Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #82 - 2024 04 08
Ep. 82

Слововиця #82 - 2024 04 08

•

Episode description

Слововиця #82 - 2024 04 08

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja „Словиця” wraca do pytań słuchaczy o łemkowskie słowa, między innymi o formy związane z „чеператы/чеперакы” oraz o „зчемерити ся”, przywołując materiał ze słownika wsi Bortne. W dalszej części prowadzący omawia książkę Bohdana Horbala o pierwszym pokoleniu łemkowskich amerykańskich przedsiębiorców, zwłaszcza ich ogłoszenia i reklamy. Prowadzący mówi też o anglicyzmach i innych zapożyczeniach w języku łemkowskim, podając przykłady słów obcego pochodzenia.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видам красні Словици Демко Трохановскій Витам мы красні застрішу ся же За свами контак тішу ся раз же сте писали і коментували о тым буде днешня Словиця то значыт вернеме собі до тем котры деси ся там являли являли в попередніх проґрамах а як то часто быват некаждий одраз ся возме і напише на дем ком крапка фм лем так почекат може подумат о і допірок задумат над даякым проблемом і напише барз добрі версиі тішу о тым днес буде Але як все по нашым джынґли котрый зачынат проґрам уж они долга ся чуєме А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угыль Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щаві як я як ябір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком ды І вертаме до Словиці витам іщы раз днес як уж єм заповіл темы котры уж здавало ся мі же уж скінчены але варта тіжше іх привести Зас зато же сте писали на лемкы Ет лем Ф і ту дякую пар з пану Адамови за підосланя єдного материялу до темы о котрій сме бесідуювали што то єст чеперати і чеперати село або дахто єст чеператий та кє тіж ім дам єдно звіданя пало о тым же што то єст чемерити Но і якраз пана Дам Присло Бардєкую барз сердечні дякую забул єм собі о тым джерелі жебы частійше до нього сігати а то ідеословник села Бортне якій зреаґувал пан професор Ріґер з котрым колиси свого часуєм ся тіж і переписувал і бесідували сме Так ци такы тубарсайны приміры приміры о тым што може быти іщы чеперате но і ту в такій статі Соха Соха я барже знал іщы З такых моіх молодіжных літы років на селі Присінокосах же соха то в нас тот назвали роґа або роґар Ей ту польскє тлумачыня Остревка до сушыня ся на полю значыт єст тото што на што ся клало бы сіно жебы оно не скысло жебы не згнило а лем жебы ся просто сушыло о такы так наче траву жебы ся сушыла бо сіно тота суха трай добрі ту такій фейны примір такы сохы называли то такє было чеперате о і вбивали до землі і коло того клали Соха то такы Чеперакы зо сосны Што на бокы мало і коло того ся клало коплу таку Соха была і там коло той сохы там клал як не положыл соху та ся легло і то бы згнило а так на сосі ся сперало і підсыхало Такы іде о тото сіной ту ввидиме барз файний примір схоснуваня того што сме до придавника котрий сме привели чеператы так чеперакы чеперакы то сут тоты такы тіж розкладисты знате з на котрым ся давало сіно жебы оно было не такє збыте не такє жебы ся оно підсыхало ай тіж як бы кєд добрі новы яту ту ту ту тото Розумію то жебы тіж часом як іщы бы сіно ся не перетворило з стравы в тоту суху суху траву то жебы оно жебы он не згнило але тіж як бы мало ляти то жебы гони звозити іщы такє непідсушене лем жебы в кіпкы покласти то я тото так вырозую так чеперакы тоты розкладисты бадилі быци дерево бы жебы ну безліся очывидно отисане жебы жебы там класти жебы там класти сіно жебы высохло Но і ту іщы іды два приміры з тогословника на тым разом очымерити а тыжым повіже чымерити то Отрути ся або або якє дашто болит і ту як раз вы професора Ріґера в сольнику села Бортне счемерити ся польскє означыня достать скренту кішек хоц мі ся здає зчемерити ся мало бы певно мы шырше значыня то бы вшыткы бы болі Вшыткы болезны вшыткы може такы што неконечне дикы сом отрутя самого отрутя нале добрі то я уж то не експерт ани не медичний ани не ани ге ани не тот хто дохто што ся што ся занимат ци звіятами буту як раз тото іде но і поясніня той статішы той зщемирити ся то так казали же ся зщемиріла она товды собом толкла так ся качала перевертала страшні то тягли за хвіст товды ци то помагало ци не помагало але тягли барз Но і же тото мало помочы А то было певно як худоба голодна была добрі а Е Хлопіла так скоро пашы ту мі ся здайше вхопила Ал добрі Нже то ся выліло то так называли же сямиріло а я знам якє то было тілько так знам я не знам інакшого што тягли Е то за кренґосуп то які ту написаны то за хвіст затягли барже і так дусили тото так руками тиснули і так дале Там поясніня зато же тото словник єст на основі досліджынь материялів котры записал пан професор Ріґер одтале можу хоц тяжко мі ся чытат бы то латинком записане привести вам привести вам тоты тоты приміры так же повторяючы чы перети фурт ідеме коло того же то розкладистий одчыперати село може быти і такє шыроко розложене но але чы самы бесідували впероративным Сенсі Ноту іщы такій малый цитат же казали же ся зчемиріла А тотот цитат уж єм уж єм был она товды собом толкла так ся качала асчемирити ся зчемиріти то ся даче му трутит то достати дакых болів барз часто барз часто хоснуване кєд наша худоба кєд іщы тримаме дашто бы такє Мала Но То маме перше навязаня до попередніх проґрамів Обіцял єм же буде іх більше но але то уж по музыці Юз ся погорос Мы Лемка вышла і сте несла іщастя першый раз ми Уж єм по равту кополя чгора Меленка бышла єсте ван насла іщара папа шыра Меленка бышла єст ван насла іщас карепа шыра тай миленка тяжком порам векшем посігам спера де удаля тяжком порам леґшем посіял спера дибу даля карта пришлам пішол вари пришла пишыну мілфа дівчатаня Довчатко шварне не буд парад не раз подає рочанку побесідуйме і добре было дата зас подає рочаньку побесідуйме і добре было дата зас Так і пришла тепер пора до того жебы вернути до інчой темы барже свіжой темы котра была в попереднім проґрамі а было то о книжці пана доктора Богдана Горбаля Я товды повіл в попередній проґрамі же такый як єм єй достал рано а вечером проґрам нажыво Стигєм мі ю таку цілу прочытати мі так захопува же поімну Мушу но мушу мушу донися однести што за книжка тото лем припомну Ґ <unk>em што можеме перетлумачыти на лемківскій лемківскій з підсоломяных стріг до еміґрантскых Предприємців так певне ліпше перше ґенерация лемківскых американьскых бізнесменів Я ся там захоплювал захоплювал такыма оголошынями Бо відомо рекляма в Америці то знаме одтамали же же там без реклямы жаден бізнес напевно не піде очывидно враз з Лемками з Русинами котры там пришли то явили ся О недолга якысы іх бізнесы котры розвивали но і з тым звязаны тіж лексика но і з тым звязаны тіж тіж тіж два звіданя до той книжкы але три звіданя єм прочытал тілько што тілько што На майли Затож і єм не встиг на нього зареаґувати Але дякую за нього де мож купити книжку Зробиме такє ся Я ся сконтактую з паном доктором Богданом Гурбальом Звідам ся де єй купити і барз рекомендую барз рекомендую бодай жебы собі обізріти біоґрафіі біоґрамы тых люди тых Лемків котры там розвели своій бізнеса єс іх направду направду велят перше звіданя найсвійше звязаны з том книжком другє звіданя то Звязаны з тым же ци маме іщы більше анґлицизмів ну певно же маме А третє Ци прочытам іщы дащы дакы урівкы з того з того з той книжкы даякы голошыня дакы реклямы были барз цікавы тот повім одраз так на тото остатнє зіданя Жыкєд стигну до так Але займу ся найперше тыма анґлицизмами Я уж зрештом привюл єм в попереднім проґрамі же там барз часто в тых оголушынях бо то переважні были сторы або шторых склепы мож повісти же тото тыкана хыба найбільше гаус найбарже розшырена ты тыхы бізнесів котры мали Лемкы Русины там за великом водом але трафали ся і готелі і дакы інчы фірмы і таксі як єм тіж поів за то дост шыроко товто было Так си такы тоты шторы то были переважні гросерні і бучерні е то значыт же гросерні то на днес бы сме повіли же то такій Склеп такій просто склеп а бучерня то звязана з обробком мяса і з вырабляньом мы кобас інчых річы котры сут з мяса Зрештом як знаме співанкы напримір Миколаів котры популяризували Добрі в Америці як іде робота Там потім было же іщы мі нагавзу привезут в армеры так же не треба самым часом ходити до склепу до ґросерні ци бучерні кєд же каром привезут нам нагаузу одраз Але не памятам ци єм повіл на тілько в попереднім проґрамі же мамекі барзы барзы з тіж старій Анґлици змы в лемківскым языку Є тото што вертали з Америкы з Америкы привозили на наше так на наше гей бесідували тіж є Є такє то барз популярне знам з Ганчівяны і Восивяны барз часто барз часто тут днес іщы єст хоснуване Є хоц не лем бо мож повісти же каждий хыба каждий хыба з Лемків мал дакого в Америці Звязане то было з том бідом котра была в нас в Европі ґенеральні в Европі і іхали там вшыткы за велику воду жебы даяк підліпшыти своі економічны обставины Но але сіданя было о анґлицизмах но і тоты анґлицизмы но як бы сме не хотіли то іх єс щераз більше і буде іщы більше яку бесідує о сучасній лексиці хоц она барз ся стойт до нас з польского ге Але тіж неконечні бо маме компутер так без з нього ся не обыйдеме уж тепер нияк то напевно тота версия пришла до нас з польско електонаґлицкє слово Маме тоты ріжны сайты Сайты і сіты такы в польскым радше буде сторона в нас тіж ся хоснує з польского але сайт то барзуване спопуляризуване слово Але єст така тенденция в языках жебы не вшытко принимати так як оно іде з анґлицкого ци з тых уж з того зґлобалізуваного світа Но і барз добрі ся принял наш мотузок то названя на аґлицкого лінка по польскы тіж більше збесідує же то лінк хоц єст польскє словом Лончы або односнік бадякосых бы такну але сам вити кєд я ся тепер застанавлям то значыт же тот Лінк аж і в польскым языку добрі добрі сідит Я памятам іщы при початках може не при початках інтернету але при початках такого інтеґруваня ся люди попри даякых сайтах на ріжных но в ріжных обшырях колисти чуєм барз файны на чат чатина жебы го назвати І барз файне хоц оно не мало звязку з ани з даяком кальком ани з тлумачыньом лем близкіст Слова такого вокального виду того слова зато може ся не принял Але мутузок уж знам же і інчы інчы Русины Русины называют Але тото што му хотіл повісти лем так іси нас корідско маме вельо чужых слів в лемківскым языку і ґерманізмів як машын ґверяк як касарня хоц касарня і по і в мадярскым выступує а то хыба радше іде з німецкого маме васервагу майстра маме карту до войска карта Карта до войска то нич інчого як тота карта німецка карта карте котры приходило документ котрый приходил жебы дакого взяти до войска ци шыф та як маме дуже мадяризмію серенчу хотар кєрат болт кєд бы сте не чули же Доган болт такій склеп з дыль мож на циґаретлі купити на Мадярах а іх не єст вельо не всяди сут Во там тепер законы дост міцно выострили як іде о выкупуваня на тых вшыткых дугановых выробів то і болт і дуган то осова котры в русиньскым языку сут іст і як найбарже еґзистуют Хосен ґанч і дак дальше Маме ірмунізмы маме тіж славянізмы котры пришли враз з церковном лексиком по части з грецкого Та як маме очывидно украінізмы маме очывидно русицизмы котры пришли думам од ХХ столітя вчас такого більшого влияня языча і великоруского языка Ну маме вкінци тоты назвали бы сме ґлобалізмы інтернацийонализмы котры котры уж тепер так само звучат думам більшости світовых языків і і в якысий спосіб Тяжко уж тепер м пересудити повісти з якого языка они до лемківского пришли Але смотріл мам іщы кусідска часу єм обіцял же іщы приведу пару пару тых цитатів з книжкы пар цитатів пару оголошынь і реклям з книжкы пана доктора Богдана Горбаля Не знам ци будут то найліпшы але але ну най буде Всім знайомий старий член УН Союза Іван Ворач має готель і посылає грошы до Старого Краю скоро таньо і безпечно Ту ріжныма шрифтами писаны тоты часами стилізуваны на такы дальшы найдавнійше же іщы такыма такыма шрифтами взоручыма ся на церквию на церківний тіж на церківний шрифт смо же ні неконечні Но а ріжныма там тіж был тот вид тых реклям был такій же ріжныма шрифтами писаный жебы Даяк ся тота рекляма одріжняла другы бо тіж на тым полігат На тым полігат полігат рекляма но што іщы Так руска гросерня Тимона Турчыка єнкерс недалеко од руской православной церкви масло сир яйця кавачай і прочыє товары всегда свіжы ціны дешевы Е Очывидні тіж єм бесідувало о тым же же барз часто намавляли намагляли жы шефы власителі тых бізнесів до того жебы свій до свого приходил за тоту єс рускій до рус кого Русин до Русина свій до свого барзы вельо тоты того того єст ой ту барз файна гросерня і бучерна голо головного Касира Общества Рускых Браселона Турчыка а тота сама але і інча рекляма Хочеш брата з здорів быти мусиш собі добре жыти істи такє што не смердит і здоровю не повредит свіже масно солонину колбасу і буженину шынкы мяса всякє сало што бы добрі смакувало утурчыка товар свіжий о тым знаєт навет чужий тож всі іді днейте вторговати Слому дайте Но добрі Час мі ся помаленькы кінчат не будут о змучыл Я обіцю же в наступнтым проґрамі высерам ся з уж одповісти А і майльово одповім Днес нашому слухачови де купити тоту книжку она барз цікава бы само тото жебы Перезріти же тых нашых лемківскых бізнесменів было вельо за Великом Водом і они являли ся дост скоро зараз по тым як зачали там приходити за Велику Воду То бласловиця майте ся добрі і запрашам я Дм Км на наступны проґрамы Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ре