Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 66
Слововиця #66, 2023 11 06
Episode description
Слововиця #66, 2023 11 06
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja „Słowowиця” jest poświęcona odpowiedziom na komentarze i pytania słuchaczy o język łemkowski/rusiński. Prowadzący omawia swoją opinię, że nazwa wsi Ożынна najpewniej pochodzi od dawnego słowa oznaczającego jeżynę, a także wyjaśnia, że podwójne nazwy miesięcy na portalu Lem.fm są praktyką ułatwiającą porozumienie między odbiorcami używającymi różnych standardów językowych.
Automatic transcript
Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Витайте дорогы родийо слухаче з той страны Демко Трохановскій зас і зас словиця витам красні Свідлашавского суді радия ЛЕМ фм на жыво припомнуючы же можете писати принаймні так добрі як сте писали на ЛЕМ капка <unk> і не лем з тым жебы задавати звіданя але тіж коментувати не згаджати ся зо мном Є радо Вас чытам і радо Одповідам Міг бым ту іщы вельо вельо повісти але днес однесу ся як раз до звіданя але тіж до єдного коментария з нашого фейсбукового фантейджа но але то може уж о квыку але все мусиме як то все зачати од нашого джінґля Зато од нього зачну і уж підеме до нашых справы А я знам а з буку уж познали мы а збуку а як авто Бе як буков в як ватра ге Як гора ґє як ґазда де як дора Е як екра є як єлен Жед як жето зет як зелі і як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне Е ты зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси каяк коса Ел як лоси М як ма О як орел пе як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык пша як Школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком А ва вертаме як єм заповіду нашых справ ле то іщы бы секундочку я ся іщы однесу лем до того што был тыжден тому маєм інтервю з мойом мамом зыкоты барздякую бесідували сме о на фоні того же сме бесідували о кухаріню говаріню то бесідували сме собі о Лексиці яку ся хоснує в кухни Але то Но то може перейду одраз до вашых коментарів за котры берздякую Єден з них моі баба тіж місили кісто і Дзямили компері але муж так не бесідуєме Шкода шкода но треба вернути до той лексикы предушыткым як ся Хоснує тоту професию ци загалом ся ся єс в кухни ся варит то жебы знати як называти даякы даякы часто слова даякы чынности або інчий коментар же в нас дусили або джамили а не дзямили но Цікавы то звуково подібно Джыдзы іде од того самого од того самого т но але але видно же деси жамили А може так ся нашому слухачови запамятало тілько єм не дозвідал то барз цікавит яку сердечні пиштена Дм крапка фм Я лем днес повім же днес буде о тимолоґіі котру марз любите а і я хоц вымагат жебы кусы грабаты в ріжных джерелах по музиці уж ідеме буде о назв єдного села ожымна Думал же дахто там был може дехто там походит але туж попері Ценил бы м ся піда моя Жебы с была бе кумецка мітів кофа ґлазе Як пропи єст буде ст пра Дарайте ж тоты хлопці зарайте весело добірку То Серенча женил бы м ся Мало быти тіж до тых зідань зато і буде Навяжу до того тішу ся бо засхыба єм выкликал такє же не каждый напише одраз по проґрамі але деси там му ся тото зберат якоси му не одраз іде писаня а в голові сідит і деси там остає аж дозріє до того жебы написати То є звіданя до старого старого Проґраму о селах єм бесідувал і о етимолоґіі тіты тых тых сел о книжці проф Михала Капраля но і такє звіданя одкаль походит назва села Олжынна Но і то єст добре звіденя і спрібую на нього одповісти бо з тыма емолоґіями єст так же або ся глядат уж Пояснены походжыня до нього слова або ся глядат може дискусию на надану тему бозиция єст більше як єдна або просто ся самому прібує дашто выдумати такій є глядал але єм не нашол нич інтересуюче Зато самому треба буде што выграбати но добрі По мойому насе села Жынна іде од іде од чорниці так од такого дикого кряка з червеныма аж бордовыма Товды колишы зелены тот овочы а як пристану то сут такы такы міцсы бордовы аж чорны но і отале маме маме черниці но і певні зідате де ту ожынна но то одраз бесідую найпростійше здає ся мі буде нам тямити тото од польского слова єжына Хоц треба тіж повісти же то по перше то праславяньскєславяньскє слово єжіна значе рослина яка єст покрыта кольками так найпростійше тото тото мож пояснити оно выступує в вельох языках і східньой і і західньо славяньскых смотрю смотрю тіж полудньовославяньскы мают зато зато ту видно же то має спільний корін мают певні іщы на праславяньскій обшыри то напримір росийска єжевіка ци ци ци ци ци білоруска ажына Ено і ту находиме цікавый фонетичний процес переходу давного є котре стояло на початку слава єно перешло в о і тот процес проходил на цілій східній Славянщыні о видиме го в такых словах як напримір осін Ци о зеро і собі і собі сопоставиме тоты слова з польскыма єсеньци ци польскым єзьор Там докладні чуєме є на початку в нас буде В нашым східньославяньскым языку буде буде о Ту іщы в старорускы на старорускым ґрунті ту мусіло быти іщы даде в столітях так як в ст в дакотрых моментах якоси так тото початкове є зміняло ся в орим поіл єзеро озеро Єсень і Осень Ци інчы хоц треба повістит же не сяди бо маме такы словак єден і оно в нас напримір не перешло ф так в украіньскым ф одын ци в росийскым фін в нас єст єлен в інчых східньославяньскых єст єс ты олень і ту треба тіж повісти же то можливе єст зато же тото начальне є остало ся в церквославяньскым языку зато тіж під тым влияньом найправдоподібнійше В нас в нас остало остало є таке слоє як єден ци ци ци Є лем хоц кєд добрі памятам уж в тій пізнійшій редакциі уж был хыба Олень Але добрі уж не буду ту бесідувал о тым детально же Тота зміна м до той зміны міг ся причынити тіж акцент притиск іде мі о тото же в тых такій процес заходил так в єдных місцях є змінило ся О в інчых ся в інчых ся не змінило Але ту іщы можеме собі зрівнати два такы слова Як іж одєж і ожына од того єжына так што мают спільне Мают колькы они колют так ту видиме тот праславяньскій корінь жебы ся барз не розґадати бо знати же я барз люблю вернийме до нашой ожынной Од того олоча што на кряку росне напевно походит назва Села така єст моя опінія Може там не знам Поляны ци краі ліса были застелены том чорницьом яку як єдне назвеме значыт колиси Ожыном одтале тото тото село называт ся Ожына І так як в вельох місцях думам можеме легко ся здогадати походжыня топонімі ту можеме сідати вельо такых примірів гра бо там выросло вельо грабів поляны бо там были выкарчуваны поляны Крениця о котрій єм тіж бесідувал же то єст тото представліня од Керниця хоснувана іщы на підкарпатскій руси значыт така яма з котрой трискат вода то іщы не студентка але тіж може быти з студентка студньока з разі джерело Тале і перешло до польского языка Вознесит дальшы Щавник де вы тіж были воды Щавы смерековец там месли рослины смерекы і вельо вельо вельо інчых Ну і тепер о чом не бесідуєме днес Ожына лем чурниця дошточно язык ся змінят такій давна ожына Перешла в чорницю можливе же під влияньом польского языка бо в малопольскым його діалекті черніця выступує на барз великій обшыри і тіж конкуруючы з тым нормативным книжковым словом словом єжына Єжына Зато дорогоратівска пане пробачте зараз си мушу припомнути по майлі котры недавно чытал пане Михале же наділ ся же єм одповіл на нашы звіданя же од чого іде Слово насо села ожынна надію ся же будете же будете іщы писати дальше демко Ет Лемкра в км барз дякую люблю грыбати в такых річах а тепер Вас запрошу на музику боіщы і окрем звідань то іщы маме коментарі на нашым фейсбуковым профіли радия лем фм Ой кроцьком коні крочком ой кроцьком коні крочком го рі ідемо до гочком Ой черкают парі ций черкают гуй парібций нашымлацьком Ой черкают паріб циркают паріб і нашого блачку ой хоц бесте черкали ой хоц бесте черкали Свечеро Ой як уд вам не вийодва не выйду язрукова Ой яку двам не вийодвагам не выйду язкой Тий бо і яздрувана ей бо яздру глупована за білого пана Ойжди леділенькій уж діне гейлемкій як ярчку дала Ойжди неділенькій Еґлем як я уж ту дала тьом мулів муліву звеливу Оєсимудам брав Ідам праву з великого жальу дамора вуз ся моля в праву з великого жалю Апа номра параґрафы ма городі м але будеме нам А тепер слово вици ідеме до коментаря До коментария На нашым фейсбуковым профіль Але незначно бо провіруєм за тот час музыкы зем блудно назвал пана пана Марияна Михалом Пробачте пане Марияне Провірил єм тепер майля і уж не зроблю того буду Ідеме до того нашого коментаря о котрым єм повіл Не давно не так давно ЗМ заявили як штоден в будны дни заявлеме сумар дня на даный Ден значыт скорочыня текстове скорочыня Новин денных новин радия лем фм маме коментар під такым сумарьом з дня <unk> листопада новембра <unk> рока од якых часів по лемківскы пише ся новембер то Московскы Русины зо Словацкой Републикы такє выдумали бо нашы дідове ґадали Листопад Но і добрі дорогы радию Слухациі найперше може поясню бо такє подібне зіданя мал єм Был гардых пару років тому коли выступувал єм коли маєм таку прелекцию на конференциі для учытелів Лемківского Языка бесідувал єм товды аґрес о лемківскым языку його проблемах сучасных проблемах і такє зіданя єм достал чом м на На портали ЛЕМ Крапка фм пише ся може так двояко же з листопад через новембер же єст січент через януар і так дальше і так дальше Одразы повім же то практика з того з того ся зробила така понеже і в польскым языку і в словацкым языку і в чешскым языкы языку місяці названы сут чысто чысто інакше В чешскым языку і в польскым то сут славяньскы в словацкым языку то сут латиньскы назвы назвы місяців но і робит тото часом причыну причыну того рода як зрештом бесідували сме колиси о місяцях Словици же квітен по чешскы квітин тото єст то єст інакше то єст наш май Но і же кєд бы сме вас просили даколи на даяку подію і бы сте пришли місяц Перше ци місяц пізнійше но то нихто бы не был з того задоволений такій рішыли сме же будеме писати не так як єст в лемківскым стандарді і так як єст в пряшівскым стандарді русиньского языка в єдным но і бы Іду до того коментаря котрий ся нашол під том статьом на нашым фейсбуковым фенпейджы О московскых русинінах зо Словацкой републикы Ноч з тым бым ся певно не згодил бы бо Бы то може братиславскы Русины або пряшівскы не знам московскы певно ні Але уж собі не кіпкую з того лем піду до істориі і як то было записане Десім стратів мал єм зрыхтуване одписы метрикальных книг якы сут в інтернеті мы і на сайтах перерывского Архіву смотрил єм там не раз там в більшости суд як раз латиньскы названя і то в тій версиі котра котра котра была бы близша днешній росийскій зато новембр был был там на ябр а новембым ту іщы одповідаючы не тому пану котрий там написало московскых Русинах же то радше близше латиньскому і словацкому як московскому ци жебы не пей релятивно росийскому Але рішыл єм посмотрити як то істо было В істориі в даякых уж єм єден примір подал в метрикальных книгах Бели Латиньскы назвы місяців смотрю пішол єм за ґазетами з <unk> рока То Лемко выдаваный і в Санчы но з початку хыльку як додаток інчой ґазеты во Львові але то Санч і і гы Ґорлиці Но добрі но і слухайте як то єст в <unk> році субота дня <unk> грудня Дны Новый Санч дня <unk> липня Новый Сандж <unk> серпня бесідуют в <unk> році Нали смотю на конец <unk> р Новый Санч пятниця <unk> янувара <unk> Іду дальше в Ґорлиці уж пятниця <unk> юлия там іщы было з новым за новым стильом і за старым стильом вказане <unk> юлия <unk> авґуста <unk> р Іду дальше бо там Гунянка тіж мачал своі пальці Але коли был уж <unk> За великом водом і там творів Карпаторускій Календар Ваня Гунянкы на <unk> рік тунелем по анґлицкы новембра Але тіж маме ноябр але без мягкого знака значы в такій мож повісти бы східньославяньскій версиі але уж без без того мягкого знака як єст в росийскым языку маме тутіжы з мягкым знаком Так ци так што хочу повісти Одповідаючы нашому коментаторовий котрий лишыл свій поспід нашым сумаром з дня <unk> листопада новембра но хочу повісти же з тыма місяцями то не вшытко так єст очывидне єдны бесідували так другы бесідували так аж в кінци найправдоподібнійше якысий там узус рішыл шырокі з розпространіня же на Лемковині хоснуєме славяньскы славяньскы назвы місяців найправдоподібнійшы котры сме приняли з польского языка а на Русины на Пряшівскій руси на Словациі бы лишыли латиньскы назвы Янвер юль новембер ци ци напримір май так нем хочу уж выповісти І тілько здає ся мі же тото же пишеме через двойны назвы місяців з нашой стороны як редакциі радия і порталю Лем крапка фм то лем практика для ліпшого порозумліня Не нарушаме то ани канонів лемківского стандарду русиньского языка ани пряшівского стандарду русиньского языка ту іде о тоту практичну сторону Комунікациі значыт жебы ся обі стороны зрозуміли тот хто пише і пише о даякых датах як і тот хто чытат і жебы добрі зрозуміл тото што там єст написане Інча справа же уж сме привыкли до того же аж і в назвах місяців дахто нас посудит о тото же з рублі плынут то уж о хо хо кілько років в нашу сторону запевням нашых слухачів же так не єст зрештом в росийскым языку тіж сут латиньскы номенумен Назвы місяців І хыбаль тілько і аж тілько дякую севнешній проґрам пиште на <unk> ЛЕМ крапка фм Я все одписую або такой все одписую або такой одраз або часом і пізнійше на тото ся не дівайте Але в семі тото приде тішу ся на вашы майлі І што ж До стрічы до наступных проґрамів в радию ЛЕМ фмовиця а за днешній єй проґрам Дякує Демко Трохановскій Тримайте ся тепло Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ме