Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Слововиця #47, 2023 03 13
Еп. 47

Слововиця #47, 2023 03 13

•

Опис епізоду

Слововиця #47, 2023 03 13

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja dotyczy map językowych i atlasów dialektologicznych, które prowadzący opisuje jako sposób pokazywania rozmieszczenia języków, dialektów oraz konkretnych zjawisk językowych. Głównym przykładem jest mapa potwierdzających partykuł używanych w dialektach rusińskich, z omówieniem ich zasięgu na Łemkowynie, Rusi Preszowskiej i Rusi Podkarpackiej. Prowadzący uważa, że forma є z pogranicza Łemkowyny i Rusi Preszowskiej jest najprawdopodobniej dawnym anglicyzmem przywiezionym przez reemigrantów z Ameryki.

Автоматычна транскрипция

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця дем Котрохновскій Зас і проґрам Словиця проґрам о языку і на языках одраз по тым як ся представлю то повім же можете писати на дем коет Лапка фм Дякую за вашы майлі кореспондуєме собі хоц і одраз з тых што звідували де был попередній проґрам то одраз повім же такы бусоркы од технікы не сут для ня все ласкавы так повім же бы іх тепер мож не прикликувати так же не все бо часом сут ласкавы нево треба памятати жебы жебы студию робило но то треба днес електрыку і інтернет і такы такы справы і здавало бы ся же то єст очывидне Належыт ся як субуда Но і доціняме тото аж товды коли бракує тых річым і бракує пітеры добы зато дакус більша перерва Надію ся Днес буде без проблемів без жадных проблемів Іщы окрем того два тыжні тому єм голосил же мам высылам з нового студия може буде новый звук може і якіснійший і може моя бесіда буде тіж даяк якістнійша не розвукувале і мериторичні хоц не знам в чым мало бы ту помочы нове Студийо то так бы м тот окрислил Добрі Най не дія тырват як найдолше Якресні прошло на Словицю а зачынаме днес як все зачынаме бы зачынаме од нашого джінґля смурянкового букваря а яз на мозбуку і ужу хвильку вертаме до нашых справ А я знам азбуку уж познали мы Азбуку А як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псяничне зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф Ка як коса ел як лоси м як мала як о як орел пе як пані р як руснак С як слуга то як терка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ты Но то кєд сме уж по обовязковым бурянковым тексті зезбуком прочытаным нашым барз міцным складом сперед парох років но то не можеме зачынати Днес буде дакус о мапах Гей о мапах так добрі ім повім Одраз пояснял же охоц то буде дакус з ґеоґрафіі то іде мі оязыковы мапы і певно уж ся додумуєте же Мусиме язык а найпевнійше і конкретно даякы слова наложыти на напу Што то означат тото называт ся інакше языковым Атлясом языковом мапом А што то єст то мож повісти то єст такє усистематизувана мапа яка вказує розпространіня даных ци языків ци діалектів ци даякых як іде уж о в рамах даякого діалекту даякых територий на котрых выступує даний языковий або принцип або дашто такє але вертаючы як бы тых великых більшых ареалів більшых мап но то і заложме сой собі же єст мапа языків Европы так єст мапа дай м натославяньскых языків не знам або може такых барз розрібненых кавказскых ней буде так єс атляс кавказскых языків сут такы атлясы котры вказуют границі Конкретно де в якым просторі в якым ареалі бесідуют даным даным языком Но і ту кус ся они тоты великы атлясы языків ся кус ріжнят од тых діалектолоґічных атлянсів бо радше Атлясы языків вказуют лем де даний язык обовязує або де ся даякым бесідує а тоты діалектолоґічны атлясы котрыма днес котры днес радше котрий днес буде може не Атляс але така мапа єдна з такого заложма атлясу не будеме ся занимати радше вказує в рамках єдного языка даякы языковы Явиска то значыт як ся в тым сели бесідувало як в тым і єст там зазначене же же в такым ареалі ся бесідувало так На описуючы дане явиско ящы не хочу сходити на якысы конкретны барз конкретны приміры і єст тото одгороджене і ту мушу схоснувати Такій уж уж дос додослаховий термін іст розділены ізоізоґлосами то сут тоты мыленіі котры котры дану обшыр ділят на даякы части вказуючы же в тій части ся бесідує так в тій части так в тій тас части так Як бы мал повісти што то єст ізоґльоса бо ту з грецкого языка іде то таке загальне такє загальне названя Леній на мапах в языковых атлясах І там залежні од того што бы они мали выділяти но то ся называют там ріжні ріжныма річами ізофонами ізоморфами і з лексами залежні што хочеме вказати выступуваня даякого слова ци даякого языкового явиска на даній на даній териториі Но і што іщы повісти бо так был я все На початок так люблю потеоретизувати жебы тото было такым введіньом дуж конкретной темы з переважні русиньской обшыри тілько іщы може додам же же то остатнім часом Но мож да аж і остатні але заложыл остатні <unk> років такы такы языковы ци діалектолоґічны атлясы то барзы тото дознове явиско в лінґвістиці але выдає же так повім материял до інтердисциплінарной інтердисциплінарного пізріня узена на світ бо ту ідеі о лінґвістику о ґеоґрафію о социйолінґвістику тіж о антрополоґію аж і о етноґрафію так же ну они помагают розрисувати ґрафічні розрисувати даякы языковы явиска котры можут быти згідны з даякыма явисками з інчых просторів наукы Но хыба тілько з теоретичных справ не хочу забарзеротизувати тым більше же достал єм майля дали з тыжден може пітора тому же бы бе сіло барз загальні бо не каждый ся так добрі знат інтересує ци языкознало слонци а уж в історичным то уж друга справа ну але я одраз мушу перепросити і повісти же до єст вельо слухачів такых котры котрых тоту барз інтересує зато жебы вшыткых абсолю но походити мушу дакус той теориі як вступу ввести жебы перейти до дакых легшых справ з примірами з примірами з практиком з тым што уж може єст лагіднійше для такого меньше меньше вправленого в тоты фоховы терміны уха зато запрошу вас на музику а уж але долга побесідуєме собі о єдній языковій мапі тага дівча та Памчатского Моря ек іх главти пай і чом не любоє гейогаль Так іх главти пай і чомни любоє ей омель зеле ани глапти пай Так дедюка з росами Ейоані Таґове берай дедюка з росами ейо айом зелені а і боты паньс Погыно папови подоли доли памови палины пайво ци пай люблят єстде ге коли берай со мі зем зонаты маты то То гырца дівчата Сусанна Яра А мы вертаме до Словиці нажыво яку тепер чуєте витам ся раз по музыці а припомнут нес занимаме ся мапом языковом мапом або языковым матлясом Не буду входил в розріжніня чым Бым старал ся повісти перед перервом але єм обіцял дост ториі а тепер наділ ся буде сама практика Але од чого ся мі тото взяло Отже єст на фуку такій сай <unk>et<unk> общество прорусиньскій розвій мал бы м може і дешто тым проєкті повісти Не все позитивно дакус критично але то може при інчій нагоді зато же там мусіл бы мсе ся заняти языковом аналізом того проєкту а ту як раз ґылтнул ім гачык знати ґылтнул єм гачык котрий зашмарили авторы того проєкту і того того з фейсбукового сайта Бо я кохам люблю мапы айщы кєд сут то языковы мапы то одраз мушу іх вшыткых даде проаналізувати а кєд сут То іщы мапы котры обнимают русиньску теоритию територию такой цілой Карпатской русины тото уж тот гачык тот єст так зашмарений же уж кєд бы хотіли такій гачык на мене зашмарити то зна тота уж одповідам же же напевно ґылтну А што вказує тота мапа Я бы повторю можете собі єй на Фельсбу поглядати ден або тіж в наголовку мают по русиньскы написане общество про русиньскій розві То мапа не мапа Карпатской руси на котрой на котрій може неє ізо ґльосів так выразні што єм повіл перед музичном перервом але кольорами зазначены хоснуваня потверджуючой часткы котра выповім одраз єй першу версию найбарже популярну на Лемковині то значыт так то така част мовы котра называт ся Частком кєд буду мал хвильку часу і ся зас не спізню як все дашто о часткам іщы в парох речынях повім так ци так єст там під том мапом опис же єст то приблизна мапа потверджуючых часток хоснуваных в русиньскых діалектах Но і кєд тепер мушу описувати мапу мусите тіж ся дозброіти в таку мож повісти мушу мушыти сой собі уявити тото што я тепер бесідую переложыти на мапу але буду ся старал так тото зробити хоснуючы даякы ґеоґрафічны односины пункты котры котры вам зобразуют де як ся варит на наше лемківскє так Но і што жы на пілніч од Карпат мож повісти такой ціла Лемковина то єст слово так котре єм вымінил як Перше і то єст перший примір а ту могли бы сме тіж о синонімах бесідувати бо тоты вшыткы слова котры днес польсуєте тоты потверджуючы часткы то будут синонім І тепер певно дахто собі з вас за дозвіданя но але в нас ся бе часом бесідує заміст так ся бесідує і є Так не знам ци сут ту декы Ґладышівяне ци ци циганчівяне а може дахто інчий то напише на Лемко et<unk> лем <unk> крапка фм де ся бесідує як бо єст така напограничу Лемковины і і Пряшівской Руси по обох сторонах же ся бесідує же ся бесідує є І то єст барз цікавий примір бо уж в науковых опрацуванях уж в маґістерскых роботах было тото описане же є То найправдопівнійше єст то анґлицизм в русиньскым языку і то дост старий анґлицизм но всмотрячы з той перспектывы коли анґлицизмы до русиньского языка входили а напевно найпевнійше мож повісти же тото є котрый єст синонімом так хоснуваний на хоснуваного такой на цілій обшыри Лемковины тото є привезли Рееміґранты то значыт тоты што поіхали до Америкы може з самого початку там тото Тото анґлицкє є хоснували барз часто само і в аґлискым языку то не єст аж так нормативне то радше такє такє повіл бы мы того ся офіцияльно не хоснує в анґлицкым языку такого є то врачы в такій поточній бесіді ся хоснує но і тото слово як потверджуючу частку привезли рееміґранты тоты што хотіли вернути што Мали до чого вертати може мали родину може мали жену діти і т або просто хотіли ся заложме на старіст спровадити назад на Карпатску Русь і они тото слово привезли єс оно зазначены на тій мапі якій є Дост малий ареал але я виджу же кота мапа тата кус зачыплят тему бо ани Вам не можу повісти на якій основі она єст зроблена на якых досліджынях але сама в собі єст інтересуюча бо вказує же на тото наше лемківскє так Можеме найтим в цілій обшыри в цілым просторі Карпатской Руси вельо синонімів котры сут аж і барже розповсюджены в інчых реґіонах як нашы так Найдобрі маме так і маме є Маме іщы то обшыр я аж вучыл Ґо мапс жебы собі тоту роздільці з котра котре котре на тій мапі на фейсбу дост планна то влучы собі Ґоль мапс жебы жебы посмутыти Залучме же в середині той обшыри єст куманьча і як синонім так або є котры сме собі уж омовили єст хоснуваны і то смотрю тото буде так аж і од Зындрановой На пілніч од Карпат значыт то Лемковина аж і до аж і до ту сымотрю но аж і деси там до тых найбарже східніх обшыри кєд бы іх такы постерігати жон Хлемківскых то єст той смольник циволя Міхова тамты Тамты Тамты реґіоны такум пові добрі томаме по пілнічній стороні Карпа значыт на Лемковині Ту смотрю на тото є іщы ното виджу же то такой і тота обшыр котра Нижня Полянка Вышня Полянка і кавальчык інчой обшыри там по другій стороні по другій стороні конечной то буде бехерів то буде е то буде Хмельова то буде реґетівка ци стемник там тіж мали бы бесідувати Є зато як може дахто з Пішівской Руси слухат от проґрам тіж прошу Лемковим як кєд бы сте могли потвердити ци так ся Вас бесідує Але добрі жебы не розсігати забарзы Цілком так мож повісти поза тыма обшырями котры зачепляют Пряшівску Русь вшытко што єст на полудне од Карпат в рамках днешньой Словациі єст зазначене як Гей ну і тото гей Там фактично фунґує на полудни од Карпат лем же треба тіж собі взяти до увагы же же може меньше популярне але і так фунґує З другой стороны смотрячы гей фунґує тіж на Лемковині але розумію же тота мапа бона не єст до кінця обяснена тота мапа вказує найбарже популярны формы той потверджуючой часткы так є Я як мала бы бесідувати команця подля той мапы ци гей на наполудне одкарпат в рамках днешньой днешньой Словациі але єст уж город і околиці зазначены на Підкарпатскій Руси То днешня Украіны зем тіж бесідуют ци мали бы бесідувати гей і мала бы то быти тота нормативна форма Ну і гіцо і высмотриме тепер на підкарпатску Підкарпатску Русь я припомну же ціла Підкарпатска Русь єст гідні більше два тыжни тому єм бесідувал од Лемковины і Пряшівской Руси разом взятой і там маме мож повісти на дві бы части такой на дві половины поділене тота близша нам і близша Пряшівскій Руси част то значыт тота на схід од Ужгорода тота з Мукачовом тота з Перечыном з Ловівцьом з Зосвалявом і іщы з Іршавом єст зазначений же там на так бесідуют аі ци аіном істо потвердити был єм не раз на Підкарпатскій Руси там так бесідуют айно хыбаль барже аж і Але то думам же як так барз близкы синонімы сут в єдній ґрупі може в єдным селі бесіда ай в другым айно тота мапа тото в тот спосіб вказує і вкінци там уж дале за хустом за Што там іщы Якы більшы місцевости сут за хустом Значыт же і в Дубовым і і в Рахові і там аж до Марамарошу в Румуніі де доднес жыют Русины там вказана єст в тій мапі частка Йо як потверджуюча частка Но підсумуйме собі я смотрю на час заст мі го бракує зато уж іду тепер до підсумуваня того днешнього што єм повіл Предовшыткым на Лемковині подля той мапы Переважат форма так пішол єс там был єс вчера в склепі здорожали ціны так в нас ся бесідує так або сут маленькы кавальчыкы спільны с Пілнічныма окрайцями в Пряшівской Руси де єст є як єм повіл то найправдоподнійше єст анґлицим котрый привезли ереміґранты з Америкы Што єст дост цікаве під взглядом того языкового трансферу бо Мало хыба ся такых такых і такых річы трафлят предушыткым в языках котры зо собом не сусідуют Но і маме ту Я як потверджыня же так є Я то єст Команча до Зындерановы і на полудни до на полудне доволи Міховой і маме на такой на цілій обшыри Днешньой Словациі слово гей котре на Лемковині єст барз обрізнане і тіж єст выхоснуване мож повісти як полний синонім хоц хоц там гей може быти барже популярне Ной тото што єм повіл на Підкарпатскій Руси маме аіно <unk> в половині Близшій Пряшівскій Руси ІІ тота баржы на полудньовый схід аж і по Марамарош в Румуніі То іщы лем два слова зачыплю же же такых потверджуючых часток котры являют ся Полныма синонімами того так ци гей ци ай ци ци Йо но то іх пару найдеме то маме та є зложене з двох з двох слів можемо підсти очывидно Хоц ту то дост долгій дол долгій спір з языкознавців ци даякы часткы сут выкрічниками ци остают частками бо очывидно можеме в функциі І выкричника схоснувати напримір і што были сте там Очывидно то уж очывидно може быти хоснуване як выкричник но але як повіме же то очывидно было не по нашому товды єст напевно частка Можеме ріжны часткы і інчы части молит схоснувати як потверджуючы часткы можовісно правда та є Та гей Ци як дакы ен оноватопоічны такы же ага еге то тіж сут часткы Но але то відомо они сут барз барз уж вы конкретных ситуациях хоснуваны затоты нормативны нормативны і найбарже популярны сут так є Я гей ай Ай но Йо І то была словиця не знам ци вам ся подабала гей ци так Ай Йо Пиште на Лемкыт Лем крапка фм буду ся старалам одписати а я уж кінчу то была словиця тримайте ся тепло Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ре