Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця В тым Красній словици в проґрамі о языку на языках і так дале і так дале барз несміло зачынам зато же бы тількы мию достал од вас по посліднім проґрамі Я зараз о них оповім взагальні было іх задуже жебы вшыткых іх ту привести но але кєд зачынаме все нашым джінґльом зачыніме тым джґлом мурянковом діґом жебы сме мали го уж за собом бо зас як то час то быват Не вшытко мі ся поведе днес оповісти што єм з мал замірене зато джінґіль і зачынаме порядні словицю А я знам а з буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мак орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ты Но тото уж маме зо собом градил слухачы а я бы перейдуж помаленькы о чым днес буде або о чым маме я мам замірене жебы было што значыт же добрі же ся застрічаме і уж єм достал файного был выцапас же єм ся не приставил так лем приставил єм ся хыба за скоро хочу днес бесідувати жебы встигнути о вшыткым повісти Демко Трохановскій Словіця з під варшовского студиі радия ЛЕМ фм нажыло што іщы радия ЛЕМ фм тото вшыткы знаме тішу ся же зас ся стрічами то барз добрі бо послідній тыжден по посліднім проґрамі єм кореспондувал з іберистами зроманістами а то вшытко наслідство того же зачепил єм як все етимолоґію Більшіст з вас мі пише же більше етимолоґіі більше поясняня свів одкале ся они нам взяли чом так іх хоснуєме в такій формі ани інчій і т Поівам же мі ся тото тіж барз любит така част языкознавства етимолоґія то знач одкале Вся взяли даны слова в нашым языку зычно в каждым языку пониже то З єдной стороны вымагат барз дуже працы жебы собі зрівнати з ріжныма словниками з ріжныма опрацуванями з другой стороны яс ся сам вчуб вымушат тото в вомі такє штоси жебы поглядати жебы порівнати а то так добра файна аналітична робота котра ся мі барз любит Але до чого веду або од чого іду то хыба ліпше звіданя зато же тыжден тому мали сме о мринді і о парох романізмах котры пришли до нас разом з волошском колонізацийом я товды споминал же ту вштур єм так кусічка того легтю до Добочкы з медом бо ся мі здає же не тоты што сут против волошскій колонізациі яко такій но в етноґенезі Лемків ци Русинів а і сут тоты што сут за і так дальше но я бы м Так повторю лем же бя буду все по середині того хоц языковы досліджыня радше бесідуют о тым же сме же не походиме од Волохів а радше волжка коронізация наложыла ся уж на даякє істнуюче населіня І вертаючы до Словиці і до нашых тем но то принесла даяку лексику даякы слова даяку культуру тіж но але о тым свідчыт же радше од волохів не походиме же так ся мі здає же то за мало слів котры ся заховали жебы жебы тото такій знаківности дати помедже походжыньом і напримір том языковом языковом структуром так жебы тот вступ зробити скінчыти і перейти до мерітум Дякую вшыткым што до мене написали а сме а в тым тыжни бесідувал єм ти єґуж єм Рюк з романістами з іберистами котры ся етимолоґіі домагали бесідувал єм тіж з єдным професором котрий ся занимат Штучном інтеліґенцийом І тіж о лемківскым языку Зато бы барз ся тішу же тілько люди в тым тыжди до мене написало запрошу Вас о музыку і ідеме з нашыма темами <unk> Репу Анон докы з того же вшытко мож со вшыткым злучыти то тіж мож мотив з пальпфікшем заграти на цимбалах і на гульшах Добрі Вертаме до нашой меринді бо ото єм зачал того зачну або кусідка повторю і дополню жебы перейти до наступных файных слів з іх етимолоґійом Най вертаючы до той нашой меринді нашой меринді так знаме нашу мериндю же кєдеме з хызы до школы до роботы ци ідеме косити ци може выбереме ся в дальшу подорож то береме зо собом мериндю Но і слухайте но і зато уж єм дискутувал з іберистами з романістами же же мериндя то істо румуньскым словом єст зато же што она означат в такых языках як ци діалектах бо Нашол ту одраз повім же нашол єм такій файний лексикон інтернетовый словник румуньского языка з барз добрыма джерелами мусіл єм тіж ся настарати жебы тото зрівнати з інчыма джерелами але добрі в македороманьскым ци фыістрийскым ци в латиньскым Маме тоту мериндю ци як мірінде ци як мерінде ци як то латиньскє меренде і оно вшытко значыт перекуску ту іщы кєд собі кєд собы даякы італияньскы діалекты зрівнаме то єст меренда єс провансальскє мерендо та цигіс І ци ішпаньскє ту уж і думам же мі іберисты не лем тоты з котрыма єм кореспондувал потвердят же мериєнда то по іспаньскы перекуска так перекуска Но але очывидно тота мериндя котра іде з румуньского языка та до нас з румуньского языка ци з вужского языка ци з тамтых діалектів з тамтой обшыри пришла мала тіж інчы своім своі одміны може не одміни лем такы наслідства то значыт Отворили ся од того ріжны інчы слова напримір як меріндаре то значыт же така мож повісти шматка серветка оболочына пристерало в котру ся залывало тоту перекуску на дорогу так то тамтамтого было дост до дозвелю не вшытко ту буду вымінял так і в тых румуньскых днешніх словниках сут офіц сланы мы такы походжыня як і русиньскы напр слова мериндя же то до русиньского перешло а і мериндати то значыт спожывати ідло деси там як знаме гы хто має в торбі то зісі на горбі так деси так по дорозі так аж і до польскых діалектів до малопольскых тото перешло м в виді мірендзаць або мірендаць так сут зафіксуваны такы такы примірно але то бы зато єм привюл бы од того ся зачало тото з минулотыжньового одтинка проґраму Слоговиця но але днес очывидно підеме Дальше Ци знате такє слово як Вальбія Вальбія ци такє Мож бы повісти Е коротко так то єст такій не тушы хосную не хосную перевід з рмуньского языка то єст такій Предмет на ґаздівці такє подолжасте ґратя котре єст зроблене переважно з дерева або то єст такій пін котрый єст на дві части поділений і выжлобаний кустак або може быти тіж змонтуваний зо штырьох части так но і в румуньскым языку в румуньскых словниках тото і споістяне же може служыти напримір жебы там прати жебы ся купати Але тіж може тото означати як такє місце така колусочка мала жебы усупляти діти Але тіж такє змонтуване з з дровна з може тіж означати же може то быти такє коротко до Вальбія бесідую о тій Вальбіі і як оно має в румуньскым языку свій свій одповідник Альбіє Альбіі то значыт же Тотому слово мусіло прийти од нас як раз з волошском колонізацийом Ага але ту сут іщы інчы барз цікавы континуанты того слова бо кєд собі уявиме як тота в Альбія выгы выглядат заложмель тост такє дровно выжлобане жебы там мож было з нього пити ци мож было в ним прати ци ся купати або або або або усупляти діти так то не такє вторичне значыня другє значыня той Вальбіі по румуньскы то така част долины котра фурт єст фурт або часово заливана єст водом так значе же то єст тіж якысе выжло бліня <unk> в обшыри в терені котре заливат водом котре заливат вода при там може як сніг сходит сніг ся топит і так дале і ты перша задача до тых романістів і оберистів з котрыма єм бесідувал через остатній тыжден наймі найдут може даякы еквіваленты в тых языках котры они котры они знают Думам же кєд сте слухали Тыжден тому проґрам то сте зафісували тото або запамятали же же не все тота лексика не іде просто з румуньского волжского языка ци тамтышніх діалектів зато же дуже з тых слів Тамтышні люде переняли уж од своіх сусідів тіж славяньскых сусідів од полудньовославяньскых языків болгарского сербского нишнього македоньского з тамтой обшыри то значыт ту тіж доказ того же тото не єст такє нове же языкы ся мішают перенимают єден од другого але фурт на себе одділюют і выміняют ся выміняют ся том томтом лексиком Но і такым приміром єст слово уж ся го найду мам іх вельо Думал же і пят проґрамів бы сме з того зробили але заложме же же тепер перейдут до той нашой чатины чатины значы тото обтяте галузя з тых іголковых дерев што в румуньскым тіж мож єст такій еквівалент як чытіна Чытіна ной в тым румуньскым то як раз єст запожычыня з полудньовославяньскых языків Там можеме ту зрівнати ци сербскій ци ци булгарскій а штоднес в румуньскым значыт тото чытіна наша днешня четина то предовшыткым галузска алем То єст предовшыткым бы галузка Ялиці то предовшыткым бы тото первісте значыня очывидно там тіж наберало по дорозі своіх другых другых значынь часами значыло то загально гаус каждого іголкового дерева так але уж тото єст досліджене і в румуньскым языку же найперше мы румуньскій язык тото перенял од славяньскых языків жебы враз з волошском коанізацийом прити до нас і нам тото зас зас принести Такы сут тіж часами файным істориі Зрештом кєд сме уж при тым само слово ґазда фурт думаме же ґазда то єст або румуньского походжыня або найчастійше думаме же то єст мадярского походжыня а ту Фактычні само слово ґазда сме взяли найправдоподібнійше од мадярского языка можливе же од румуньского але о карпатизмах і о тым міксі цілым бесідуєм тыжден тому і уж тепер не буду вертал но але В румуньскым ци в мадярскым языку тото слово явило ся о сла господар од славяньского сла господар котре там перетворило ся як ґазда і пришло до нас як ґазда Зато ту треба тіж быти осторожным же вельо тых карпатизмів Уж єм о тым бесідувал же то єст така велика наука котра обнимат тот цілий языковий мікс і вшыткы переходы з єдного языка до другого а на примірі ци ґазды ци чатины знаме же румуньскій ци мадярскій язык взяли тото од славяньскых языків жебы до нас жебы даяк іх переробити на свій язык і принести зас доднес до нашого русиньского языка Добрі наступне файне слово як бесідую міг м бесідувати і бесідувати але пария но такє слово пария Вшыткы знаме што то єст парія Так то єст такє за такє місце як м міг так своіма словами оповісти пария то такє місце но деси там такє в долинці деси там там де нихто не ходит така пария так такє чортівскє місце од кос єм чутеку не таку дефініцию чертівскій місце Но ідме до ідме до румуньского языка нишнього румуньского языка то парал там сут іщы такы мны пташкы над тыма двома ани знам ци добрі чытал пони же не знам румуньского языка што днес значыт Потічок значыт ярок але то тішы барже в тым значыню же то ярок ци потічок котрий тече через через сновы через ярта через тото выжлобліня значе тота вода котра выжлобила собі місце кы котрым може плынути так то єст як раз тота румуньска парія Ад як ся нестлумачыт в румуньскым языку парія то така мала текуча річка но так мож повісти потічок так же там десит штоси такє што собі само нашло місце помедже гірками помедже даякыма інчыма каменями жебы іх обыйти і жебы собі собі свобідно тече ту файна файна іщы цікавенька така і в альбаньскым языку єст подібне слово котре значыт докладні тото само што значыт быци потічок потічок котрий тече через ярок То предовшыткым тото значыня зато туси мож уявити як то файно тоты вшыткы языкы інтерферуют як они як они на себе одділюют і то не лем днес Они інтерферуют отс все одколи люде ся сходили зо собом і вуміняли і ся мусіли даяк добесідувати і мусіли даяк Даяк пільний комунікацийный канал Кто іщы мам Тото знам же уж днес вшытко не повім але кєд собі возме напр ватру Ватру Ватра мыднес єй знаме як оген оген або місце в котрым ся оген палит В днешнім румуньскым языку то тіж чест шпаргета де ся розпалят оген так тото ватровиско мож повісти хоц мы ватровиско не тямиме радше зо шпаргетом зо спецом лем дачым што єст поза хыжом деси там під лісом деси на поли і ватру і ватровиско тямиме радше рачыспольом еле кілько рефлексів має в румуньскым ватра доднес з рештом продати дачыю ватру то значыт вшытко дакому забрати так зостаріти ся На ватровиску туж тепер уж переводжу то сут ідіомы котры не мож перевести єден до єдного Але значыт зостаріти ся на тым ватровиску на тым шпаргеті попознати таку уж стару незамужну дівчыну старе незамужы дівча ци тіж Сідити на ватровиску то такій румуньскій ідіом котрый варит О нич мі ся не хоче Така спекота м нич не буду днес робил значыт быти лініом тото сідити на ватровиску Так же як видиме тоты вшыткы вшыткы рефлексы того слова Котры днес мы тямиме як лем ватру як оген або місце на оген оно має дуже більше значынь в ориґінальным языку в котрого оно до нас пришло зышло ватра то барз часто в румуньскым языку што тіж єм нашол значыт такє центральне місце Што свою етимолоґію тіж може мати з того жебы колиси ся люде сходили при ватрі они ся нам зберали оген то был было тото што давало і тепло і світло так даяку охорону черед перед інчыма што нас хотіли напасти перед звірятами і т центральне місце де ся вшыткы сходили де ся вшыткы сходили до купы де ся ґрупували і тек дале Но і смотрю тепер на час мушу ж маленькє кінчыти тілько лем повім шановным іберистам і романістам з котрыма єм дискутувал через тот тот ден вышли вам домашні задачы будете іх мати будете іх мати на май неодолга но і глядайте в своіх языках котры знате Жывы і мі помочы жебы сме мали о чым бесідувати словици а я уж тепер кінчу дякуючы за днешній проґрам бесідувал Демко Трохановскій а то была Словиця Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця