то з вельох боків Але вы звідуєте як реаґувати в такій бесіді штоденній бесіді з дакым будкым кєд же такій і такій проблем явит ся на штоден Я думал же уж сме хвиль не раз бесідували о тым а видно же бужеме бесідувати і о тыжден тыжден тыжден або і каждий ден а як видиме не вшытко тото приносит добрий результат Я ту єм поім тілько но то сут вшыткы арґументы Ци язык єст языком окремом нацийональністю окремом народом і ты уж можеме товчы і товчы Але спосеред такых найважнійшых то єст тото самоокрисліня до свойой достоменности Тота автоперцепция самоозначыня то значыте як мы себе постерігаме то уж не маме ХХ столітя де даякыма або напр напримір комуністичных власти котры в <unk> роках на комінтерні повіт же Русинів не є сут лем Украінців то Так тото не фунґує значыт то сут тоты вшыткы вшыткы трибуты той достоменности такы як язык свій язык такій як істория своя істория ціла культура то єст тіж тот простір тот територия до котрой мы ся односиме То вкінци тото же то не явило ся так лем о просто вчера а то ся віками розвивало аж зродило ся в ХХ столітю даякым маніфестом такым політычным уж свідомом так як і інчы народы ся сут тым сучасным погляді сучасній мож повісти дефініциі родили то тіж треба повісти же тот тота достоменніст она єст динамічна она не єст така як в столітю а не єст така як в столітю она ся розвиват маючы єднак тот засіб істориі тотто того што того што што што ся складат на тоту достоменніст Не буду ту долго ся розвивал понеже хочу днес як раз з Конґресом оповісти вам як там было было барз цікаво кєд же мате іщы дакы зіданя Пиште на ДмК лем крапка фм там в собі побесідуєме А думам же тота права кєд буде єй Хоц якій буд якій результат конец напевно высотым напевно высотым поінформую зато лишме тоту тему на тепер о недолга верну з Конґресом сышыте то нич ходит продіст світа уж і нешкой Муж не чути е Вітерым мокры тишку діж не чу тин шыбы мо Возмон того чую зрасти Но добрі Ото по тым планном початку неприємным нивым початку тепер до приємнійшых річ ідеме в Словици Тілько повім же обіцям же як верну з конґресу то вам о ним оповім і тото як раз діє ся тепер То был мій другій конґрес Русиньского Языка на попереднім зыштом послідній проходил аж <unk> років тому в <unk> році тіж в Пряшові был чысто інчий як <unk> років тому ту одраз повім же То уж ся може така традиция робит же то на Пряшівскій Руси проходят тоты конґресы русиньского языка а то зато предовшыткым же но єст там інституция єди наш інститут русиньского языка котрий діє котрий фунґує котрий єст на штоден мают просторы мают де тото зробити А і словацкы власти тото підперают пониже Пониже было то фінансуване з дотациі з урядовой дотациі І мій конґрес і поім же был чысто інчий як тот з <unk> рока кєд же тямил єм все тоты два конґресы а і інчы стрічы як барже науковы конференциі де приходят дослідникы і чытают своі рефераты з абсолютно ріжных области то обшыр языкознавства тіж деякого історичного то література то педаґоґіка і здаім ся же кєд бы мал зрівнати тот теперішній конґрес то тота перша ріжниця была така же як раз же як раз было вельо більше простору вельо більше місця на дискусию на выміну поглядів то значыт тото тото як мнес видиме русиньскій язык як го видиме на будуче найдобрі од початку Што мі ся барсу было очывидно ту не можу повісти по не же бы тоты аспекты аспекты В науковой конференциі тіж были зычым так ся кусічка і зачало же было пару цікавых науковых рефератів але зачну од мож або заакцентую тото што мешым ся найбарже запамятало а і тото што може найбарже было очывидно з мойого субєктивного боку Найцікавше Піду напевно до професора Павла Роберта Маґочія котрий выступил з доповідю о першым Медженародным Конґресі Русиньского Языка сігал до <unk> рока до бердеівскых купели знате тот тот період де по <unk> р зачали ся одроджувати Русины як Фенікс і зачали наново тото вшытко творити што гейбы комуністична влада і не лем хотіла хотіла знищыти І пан проф Маґяшів Барзфайном оповідал тоты споминкы тоты рефлексиі з тамтого часу же они тепер абсолютно в інчых обставинах ся находиме ме абсолютно інчы проблемы але треба тіж повісти же же єднак тот ентузиязм котрий товды панувал Він може в інчій формі в інчым просторі видит аж до днес як єм з ним зрештом на кавовій павзі о тым зрештом бесідувал жы ту така тіша анеґдотка бы што было найліпше на конференциі стрічы конґресік дале тек дале і вшыткы там выходят же найліпшы были павзом на каву одраз бесідую же тот конґрес не был такій з чого ся хыбаль найбарже найбарже тішу І спосеред тых спосеред тых науковців якы якы бесідували о може такых рефлексах тамтого тамтого конґресу ту іщы може навернул бы пан професор Маґочій файно бесідувал тіж о такым раз же О тым што знаметаме в даякых дописах высвинах і дак дале Але тіж такы істориі приводил Споза того вшыткого такы може поза кулюарови на тамтот на тамчас на тамтот час моменты што было барз то барз цікаве припомнул лем же головным напрямом од якого од тамтого першого Медженародного Конґресу Русиньского языка розвивал ся язык в поєдных державах то было тото то был може такій ретороманьскій взір де Тамтышні участникы рішыли же найперше буде то кодифікация поєдных стандардів русиньского языка в Польщы на Словациі і на Украіні в Сербіі уж был стандаризуваний дуже перше і на Мадярах што знаме же тото за тоты долгы рокы до нашого конґресу найперше повело ся зробити Русинам на Словациі в <unk> році пак выданьом ґраматикы лемківского языка в Польщы в <unk> р допіро недавно язык кодифікували Мадяры Русины на Мадярах і знаме же і што зрештом было тото в дискусиі приведене доднес не повело ся тіж ін політычных обставин того зробити на Украіні Но Але як раз тот тото звіданя в якым моменті ся находиме і ци реальний єст ци днес єден язык вышыткых Русинів зыштом то в рефераті проф Михайла Капраля якого красні зравлю люблю пане професоре з вами бесідате абсолютно на кажду тему аж і на тото Я ци ци де што росне і ци де теплійше а де холоднійше Єден язык про Русинів утопія або вызва така была така была тема того рефрату І ту одраз повім же то было хыбаль файне о тілько же по каждій секциі по каждым бльоку была шырока дискусия Ту як раз тота секция была уж по тым як выступили поєдны секциі за Словацию і за Польщу і они ся складали з двох такых підчасти субтем найперше тото што было зроблене а пак тото што іщы сут днес невырішене але якы сут перспектывы до дальшых Років мал єм нагоду быти в тій секциі за Польщу і ту тіж была файна дискусия по не же не вшыткы сут хотят діхати в тым ваґоні в тым потягу якым єст штучна інтеліґенция а як ся здає в сучасных языках хто не отримат статусу того цифрового діґітального языка то може му тот потяг одіхати з языками світа і іщы скорше го вынищыти Так ци так ноту была барз барз цікава дискусия і хоц сме были поділены в тій дискусиі то єднак іщы маме такы думкы як ту вытворити єден спільный язык або спільны принципы найперше бо то іде о тото лексикальном можеме ся ріжнити так як фунґуют в окружыню векшыновых языків тоты мікроязыкы ци меншыновы языкы Так ци так то было дост тіж цікаве же єднак ріжны ґенерациі інакше на тото на тото ґутому підходят інакше тото хотят видіти ци то має быти такє барз технічне ци думаме серцьом то бы так бы сіл барз але то бы барз цікаве зато і про тото про тото Было вшытко барз цікаве Другій ден то были тіж подібны секциі лем же уж з Украіны з Хорвациі і Сербіі Русины з Мадяр і з Румініі подібні тіж своі представляли і тото што уж мают тото што іщы не порішене і своі перспектывы до наступных на будуче на наступны рокы Што было тіж файне презентация русиньскых інституций і орґанізаций што видно же окрем того же ага тото єдно бо ішы в третій ден бо было пришли практикы языка де тоты з тым де тот язык уж фунґує і і єст ту отец Іван Барна бесідала бы о бого богослужебных текстах хы як были вводжены до той церковной практикы вельо єм ся очывидні ту бесідую о тлумачынях грекокатолицкой церкви на Словациі Там сме виділи тіж Ярославу Сисакову котра бесідувала о русиньскым языку в театрі в медиях так хы ту сме виділи тоту барсвайні Барз дякую Наталиі Малецкій Новак шефові Руской Бурсы котры котра представляла русиньскій язык в масмедиях на примірі нашого радия і порталю ЛЕМ кам де здає ся мі же то тепер єдине або посліднє місце де вшыткы стандарды вшыткы вариянты русиньского языка ся являє ту така плятформа котру направду доціняли науковці там будучы і барз ле то барз мі ся мі ся подабала прелекция Анны Замутовской о актизациі русиньской молодежы і єй роботі з систом молодежом О зміні ґенераций ту як раз тото будуче вказувала Як бы она мала влядати Анно Кєд нас чує стіш я поздравлям тото мі ся сподабало як Анна бесідувала о тым же о русиньскым языку думала аж і о тым коли была бременна коли коли коли чекала дітины І з інчыма русиньскыма мамами в Кошыцях заложыли русиньскій клюб Мам і ся стрічали просто в тій обшыри аж і такы маленькы маленькы Ініциятивы сут барз важны ґу тому жебы памятати о нашым рідным материньскым языку жебы го хоснувати жебы го аж і промувати при такых маленькых нагодах то не мусят быти великы великы якысы фестівалі не мусят то быти великы конференциі і стрічы конґресы або раз на рік на ріжных такых вельотисячных акциях де бы прийти на тридни і провести част лем на пиві танцюваню і інчых річах і жебы о тоты три дни о тым забыти Ту як раз тото і зробота на штоден Но і ту моя тот тота секция была тілько барз файна была тілька барз так надіюче же о кілько тоты теотикы языка дослідникы языкознавці і літературознавці будут ся сварити як писати тото як тото або як Мало бы угляти будуче ци технічні ци серцьом то сут абсолютні важны дискусиі то сут абсолютні важны темы то сут абсолютні тіж важны дебаты але як раз тот третій ден вказал же незалежні од тых дебат русиньскій лемківскій язык єст в церкви єст в театрі єст в масмедиях і єст на штоден просто фытю люди што Бо вказало токо барз барз барз цікавый цікавий не мож повісти назвал бы м синерґійом того же ту ся робит єдно а оно деси там в другым місци выплуват і єст тіж єст тіж хосенне Бесідали сме очывидно і о загорожынях вшыткых загорожынях того якы мают днес меншыновы языкы мікроязыкы пограничны языкы якостіч на тото звертал увагу же же тоты малы языкы все будут загорожены хоцвы не знам як бы были сильны як были были міцници за інституциями і тле і так дале Бесідували сме тіж о тым чого нам бракує бракує нам шкіл брактукує нам учытелів бракує нам Спертя родиців ту напевно тото бо хоц бы дакому підложыти під ніс вельо ініциятив вельо способів жебы Направду легко і без великого силіня ся хоснувати лемківскій русиньскій язык то кєд же родиче не будут самы посыла хотіти посылати не будут ся домагати того в школах жебы вчыло ся лемківского языка то вшыткы абсолютні ініциятивы орґанізациі нич не дадут Підсумуючы єм барз рад же был єм там прощеный дякую барз красні Я орґанізаторам Інского Языка на Пряшівскым Університеті барзі было там приємно то был чысто інчий конґрес як десят років тому видно же і ту видит ся на тым лем примірі же єднак же єднак тот Дискусийний панель мал бы быти гейбы найважнійшым елементом такых стріч тым більше же не проходят они што тыжден лем што пару пару років То было тілько Піште на лемкрапка Френкы бы сте ся дашто хотіли дознати думам же даякы цікавшы выповіди Е в лем фм ся являт а я уж тепер словицю кінчу дякую Вам сердечні бесідувал Демко Трохановскій Тримайте ся тепло словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця