Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Словиця Демко Трохановскій зас Зас Но в Словици переважнія выступую і витам красні в наступным проґрамі витам з Словици Дякую за вашы коментариі до попереднього проґраму аж єм ся іх тілько не сподівал Але не забувайте тіж писати з темами до новых проґрамів охочо охочо мам на думці уж пару тем такых што сте згосили єдном з тем буде буде етимолоґія але то деколи то до того треба ся зрыхтувати поясніня походжыня даякых слів Зачнеме як си джінґльом но і помаленькы будеме собі зачынати словицю зато запрашам А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто б як буков в як ватра ге як гора Ґе як ґазда де як дора Е як екран є як єлин Жед Як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йосиф Каяк коса Ел як лоси М як ма о як орел пе як пані р як руснак С як слуга де як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягій твердым знаком Вертаме до Словолиці Демко Трохановскій О і занимаме ся тыма нашыма языковыма справами Я Вас просил писати а не повієм де мати писати демко ет лем крапка фм на тот майёшты принаймні так добрі і міцно як пишете дотепер Но і як повісти нотема особливых частимови часу придавника і часописловника хоц ся мож повісти єзокознавці сварят ци то окремы частимовы ци лем просто даякы од часословны формы нале мы не будеме в тото входити на ся дослідникы сварят нам іде о практику того вшыткого Івертаючы до попереднього проґраму коли м зачал тоту тему на єм не думал же така сяє так мі ся розгріє майльова скринка бо ся все здало же часопридавник і часоприславник то аж аж тілко емоций то хыба не выкличе а выкликал в моім додатковы звіданя жебы дати приміры жебы дашто іщы більше повісти зато єм рішу же днес омовиме собі тоты дві части мовы назвуйме іх жебы уж не мішати Часопридавник і часопиславник як ся готворит і як го як іх оба тоты тоты обі тоты од часославны формы Вкусити з деталями даку сомовыма Але то думам по музыці запрошыл вас на гырцу Трацуют ся добрі на Пасварія то джерел Тарабія бізала Мелобія пові то істориі на польній Салі тот голове Земе зітя Кралі цемет оґа колоска мелодика приназ є вшытко і до ній дава мемори лемє А на же посла єбєме Мій памятний Ґамба Ротма Єром Севастія Лео Безліж Бравекло <unk>earen<unk> Приберали здіра до Ліду Катрий то што матри учым Анґцілия братоветкы Нордия Коле аж трияй старий добре здоровий через золотарий міні совіта і радє самоврена дорядстой ро Про еґзистенция празівства без телевізия Авторі Стефара заходця никома признати русинь тоє правда гола <unk> косова То благорда а мы вертаме до проґраму словиця в якым ся тепер находиме і лем припомну континуєме собі розважданя на тему часопридавника і часоприсловника двох од часословных формы котры выкликали вельо коментарів Зачне од може часопридавникы бо він може барже розповсюджений частійше го ся мі здає хоснуєме ац туж не входме в статистику єст подібний і до придавника і до часослова і самом формом од часословном Формом ной обєднойовій прикеметиі часослова бо од нього єст основаный і форму придавника бо хоснує кінцівкы придавника так написаний тут ся одміня так як червений написаний то буде як раз часо придавник Но окрем того має тоты чысословны формы Не будеме іх ту выміняти Іщы тото што єм тыжден тому повіл то же може ся субстанси субстантивізувати што значыт принимати прикметы ци функцию назывникы єм дал такы приміры як ведуча Руской Бурсы то ведуче буде выполняло функцию назывника Хоц єс то выпоходит од од часопридавника ведуча полномічний і завідуючий тоты тоты часопридавникы сут сут од можут мати функцию назывника но як іх твориме бо было тото сте звідували ф коментуючы попередній проґрам но треба повісти же ся ділят найперше на активны і на неактивны неактивны на пасивны пробачте і активны часопридавникы по перше творят ся лем од неперехідных часослів Друга справа мают форму теперішнього і минулого часу і ету собі возме найперше теперішній час неґото на недоконаний вид на такы часопридавникы твориме од основы Часосло в теперішнім часі а основу можеме собі выокремити кєд одріжеме закінчыня ат ци яд або ут Мют в третій особі множыні но такы роблят будуют такы мусиме собі ат і ут або яд і утым одріжати і товды будеме матину основу і ту іщы і ту іщы маме два н ні тоты два де факто штырі бобо зотом І до той основы плюч по одрізаню тых кінцівок з третьой і особом множыны додаєме уч або юч і то для тых часослів якы належат до першой часы одміны і або ач яч до часослів з другой часы одміны напримір будувати маме такє інфінітивны такє часослово Третя особа множены то буду Ют одрізуєме тото Ют Додаєме юч і кінцівку придавника І так і маме буду Ючий В другій час одміні то они роблят Ят одрізюєме то наче буде робля робль де факто додаєме яч і кінцівку і роблячий так лежачий з ствердом основом і в тым в тот спосіб твориме активны м активны часопридивникы Ф Так як єм повіл але іщы маме доконаний вид і ту активны часопридавникы твориме одрізючы од інфінітывной формы часослова кінцівку <unk> Но і як ту скоро мож ся мож ся дознати е маме такы такє часослово в доконаным выді в минулым части як пожолкнути так і ту треба повісти іщы же тот суфік сну выпадат Додаєме кінцівкы додаєме суфікс Л і закінчыня нас придавника ІІ пожолкнуты одрізуєме ну вышмаряме кінцівку інфіні додаєме лы і пожолкуй Одпожолкнути такє таку буде мала форму малоформу Ту іщы Мушу повісти о єдным о єдным такым абзаци котрий находит ся в лемківскій ґерматиці з <unk> рока автостра Хом як Фонтеньскій Ту гы написаны же архаізмами сут активны часопридавникы минулого часу з суфіксами Вшы і шы напр прочытавший ци спасший же баржы тепер сут сут популярны з суфіксом Лы так позвенілий так посивілий пожолклий Ту боім так але здає ся мі же не вшыткы активны активны часопридальникы минулого часу доконаного виду даме раду основати а будут принаймні а будут напевно кусічка штучно нам звучати кєд Кєд не даме собі іщы як раз той шансы жебы хоснувати тоты называны архаізмами в ґраматиці лемківского языка суфіксы вшы ішы як спасший прочытельший здає ся мі же ониж не сут аж такыма архаізмами хоц ясне м они хоснуваны сут дальше в языку но але выперены сут през даякы новшы новшы формы Но і возме собі іщы пасивны часопридивникы котры ся творят лем од перехідных часослів но і додаєме там до тых часопридивників доконаного і недоконаного виду Коли одріжеме інфінітивну основу і додаме суфіксы н єн або Тым Быти Маме такє часослово в інфінітивній формі Бити ты одрізуєме додаєме ты і кінцівку придавника Е битий Так само буде написати одрізуєме ты і маме написа додаєме нцівку ей написаний прочытаний так само принесений доложений Но і вшыткы інчы котрым тепер до головы не прийдут з ту можеме іщы дати як раз дал єм приміры з суфіксом Ты з суфісом н кус особливом єст форма форма C з Суфіксом єн бо то іде од такых то в такых примірах як маме основу закінчену на Йоту Маєний кроєний і там тота Йота тота Йотам докладній чути зато окрем суфікса Н принесений Выокремляме ту тіж же в такых примірах єст то єн маіти кроіти маєний кроєний такы будут такы будут часо придавникы но і перейдме іщы до часоприсловника бо Ту ту хыбаль предовшыткым тоты тоты часоприсловникы Минулого часу што зробившы што робившы так можеме іх творити задаючы такы звіданя Ту єст они хыба меньше популярным Але найперше підеме підеме до часоприсловників недоконаного веду теперішнього часу но они называют додаткову акцию што ся одбыват єдночасно з том основном акцийом котра котра проходит но і тут даме звіданя што роблячы Так ся даєм такій примір сонце світит огріваючы ярню землю же світит і в тым самым в тым самым часі огріват ярню і ярню землю в тым самым моменті і сідит і огрят Но і такы часоприсловникы Твориме од теперішнього часу часослова додаючы додаючы суфіксы учы або ючы для першой од часоодміны іачы ячы для другой часы одміны но і ту лем старчыт поставити мы часослово в третій особі множыны теперішнього часу што роблят і і ты замінити на чы лізут так Одтинаме тыме додаєме чы лізучы ту дайме собі примір веританого часословаС з частком ся борют ся одтинаме ты додаєме чы бурючы ся пишеме припоминам в лемківскым языку частку ся оддільні котят ся От он они котят ся одрізуєме кінцівку те і додаєме чы котячы ся так што роблячы котячы ся борючы ся лізучы кєд не єст то вертане часослово Ту бы м тіж хотіл звернути увагу на такє особливе часослову печы оно іде од давного пекти і лем днешню форму має печы но і ту ту очывидно тіж можеме собі дати третю третю особу од нжыны же пеку они печут так печут хліб но але здає ся мі же форма форма правильна форма часоприсловника недоконаного виду буде пекучы значыт же там в основі не буде того чы лем іщы зо старой старой формы пекты а не а не печы Дале ту уж такы мож повісти особливости і назвийме іх назвиймет іх выняткы Но і іщы єдно часоприслонникы доконаного виду Што зробившы они называют таку акцию яка іде перед том основном подійом яка Одпочывшы буду одпочывшы чытам так ци не чытавшы Вершы Русинка споминал єм о давній Лемковині то такы такы приміры і як іх як іх ту твориме Найперше по перше твориме іх од минулого часу так од часослова в доконаным виді што зробил то по перше і додаєме суфікс вшы Вказал одтинаме лы і додаєме вшы вказавшы Знюс занюс занюсшы знюсшы помагати поміг Помігшы так і то сут тоты якы раз примірів Іту што треба повісти вшыткы вшыткы часоприсловникы всле на кінци пишеме задню букву ы што звязане тіж з принципом же кєд там маме то буде заднє то буде заднє З тоту іщы бы м хотіл повісти якєди о часо присловник Хыба жебы ся не повтаряти з попереднього з тым што бы слід в попереднім На проґрамі де треба памятати же часоприсловникы маме В теперішнім часі здаєм дал сонце світит огріваючы ярню землю і уж єм пові же в тым самым моменті сонце і світит і огріват ярню землю а як іде о часоприсловникы минулого часу так як єм повіл взялшы грошы пішол єм до склепу што значыт туто єст доконаний вид же найперше єм взял грошы а пак пішол до склепу Але може мати часоприсловникы минулого часу але недоконаного виду Но і они мож повісти выражают таку додаткову акцию што може выступувати разом з том з том основном акцийом котрій бесідуєме так як єм повіл чыталшы вершы Русинка споминал єм одда в Лемковині же в моменті коли єм чытал вершы Русинка споминал єм о о давній Лемковині Такій маме часопридавник і часописловник думам же знаме якы го як іхы творити а я лем повім зверну вагу на тоту форму вж чытавшы вывзявшы ци ци Предовшыткым тоты часоприсловникы здає ся мі штораз меньше популярне о тілько же мож іх легко заступити інчыма формами так як ім поіл Найперше взял єм грошы і пішол до склепу так Не треба хоснувати взявшы грошы можеме заступити так само чытавшы вершы Русинка споминал єм о давній Лемковині можеме замінити на Чытал єм вершы Русенка і споминал о давній Лемковині дві акциі котры проходят в тым самым моменті То добрі часопридавник часоприсловник Аж єм ся не сподівал же аж для проґраму посвятиме на тоты дві час од часословны части мовы Але тішу ся же вас так тото заінтересувало барзы файні зато запрошыл вас тым барже радо на музику Тот проґрам повтаряме Яязы роси Яяз бас салели A A вушыло A Аля лишку не знати знати Аля лимку не знати знак лем рішы горма рішы горбати леми пишу гормати ґорвати Лем ішы гормати лем пришол вызвани лем пишу формати гырвати з лемківском пісньом до Словаці не уж не на недолго або не на долго Але сердеся вам дякую за тото же сте были днес зо мном і же сте писали але не оставайте в писаню <unk>m то єст тот адрес на котрій найліпше як будете писати і тепер хотіл бы мы уж маленькы ся з вами пращати памятаючы же часопридавникы і часоприсловникы то сут такы особливы части мовы а од них сме днеска бесідували такы особливы части мовы же то З єдной стороны такы кус як часослово а з другой стороны як Мы як придавник і як присловник Што ж думам же по тых двох проґрамах о тых двох частях мовы уж будеме мати комплет шырокій діапазон або іщы шырший діапазон тых вшыткых Інформаций тішу ся на наступну стрічы з вами тримайте ся бесідувал в Словици Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами І слів жаждаючых о языку і на языках слововиця