Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словицях Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця О языку і на языках видам Красні словици дальше Демко Трохановскій дальше нажыво і дальше з під варшавского студия радия Лем фм першого лемківского русиньского радия Добрі тото уж маме за собом но і витом вас красні дякую за Ваш єден май тот признам ся же лем єде єм достал в остатнім проґрамі єден майль але зачтійме так як зачынаме все од Од нашой азбукы пак дославні коротко єден коментар перейдеме до днешньой заповіданой річниці барз важной барз мно великой што сповісти мусиме ми о ній не памятати чуєме ся уж хвильку А я знам азбуку Уж познали мы а з буку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на і псяничне зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я як Явір єд <unk> і знак два знак мягкій твердым знаком Вертаме до словиці на языку о языку і на языках о так може ліпше і лем коротко наверну зо попереднього проґраму в котрым зачыпуєм тему словного яєм яєм то значыт одміны мечас слова быти но і проблематичного звороту я Єм здоровий Ци я здоровий ци Ємы здоровий Не здає ся мі з єм омовил тото Віж дакус так тіж зачепні запропонувал тоту як альтернативу тоту третю версию з котра ани ся не нашла в ґраматиці значы дві правильны формы то Я здоровий або єм Здоровий Але уж коли коли сут два тоты слова місце назывник пак тіж пак тіж часослово быти і дальшы части речыня то уж сязыкознавцям ся тото не сподабало Я доказал же уж тота форма так зай ся мі ушла до Языка же будеме ся долго з ньом бороти але хочу привести лем коментар од пана Оцугаця котрий тоту тему выкликал і в парох речынях тото остатнє речыня было такє же не барз ся мі тото подабат значит Я єм здоровий тота тота здавало бы ся неправильна форма ся нашому слухачови ся не любит Я тіж так засуґерувал же кєд маме дві прекрасны формы я здоровий і єм здоровий так тіж іх трактуйме поквешто як єдины але тіж думайме задовувал коли то же язык ся змінят но і треба буде деколи тоту нову форму переробити і задумати ся над нима ци Ци они уж на тілько не фунґуют языку же уж треба іх приняти як нормативне Днес дуже Цілком інча тема річницьова То уж о хвильку як почуєме ся по музыці Аня Родьзы до маля Як ти зо мново олегноло мене была же ти не моя не моя мене была моя Жеты не моя нет ем Ходила я по садоцьку О зеленым ниєдного шум любила Выходила Неє того шол <unk>ente Неє того дай і не буде Взяли його дзюре його дзюжыну а я бідна жа вельогыну Взели його чужыну а Явір наже выльовину Не плаць Милане жури ся Я ся хлопец не женил сяк я буду женити ся Дам горілкы ны Як я буду же лем тиса Дам горілкы ни ро Края Дуцька Шо думала Як де зо много лигнала моя Жыди не моє не твоє была думка моя Жыди не моє не твоя Фрайрочка Сонце Кльош уж догрыват до кінця но і мы переходиме в ловеци темам а зачну може од того же в Річницьовій З статі о першым на Медженародным Конґресі Русиньского Языка Петро медвідь на портали Лемк в Км написал же русиньскій язык был святочно кодифікуваный <unk> януара <unk> р в столиці Словациі в Братиславі Але кодифікация Русинам не впала з небыс Ну і товаришыня тото <unk> речыня істо сут такым такым барз добрым барз добрым Водным словом ґу тому же найперше по <unk> році і по русиньскым одроджыню найперше зобрали ся Русины в <unk> році в Меджелабірцях на Ім світовым Конґресі Русинів а о рік в бардиівскых купелях на першым цітовым конґресі русиньского языка Але о тій річниці о деталях што і як там было в дальшій части бо очывидно не взяли сме не выпали сме сороці спід хвоста В <unk> очывидній році зато тіж Кусідка вернеме до давнійшых часів і до забытків русиньской писменности Ту одраз треба повісти же до ХХ стой в функцию ужыткового языка посеред карпатской руси Выполнял церковнославяньскій язык Він мал очывидно своі своі локальны тіж влияня з русиньского жывого языка но але спертий был на тым церковнославяньскым Языку Але тіж треба повісти же хоц был то предовшыткым літурґічний язык то язык церкви вослужынях в православных грекотолицкых ното тіж являли ся в ним Документы акты правны Такій найстарший найдений документ то з <unk> рока з Марамурешу Колито То грамота о основаню рушевского монастыря то такій перший знаний забыток в котрым уж видиме локальны русиньскы прикметы якій о якій ео язык Але дальше як собі тіж посмотриме на історию языка то бы обовязковым єсві вымінити напримір акты села Одрихова з стяґівску постілью то такы омовліня біблийных текстів Знаме тоты тотому тоту няґівску постіль з <unk> рока Але споминат ся же єй джерелом сут сут тексты з <unk> іщы іщы <unk>літя На по лемківскій стороні повіму о актах села Друхова то тіжны правны акты але сут тіж переклады отця Пислопского з камяной славны на ріках вавілоньскых тамы сме сідили і і плакали то такы то такы лем примір Но і бы буду помалень неполенькій шыхвильку буду доходил до світу ІІ Світового конґресу русиньского языка но але треба Іщы ничше дійдеме то треба повісти чы до той першой половины або до половины ХХ столітя не Послухували сме ся якій то літературный язык як раз церківнославяньскым языком з тыма русиньскыма елементами Пакы уж приходит весна Народів то половина ХХ ст рік Но і такє розумліня народу в тым і тіж потребы мати свій язык така потреба родит ся тіж посеред Русинів зато і першы літератскы творы або шырше першы літератскы творы ся являют пониже пониже іщы перше были приміром овліня языка буде якых локальных прикмет русиньского языка Но треба повістич допірога половина ХХ ст тот час коли він являт ся в творах На жаль приходит пан славізм значыт ідея зєднаня вшыткых Славян під Крылами Росийной тот язык єст штучно зрусифікуваний зрештом названий тіж так веріативні язычом ну і гны товды то одвічна борба русофілів украінофілів і стар Русинів але до того не будеме очывидно входити так ци так Друга повина ХХ ст коли коли являют ся і підручникы і словникы в такой жывым русиньскым языку з такых більшых выдань то срусиньско мадярскій словар <unk>o<unk>eo Лемко іщы перед І світовом Войном котра была описана зрештом же в языці наближеном до Лемківского говора так так оно ся товды писало она была найперше во Львові і в Санчы Пак пак выдавана Но і очывидно бы траґедия Талергофу в час І світовой Войны і повоєнны вшыткы подіі неуспішна проба зєднаня в єдній ґеоґрафічній териториі вшыткых Русинів но кус ся тото кус ся тото розчыпило на на тото што діяло ся по пілнічній середі Карпат і на полудне од Карпат бо Пряшівска Русь і Підкарпатска Русь были товды уж в єдным в єдній державі в Чехословациі так лем коротко нич дойдеме до І світового конґресу Русинів то меджевоєнный період і введіня лемківского языка до шкіл на Лемковині на полудни од Карпат тіж товды Ґзет Лемко в тридцетых роках Ір лемківского языка чытанкы а на полудне од Карпат з барз важныма осередками в Пряшові в Мукачові в Ужгороді то тіж барз важна журналистична діяльніст то тіж учебникы то тіж школы і бурсы з русиньскым языком Ночывидно прядит война товды же Гітлер його союзникы знаме котры заказуют русиньского языка На жаль тото продолжат комуністична Власт ноі приходит <unk> рік або до того моменту такой сме неістнували сме были выняты з підправа Русиньскій язык Русины Лемкы того офіцияльно в публичным просторі не было І тепер зелеме собі кавальчык перервы жебы о хвильку континувати што ся діло по <unk> р в просторі языка но і дійдеме собі до той річниці яка якраз днес проходит як кєд очывидно слухати тот проґрам Коли веденый єст нажыво а не слухати повторіня то чуєме ся уж похырку І Іванку Іванку з того куярку арк пишла лем до тебе бым оненька денька дна ся зловете зловет ся зловити зловити жаль донятай І нянько і мат ак можешай Іванку Іванкуярку м до тебы ішла ішла Тот проґрам повтаряме То гудаци і Іванку Іванку а мы вертаме до днешньой Прекрасной Річниці до <unk> річниці коли то проходил І Світовый Конґрес Русиньского Языка Бесідуваєме до перервы як до того дошло бо то ся не зачало в <unk> В тым році в кінци Но але од такой <unk> р то до <unk> р наш язык был в обшыри табу і того його тота детабуізация допіро в тым <unk> році коли то было русиньскє одроджыня Товды як раз сме детабуізували наш язык бо тым як уж русиньска оброда буду треба повісти враз з інчыма медженародныма медженародныма Орґанізациями зорґанізувана в бердівскых купелях в <unk> році Першы світовый Конґрес Конґрес Русинів а з тых партнерів то котры підперали то іщы Некарпаторусиньскій Науковый Центр з Зєднаных Штатах Америкы Конґрес підперали так само Швецка Академія в Штоккольмі і Романьска Ліґа в Швайцариі і академія діалекы діалектичных языків в Монако така была його істория Так ци так З того што можеме што можеме привести бы ту бы рекомендую барз приємну статю Петера медвідя на Лем фм на нашым портали можеме зацитувати Вытославу Копорову котра в публикациі русиньскій літературный язык на Словациі <unk> років кодифікациі пише же з выступів поєдных вченых предовшыткым социйолінґвістів мож было ся дознати же Русины не сут єдиным малым народом в Европі котрий не рішыт свою перспектыву бездержавного народу і через знормуваня материньского языка його наслідного хоснуваня в розлічных сферах сферах жытя Но і треба іщы в навязаючы до Ірусиньского Языка задумуючы ся над кодифікацийом як тото зробити по тым долгым <unk>літнім періоді небытя як треба як тото зробити товды же науковці рішыли же треба приняти тзв ретороманьскій модель тогоязыкового проблему Значыт же найперше приняти штырі нормы там де жыют Русины понеже понеже так скоро по тым періоді небытя того так ся не даст зробити і пак з того мала бы быти зроблена загальнорусиньска норма так і ся стало выголошыньом кодифікациі русиньского языка в Братиславі в <unk> році так і ся стало в В Польщы в <unk> році коли то вышла ґраматика Мирославы Хомя Генрика Фонтаньского Но і на жаль зачали ся проблемы понеже на Підкарпатскій Руси хоц было выданых пару ґраматик пару пропозиций кодифікациі то доднес ся не повело приняти єдной літературной нормы а треба повісти же ту з тым же і Русинарів з русиньскій язык сут доднес там Неузнаваны сут судшы дальше зделеґалізуваны выняты сподправа має ту значучий факт Ту іщы треба повісти же Русины в Мадярах од <unk> рока коли то вышла ортоґрафія русиньского языка <unk> і дальшы дальшы материялы то приняют свою норму Так ци так як бы сме собі днес повіли гатуючы три оповісти о войлодиньскым стандарді котрый кус оддаленый од інчых русиньскых стандардів але він был кодифікуваний іщы о двадцетых роках <unk> ХХ столітя Може не сміл поісти же днес хоснуваны сут стандарды русиньского языка в Польщы на Словациі на Мадярах в Чехах в Румуніі в Сербіі в Хорвациі і на Украіні де тепер тырват война але я так ся надію же тото ся шыбко змінит як уж Украінці выженут росийского аґресора то барз скоро будут хотіти войти на тот демократизацийний пут і таку цивілізацийний пут цивілізийну стежку котра веде до европейской Уніі но товды прийме заховат ся такы як вшыткы ци цивілізуваны державы Европы ци світа Але не вернуй ся до той днешньой річниці Едцет докладні років тому проходил І світовый конґрес Русиньского Языка Тото не змінило того же Русиньскій язык дальше находит ся на листі языків загороженых вмертю Желайме си в тоту річницю жебы сме за нашого жытя не мусіли прочытати в ґазеті о якысым резерваті в котрым жыє десят послідніх осіб котры іщы по русиньскы бесідуют Зато вшытко лем єст В нашых руках многая літа русиньскому языкови а то бласловиця бесідувал до вас Демко Трохановскій і запрашам барз сердечні на дальшы проґрамы А днес то уж Вшытко як лем мі ся влучыт кінцьовій джінґ тримайте ся словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця