Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Слововиця #162 - 2026 03 30
Odc. 162

Слововиця #162 - 2026 03 30

•

Opis odcinka

Слововиця #162 - 2026 03 30

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Początek audycji wraca do Lemko.tools: prowadzący wyjaśnia moduł zamieniający nagraną mowę na tekst, wspomina modele językowe i odwrotną zamianę tekstu na mowę oraz cytuje opis projektu jako rozwijanego narzędzia, w którym mogą występować błędy. Główna część odpowiada na pytanie o formy lemkowskich zaimków po przyimkach, zwłaszcza warianty bez nej/bez nei i bez niego/bez nego; prowadzący tłumaczy pojawianie się dodatkowego n jako stare, szerzej słowiańskie zjawisko dotyczące zaimków trzeciej osoby. W podsumowaniu ocenia, że wybór wariantu zależy od użytkownika języka i że wymienione formy są dopuszczalne.

Automatyczna transkrypcja

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Так то словиця і тай тертый слухачы Демко Трохановскій з той стороны витам красні Не міг єм ся дочыкати аж пониже на тему лем єдной темной обшыри з языка де мы послідній тыжден бесідувал з єдным схочом Барзвельо розписували сме тіж Барзвельом дойнес ся она явит але нич ся она явит як все Зычнеме собі азбуком ну і підеме за пляном А я знам азбуку Уж познали мы а з буку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси як мама О як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябір є <unk> і знак два знак мякій з твердым знаком ты Но то вертаме до Слововиці і нич зачну тоту тему котру єм заявил ту іщы єдно єдно ся явило бы сте Гварили же за малом повіл тужден тому о о проєкті Лемко Крапка тульс Лемко доттульс Лемко знате як ся пише крапка знате як ся пише і тульз так як нарядя з анґлицкого языка і же часом єм там схоснуло якысы незнаны собі Іван Технолоґіі значы слова очывидно они вшыткы істнуют в анґлицкым языку зато кєд уж так порядні обясню што і як значыт бо там напримір єст схоснувана така технолоґія як АСКому <unk>em І то єст мож повісти познаваня мовы і жебы тота мова бесіда была переложена перетранскрибувана на текст значыт систем якій замінят звук тото што єст награне звуково на текстовый запис так береме даш што до мікрофону або на Лемко тульс можеме собі влучыти тот модул нагрыламе і цитіжцию диктуєме до телефону і т і так дале і тото нам замінят нашу бесіду нашу бесіду на текст то значыт же тото што поєме по лемківскы Нарядя Лемко крапка Тульс нам замінит на на текст но добрі Не знам десим колиси хыбаль повіл ЛЕМ што то єст ЛЕМ ляr модель то такій языковий модель котрий розуміє і ґенерує текст так Уявте собі дашто такє як чаді якміна і як копайльот днес што значыт же мож з ним не заложме не заложме бесідувати в великым скорочыню хос то барз великє скорочыня єст тіж такє штоси што єм може схоснувал ТТ <unk> значыт одвернене Такє што єм повіло АСР значыт же найперше дашто напишеме найперше введеме даякій текст і він нам го выповіст Так і вшыткы тоты технолоґіі сут схоснуваны в проєкті Лемко Тульс Я лем припомну же то велика робота предовшыткым професора Павла Малецкого котрий єст мовен з того цілого нарядя там очывидні іщы тото уж єм бесідувал же Лемко туль случыт дві ініциятивы мож повісти і словник о котрым єм бесідувал бодай два або три тыжні тому в фм Словици словных під редакцийом проф Олены Дуць Файфер але то єст як бы єдна сторона того При долучыню тых вшыткых сучасных технолоґій зо штучной інтеліґенциі о котрій сме бесідували тыжден тому він буде розвиваний і уж в тым цифровым діґітальным виді дальшы тоты лексикоґрафічны працы будут будут ведены зрештом прочытам Вам єден абзац з опису Лемко Тульс проєкт не єст запертий то жывый твір котрий фурт будеме розвивати і дополняти при заанґажуваню творців і любителів лемківского языка і культуры треба такой підкрислити же в нарядях машыново підпораных особливо в автоматичні ґенеруваных одмінах і в вельоязычных тлумачынях можут являти ся хыбы неєднозначности і неточны пропозициі што выникат з ограничынь даных і моделів Думам же і тото єм бесідувал тыжден тому при нагоді темы штучной інтеліґенциі і так она выглядат Для тых што ся єй боят можу повісти не бійте ся лем в ней войдте Она нас не зіст іщы не зіст То значыт вшыткы ся боли же нас зіст і переіме власт над світом але тото іщы на днешній ден нам радше радше не горозит зато не є што ся так ся мі здає бояти По музиці вертаме до темы Так як пцуля пцюлю глядат брат рудного брата Так Русины хоцют вєдно сяткувати ся тарезиє о Чому Зоня не зас цьому здоня на причы злізом небо хлопця ти <unk> Воли Тото вертаме до Словиці і занимам ся Темом яку єм зявил перше значыт така тема з котром бесідувал так єм ся переписувал з єм слухачом я аж єм не достал такого конкретного звіданя але так цілу тему мож написати або задати звіданя як має быти без ней ци без неі без нього ци без него Но і то єст барз файне звіданя Предовшыткым як все не чытловім на тото зіданя треба кус вступу такого і історичного і такого меньше теоретичного але тот історичний ступ буде нам ся нам ся кус до зрозумліня одповіди на тоту тему придаст Но бо кєд бы сме собі розложыли тото же же маме без значыт тот приназывник і місценазывник ней ци ци без того бы было єй то видиме ту ріжницю же без ней Але кого чого єй там неє ны на початку Но і ту єст хыба початок або може старт того проблему в якій спосіб являт ся тото додаткове ны в лемківскым языку коли ставляме коли ставляме приназывник перед ним Зрештом то не єст проблем лем лемківского языка але вельославяньскых языків коли то місце назывник выступує з приназывником но добрі по перше то барз старе явиско і мож повісти загалю славяньскій і явиско коли являт ся тото н до місце назывника могли бы сме го назвати і протетичным н або епентетичным н не до кінця сут суд сут добры понятя но але ту треба повісти же выступує такє явиско лем в третій особі але так єднины Як і множыны значыт тыкат тых місци назовників котры в єднині то сут він она і оно а вымножыні они но то собі тепер возме кого чого неє його але уж пойме до нього Тото но нам там входит кого чого неє єй Але уж без кого сме пришли без ней або без ней як было в тым звіданю і я аж на конец притримам дискусы так буду прибыло може не рішати але выбрати таку форму котра подля мене буде барже правильна Як бы сме собі тото підсумували видим же тото гола форма без місце без приназывника не матн а кєд уж ся являт тот приназывник без ґуз на од По і так дальше то буде з том формом з том формом з Но і тото думам же в якысий спосіб уж по части почасти єм в якысий спосіб пояснил но але являют ся нам такы приміры в котрых тото н входит якоси так бым повіл ненатуральні то значыт маме він його йому його але уж без нього ґу ньому на нього ци на него а творячым Одмінку являт ся ним Вженьскій в женьскым роді з ньом без без приназывника з вымножыні нима Хоц очывидно кєд доложыме приназывник тіж буде з ним з ньом з нима і так дале Но і я прібувал ся смотріти на тото з чого так бы м могло быти же то єст тот выняток коли являт ся тото н хоц неє при назывника Бо напримір як собі возме місцевий одмінок так окым о чым там уж без по кым по чым і так дальше без приназывника не схоснуєме той формы так по ним по ній о ним о ній по них о них і так Там все тот місценазывник буде выступувал лем з приназывником по не же так як бы такє сконструваний місцевий одмінок ци то єднины ци множного чысла же ту інакше інакше не будено і чом ся взяло тото Н без приназывника в творячым одмінку Ян на тепер на скоро бым повіл так выдумал же то же етимолоґічно давно первістно тіж творячий одмінок міг ся лучыти лем з даякым бы м повіл в тых примірах місценазывникових з даякым приназывником Аж допіро потім даякы такы формы пришли до языка котры скопювали тот місценазывник з Н Но і так уж уж остали Якы то могли быти приміры Но добрі Я уж тудеси собі іх на скоро на скоро записал бо то сут такы формы же дашто было зроблене ним або дашто было з выдумане выдумане ньом абом вмножыні дашто было выдумане нима і так дале так дале То сут тоты формы де не схоснуєме хоц неє при назывника не схоснуєме той формы без ен бо так самы собі тепер повіджте як бы то чудні злучало же было зроблене ім заміст ним або ом аж такого Абсолютні неє ани ньом ци ци іма замізнима но ту абсолютні нам тото не звучыт зато Зато ся мі здає же тота тота як раз форма творячого одмінка і в єднині і в множыні Колиси не было абсолютній формы котра вымагала котра могла быти без приназывника все вымагала того приприназывника з ним з ньом з нима но якоси так коли явила ся форма котра не вымагала самого приназивника тото тота форма місназывника з Н была скопіувана уж з тым н і то єст такій выняток котрий мож повісти не входит в тот принципі і в тот шабльон котрий ту видиме в тых особовых місценазевниках Припомну же тыкат тоту лем <unk> особы він она оно В єднині і в множені в множыні они Але о чым сме іщы бесідували або кєдзы тото сме заложне порішыли бесідували смо такым файным при назывнику котрий Лучыт ся лем з третім одмінком здаючым з здаючым одмінком і то єст такій файний бым повіл приназывникы котрый має вельо форм напр к ку коротшуй долшу скы але має тіж форму сы таку звучну форму кы котру тіж котру тіж можеме можеме розуміти в свій звучній формі ґы і ґу значы К ньому ку ньому або ґньому а або ґу ньому Но і то єст дос цікавый примір поне же я прібувало провіряти в інчых славяньскых языках не є такого такого приміру очывидно в тых в тых меджесловных получынях там часами буде глуха форма або або звучна форма ґы як іде о умову але уж але тіж Лем в вымові она не іде до запису мы як раз маме тоту форму приназывника кы Ґо ґ і в глухій формі в записі і в тій звучній через через ґ зато ту тіж файно собі запамятати же же хоц тот приназывник приназывник єс во вшыткых такой славяньскых языках тотаку форму в записі ґы маме такой такой лем лем в нас о чым треба Памятати і не єст то блуд понеже фіксуют тото така форма єст фіксувана уж од записівшы од долгых долгых долгых років Ту іщы лем повім єдно же прібувал єм тоты вшыткы принципы і тоты вшыткы залежности найти ци в ґраматиці лемківского языка хом як фонтаньскій циф в воступі до контекстуального словника лемківского языка але єм іх не нашол зато зато Ту як раз прібую вам тото омовити зобрати зобрати в єдным в єдній формі і мож повісти в такій синтезі Но ідме може до того зіданя ма быти без ней ци без ней без нього ци без негой ту ідеме уж до істориі языка Місценазывник І ту напевно мусиме знати мусиме ся дознати як тот місценазывник яку мал форму колиси Напевно не мал форму його в мужскым роді мал форму його Мал напевно форму єй в женьскым роді но і одтале ідут тоты днешні дві формы чом мало быти єй але без без ней напримір твердо Бо кєд собі посмотриме на тоту аналоґію Єй Нєй Е його нього тоту докладні тото видиме Але певно бы нераз сме оповідали в слововици ци в першых моіх проґрамах языковий покус покус же давне є в лемківскым языку Має днешню форму барз часто як е і то в великій більшости но хыбаль же оно стоіт на самым початку і ты слова і ту як раз маме тот примір Зато доднес маме єй але барз же приз мене преферувану форму неі Так само хоц давне было його і змінила ся форма на його то уж до Радше бы м преферувал до него хоц відомо тота аналоґія до версиі без приназивника ту нам барз скоро входит мокєт маме його то най буде нього Як маме єй то як буде ней Як бы тото завершыти як бы тото підсумувати обі формы сут правильны і єй а з принесником до ней і його і з приназивником до нього Але кєд бы сте хотіли даку таку барже архаічну форму схоснувати сміло мож написати до ней до него Бо то скы барз барз файны формы припоминаючы нам о даякых языковых процесах історичных языковых процесах котрых єм повіл о тым е котре колиси было є а днес єс ей і бо видиме в барз барз барз в вельох в вельох примірах Но і ту як раз тот примір тот примір видно а туж тож лем повісти то лем од хоснувателя языка залежыт тото яку форму схоснує кєд же вшыткы закладаме сут сут допущальны ту мам іщы єдну єдно мале словечко Бо то уж цілком бым повіз інчой бочкы маме в женьскым роді в видячым одмінку тіж дві формы то значы єй кого кого Кого виджу виджу єй або ю або Положыл єм дашто на ней або на ню то уж же так поім парак котра іде з двох ріжных сторін дале ся мі здає же то уж тема на чысто чысто інчу дискусию Кєд пишете пиште Без ней без ней без снего без нього тоты вшыткы формы сут правильны а то была словиця бо я Вам барз дякую за увагу пиште дзвонте на Емай Дмк ЛЕМ крапка фм на комунікатореной і на інчы Формы якы знате жебы ся зо мном скомунікувати Тримайте ся тепо словиця Проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця