Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #54, 2023 06 05
Ep. 54

Слововиця #54, 2023 06 05

•

Episode description

Слововиця #54, 2023 06 05

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja była kolejnym odcinkiem programu o języku łemkowsko-rusińskim, tym razem opartym głównie na odpowiedziach na pytania słuchaczy. Prowadzący omawiał użycie form związanych z wolą, w tym sens zgody lub akceptacji, wspominał o słowach oznaczających brak wolności oraz o rozróżnieniu między określeniami odpowiadającymi wolności i swobodzie jako własnych preferencjach językowych. Zachęcał też do częstszego używania rusińskiej formy odpowiadającej polskiemu sensowi posiadania racji oraz wyjaśniał warianty wymowy związane z formami domів/domію i przykładem уця/овец.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Словиця о языку і на языках о вшыткых языках найчастійше о нашым лемківскым русиньскым языку видам Красні Демко Трохановскій в Слововици нажывол Спід вышовского Студия нашого радия Лем фм повім добрі вечер І то бы ся згодило тепер як слухати мя нажыво но але быте слухати повторіня може Вам ся здати же штосим штоси міся стало в голову Зато памятайте мій ЕМ і Демко ЕТлем Крапка фм дякую за вашы коментариі по попереднім проґрамі з котрых хыбаль найбільше было такых што хвалят форму послідньой словиці сперед тыжня Зато же она была так лем припомну такой такой ціла была музичне заред співанкы были немузичныма перерывниками лем были засвідчыньом того што єм бесідувал были приміром того як ся вымавлят Ел ци в ріжных частях Карпатской Руси од Лемковины через через Пряшівску Русь Аж по Підкарпатску Русь Дякую за мою словалем памятайте же не все так буде же будеме з тобі пущати співанкы Хоц не стієш хыба будут примір Алето Іде мі о тото же темы часу В о якых словици бесідуєме но часом треба порядні омовити і часом треба більше слів як музыкы жебы они были для вас яснійше Але так ци так виджу же то леґша форма барз популярна дуже співанок і переміры і іх омовліня на тых музичных примірах Но така форма была зато же сме уж пару проґрамів толкли собі вымову бук Li<unk> Но Але добрі слухайте бо ся зачынам розґадувати зачнийме собі джынґли як все зачынаме но і підеме дальше з нашым проґрамом о языку якій ся зове Словиця А я знам азбуку Уж познали мы а звуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я як Явір бук єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком І вертаме до словиці дорогы слухаче і бы так ся мі здає же днес час на тото кєд сте дуже писали по остатнім проґрамі час привести пару звідань треба іх треба іх ввести на антену жебы сте і вызнали о чым я зо слухачами бесідую Маме слухат ся пан Андрия котрий певно давно уж написал так то был два місяці дякую же пишете але пан Андрий звідує о форму по воли по моій воли я аж і прочытам ковальчык Майля прочытал імфелятор проф Брельчыка о польскій формі по волі і о своій вольни Мы тіж маме по воли правда Но і суперзвіданя то барз файно на хвильку собі собі одыйти од тем Лі Але отно як можут поістино ясне што маме таку форму то прекрасна форма о якійси найчастійше хыбаль на штоден забываме Але найперше бо я нашол тот фельєтон того выдатного польского языкознавці професора бральчыка кєд бы міг ґенерально зарекомендувати тоты його языковы стендапы Я іх так называм бо то такій стендап амбітний стендап того професора но і здає ся мі же каждому ся сподабают што значыт же мож легко і з жартом о языку бесідувати в тым в тым примірі о польскым языку Але мы вердийме до нашой воли і формы по воли Што значыт маме тіж яку форму може і баржей земе по моій воли по його воли мы з тым присвійным присвійным Придавником Но і місценазывником пробачте мій твій то присвійне місценазывникым Но дакє тото што робиме не єст примушене та акту ту о тото іде годиме ся з тым то акцептуєме то для нас єст окей товды повіме же Дашто єст но або не єст По нашій воли по моій воли по його воли Або не єст по насів або єст по нашій волі то значыт же же же з тым ся з годин іде зато о волю нашу волю котры котру тіж видиме Як бы было інакше в вельох інчых словах возьме собі таку таку такє слово неволя ци невільник так раб бо сме тіж повіли то синонім леж тото од котрого котрого поневолили Стратил свою волю жебы быти свобідным по його волі бы было быти свобідным не мат волі жебы быти Рабом невільником Што тойшы повісти неволя не єст по нашій воли не воля Но і зато і такє получыня не Е не воля Ту ту скоро видиме схоснуваня де тота воля выступує і як бесідує медже по моій воли Посмотнеме тіж на хоснуваны тіж на Пряшівскій Руси ідучы од словацкого слова Вольба то нашы выборы так як ідеме даде голосувати або взагально выборы Вольбы то выражыня нашой волі Вольба то просто воля выражыня волі котру мы маме Што як ідеме лішыти свій голос до урны ци ци ци брати участ в інчых голосуванях Но то інакше выражаме нашу опінію наш голос значыт выражаме свою непримушену примушену непримушену волю Од того маме тіж такы слова такы присловникы як вільно або невільно то тіж іде од волі Вільно дашто зробити або невільно дашто дашто зробити О Тут іщы єдно што єм си записал же мусиме тіж уважати на даякы подібно звучачы слова бо вільний маме такій польоніск в нашым языку Што бы сме повіли же він єст помалий або нескорий такы то мі ся здає радше буде польонізмі Певно бы м ту преферувал формы помалий ци нескорий а форму звільнити бо барз часто як ідеме автом Е ідеме автом або або на ровері або на кони ся веземе тот рад ся бы м заступил же мали бы сме напримір перед радаром спомалити Но але вільний котрий іде од волі то тіж маме такій синонім того придавника то свобідний ту уж ліпше схоц ся мі здає тото вільний вільний звучыт хоц мі ся здаре свобідний буде барже адекватний ся здає же барже популярний тым більше же соло свобода ци свобідний Якого джерела находиме тіж тіж окрем вшыткых славяньскых языків то аж і в санскриті і свобідний значыт тілько же свобідний тот хто рішат сам о собі то зложене слово як єм бесідувал ідуче іщы од санскриту не значыт кєд же кєд дахто рішат самособі зато єст вільний но і вільний і свобідний і хоц ци хоц оба тоты придамникы звучат дакус інакше но то свобідний ци вільний той єст тот што має свою волю дашто робити а свобідний тот хто може тот што може рішати сам о собі Але ту підкрислю же пропонувал бы м в тым мне в тым або преферувал бы м барже не барже форму свобідний м ага іщы на конец так доповім бо такє гомонімічне до той нашой волі сут волі то значыт же тот хто має волі Або можеме то значы не они не сут свобідны чони може сут тоты волі свобідны але товды як вінес волювати значыт штоси з гормонами має не так то чысто недобрі Бо тот тоты волі то ознака то ознака хвороты зато ліпше не быти волюватым но але волювати тіж маме вельох співанках Гора Гора горувата моя мила волювата Но І так дальше певні і ту бы сме могли пустити тот музичний примір такого схоснуваня того слова Але ся мі здає ой зышло мі з том одповідю уж кінчу але приходит мі на думку єдна співанка уж є в місі лядам в котрій як там было скупота і пиха не по моій воли Кєд ся уж мам єй кєкєд ся уж додумуєте што тото за што то за співанка Як як раз мам певніст же в тым выконаню котру коли самым єй співал то буде тот примір бо тота стрічка бодай она четверта за порядком або послідня найде ся тота форма зато то буде добрий примір Пане Андрию тіж ся до вас звертам же по моій воли поволи схоснуєме собі тепер В співанці А я тіж ся тішу же чытати такы фоєтоны як професора Брольчыка ци інчых языкознавців барз часто мож там собі однести Дашто і до нашого лемківского языка Хоц в тым примірі професор Бляльчык бы писал же то радше уж архаізм в польскым языку а в нас іщы може не архаізм але кус уж призабыте але добрі Пущам вам тот музычний приміры слухайте той стрічкы де скупота і пиха не по моій воли Ей дома собі дома сальде сой заязапино за мале мойой бамоскы пре твойой согайо ґерва Мойой мамо сыдні твойой задні фільм на сомоли твойой сойса не по зем на столі <unk>eo<unk> да мойой <unk> мойой поводы <unk>m Не треба мі вогоди соади Бетра мі воло Но і маме музычный примір в чым бесідувал же рідше буду го хоснувал такы співанкы котры сут омовліньом того што бесідуєме а трафило ся найдобріж і пришла же така співанка єст олаб Можеме тіж припомнути тото же то авторска пісня Юрия Цимборы выдатного русиньского музыка дослідника етноґрафа но і як раз тота співанка має нашу прекрасну форму поволи по моій воли дашто зробити З нас пара не буде шугаю николи бо скупота і пиха не по моій воли Не акцептую скупоты і пихы то не моі прикметы тото не по мойому Я тото одшмарям зато тото не єст по моій Воле Новно як уж єм так думал перше здає ся мі же днес ся зробит такій проґрам якій може бы мы назвал одповідальным Так так бо ся так мі здає же днес лем стигну з тыма одповідями для вас і На таку замірену фіналізацию тему Ле буде на днес хыба мало часу але більше днів як кобас як то як то бесідуют так думал же перед вакациями коли маме тоту вакацийну перерву од примєровых проґрамів То з тему собі скінчыме а тото хыбаль найважнійше Но і пише нам пан Андрий другє звіданя дякую пану Андриюзы Сте ся Хвильку называли а ту одраз два звіданя тіж зацитую Ковальчык Майля маме прекасну форму Маш правду Може бы єй може бы слухачам єй припомнути но псідуєте і мате одраз тото на як тему мати правду Повім же то наступне трафліня в десятку в десятку зато же дякую за припомніня мы Русины на пілніч од Карпат Інче вшыткы Русины береме з більшого од нас языка котрій ци ся нам подабат ци ся нам не подабат через тоты сусідскы обставины все буде влиял на наш язык такій і ту нич тым зроми так ся діє зо вшыткыма языками Ной ту хыба не буде то велика таємниця же тот меньшый язык все буде барже загорожений при тым більшым і же м ся зас барз не розґадал то нас чуєме часто мати рацию хто має рацию то си не має рациі Но і ту тіж тота форма радше буде буде польонізмом но і ту одраз ся тото звіданя од пана Андрия жебы слухачам припомнути таку форму Ту тактую як такій аж і заклик жебы Мати правду пане Андрию треба припомнути тоту тоту форму мати правду она кєд з ус уж в нас дакус призабыта но то треба єй припомнути мати правду вшыткы што пишете В своіх опініях часто іх хосную часом і я мам правду кєд ся з дакым сварю не все мам правду а часто але зыстрафлят ся же мам правду кєд ся з здакым спорю ци ци ци цисварю Хто ішымат правду Нов правду мают тоты што сут очытаны напримір бесідуют на фактах а не же ся мі дашто здавало Іде мі є тото же мати правду тоту призабыту форму хоснуйме як найчастійше Бо она файна прекрасна і така наша русиньска Хоц знам же і подібно форма єст в словацкым языку налек кєдже і до нас дошла та з нашой стороны Карпат тяжко была тяжко жебы была словакізмом І уж уж тепер знам же то напевно буде одповідальний тамту тему кінчу Дякуючерю за тоты Вашы два зіданя по моій воли мати правду Супер два приніж долго написала в виджу же написали сте попереднього проґраму же в нас бесідували домію домію тото што єм зазначал в попереднім проґрамі Повіну і ту одраз повім же додам же кус єм неправильно Вам перше пові же не з нияк не вернеме до темы Л і В то неправда бо то як раз о тым то значыт то тота форма м іти домів іти домів котра іде од старого домов Там бы там ся все напишеме в накінци але як уж єм повіл тото в предушыткым на кінци оно часто часто переходило в тото не складове у котре єм о котрым єм уж пару проґрамів старал ся Вам пояснити то Подібний гы ага ну і товды кєд кєд собі заміниме тото тото нескладове у на кінци мі ся здає же хыба лім бесідувал о тым тыжден тому но добрі повторю тото на кінци домів Так то кєд тото не складове У на кінци або такє лы на кінци домів перейде в складове У в долгі У то нам ся з того робит домію І одтале барз скоро мож піти до той версиі вымовы в тым примірі дахто повіст домів але дахто Повіст домів пониже тот перехід складового нескладового у складови уф тото полны в полний власний ту буде буде барз барз добрі барз добрі видочний Я здає ся же тіж колиси бесідувал єм о уцях такы І вертаючы до овец чуєме же же в одміні маме там о на початку а фм а в номінальній формі фм в першым одмінку маме уця і одкале ся то взяло ну З подібных з подібных языковых фонетичных альтернаций замін зато же давна форма не найдавнійша але давна назвий мі же то была овця Так же часом были такы приміры же такє ве ся на початку являло слова маме в слово він Не вельох в нас але в вельох словяньскых східньославяньскых языках на початку якє ся являло напримір Вогуркы о нас мам іщы <unk> бесідуют <unk> але тіж вісем то такій примір де тото В <unk> чує медже но ся являло і так само было в слові давным овця потім овця додало ся тото В початку блавця Але же як знаме в запертых складах о любило в нашым языку русиньскым языку переходити в і але нич оно перешло в і то іщы хвильку мож было чути там уй то істота форма котра колиси мала вид влувця Но але такє вымовити перше В другє У <unk> В а до того іщы як тоты оба в змінили ся внеск ладовы У то мали сме такє долгє у ця Но три у попри собі кус чудачно бы выглядало зато в такій спосіб оно ся днес до нас зохабило уця як номіяльна форма хоц тото давне о видиме в одміні кого чого овец і так дале Но добрі Бесідувал єм же домів то іду домів іду тым разом дуляровы братя на котры Вас тепер тепер вас запрошу Сіду до Бідуваня цекают або ска а моі мамо цка бо дицкы не мают а моі мамоцка а моі мамоцка бо дицкы ри не мают Не мают не маюц і не будут мати я підому Як придум набра Іду ім набрат Дойсту делюдскій Де ся маспера лиде ся на сбера лимасотску де ся на сбера лиде ся насберзоцкыш Дуже с нас мам кот Дузе діци мала А тепер на старіст а тепер на старіст зама єс остала А тепер на старіст а тепер на старіст за баєс остало Но і мі треба домів іти або домію іти як пані Івана писала же в нас так бы в нас бесідували домів треба міти домів або домів і мате правду ай жебы было по моій воли то по маленькы кінчу тішу ся же пишете пиште дальше Демко Ет лем Крапка Фм словиця єст для вас і для вас буде пращам ся красні тримайте ся тепло словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця