Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #143 - 2025 11 17
Ep. 143

Слововиця #143 - 2025 11 17

•

Episode description

Слововиця #143 - 2025 11 17

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja omawia rusińskie/łemkowskie słownictwo związane z tkaninami i przykrywaniem: prowadzący domyka wcześniejszy temat nazw takich jak pokrowiec, koberec, dywan i kilim, a potem wyjaśnia obrus/ubrus, pristirało oraz obolochynę. Według prowadzącego obrus wiąże się z wycieraniem, pristirało z rozkładaniem lub ścieleniem materiału na stole albo łóżku, a obolochyna z czasownikiem dotyczącym ubierania lub okrywania. Na początku wspomina również o oficjalnej promocji przekładu Nowego Testamentu na język rusyński w Preszowie oraz o planach umieszczenia tego przekładu online.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видам красні дорогороды слухачів днес зачну од дакус інакше З того же тілько што сме або інакше іщы інакше предовшыткым находиме ся в языковым проґрамі зато язычну од языка Находиме ся зараз по тым як в пятницю <unk> дня листопада новембра <unk> рока одбыла ся барз Файна Прекрасна для языка для русиньского языка подія пониже завершыла ся більше як <unk> річна праца вельох вельох люди а бесідую ту о такым офіцияльным выголочыню перекладу ся того писма на русиньскій язык тото вшытко проходило в катедрі в Пряшові грекатолицкій катедрі де зышли ся тоты што предовшыткым перекладали і оповідали о тым якій то Як ту тяжко або нелегко было тото робити так ци так переклад Нового Завіту до Русиньского Языка уж взріл офіцияльні свій сі світ перше сме уж очывидно о тым інформували але то велика подія барз велика пониже офіцияльно новый Завіт уж мож хоснувати Уж дак і честому але офіцияльно была тота промоция выданя нового завіту Ту уж як прочытате на нашым сайті ЛЕМ крапк єст уж сут уж пляны жебы тот переклад нашол ся на сайті Словацкого Біблийного Общества Но і прибуде там русиньска версия тлумачыня Нового Завіту Зато русиньскій язык буде просто помедже інчыма языками світа в котрым будемо чытати провірити порівнати тлумачыня нового завіту зато зато і онляйн версия буде ту барз з великым хісном Жебы ся радувати Я ся Вас радую і то може так витам в днешній Сльовици Демко Трохановскій Демко Ет Лепка фм пиште коментуйте і тото і предшы нашы темы бо до предшых іщы днес навязжу але то То хвильку як все зачнеме собі нашом нашым джінґльомы і підеме ґу нашым темам А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков в як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ев як лоси м як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком дым Но і тото же можете писати на демкыт лем крапка фм Хыбаль повіл Я іщы знам єдно же треба помало кінчыти тоту тему нашого дивану котре ся уж тягне В Кількоду уж уж третій проґрам буде тепер і зато я уж днес дефінітивно єй скінчу На майдах мы будеме собі іщы і коментіятора бесідувати Але так ся мі здає ся хыба уж уж уж уж дост Ну але треба повісити тот коберец ци покровец ци диван ци кілим хоц нам ся тягне но то ся розгрів до червености Але дайте мі іщы лем Прочытати пару такых коментарів якы пришли по тых проґрамах Єден такій короткій але бомбат тот покровец Думал єм же то польоніс Но бє лем припомну од чого іде покрывати зато же покровцьом ся дашто покрыват зато єст покров значыню покрываня опікы охороны Ци інчий з коментарів все думала м же тот кобєжец то якысы старе слова а тумаш наш як холера Пані Ганця Розумію же кобєжец ф в польскым языку тако старе слова аж і з польского вышло а в нас іщы якысы якыси фунґує ту лем повім же то аж іх ой славяньскє тото єдно же славяньскє тото праіндоевропейскє кєд же маме колвер в анґлицкым языку языку што тіж достерігат пан Мартін якого зравлю Ну зрештом посмотриме собі на диван посмотриме собе на кілим то як бы не было турецко східні пожычкы Зато жебы кінчыти тему то іщы раз додам же такы хыбаль найбарже нашы тотославяньскы будут радше Покровці і Коберці Диван Кілім може бы м дал на другє місце Но тіж хоснуєме то м того уж з языка не вышмариме Новрі Але явили ся тіж другы звіданя ту тепер тоту криску даю Конец тамтой темы а другы звіданя котры тіж треба пояснити они коло того нам ходят в коло того нам тіж дрести там фунґуют Но і зато прожы там такє звіданя поне же проґрам Словиця одбыват ся тіж в тот спосіб або аж і може предовшыткым в тот спосіб же дискутуєме собі на ріжных каналах і омавляме тото што было повіжене бо уж сте нераз довели же тот што веде значыт Яне все буде мало правду Но добрі коментар мам проблем Бо тепер як назвати тото в што ся уберат перину покровец а што ся кладе на стіл Коберец покровец Ге ну добрі Ту предовытком видиме языкове богатство і лексикальну речу красу русиньского языка нале добрі зачниме Од того што мі ся найбарже припоминат тото зараз обясню на стіл кладеме баже обрус Або убрус тіж така форма фунґує хоц здає ся мі же на Лемковині паралельно была хоснувана рівнолево выхозвана такам та така форма пристерало Але возме собі тот обрус ци убрус на на сам початок тот обрус убрус буде на певнославяньского походжыня лем же ту треба такій вступ маленькій зробити По перше обрус видиме і в русиньскым языку і в польскым чешскій обрус словацкій в старорускым выступує вкраіньскым бірускым зачетже абсолютно має праславяньскє походжыня котре має рефлексы в днешніх сучасных славяньскых языках Но і од чого походит тот обрус убрус Возме собі обрус жебы уж не мішати убрус там проходит кусічка Інчий языковий процес префіксальний зато не будеме вертати возьме собі тоты обрус він походит од часу слова брусити або брусати што значыт прямо терти потерати обтерати Но і ту маме такє такє брусити або брусати і обрусити обрусати Значыт маме ту префікс доданий котрий значытілько штоси може обтерти Отерты і так і так Но тут уж ся тым може не занимайме но і чом як раз обруз мал бы быти чымси тым што кладеме на стіл і котре нам прикрыват або покрыват як покровец стіл Отже колиси то значыло таку шматку такє полотно котре служыло до вытираня рук Зато обрусити обрусати В тым сенсі был тот обрус Можеме ся лем додумувати же бы зрештом в даякых культурах і доднес єст так же мож вытерати рукы в тот обруз котрый лежыт на столітны мусит быти такій маленькій ручничок котрий достаєме разом жебы си ту підґарло Вылужыти або на коліна ні то до вытераня рук бы колисти служыло єдно тото великє плотно котре было положене на столі в котре мож было тіж вытырати рукы вытирати ґамбу і так дале і так дале но і Єднак тото вшытко перешло такє семантичне пересуніня было же тоты обруз в котрий єст прикрытий може не лем зато жебы дашто на столі было дакє полотно жебы окрывало стіл але жебы Оно в нього ся мож было одраз одраз вытерти Зато зато і тота тота версия барже єст така одкале може походити тото слово обруз зишто оно барз добрі в науковых джерелах єст удокументуване і в словнику Брікнера в етмолоґічным словнику языка польского і в сучасных етнолоґічных словниках польского языка ци ци Борися ту і в русийскых і ф в чешскым єм нашол тот убрус о котрым не буду бесідувал думайме фурт же то же то обрус Но і так як бы сме підсумали обрус то чысто славяньскє Має походжыня значыт то такя мож повіселька шматка до вытераня котру тямиме з того же колиси была прикрыта на цілий стіл і мож в ню было вытирати собі рукы рукы тварци ци ґамбы і она походит до того чыслова брусити брусати Кєд сой посмотриме на словник Ігоря Керщы словник русиньско росийскій там тіж находиме статю обрус а там тіж найдеме такій словек обрусити што мало бы тішы тото значыня барз ясно буде нам ся тямило з тертьом Перетераньом чогоси так напр обрусити мож камін значыт ошліфувати обрусити мож шкло значыт тіж ошліфувати обрусити мож м дошку столб даякій значыт выточыти точыти в тым такым баржефаховым языку смотріл єм до до словацко русиньского языка словника на професора Панька там тіж обрус такым значыню і обрусити як раз в такым в такым незначыню тото чысослово шліфувати выточыти м так барже Но і ту так мала цікавенька польскы слухачы з Польщы можут знати з лекций польского языка я не знам ци в основній школі такє подают ци подают уж в середній школі Такій перший запис речыня по польскы з <unk> р Коли то деси там помедже інчыма латиньскыма речынями нашло ся такє речыня Дай ут я побрушат і пожівай почівай барже в тоту сторону што бы сме днес перевели Дай я потру я буду Терти там штоси а ты собі одпочний Но і ту маме як раз тото тото брусати ци ци брусити котре видиме ты Цы стисти одпочне я буду дашто терти Я там треба дашто перетерти ходи мо тото жарна ходи выходила о омиліня уж тото тепер не розберайме Але то як раз тот обрус ідео тертят од вытераня докладні рук котры мож было в обруз в обруз собі вытерти кєд были мы брудны заваляны Но і добрі но але маме іщы єдне вроблем з то же в мене дома не бесідувало ся обрус хоц бы м повіл може і чул єм але бы м барже ся хоснувало пристерало нас тіл ся кладе пристерало Но і то барзы цікаве звіданя понеже предушыткым но обруз ци присерало семантично можут значыти барз подібны явиска но і тото тото пристерало іде од того жебы при Стерати Як бы так етимолоґічно го розобрати то я бы м повіл же то сут дві опциі раз же раз же пристеляти дашто значут стелити барже в тоту сторону але пристерати значыт розстерати котры мож повісти розтігати ермы Не можу найти хыба тепер доброго слова Так ци такы іде о тото же присерало ту ся хыба міщат такє штоси од пристеляня і пристераня котре тіж має кусічка з обрусом спільного так ци так на стіл В нас дома ся клало пристерало но і ту очывидно можеме собі задати абсолютні наступне звіданя ото што ся клало на постіль што ся стелило на постіль Но тіж ся даво пристирало то значыт же його ся тіж пристирало розтігало на постели жебы была тота тото полотно тота тота верства помедже уж тепер поім чловеком а гас апостільком конекотрі ся не розкладаме Так іначе ту іде мі о тото же функция того полотна была дост подібна штоси ся присерало што ся обкладало штоси ся клало ся полотно на розтігало о ся полотно на тото на стіл то было присерало і пристирало котре ся клало не клало на пості Но і добрі ту іщы мам єдно зіданя до веднешньой Еы темы тоту што уж єм гей бы скінчыл значыт до Коберця до покровця дошол нам обруз дошло нам пристерало но то як назвати покровец котрым Ся м тепер одраз мушу зрадити тото што єм хотіл іщы добру минуту собі лиш лишыти што ся што ся зберало за головкы ци ци ци ковдры перины так Но в нас то были оболочына Зато переходиме ту до етимолоґіі наступного слова котре іде од чесослава облікати ци облечыт тіж барз добрі удокументуваний праславяньскій праславяньскій чесослово котре котрого істория сіят абсолютно напевно даякого праіндиевропейского коріня понеже видиме рефлексы в вельох вельох вельох языках не лем в славяньскых языках днес А што оно значыло Но добрі оболочына не знам ци єм з тых повісти бы уж на тількы в емоциях в тых вшыткых названях того полотна котре може быти ци на столі ци там добрі Што облікаме о туж єм повіл што облікаме зголовкы ковдры і і передна Но облікаме оболочыну От часослова облікати ци ци облечы топ то праславяньска структура барз добрі знана облечы облікати де видиме там префікс об котрий нам вказує же так накола жебы опасати дашто тіж окрыти Обняти так бы м може не може тото повіл но і ту маме облечы добрі лем облечы мож не лем оболочыном заголок ци колудру циперину Можеме себе облечы значыт покрыти дачым Даякым облечыньом то найпростійше та так даяком одежом даяком шатом дачым ся мож облечы мож ся опасати значыт в тым значыню же мож ся покрыти даякым материялом што Зрештом тото вшытко видиме і в днешнім чешскым вы словацкым языку в украіньскым языку в діалектичных хым видів але того вшыткого видиме рефлексы континуанты і в інчых не лем славяньскых кым славяньскых языках Тує м баже о тото же тот корін котрий находит ся в тым часослові облікати облечы оболочына іде о тото же треба накладати дакы верствы дашто прикрыти дашто окрыти дачым ся опаса ти зато облечы то значыт наложыти облечыня наложыти даяку одежу ґачы лайбикы што там і з чым обліками вельо інчых річы кошельку кошелю сорочку сорочку і так Здає ся мі же в польскым языку Як на тілько як чую польскій язык облец єст хыбаль дост уж архаізмом облец ся мі здає ж уж мало хто хто хоснує хоц в словацкым напевно добрі істнує добрі оно уж сідит в русиньскым напевно добріт зато зато же сама оболочына облечыня облікати і так дальше ся мі здає єст абсолютні нормальным словом котре котре котре бы ся добрімало і абсолютні не будеме ту находити даякых інчых замінників але іщы о верну іщы до додословника Ігоря Керчы ту маме тіж таку статю як оболочына котру котру гій бы лем повісти котра значыт докладні тото же то єст тот покровец покровец Найбудей покровец покровец тот оболочына тотам тото полотно котрым ся облікат заголовкы Ну шостю повісти вышли сме днес од нашой давной темы котру хочу уж скінчыти бы ся тягне як давна династия ци ци ци тоты інчы сериялі котры ішли роками але самы видите як то з такой гейбы здавало ся простой темы як по нашым оповісти Диван Кілим Коберец ци Покровец мож іщы Дальшы справы звязаны з даякым полотном вводити зато може повторю На стіл кладеме і обруз але на стіл кладеме тіж пристерало Але пристерало Кладеме тіж на постіль бо його функция тота окрываюча єст докладні така сама з том ріжницьом же кєд бы сме хотіли положыти пристирало над тото оба ме блід найперше го кладме на стіл а пак допіро на пристерало в тій колейности може в тоту сторону з дакым такым смішком е Пристирало єс пристирало на четре ся го пристерат ци на стіл ци на постіль Але на Лемковині радше виджу тото же заголовкы подушкы ковдры Перины ци вшытко інче чым ся прикрываме то єднак то єднак там даєме непокровці лем даєме оболочыне Здає ся мі же хоц може то такє барзы закручене Днес єм хыба тото пояснил і кєд ні Но тот буде найліпшый тепер найліпша причына ґу тому жебы написати на де <unk>re або на моі комунікаторы значыт там де фурт пишете і скоментувати Мам правду не мам правду в мене ся інакше бесідувало Ну і най же то буду причынок до наступных проґрамів А я заднешній барз красні дякую думам же Коберец і покровец сме уж скінчыли но але тілько іщы мале тем жебы сме дали лем раду іх омовити Бласловиця барз красно дякую бесідувал Демко Трохановскій Ну і што ж тримайте ся тепочуєме ся в наступных проґрамах словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами І слів жаждаючых О языку і на языках словиця