Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Так і Вітым Красні словици о языку і на языках Демко Трохановскій был ся тіжу же раз зас ся чуєме нажево з підущадского студиі радия ЛЕМ фм припомнуючы мій майльовый адрес IV крапка фм пиште пише тіж на комунікатурах пиште тіж так як послідні темы явля являли ся через бодай же Інстаґрам котрый спідучений до нашого Фейсбука технічно екоситам тото діє я не до кінця ся в тым розверам але дискутувати мож як все зачнеме жебы уж не тратити того часу понеже зас єм ся обложыл книжками тым разом частично тыма клясичныма книжками частично цифровыма діґітельныма Но і лем жебы нам час сут не стеречыло а зачнеме ексы зачнеме ексы нашым джінґльом зезбуком ной будеме свой теп мы тепер розберати А я знам а з буку уж познали мы а зуху а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето Зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси як мама О як орел п як пані р як руснак С як слуга то як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знакы два знак мякій з твердым знаком ты Дякую же пишете на ЛЕМ К Лем Крапка фм то така моя Вето мі великій мішок з темами і нагода до дискусиі а тых дискусий разы з вельо два же тем тіж ся являт і зато наверну тепер на скоро до бодай темы спередвох проґрамів Коли том коту тему выкликал пан Мартін товды але пару примірів іщы од тамтого часу Дошол пан Мартін товды пишал выписал в якым сенсі єм схоснувал часослово смотріти а же в сенсі глядати Я уж не памятал єм того прібувал єм з того выйти пане Мертєне на пиште цим ци о тото ходило не мам од вас одповіди же смотріти задачым то в даякым сенсі глядати кєд же тоту єм пові до кінця собі не припомну а я надію ся на тото же же же єм добрі одпові і специяльно замірено єм схоснувал тото часослово Надіяти ся на зато же то была тема тых часослів котры в получыню або неконечні але барз часо в получыню з даякым приназывником они ся они потім вымагают даякого схоснувати окрислений одмінок Но і так файний примір єм достал од панаяцка котрий вчыт ся вчыт ся допіро лемківского языка знаючы росийскій украіньскій і як і украіньскій як раз тото часослововы вышло ци єст такє лемківскым надіяти ся на очывидно же єст очывидно тіж же заступуване єст інчом формом же мати надію мам надію то маш надію і так дальше і так дальше то очывидно навязаня до той темы же находиме ся окружают нас великы языкы Нашы языкы до себе інтерферуют а барз часто уж так єст же тоты нашы в тым примірі як раз бо подібна форма єст напевно в росийскым не знамтілько украіньского ці єст надіяти ся на в росийскым єстека форма тоту знам но она єст заступлена тота східньославяньска форма Форма на форму мати надію Лиш ом тіж на але ту з тым часословом Мати дякую потверджам єст такій барз добрий примір до тамтой темы потверджам єст такє часослово надіяти ся на да што значыт треба схоснувати Видячий видячий одмінок ны Але добре жебы сме не полетіли то ту ту тамту тему уж пиште очывидно на Демкы ЛЕМ Крапк фм пиште на комунікаторы але але я бы м хотіл іщы навзати до невчерашньой Тамто тыжньовой минулой темы з попереднього проґраму бесідували сме о напримірі слові ґрупа о хоснуваню ґы і гы в лемківскым языку там тіж дискусия з паном Алексом бо то пан Алекс выкликал тоту тоту тему пішла дальше я лем припомну што сме собі повіли тек барз з корідско і іщы но вєжу до той барз але то барз цікавой темы Бесідали смі о тым же колиси в іщы на праславяньскым ґрунті напевно было ґє як тот звук фы фы тамтым языку славян але на даякій славяньскій обшыри перешло оно В ге і тото ге ся розпространило барз барзы добрі і осіло предовшыткым на полудни зо східньой Славянщыны Маме того рефлекси в бірускым языку і в украіньскым і в нашым лемківскым русиньскым языку но і Зіданя было о слово ґрупа чом мы на Лем фм хоснуєме ґрупа ани ґрупа кєд же ґрупа так добрі єст мож повісти уґрунтуване а може уґрунтуване о тым тіж зараз повім в лемківскым язык го за засупутувати го через ґє а не через ге І так знай собі я думал же подаєм дозвельок примірів і з гунянкы на ту тот примір гунянкы і пижа з нашой книжкы з той такой червеной з червеном окладинком Они сы вшытко писали через ге Але не знаме тото вымовити зато же не хоснували буквы ґє предовшыткым Но і зато днес можеме собсідувати ци мало быти глобус геоґрафія і гіґієна так єм специяльні замірено мы тяжко і тяжко домовліня слова єм привіл але то сут тоты тіж приміры ґазеты Голя Маґіі ґазды ци ґазу ани ґазу ґазеты ґазды і маґіі Тото сме собі уж уж повіли Але як уж єм повіл обложу єм ся і в тамтым тыжни книжками аж жебы іх схоснувати так як суцо то то бы тіж было часом добрі но і думам же тото днес ся мі днес ся мі не поведе Пану Алексович выслал єм так як цікавинку з атлясу языкового атлясу Лемковины Штібера професора Штібера такы на такы выімкы якы формы занотувал перед выселіньом на слово грібы Знаме днес же то сут грибы так маме в нормативным языку так будеме мати радше радше в слониках а напевно в шыршым хоснуваню буде через ге Штібер професор Штібер фіксує ґрібы аж і не ґрибы а ґрібы так коі на цілій линіі на захід на захід як узме собі тоту линію ґрибів Фльоринка Крениця то на захід там фіксує тоту форму через ґє Хоц знаме же днес в нормативным языку в лемківскым языку повіме радше радше через грибы то очывидно тяжко тіж тото зрівнувати а тото лем подаю як примір понеже то сут діалектычны досліджыня то кус інакше выглядат но але жебы дати тот примір же звук ґє не єст чужий в русиньскым языку то тіж о хвильку вам буду хотіл Е даякіщы іщы іщы припомнути Взял єм собі взял єм собі ґраматику гарайды то сы Підкарпатской Руси з <unk> до <unk> або <unk> рока та акци так то така ґраматика котра Єден час посеред языкознавців могла бы быти постерігана як така може єдна або спільна або єй основом могла быти спільны для вшыткых Русинів жебы основати койны але днес не о койны лем як раз о буквах ґє ге або звуках ґєй ге якых оснувал Іван Гарайда в своій ґраматиці І подібні як гунянка він был на тілько може і консервативний і такій якій бы повісти сучасний на тамты часы же хоц не хоснувал розділіня в записі помє а ґє Но то єднак уж виділ ріжниці же тот тото што записаме через ге подля гарайды могло бы значыти два ріжны звукы і што пише гарайда ге бесідую о тым такым записаным Означає два ріжны звукы перше гортаный г і задньо піднебінний ґє І пише вобше ґє в нашым языку выгорює ся як латиньскє ге а ґє выгорює ся лем в немногых русиньскых або або приєднаных до русиньского словах і тіж в чужых словах окрем того в даякых в даякых фамилийных іменах і дає приміры биґар ґєлетка мозок ґазда ґазета ґанок ґанчы ґнот ґратя ґрунь і пише і іщы да скілько другых нуд бы мінят тіж чужы слова ґеоґрафія ґаз ґімназия маґазин а і вшытко тото пише через ге значыт значыт не бы был на тілько іщы гарайда консервативний же не хоснувал аж і ґрафему буквы ґє для о обозначыня того твонетичного означыня того што уж ся через ґє і приняло бесідувати і хоц іщы на тамтот час не вымавляти напевно але іщы не записувати Тото підме до сучасных бо тыжден тому бесідувал єм дала єм приміры з словника Ярослава Горощака там тота наша з того звіданя ґрупа ци ґрупа єст під Обома буквами під обома статями і під буквом ге і під буквом ґє єст і ґрупа і ґрупа значыс ту тішыт тото потверджыня же єднак же єднак ґрупа ци ґрупа обі такы формы обідакы формы набыли в лемківскым языку Я обіцял же же піду тіж на Підкарпатску Русь си як там реалізували реалізували тот тот звук і як го записували Але ниц іщы тото повім то мушу навернути до єдной барз цікавой і барз важной справы кєд же лем єй найду понеже то очывидно дискусиі з паном Алексом Прібувал єм вклияти тоты приміры до комунікатора і деси ся мі хыбаль зап Зато же навернул єм до ХХ столітяго вымпою дос важного кєд іде о зафіксуваня языка на тамтот час документу котрым был котрым был урбар Мариі Терезиі значыт урбар то такій така зыбірка законів котры тыкали ся ґаздів але і тых што были іх шефами і т в скорочыню не будеме ту уж в тото входити І там тіж як разы чом урбар чом о чом то єст цікавый забыток русиньского языка о тілько же як знаме література ци інчы такы высокым стильом писаны творы Они сут барз консервативні все написаны тото знами з розвитку языка з красна література і так она все така може аж і архаізуюча язык без час тотого але ту маме документ маме законы маме права І ту не може быти крас той літературы ту мусит быти тото вшытко так жебы каждий зрозуміл якы тоты права має юрбарист того приміром же він має быти гейбы так записаний як бесідуют люде і жебы го зрозуміли што там пише кєд бы знали чытатину але мало быти так записане жебы не было двозначности жебы не было даякых проблемів з інтерпретацийом даякого заложмы з архаізуваного языка Но ідме до ХХ ст Урбаря Мариі Терезиі І там єст єден більший абзац Описаний туж пізнійше очывидно о пізнійше але але єст по перше уж схоснувана буква ґє тото ге з тым такым дзиндликом як бы го назвати гачыком што означала буква ґє значыла звук ґє котрий в малорускым нарічю чує ся в чужых словах а также кєд коли зв к іде ку наступному Б де або з ту не смотме на разі на тото так і в урбарі хоснує ся Ґредовшыткым В словах в чужых словах з мадярского языка в словах Біршаґа Бендик ґазда ґрайцар Еґзекуция і там іщы палю інчых а в русиньскых словах постійно хоснує ся го напримір в приназывнику Ґ асом і перед де даґде ниґда Ту іщы єдна єден цікавий примір Ґдовиця як іде о вдовицю Ґдовиця е А то уж тема на цілком такоєзкого процесу на цілком інчий проґрам Але ту бесідую О тых примірах же уж там ст кєд собі посмотриме же давно давно было ґє котре перешло в ге то видиме же оно з русиньского языка не щезло оно было в тым языку і то не лем тото ґє было потрібне жебы принимати чужы слова до языка в тым примірі мадярскы слова як ґазда ци можы тоты днешні інтернацийоналізмы Ґрупа Ґазґоль ґраматика ґеоґрафія ци ци ґеолоґія Тот бесідую о тым примірі же проблем розріжіня геіґє был уж в <unk> в столітю Бо не перейду іду дальше перейду якраз якраз до словників Ігоря Керчы і Юрия Чорія з Підкарпатской Руси Як такє водне слово тыжден тому бесідувал єм о тых словах котры є росла Горощак фіксує од ґє Там єст очывидно вельо вельо такых тых ономатопеічных котры ідут од выданя дакого звука і пробы записаня го на папері вельо такых єст іфы керчы І вчорія ту єм собі хыбаль выписал керчу ґыґнути ґынґлявий ґайдати ґлюґати ґольґати то мож повісти же кєд бы посотити на словникы Цикерчы ци чорія ци словацко русиньскій Словник Панька котрого єм ам несті хы ту добрі проанализувати лем такым прилетіл там тото ґє до тых оноватопеічных слів барз барз барз єст схоснуване но і другій принцип котрий ся фурт повтарят і в урбарі і в При веденым цитаті з Ґраматикы Івана Гарайды з половины XX столітя і з того што видно по статях і горощака і керчы і чырия і панька тото ґє барз але то барз міцно ся тримат в чужых в чужых словах і так як посмотрю На самого керчу там сут такы слова аж як ґалґан Ґалґан єст ґалґан Ґеолоґ ґеоґраф ґалерия ґалоп ци тото што ся тішы в Горощака повтаряют ґвалт ґєрок ґрупа што там іщы маме ґрунт то сут спільны слова де абсолютні лексикоґрафами і авторами бы словників сут зафіксуваны через ґє в нашых часах в сучасности коли то уж была зашмерена тото ідея жебы не хоснувати того нового ґрафему той новой буквы гес тым такым гачыком І ту як раз сучасны лексикоґрафы ясно ясно тото тото розріжняют Бесідуєм же чорі я іщы приведу бо ту думам же ту ту іщы іщы барже розпространене єст тато ґє в чужых словах аж і гієна такій такє звіря аж ім што бы сме ту могли привести де в нас б може было приняте як гы Але ґейзер ґейша ґелґатианопаматопеічне ґіпс ґінеколоґія ґешефт ци ту барзо припримір не лем тых інтернацийонализмів анґлицко французскых походячых з Заложме з латины в великым Скорочыню не то як раз ґешефт ци ци ґверту сут то сут приміры влияня німецкого языка на русиньскій язык і они сут приняты Так як пришли з того чужого языка з німецкого языка значыт не бесідуєме гешефт ани гіпс ани тамгольци дашто інче наг лем бесідуєме так як они сут хоснуваны в тых ориґінальных языках з котрых до нас до нас ґунам най буде ґєс хоснуване ґунам пришли значыт тот ґіпст тот ґєшефт тот бы тот тототы ґвер і очывидно вельо вельо вельо інчых ґрамофонів о грайцарах уж єм бесідувал о ґомбичках тіж єм бесідувал і в Ярослава Грущака єст і што ж міг бы м ту выміняти і выміняти Зато зато же тот проблем не днешній Кєдже кєд же як записати тоты чужы слова уж ся над тым задумувал і Урбар А він уж писал тото ґє жебы ясно окрислити што там в тексті в тым правдым в законі юридичным тексті має быти записане Очывидні пізнійша практика языкова практика де мали сме і міцне влияня росийского языка в часы в часы предвшыткым ХХ ст початку ХХ мы коли то панславізм рядил в нашій части Европы і язык ся тому тіж піддавал Но як видите кєдже собі возме же урбат ХХ столітя маме ХХ столітя і Уж заставляня ся же єднак бы треба означати ге і ґє розріжняти аж і в записі з чого результатом сут і статі словнику Ігоря Керчы і Юрия Чырия і Вы Панька і Вярослава Горощака то думам же ту хыбаль хыбаль тых Примірів но і той ідеі той дорогы в котрым в котру строну іде не іде язык думам же примірів дал єм не тілько вельо же єднак тота ґрупа мала бы быти оправдана Іщы два слова може отопонімах Зато же такы приміры як ґривів котрый іде од гриба Ґорлиці якій іде до Ґорлиці Може інчий примірых Ґладышів іде просто од назвиска Но ту маме тоты приміры же же єднак хоц до славяньского походжыня слова ци ґрибів ци ґорлиці но то єднак до языка сут приниманы в ориґіналі то были польскы міста і так же тіж они часто часто были часто были называны і до языка до языка приниманы Но і так помаленькы буду хыбаль кінчыл тоту тему і підсую іщы раз тоту ґрупу вель ґрупу Но окей згаджам ся з тым же мы сут люди котры вымиляют тото як група але сут тіж такы што вымляют як ґрупа язык через його хоснуваня а сам собі рішыт котра форма єст баже розшырена і товды будеме бесідувати о тым же тота єст заложла перша тота друга обочна Но лем жебы сме памятали о єдным жебы сме ся в тым в тых дискусиях ци ліпша ґрупа ци ліпша ґрупа не застанавляли так долго аж нам язык до чысте счезне бо не буде кому ним бесідувати Але надію ся на тото вертаючы до того першого часо слова од котрого такый зачал єм Днешній проґрам надіюче ся на тото же так ся скоро не стане Дякую за днешній проґрам так буду хоснувал І дякую за Вашу тему пане Лекса Тіжба Вам дякую за дискусию На тых комунікаторах котры не до кінця Знам одкаль ся берут Но і пище пище на комунікатори IV крапка фм то мій майльовий адрес Там тіж старам ся одповідати і бесідувати омавляти тоты горячы дискусиі лем жебы долше бо тоты дискусиі сут барз але то барз файн А на днес уж барз сердечно дякую бесідувал Демко Трохановскій в проґрамі або повім в програмі най буде словиця в радию лем фм тримайте ся тепло словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами І слів жаждаючых О языку і на языках слововиця