Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме Слововиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Витам красні словици лемко Трохновскій з той стороны мікрофону В радию лем фм ви там красні бы файно ся зас стрітити дякуючы за вашы Голосы коментарі вшытко уж тепер бесідуєме абсолютні вшыткыма здає ся мі мож можливыма каналами бо я іх не рахувал Ач ні я іх не рахувал Йоє уж тепер не лем ема і не лем Емай дем коли ет лем крапка фм але і комунікаторы там месендже лотсап і телеґрам іщы ся посліднім часом ся вказало же мам такій заінсталюваный зємом конто а дошы іщы Смы а іщы до мене дзвонити часом з дакыма зданями што м ся барзей то барз барзы любит Так тримати демка лем крапка фм словавиця я зачну як се одс нашого рінґа за звуком жебы не продолжати А я знам а з буку уж познали мы а збуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен жет як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ел як лоси м як мань О як орел як пані р як руснак С як слуга то як тырка як угель еф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком бок єст <unk> знакы два знак мягкій з твердым знаком Я В своіх выжытек по ім досліджынях уж єм пропонувал жебы як мож результат досліджыст было прополжы вести інчым але добрі неразі будеме бесідувати о лемківскій ґрафіці не тепер будеме бесідувати о тым же тож ден тому сме бесідували о тепличці о скленику Шклярни так ся называ тото місце котре в котрым ся тримат котрым ся годує котрым ся сіє дашто предовшыткым басіє жебы нам выросло і жебы было такє кус од вітру охоронене од той бы Зараз од деко хробача ци од інчых річы но і жебы было кусічка теплійше я запропонувал тепличку з вельох інчых причын будутого вертал хоц знаме єй як шклярню з польского языка і файный см єм доста як бесідуючый о тым но вельома кановами бесідуєме же най буде тепличка перше чую але ся мі дост видит го то барсвайний ЛЕСМ а і жду на одповід з нашой выставы а може буде в радию называ Тримам пальці і здравлю Дякую за тот коментар божєм обіцілал же в тым музею дашто оповім І думам же днес на тото приде надію ся же до тото приде час жебы на тоты два три слова повісти жебы О тій прекрасній выставі яка проходит в Державным Етноґрафічным Музею на то формы присутности Штука Лемків Карпатскых Русинів Яку буду реклямувала бо тот добра выстава файна выстава непереслічна выстава і думам ся на днес на конец до проґраму встигну дашто дашто повісти тут Дакус може позаязыкова тема але само тото же там абсолютно вшыткы підписы сут по лемківскы абсолютно тото же сам куратор выставы Михал Шымко односит ся до лемківского языка як єдного з елементів той достоменности Йой на верні сажы вшыткы початковы слова были тлумачены на лемківскій язык само тото мо буде тым за чым пунктом зачепліня же в языковым проґрамі о тым дашто оповім але тото собі лішыл на конец тых пару минут і моіх рефлексий Еы Не знам си обіцяти обіцюю же не за тым выповім А днес іщы єдна така файна тема як раз як раз з комунікаторів о котрій можу повісти або то долша долша бесіда кінцьово кінкінцьове речыня кінцьове звіданя а так поза тым чом в нас ся пише руком і ногом А на Пряшівщыні руков і ногол ННо і тот да такє звіданя то каталізатор до того жебы жебы дашто о тым речы хоц мі ся здає же Яы дакус о тых процесах котры ту будеме находити уж о тым хыба даколи было Але тым більше тре одсягнуті до такого найдавнійшого етапу розвитку нашого языка тота тема думам же цікава постарам ся тоту даяк так выложыти жебы за барз не намішати і жебы дашто з того Мож повісти ясно сте зрозуміли ту очывидно буду мусіл сягнути до тых найстаршых етапів розвитку русиньского языка не буду ту так барз помпатично бесідувал же до праславяньского ци до проторусиньского бо тоты етапы языка розвитку языка сут названы і іщы на кєд бесідуєме о старорускым языку то значыт тот язык котрий был спільний для вшыткых східніх славян значыт же з того такого єдного східньославяньского языка котрий ся з родив зоспільного загальнославяньского языка но потім ся родили языка росийскій бірурускій украіньскій русиньскій в тым наш лемківскій і бы но і о тым я ту бесідую нич перейдеме до того Же ся пише в нас на Лемковині руком і ногом а на Пряшівщыні руков і ногу дам Вам пару примірів з нашого порталю Лемкра Вкм як знате там сут редакторы з вшыткых части Карпатской Руси зато то буде найліпший примір сягну до Петра Медвідя з Пряшівщыны і там єден з текстів З <unk> рока і такє річыня І з мойом критиком єм товды не был барз популярний Такє речыня мойом критиком творячы творячий одмінок значыт тото што нас днес інтересує Маме вершы Йосифа Лемка Подкарпатска Русь котрий ся кінчыт зыркнущый майдале і клянусь Красотов твою всявічну тішу рідна моя подкарпатска Русь красотов твойо тубы і в примірі редактора Петра Медвідя маме Окрем назывника подібного до рука і нога то Петра маме критика а в тым вершы маме красота То тота сама одміна Зато нам ся о тілько о тілько придас же ту маме красотов твойов ту іщы маме ту іщы маме інчы подібны одміном формы і мойом критиком Окрем того іщы з Петра возмо єден примір зато будут головно премєр і з свойом партийом Думаме свойов і партию партия то тіж подібний примір до рукыіногы в одміні зато знаме же так ся пише Но перейдме на лемківскій бік і до статіі Наталиі Малецкой Новак з <unk> рока То то долше інтервю з єдным автором за сям криміналів так ци так звіданю єст писаню писаня ся стало твойом роботом Маме твойом роботом значыт кінтівку Ом і ом і в і в придавниковій формі і в назывнику Маме і інчу статю тым разом Северияна Косовского днес хоц свойом будовом вказує на східньохристияньскє походжыня і т і так свойом будовом значыту маме ом І ом і може іщы єдна статя переведений на лемківскій цитат з европосолка Жекута мойом рольом буде підперти переказ же так по правді найвекшым проблемом тепер в Европі є тото што діє ся на сході континенту і маме мойом Ро привели сме собі тоты приміры до як од того выйти Но найперше ся мі здає жебы розграничыти або оповісти о тым чом на Лемковині ся пише мойом руком мойом ногом а на Пряшівщыні мойом руком і мойом ногом Треба выйти од того єдного з давнійшых пунктів значыт як то было іщы в часах коли в нашым спільным славяньскым языку были были тзв Носовы гласным Но і ту кєд собі возме руку но тота форма давна форма мала такій вид Ронка ронка не Ремка як єст в польскым лем ронка зато же в польскым ся допіро в пізнійшым періоді тото он і ем дакус вымішало зляло і зато днесис Ремка але одталь видиме же то ронка маме в множыні в множыні в другым одмінку ронк но але ту не в тым діло Як выглядал тот творячий одмінакы колиси іщы коли в славяньскым языку были были тоты носовы гласны товды творячый одмінок было з кымс чым з ронкойом З ны были формы Знам же то чудачні звучыт але то буде такій пункт до котрого зараз перейдеме жебы обяснити чом єст днес з руков з ногом або з руком і з ногом Там потім на тым старославяньскым ґрунті котрий уж переходил до східньославяньского зашло такє штоси што знаме о чым тіж уж было словити нераз же тоты давны носовы глас ОМ і М перешли в нашым языку в або в А ци Я Ту видиме як голуб голомбы внешнім польскым маме <unk> і <unk> зато тоты тоты фонетичны процесы думам же Бесідували сме о них Словеци не раз і же суд надію ся знана Но і возме собі же уж на тым східньославяньскым ґрунті оМ і Н перешли ф тоты полны гласны не носовы Но і якій мали сме того результат давне ронкойом з кым з чым з ронкой і з н з рукою і з ногою Так на тым східньославяньскым ґрунті прийміме собі же такы мали такы мали форм І о кілько в польскым языку а слухачы тоты котры знают польскій язык знают же тото он іщы остало тоты слухачы што знают же сы Том румкой сис рукоют іщы днес не чуєме напримір в росийскым языку но то треба ту повісти тото што уж тіж было словици же ту зашол такій процес котрий называме або стягніньом або гы контракцийом так він ся фахово фахово называл Наче він полігал Полігал він на тым же коли была Йота тото є котре чуєме І она была помедже двома гласныма но то на якыси якоси так Но деси выпадала а тоты тото што остало бесідуют у барз великым скорочыню но то зливало ся вєдно Но і товды коли мали сме такій примір як мы творячий сукою і зногою То вышло з того кєд одый маме тото тьод то маме руко у і ного у і достаєме руков ногу значыт таку форму яку днес находиме в пряшівскым вариянті русиньского языка Зрештом Тота форма отілко ся утвердила на пряшівскым ґрунті же подібны процесы заходили во словацкым языку зо штом они подібні тоты формы звучат з руков з ногов на такє з по словацкым кусіцька інакше было на лемківскым боку русиньской языковой обшыри отілко Же наша обшыр ішла може барже ку польскому языкови але не лем што вам думам о хвильку докажу То значыт заложме же тіж было з руков і з ногом але тоты два тоты послідні склады з тым такым давным носовом гласным любили ся хыбаль Переходити в тоту сторону жебже же кєдже уж в нас не было тых носовых власных жебы замінити іх на даякій гласний і согласний зато маме і з руком і з ногом Але то неєдиний не єдина причына того чом маме з руком і з ногом так бы сме хотіли тото давне о в творячым одмінку замінити на полний гласний плюс сугласний зато же як собі посмотриме на інчий рід на мужскій рід напр на стіл то маме зо столом в мужскым роді маме маме в середнім роді сонце з сонцьом і зато через так зване аналоґічне влияня кєд же в інчых родах было оддавна кінцівка то м тото тіж помогло утвердити ся же на Лемковині на пілнічным боку Карпат русиньскій язык принял таку як раз кінцівку Но і надію ся же єм одповіл в чым помогла тота контракция чом на пілнічным боку Карпат пишеме руком і ногом а на полудне од Карпат руков і ногов І я уж ту думам не буду входил фы фільше примірів той контракциі бо іх маме В лемківскым русиньскым языку вельо то так як маме мойого і мого Там чуєме же мойого маме ойо в середині наче тоту Йоту котруй єм бесідувал обудуваны з двох сторін гласным Зато ся скоротило до єдного мойого і мого твойого твого тых примірів было Вельо і вельо більше в вельох примірах так як ой на скоро придавник іщы на Підкарпатскій Руси хоснує ся придавник як зеленоє дуброє як зеленая дубрая і там тіж маме на кінци о є значыт Йота котра єст обудувана двома гласныма зеленая ая в середині Йота і два а коло ней зато там іщы хоц ся заховало то в нас уж не бесідуйме зеленой лем зелене Зелена я зелена добра є Добра добро є добре і так Ітлер думам же же же ф в тым моменті уж уж тото вшытко было повіджене Але іщы єдно бо я все хыбаль давал єм при В темі стягніня такій примір бо і на полудне на пілніч од Карпат маме приміры в літературі де тото оховало я всеы привожу примір примір Миколая Буряка нашого славного байкаря якій написал прекрасний твір прекрасну байку оы волку і о волчій заплаті певно єй знате є уж уж о хвирку єй думам найдум мам ага мам волча заплата раз на волка пришла біда бо ся кістьол вдалил і уж здыхал а на поміч нихто ся не зявил ся Кістьол вдалил ту як раз хоц першый єм давал приміры з першой одміны значыт рука і нога значыт женьскых назывників котры ся кінчат на а то Давал єм же то тіж аналоґія зо стола ци з сонця а котрий котры творят другу одміну назывників же зо столом і з сонцьом і тото могло влияти на тоту першу одміну лже з руком і з ногом Але ту маме примір третьой одміны хоц тіж женьского на назывника і з тым што ся вяже што ся вяже тота ге тота одміня з кістол хоц очывидно хоц то тема певно на осібний проґрам Мож бы ту дати дати факультативну форму бо ся кістю вдавил з постілю з цілю з чым з Карпатском Русю то сут тоты приміры сей одміны якы якы ту мож ту мож як найбарже схосну схоснувати але тот твір Миколая Буряка і тота через нього схоснувана форма вказує же кістьол такы тоты кінцівкы олу як руков якы ногом тіж на Лемковині были хоснуваны І не разі скінчу думам же єм одповіл на тото а іщы думам же же на комунікаторах собі можеме докінчыти бесіду В тій темі чом же в нас ся пише руком ногом а на Пряшівщыні ся пише руков і ногов якраз то тота тема стяніня Бесідувал єм іщы ага хотіл єм побесідувати іщы о тым музею зато два дословні слова жебы же было же єм обіцял і не повіл В чым по мойому выстава в Державным Етноґрафічным Музею єст фантастична О тым же єст підписана ціла по лемківскы то єдно О тым же бесідуют о ній найбільше абсолютно часописы в Польщы то другє О тым же самоорґанізаторы Державный Етноґрафічный Музей і куратор Михал Шымко абсолютні гварят же то нашол ся простір поміняний через десятлітя жебы вказати лемківску русиньску штуку же она штоси вартат а вартат бом з того што сме чули што я виділ сам на своє очы што моі знаємы бесідували хто там ходит і хто єй обзерат то сут направду найславнійшы особы в Польщы Приходят приізджают специяльні і не посвятячают свій час жебы тото прочытати што там єст долол а долол єст по польскы по анґлицкы і по лемківскы само тото уж занимат думам голову неєдного чловека котрий щыро до ней підыйде окрем того іщы єдно Михал Шымко в фантастичний спосіб получыл Здає ся мі тото што некаждий може іщы днес достерігат то значыт што там робит бокшай што там робит ерделій Творці тузы підкарпатской малярской школы разом з Новосільскым разом з Никыфором разом з Ворголом і то сут тоты звіданя на котры люде котры приходят обзерати тоту выставу мусят собі одповісти Бо гейбы Смотрячы на тото вшытко образы зо зрозумліньом такє звіданя треба собі задати То значыт звіданя же єст якыса єдна культурова языкована достоменностьова обшыр котра лучыт тоты вшыткы образы Там іщы дезидерий милий єст з Пряшівщыны єстм А та на Свединец з знешніх Мадяр і вельо вельо вельо інчых сут Русины з Бачваньской Руси і то як раз істота Найбільша цінніст окрем той артистичной і очывидной котра лучыт котра спаят котра котра зєднує культурово ґеоґрафічно тоты вшыткы творы котры там мож видіти то єст хыбаль тото што іщы помаленькы але хыбаль ся найбарже перебиват же єднак видно тоту русиньску штуку котра в цілости находит ся в єдным місци підписана по русиньскы тлумачена н на вернісажы на русиньскій язык і вельо вельо вельо інчых Думам же болей лем тото ци аж тото вартат жебы на тоту выставу піти і жебы єй обізріти же так повім зрозумліньом Но і то бласловиця Надію ся же бесідуючы выставі сполнил єм своі слова А я тепер дякую і запрашам на наступны проґрамы Тримайте ся тепло бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця