Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #29, 2022 10 27
Ep. 29

Слововиця #29, 2022 10 27

•

Episode description

Слововиця #29, 2022 10 27

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja dotyczy języka łemkowskiego/rusińskiego i zaczyna się od powrotu do tematu dawnych przymiotników dzierżawczych, takich jak formy tworzone od słów oznaczających dziadka, babcię, ojca, matkę czy siostrę; prowadzący uważa, że ich zanikanie wiąże się m.in. z wpływem otaczających języków, zwłaszcza polskiego. W drugiej części odpowiada na pytanie słuchacza o warianty formy czasownika być w wyrażeniach typu jesteśmy Łemkami/Rusinami/Rusnakami, omawiając różnice między lokalnymi wariantami rusińskiego oraz zapisy używane przy kampaniach spisowych. Prowadzący wspomina też aktualne spisy w państwach, gdzie żyją Rusini, i wyraża życzenie, aby jak najwięcej osób zadeklarowało swoją etniczność.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видым в клясі дорогратых слухачів хоц предовшыткым тых што сут дакус може не сподівали ся того же як раз слововіт ся тепер ано так зато бесідуют добрі деновы добрі вечер Лемко Трохановскій Стой з стороны радия Нажевоспілшовского студия лем лем Выдайте в тій декус нетиповій порі за то справа барз проста по понед понедільковых трьох світях і розлучыню ся переучыню ся з высыланя на Єден з єдного проґраму на другій но уж ся не повело мі підучыти такы то технічны босоркы пришли до нашого радия і недали Не дали тото зробити так ци ся слова днес нетипово може так поза щором або заміст понеділька Є лем припомну же можете писати фурт Демко єт Лем крапка фм і писати призаміта як пишете Як все зачну од словицю од нашого джінґля з АЗбу но і підеме собі тыма темами котры котры і были і дакус новых звідань єст вельо Што мя тішыт А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псяничне зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір єд <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком А ящы раз припомну же тепер іде Словой ця для тых што ся тілько што підучыли до слуханя но і поза сурова іконес не будуч того припоминал бесідували сме в повереднім проґрамі Фавередній словици о присвійных придавниках і достоім пару од вас файных коментарів такы што просто мушу прочытати Но і на жаль тот радше такы такы з описом же тото стара форма присвійных придавників і ова ци ін іна но істо ся уж затерат такы приміры як дідова бабина хыжа нянів Дім Мамін Дім то уж Подібно жеднес не стандард Я хосную в чутек своі діти Добрі Але о тых майлях што єм іх достал і напевно Вам іх приведу Будеме ся чути по музыці зато чуєме ся уж они долга до того типрає <unk> дикає Дріянайро <unk>em на то для роды для роды Тото єй Гора Гора і долина а мы вертаме допресийных придавників іди і вертаме до нашых тем Дідова бабина хыжа нянів дім стрыркове авто Сестрины Горня Обіця єм привести даякій коментар такій тото з зроблю Велика шкода то пише пан Андрий Велика шкода же так ся асимілюєме і забываме такы пречудовы формы але я ся сам бю в груди же хоц знам тоту форму то не припомну си єй ужыти Но так пане Андрию я ся з вам погоджу бо ту предовшыткым іде о языкову інтерференцию зокружаючыма нас языками а веде тото до того а бесідую то предовшыткым о польскым языку же кєд в тым більшым векщыновым языку даяка форма заникат а в польскым она она тіж уж на жаль заникат но то і в нас ся тото тото тото діє лем спомну же то очывидно форма тых присвійных придавників не має праславяньскы корені так то мамина стрыкова нянів сыстрины най она выступує но або выступувала во вшыткых славяньскых языках но і ту мож істо одозва до польскых слухачів нашого радия знам же такых маме такых маме вельо жебы сте написали напримірно Дм крепка фм цих в вашых хыжах ся іщы бесідує такы формы як може ойцуф дом Маміна Блюзка ци бабіна Дзядку Дзядку в Коті так дальше тото барз прошу на Лемко ет лем крапка фм пиште бо тото мя барз інтересує Хоц нам же в літератскій формі польского в більшости остало ся лем Тото в фразеолоґіі так як в мацку в кот бодай же або в даякым перейоративным смыслі мамін синек о дакым што ся тримат маминого кабата лем ей о єст іщы вульґарне сукін син але гыщы барже єдно вульґарне але то уж певно знати якє од його не буду ту представлял Но добрі тото сме се уж повіли же то загальнославяньска форма Зато зато я іщы приведу єден майльот пані Аґнєшкы з заходу бы так ся підписала Але файна тота форма мы уж так не ґадаме Але припомнула мі ся Моя кохана бабця Но і так як єм повіл Для старшых люди была тота форма то былоць нормальне для нашых поколінь то уж помалы помалы архаізм Но і мам таку думку же не скінчыме тоту тоту тему Но а я замірено хотіл єм привести тоты два коментары тоты два майлібо Єднак приповінат ся тота форма людям таку думку мам же зробшыко жебы дідова ци бабина форма або няньова або мамина форма тота стародавна стрыкова ци сестрина ци тіж Оленина і Гансіна і Марисіна і Петрова так жебы іщы долго долго были знамы До я знам же язык такій же єдны формы одходят другы приходят но але все ся барже тужат за тыма што уж одышли зато тій як раз одыйти Не дайме най то од вас в сумі і од нас і од вшыткых залежыт ци кілько і як тота форма іщы з нами попу побуде а я надію ся же просто буде іщы барз Але Барз долго Запрошу Вас на Миколаів но іщы єдна дост актуальна форма котрій єм си забыл але ту уж може по музыці зато чуєм ся о хвильку Тот проґрам повтаряме в Америці бо при в Америці выгыршым ся A ся c єщыма собы родива То очывидно Миколаі Мосходиме в Словици і уж не буду бесідувал з якой причыны і думам же до новой нищы встигнеме собі повісти о єдній темі Кєдуж нам так добрі іде бо іде о звіданя од слухачів а тото здіданя як раз перекладам і перекладам жебы на нього одповісти а деси ся якоси тако перетягнуло же што бы ся може і забыло має свій контекст в тых актуальных справах добря зіданя єст такє В лемківскій версиі кампаніі перед повселюдным списом было сме Лемкы в русиньскій сме Русины мяко припомну боющ што то іде А Сербіі Руснаци зме з всядили інакше Чом Ану іш єдно нич ниж перейдут до той одповіди чом тота тема актуальна і чом добрі же єм ся на ню іщы здогадал Зато же <unk> жолтня октобра тепер того <unk> рока зачало ся списуваня в двох державах де жыют Русины то Мадяры і Сербія хоц закінчыня мают в інчых термінях то треба поісить же в Сербіі ся скінчыт душено долга <unk> дня жолтня октобра но і же подібно до марця <unk> мают ся робити жебы тото жебы жебже бы голосити результаты не так якы в назвы уж рахуют і рахуют хоц в нас Мало в більшіст ся списало через інтернет а там а там іщы в папірьовій версиі треба тіж Русинам Сербіі поґратулювати же схоснували тоту єдну ґрафічну кампанію котра была ведена і в інчых державах ін на Лемковині і на Пряшівскій Руси На добрі одповідаючы на звіданя а од того треба зачати іде од міну часослова быти яка і тото часослово быти окрем свого значыня помагат творити формы інчых часів але то уж тема на інчу бесіду то по перше і по другє же лем припомну уж сме о тым бесідували же русиньскій язык має своі локальны вариянты і то як раз такій примір дана форма выступує дакус інакше в тых поєдных вариянтах Але і доходиме до форм коли были іщы оны спільны для цілой східньой Славянщыны І тепер одміням Я єсм ты єси уж і кус з Лемківщым добрі Він она оно єст мы єсмы Вы єсте они сут Но як видите тоты формы ся уж міцно позміняли через через вікы єсмы перешло в єм єси єси по правді перешло в єс або з мягкым вариянтом на Пряшівчын єс Й тота третя форма єднотного чысла то є він она оно є або єст но і множына мы сме заміс єсме вы сте заміс єсте Е они сут і ту твердо Ны без змягчыня на кінц Но іде о тоту форму сме Русины аж і як я тепер бесідую чуєме там же так тото сы такє не до кінця чысте оно переходит в такє зы што переходит взме Но і зачну може од того того лемківского вариянту мы сме так пишеме бесідуєме сме або зме бо тото тото о звучыня сы доз дост добрі чути І до того іщы верну в але в записі в лемківскым вариянті русиньского языка тота форма остала такой найблизша найблизша лем без змягчыня тій тій старославяньскій формі на Пряшівщыні сме тіж лем зо змягчыньом там тото сы іщы хоц мягкє выступує а як раз як раз Русины Войводины приняли фонетычну версию того тогой формы часусова быти но і зато аж і записуют з мы Форма першой особы множыны то мы зме І тото озлучыня єст выражене аж і в писмі Але то не чудо зато же мы в барз вельох формах маме таке озлучыня котре етимолоґічно інакше ся записувало історично ся інакше записувало а Через дост таку ясну і конкретну вымову до нього слова ріжны процесы фонетично ся очывидні ґу тому причынили але тото так як бесідуєме і зостало выражене в записі І чом бесідую же то тіж не чудо о тілко же і в ґраматиці Мирослава Хомяк і професора Фонтаньского з рока тіж така форма в лемківскым вариянті выступує хоц подавана она єст ся мі здеє кєд дорі памятам мусіл бы м хыба зазрітити же як факультативна і тота тота основна форма номінативна форма Е то єднак єст запис мы сме Зато зато я бы м тіж таку таку таку форму преферувал і таку рекомендувал з парох причын тото ес чуєме в цілій одміні ты єст єст сме сте Но і часо може в дидактичным процесі кєд бы сме там в єдным місци зміли нас зет тото бы може дахто мусіл ся більше вчыти і більше запамятати хоц то очывидно перша причына ґу тому жебы писати писати так ци так Но але кєд уж жебы підсумати тоту тему сме Лемкы сме Русины ци Руснаци сме то ту бом радше силу виділ тым же єдна ґрафічна форма была репрезентувана в вельох державах підкрислиючы тоту єдноту єдноту і в языку хоц як видите як видите часом локальны вариянты русиньского языка можут ся ріжнити але історично сме єдны духово сме єдны Но і будме єдны лем жебы нас было як найбільше І ту смотру і на повселюдний спис якій в нас был і нетерпеливо жду на його результаты На Руснакам в Сербіі тіж желам жебы як найвеце іх ся причыслило ґу своій етнічности ґу свойому етносови зато же там окрема семальцийных процесів і людишы барз великы еміґрациі іх на жаль єст штораз меньше То была словиця як уж позашыровал то остатній раз повім бесідувал Демко Трохановскій нажыво спід варшавского студия радия Лем фм І лексиы думам же добрі же впал єм на думку жебы іщы так поза шором тото совізяти бо як раз тема повсолюдного спису на Сербіі предовшыткым уж ся Фелькузде зактуалізує за то маюм нагоду І дякую за тото звіданя тіж і моюм нагоду о тым побесідувати Тримайте ся тепло то бласловиця чуєме ся в наступных проґрамах словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця