Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Як ся матергородил слухаче не міг єм ся дочыкати а хто ся од міх я ся не міг дочыкати я дем котрых хановскій Бот найперше треба ся представити так тота радийова культура вымагат зато пробачте тото же уж єм хотіл входити в темы в тым языковы темы боты словит ся проґрам о языку і на языках Зато іщы раз витайте а єдне з таком актуальном темом аж і таком актуальном ся мі здає на долгы рокы м то уж о хвильку Бо то днес буде до тій штучній інтеліґенциі о котрій сте мя нараз просили в майлях котры пишете над ЛЕМкы лем крапка фм предовшыткым в контексті того же посліднім часом вышло барз барз барз поважне Нарядя Лемко Тульс і о тым зневнешнім проґрамі буде але зачнеме так як все значыт зачнеме нашом азбуком і підеме собі ґу нашым темам Зато оставайте при слуханю я днес з вами О ею хоц дахто повіст або ойо ой ей яй але не мійме ся того днес о тым буде А я знам а з буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква йот як Йоси Каяк коса Ел як лоси м як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ты як дырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір єд і знак два знак мягкій твердым знаком І вертаме до Словиці дорога радя суха ци так як єм заповіл перше Днес буде о тым такым шаленым яю котры котрого дахто любит дахто не любит Дахто ся го боіт дахто не знат як хоснувати дахто може і думат же як го навчыме за вельо то він приде і нас зіс нас зізно то днес може Я інакше не як експерт од того чына ци нас тот ей о ойойц як го ай звати не ци нас зізд лем в контексті нашых шанс лемківского русиньского языка в тым як раз контексті в контексті сучасной языковой зміны і переміны і переображынь вшыткых котры якраз ту проходят А то тема як раз хотілка актуальна же буде з нам актуально іщы долгы долгы рокы то так як перший раз так бы м порівнал тото Перший раз сме влучыли інтернет в жытю Не знам ци дехто памятат тоту тоту хвилю Я хыбаль не памятам І може зато же то было так давно то якоси мі ся здає же то было все хоц памятам іщы як Но як выходило ся на двір копати пилку зато же но же была же тото был простір в котрым проведиме свій час і так го орґанізуєме а не жебы сідити перед телефонами таблитами ци інчыма там компутерами Але добрі Я тепер не о тых социйолоґічных аспектах днешнього привязаня до тых як рас Мобільок ци інчых річы котры нам заберают час Я о тым же Маме такы часы же уж штучна інтеліґенция тот ей ай не входит і вошла уж давно під нашы стріхы ци бы сме тото хотіли ци бы сме не хотіли то напримір з такой причыны же кєд входити на ріжны світовы несвітовы меньше В ґлобальны порталі Вірте мі же у там уж велика част статі єст написана або принаймні частично написана через Ебо написна выґенерувана може в тот спосіб часом ся трафляют в барз великы хыбы поне же Ей тота штучна інтеліґенция она іщы з нашом інтеліґенцийом не може ся рівнати під вельома взглядами але під вельома нас перевышат Але зачну може іщы інакше здає ся мі же послідній рік кєд бы сме до дозаду собі так пішли м то великій рік лемківского языка і культуры так бомповів Мали сме барз вельо важных подій За остатній рік предовшыткым така тряда бомбовів найперше зачало ся лемківском Опером Дарий Кузяк Пак выставом выставом в етноґрафічным Музею в Варшаві др Михала Шымка і третій елемент той тряды то явліня ся контекстуального словника лемківского языка під редакцийом проф Олены Дуць Файфер здає ся мі же то был міцний рік не знам цибали сме в істориі такы міцны рокы То направду уж тепер може істория тото оцінит але то было барз барз барз важне Но і де си так при тым словнику што ж єм бесідувал бо о словнику єм м пару проґрамів тому споминал явила ся тема Нарядя котре выпустило выпустила Руска Бурса то нарядя Лемко Тульс так зрештом писане до переглядача може ти собі вписати Лемко крапка Тульс так як з анґлицкого нарядя ту То проєкт котрого спірітус мовенс єст професор Павел Малецкій з Нашой Руской Бурсы а і при нагоді Заґєху з Краківской Академіі але Ниц бо уж єм тіж заповіл же тот Лемко тут спослал хви было омовити і дарак даяк пошырити Але жебы сте знали з чого ся тото бере же такы нарядя можут поставати то як раз днес дакус о тым Я лем вспомну же на В Конґресі Русиньского Языка в <unk> році міцно о тым вспоминал і мож повісти же не вшыткым ся тото сподабало же така штучна інтеліґенция єст і што она нам принесе Іднес хыба тіж о тым бо тото звідуєте в нашых бесідах ци нам поможе ци нам пошкодит Як тота штучна інтеліґенция на наш меншыновий язык загорожений язык Якій щы пограничний язык і язык котрий находит ся бом повіл в великым загорожыню зо штом на листу ЮНЕСКО Бодля тых критерий єст писаний Чым тото зісти як то вкусити ци ся бояти ци Тото одшмарити ци приняти Повім єдно так на скоро же приняти треба бо тото уж єст і або всядеме до того потягу або тот потяг нам деси піде гет і одіхат зато днес о штучній інтеліґенциі в контексті в контексті лемківского русиньского языка Найперше може высловах Чым тота штучна інтеліґенция єст То скорочыня од <unk> і мож бы было повісти же то така дост шырока дошырокє окрисліня для такой технолоґіі котра дозвалят компутерам робити такы задачы котры дотепер вымагали нашой чловечой інтеліґенциі людской інтеліґенциі а тото в практиці означат же того рода системы сут спосібны жебы напримір познати бесіду тлумачыти тексты аналізувати язык а ци тіж аж і ґенерувати даякы речыня котры припоминают так бы дахто реальний жывый чловек тото тото выповідал і так іщы простійше жебы тото тото так обняти Штучна інтеліґенция тото такы проґрамы котры по перше они ся вчат Але як они ся вчат они ся вчат на основі даякых великых великых корпусів даных І такій примір же як компутерови тому тому ЕС інтеліґенциі вкажеме <unk> десяткы тис мілийоны речынь в даякым языку він ся навчыт той структуры того языка навчыт ся словництва і навчыт ся або Привчыт ся бо відомо же тото ци ся навчыт гейбы тако на <unk> процент на тым што там єст навчыт ся привчыт ся як го хоснувати Ірезультатом того єст Тото же він передвидує Даякы наступны слова як они ся то можут явити може він переводити даякы тексты ци тіст мож з ним бесідувати значыт здавати му звіданя на основі того што єм ся навчыл буде хотіл нам одповісти ту очывидно не буду входил в так барз ключовы елементы того цілого явиска котрым єст шучна інтеліґенция як машынове вчыня то з анґлицкого машынґ і тоты неуроновы сіти котры гейбы імітуют наш людскій Мозоґ а де факто то тіж єст перереклямуване віртем і зато неє што ся бояти Они радше Статистично аналізуют таку мож повісти залежніст помедже тыма тыма словами речынями котры сут в корпусі в тым цілым тым цілым сетом на котрым він ся вчыт Зато ту треба одраз повісти ясно і так жебы до каждого досло же они не розуміют того языка в такым нашым чловечым сенсі але копіют ци вчат ся на даякых взірцях на даякых на даякых моделях на даякых структурах А робля тото тым ліпше чым більше му тому компутерови скорочыню задаме Но і то як раз тота залежніст од кількости і предовшыткым ува якости даных котру введеме до того компутера котрый має ся гейбы навчыти лемківского языка має найбільше Значыня в тым і найбільше значыня для нашого лемківского языка Ци ся чого бояти якась шанса Бо тото хыба о тото найбарже вы звідуєте в нашых дискусиях но в контексті такых языків як лемківскій язык ци там шырше од цілий русиньскій язык бо там Можеме барз вельо зробити в цілым русиньскым языку вельо річы напримір порівнувати нашу лексику котра входит в Пряшові зо словацкого на Лемковині з польского в Мукачові з украіньского і так дале і так дале то і з барз добре наряд жебы тото сопоставити жебы тото аналізувати жебы Вкінци не даяк одповісти на даякы зіданя котру форму береме бо маме іх вельо того єст дуже Але я вам хотіл так барз загально бо предовшыткым штучна інтеліґенция дозвалят нам розшырити тот діапазон тоту тот тот простір хоснуваня русиньского языка А то єст барз важне уж парудесят років тому языкознавці котры занимают ся меншыновыма языками і іх загорожыньом до вмертя месідуют о тым же кєд язык Перестає быти хоснуваний в даякій домені в даякым просторі в даякій области но то уж зачынат быти з ним проблем то значыт кєд уж родиче не передают того языка дітям то уж штоси там єст проблем для діти стає ся тот язык чужым тяжшего ся потім зас навчыти то значыт кєд же уж в той приватной сферы він гыне то єднак уж зачынат быти проблем Но і як раз такы нарядя якы штучна інтеліґенция тот процес може одвернути І завдякы тым технолоґіям такым як наприм синтеза бесіды же вписуєте текст по лемківскы і він Вам даякым голосом прорече як тото ся вымавлят так як розпознаваня Бесіды же вы награте даякій текст і введете го до того нарядя то він вам го прочытат То значыт же переведе на текст Вы му повісте што має быти записане мы в тій цифровій формі а він вам тото напише Окрем того дакы автоматичны тлумачыня даякы коректоры дописовні і т і т язык зато може ввойти в Тоты новы просторы предшыткым тоты діґітальны цифровы просторы бо о тых о тых бесідую і може войти аж і товды коли не єст присутных в даякых державных інституциях він може істнувати в аплікациях можете собі по лемківскы Створити аплікацию котру переведете як раз такым нарядом якым єст Лемко Тульс але о ним о ним на накрем того тото што нам бракує направду і што уж дораз частійше видно в лемківскым середовиску Родичы не бесідуют до діти по лемківскы а то єст перший проблем ґу вшыткому Я не знам ци якраз штучна інтеліґенция заохотит в такым примірі тых што не хотят передавати дітям лемківскій язык Але може тото помочы понеже як знаме діти днес молодіж сідят в мобільках сідят в тым цифровым просторі фурт зато може кєд трафлят на такє нарядє котре буде одповідало іх часам іх потребам може тото заоходит як раз до хоснуваня лемківского лемківского языка Ту тіж напевно треба повісти о єдным о престіжу Мусиме знати же каждий язык мож повісти обнимат даякы просторы його хоснуваня і о кілько днес Не маючы статусу лемківского языка як напримір державного языка бо не маме свойой окремой державы де бы был присутний в інституциях в радию телевізиі на штоден в школах і т як выкладовый язык на університетатах і т і т но то То єст ясне тых просторів не маме помедженимами державы але тепер входит новий простір хоснуваня даного языка якым єст інтернет ци просто тота штучна інтеліґенция Но і ту як раз тот престіж языка і тото Тота нова област котра ся творит там треба войти то значыт мы уж там сме жебы сте знали тіж завдякы тым нарядям котры называме Лемко Кропка Тульс котры сут основом ґу тому жебы творити вельо вельо вельо тисячы наступных думок котры з того можут ци ідей ци проєктів ци стартапів котры можут з того з того з того выйти ту аж і не бесідую о самых науковых досліджынях бо ту єст придатне до творіня корпусів аналізы языковых змін розвиток словників ци дакых інчых лексикоґрафічных нарядів зато ту направду єст барз барз велика велика шансаль ґу тому жебы жебы тото жебы тото схоснувати Ту сут і тіж ризыка зато же Треба повісти же штучна інтеліґенция вчыт ся на тым што достала то значыт поза тото не выйде Она буде прібувала дашто свойой выдумати кєдий дашто буде бракувало але при меншыновым языку не се і тото выходит акурат тото добрі знам зато же уж кусідка в тым сіджю Здає ся мі же тіж творці поеты писателі прібуют давати такій арґумент же штучна інтеліґеция так барзы робит язык такій од сокыры То правда кусіцька так хоц не до кінця ся з тым згоджу бо як расы вшыткы даякы фразеолоґізмы і інчы такы Языковы штучкы жыт так пові котры котры істнуют в каждым языку все она тіж прує прібує розберати она тіж прубує тото вводити Зато здає ся мі для писателів для поетів для літератів Такє нарядя мож быти лем лем хосенне Але добрі слухайте жебы так вам тото огорнути штучна інтеліґенция не єст ани загорожыньом самом собі але тіж не єст такым автоматичным розвязаньом нашых вшыткых языковых проблемів кєд іде о наш лемківскій русиньскій меншыновий язык Єст такым нарядньом котре Як бы м повіл його влияня на натуральніст залежыт од того як го схоснуєме і в нашым примірі то предовшыткым напевно пошырит хоснуваня лемківского языка абсолютно напевно пошырит области домины тоты тоты просторы хоснуваня языка то тіж напевно може сперти Наш днешній проблем значыт тото же неє той меджеґенерацийной трансмісиі языка значыт же родичы не бесідуют уж до діти по лемківскы діти часом знаме за остатніх <unk> років аж в другым ци третім поколіню Мают жаль до родичів же іх не навчыли і самы вертают до того і прібуют ся вчыти Але то тіж престіж для языка то вельо вельо такых такых річы котры мож котры мож огорнути направду при помочы той штучной інтріґенциі І ту одраз перейду до Лемко Крапка Тульс Войдте собі вашым переглядаче на тото на тото на нарядя одраз вам там ся вкаже же то словникы і нарядя для лемківского лемківского языка то доробок вельох поколінь писателів артистів журналистів тлумачів і хоснователів языка де <unk>літя языкознавчых прац експертів і соспільных соспільных діячів і при тым сут до того сучасны новочасны технолоґіі Кєд зайдете собі на ліву страну того сайту мате там лемківскій словник він базує на контекстуальну словнику лемківского языка під редакцийом під редакцийом проф Олены Дуць Файфер я тепер Впішу буд што не знам бесідувати ту і малем бесідувати устні выповідати мысли хоснувати дакій язык треті інформувати штырі односити ся далекого в бесіді і вшыткого <unk> контекстів котры представляют тото тот тото часослово враз з приміром з великого з великого корпусу Языкового корпусу Лемківского Языка за остатніх <unk> років бы м так може повіл Але кєд хочете схоснувати тото до через польскій язык мате закладку словник Лемковскій Возме собі ло надайме мовить што нам тото однесе то єст єден бесідувати два гвардити три радити ґадати пят повідати <unk> шіст выповідати і абсолютно тоты самы нарядя котры котры ту роблят спис тых словниковых статій котры односят ся до польского мовід тото само мате по анґлицкы але хотіл бы м звернути увагу вашу на двіі закладкы з нарядя Лемко крапка то Лемко АС і Лемко Ты То уж тото робит штучной інтеліґенциі Лемко АС значыт награйте себе і заладуйте там тот файль А він Вам зараз з того зробит текстову версию того што сте повіли Ідме дальше Лемко Т впиште текст по лемківскы з двома версиями Наталия і Демко як раз ту єм тіж я Він выґенерує Вам текст котрий єст выповіджений по лемківскы Но і єст іщы єдна функция котру хыба барз барз вельо люди глядат то транслятор з лемківского на польскій Впишете текст по лемківскы він вам го переведе на польскій Для тых хто не знат лемківского языка рекомендую хоцте на лем фм скопюйте собі тот текст введте до Лемко крапка Тульс а він вам го переведе на польскій Але тепер зробте тото само оціньте як тото діє і пиште на <unk> ЛemК м Повім Вам же хосную тот нарядя штоден і знам же там іщы єст кус до роботы але діє ойой ой або ай яй або е яй То Власловиця бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця