Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 91
Слововиця #91 - 2024 06 17
Opis odcinka
Слововиця #91 - 2024 06 17
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja Słowowycja dotyczyła głównie słownictwa związanego z piłką nożną w języku łemkowskim/rusińskim, przy okazji mistrzostw Europy. Prowadzący najpierw wrócił do wcześniejszych tematów: transliteracji i transkrypcji języka łemkowskiego oraz pisowni etnonimów wielką literą. Następnie, jako własne propozycje i komentarze językowe, omawiał możliwe określenia dotyczące futbolu, m.in. sędziego, meczu/gry, części meczu, turnieju, drużyny, bramkarza oraz nazwy czynności wprowadzenia piłki w ruch nogą lub głową.
Automatyczna transkrypcja
Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця В тым красні словици демко Трохановскій з цей стороны нажыво кєд слухати проґрам нажыво А кєд слухате повторіня то значыт жест повторіня Витам красні бадаю мі імей бо тото знам же справджат то тілько же пишете зато демко ЕТ лем <unk> крапка фм то єст мі імель і ту така увага остатньо єм такє почул як ся зо му сконтактувати кєд ся не мат ті майля бо ся не обслугує компутера Слухайте найліпше телефоном може быти бы і задзвонити і дашы сконсультувати а кєдне мате майля захочам жебы залжыти А як напевно дівка сын внук внучка Вам поможе маєм недавно таку просьбу як заінструвати лемківску кревіатуру скоро єм выслал дало рады направду Тото діє же за причына Мысловиців все од Джінґля зачной тепер бо все того часу деситем на кінци быкує зато жде буду продолжа А я знам а з буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і псяничне зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком ты Кєд же уж сме по джінґли то наверну до якоси така нам ся традиция зробила же без часто а аж і посліднім часом все навязуют до попереднього проґраму але то добрі бы то выникят з дискусиі котру ведеме через предовшыткым ЕМ Демкє <unk> фм але тоты што мя знают мают мя в цимборах на воцапах Фейсбуках і тых вшыткых інчых комунікаторах тіж собі ся розписуєме Так ци так на тыжден тому сме бесідували о транскрипциі транслітерациі Яс лем єдно такє новерну бо єст пару звідань як тото чытати як раз не чытати то сут таблиці І припомну транслітерация то єст єден до єдного переложыня з лемківского на польскій бо ту сме бесідували о як записувати правильно транслітерувати лемківскій язык латиньскыма вуком в польскым языку єст офіцияльный документ ґу тому І тіж єм повіл тото же там такой нашы дифтонґы мы сут лем означаны двома буквами але такто кажда буква наша кєдлично лемківска буква має свій одповідник латиньскым латиньскій азбуці і спосеред тых де двома записуєме то хым записуєме як польскє цеха Щы як шы і чы з такыма птичками горі є як є у Я як я є а і є як є хыба вшыткы єм дотиповіл І іщы ту на такє звіданя была дискусия на тему мягкого твердого знака так тіж сут транслітерация мягкій знак записуєме як апостроф а А твердий знак як цитувальник або два апострофы Значыт зату єст єден до єдного якысий якыса ґрупа знаків або єден знак одповідат нашій єдній бокі Но інакше єст том транскрипцийом пониже транскрипция прібує оддавати звукы з лемківского языка записаны в латиньскій азбуці І ту єст такій примір буквы є як єй оддати Транскрипцийом очывидно вылатиньском азбуком Там сут три приписы а од того засо зачынам же буку є можна оддати як є йот е як Е або як і Е Но і тут тоты прізвисы вшытко поясняют же єй од Е коли єст на початку слова або по согласных або по твердым знаку і по мягкым знаку так само ей можеме є тіж оддати коли выступує по лы хоц Не єст вельо такых такых примірів але і такы принципы мусят ся мусят ся явити А як і Е то наше Є оддаєме латиньскыма буквами вшыткых другых м согласных і ту уж єст такой на такой вшытко такой вшыткы мы вшытко пояснене примір іщы Лы як оддати либы як знаме часом той злы часами лы сут ріжны вымовы того ґрафему той буквы аж і в лемківскым языку за ту приписы <unk> і <unk> же як лы Такє лы польскє лы оддаєме Коли стоіт перед є і я ю і мягкым знаком ци тіж в получыню з двома лы а в інчых примірах то єст ты польскє лый то сут тоты тоты приміры такы той ты транскрипциі котры сут може меньше прецизийны але они они оддают оддают лемківскы звукы польскыма ци латиньскыма буквами і тым ся ріжнят од транслітерациі же в транслітерациі неважне як Даний звук злучыт в лемківскым языку він має єдна буква в лемківскым має єдну букву або максимально дві одданы в латиньскій язы І то вшытко дякую за тоты звіданя іщы заохочам бы вже мал Бодай три звіданя за тот тыжден жебы выслати тоту транслітерацию і транскрипцию кєд бы даж дахто хотіл тіж можу подискутувати на тоту тему Лемк лем <unk> крапка фм то єст мій адрес сміло пиште вышлю іщы раз О хвильку бесідувал єм в предшым проґрамі же настала футбольова шаленота авто по музиці танцуй сойчосы вызуют іх бодже зы ся ґазую закласу A заґрай носис Носиса за Цо тото браворове выконаня пісні Зыграйте мі уж то так не єст припадкове зато же тепер тіж бравувала тема но футболі Але іщы єдном Дякую за вашы опініі бо ту наверну до попереднього проґраму Опініі коментарі на тему правопису етнонімів з великой буквы так бы сме бесідували о тым одповідаючы на звіданя чом пишеме Русин Лемко Поляк Украінец з великой буквы такєд же украіньскій язык зрештом і русиньскій і білорускій значыт значыт вшыткы вшыткы східньославяньскє язык окрем нашого записую іх з мой буквы так но і тіжут ся тіж же абсолютно вшыткы што коментували мают таку опінію як я як і правопис становит і тота опінія вышла з в <unk> році в бардиівскых купелях на першым конґресі Русиньского языка же натілько честуєме не лем свій нарід але і другы же пишеме іх з великой букв дойте тілько запераючы тему бо маме наступну а наступна тема то тота футбольованота бо кєд слухати премєрів днешнього Тынка Днес селе мі вышло але іде мі о тото же некєцухати го нежыво ани як повторіня што значыт же сме на початку дорогы той такой Чемпіонаты Европы в футболи од такій нечудне же явило ся зіданя о тоту футбольову лексику Але найпише така іщы мала істерия диґресия в околиси уж подібну тему єм піднимал в языковым окусі покусі при нагоді якы зого там інчого чемпіонату уж не памятам но і по тым єм достал таку пропозицию таку гіпотетичну жебы зорґанізувати меч котрий мал бы м по лемківскы коментувати нах што ся там діє Дупотішыла єй така думка Оля не вышла очывидно але ге до зім ся до зім ся з того посміл Но добрі Агале товды Памятам памятам добрі же розписувал єм ся з єдным слухачом на тему лексикы котра тыкат футболе А вертаючы до тебы Здіданя зазвертат хоц може в дакуз інчій формі Зацитую бо то файно описово высловлены Як назвати тоту дію кот коли пилкар до того пилкаря ся хойко однесу напримір подає або стрілят ґоль і ногом або головом вводит пилку в рух Кєди ви ся тепер смієте то знайти же є ся цілы два дни смієл з того Нале звіданя єст прекрасне бо тото дія описана так жебы дане часослово котре є зіданя не схоснувати жебы го не высловити Но і маме зіданя але як все то мушу зачати од маленького вступу Што до лексикы Певно знате же єст она натілько проблематична же но не маме ани спортовой рубрікы на лем фм не ведут ся трансмісиі мечів в нашым радию Лем фм бесідує уж о тым же такых трансмісий з лемківскым коментарьом неє в загальных медиях в радию в телевізиі Но і за тото лексика она не ходит но з мой стороны може быти даком пропозицийом Но о хвильку буду ся старал вказати же з даякым языкознавчым фоном ци коментарьом і тепер так цертіме од порівнаня рівнаня бо аж інчы великы східньославяньскы языкы часто ту хоснуют напримір анґлицку термінолоґію і не іде імі лем о авт бо тото знают же там в правилах гры єс авт як пилка выйде з заленів так і смотрячы на росийскій язык як Такій примір Том не найдеме уж суді котрый там літат помедже тыма грачами інакше часом ічы найдеме най буде найде ся Але то уж рефері По русийскы то з аґлийского рефері оно очывидно выходит од латиньского реферо то значыт же докладні односити ся до дачого або судити Так судити оцінювати так В русийскым напримір уж такой неє першой і другой половины лем єст першый і другій тайм так з анґлицкого так і так і так дале Само видите жей сам спорт ся досте ґлобалізує як і вшытко з рештом Ну так і в нас не ганьба же схоснуєме чужу але части лем чужу лексику Но добрі кєд сме уж при суді судя што судя робит суддя судит меч што значыт же контролює як судя окрем того свище бо має свисток Ной тот свисток хоснує коли сут нарушены правила гры Ну так жебы вшыткы участникы чули же напримір мусит быти прорвана він свищы товды но тіж зачынат і кінчыте мали мож тіж повісти же судя свище меч свистче значыт же судит або контролює тото уж такє ф в перехідным значыню Но і іщы а бы так напримірі росийского языка не назыме там судю судньом але можеме назвати го арбітром так то такє слово котре походит тот од арбітражового судя або арбітражового суду так добре Кєд уж судя свисне перший раз зачынат ся мечно меч сам меч тіж іде з анґлийского але можеме тот меч тіж называти гром так і оно ся ту тіж буде Буде сходивной кєд сме уж при тым слові маєм хоц такє звіданя як одмінити тото слово в множыні так єст гра кого чого гры кому чому грі кого што гру то єст перша одміна женьскій рід з кінцівком на і треба знати же грати мож не лем на інструментах Так бо мабо днес на компутері так загально бо ту іде од іграти то од забавы одбавити ся тотійшым тото первісне значыня первістне значыня гры Але як тоту гры окрислити в множым і предовшыткым врождаючым одмінку маме хто што гры кого чого ігр і ту видиме тото і іщы давне котре было в тым часослой но і нашло ся в тым одчасославным назывнику гра І кому чому грам кого што гры з кымчым зграми о кому чым о грах Но добрі навернийме до половины бо жы м рюкже по росийскы тотайм Може тіж повсири то част Перша част друга част Бо половина не тыкат вшыткых спортовых ігр од видити придало єм ся ігры Бо часом цілый час гыны єст поділены на дві части по футбол гей але але в гокею маме напримір три части тотерциі Баскетболь в Пілнічній Америці то штырі части то сут В кварты таты можеме тіж повісити сут участи по росийскы таймы уж хоснуют анґлицкій анґлицку лексику Але вернийме до футболю бо маме турнір маме турнір значыт Чемпіонаты Европы значыт такы розгрывкы такы розгрывкы можеме і назвати змаганями в котрых мож повісти в ході принятого систему так найперше то сут ґруповы мечы а пак фазы Но і ту тіж мусиме помочы собі аґлицкым языком плейоф коли то уж стрічают ся дружыны команды котры вышли з ґрупы і уж хто выграт даний меч переходит до наступной фазы плейоф І тота найліпша команда або можеме тіж по лемківскы барже повісти дружына выгрыла цілий турнір остаючый його переможцьом Деє то іщы раду Знам же вельо той лексикы але з меншыны дошыло ся то зіданя Но добрі зачал ся меч тот футбольовий меч команды зачали грати Оборонці званы з анґлицкого тіж так можеме повісти сут званы дефендерами консультуют іщы тактику зо своіма колеґами з помочы помічниками они там на середині боск боіска ся переважні уставляют але сут такы што грают на лівій страні або на правій стра іначы значыт грают де рают на крылах то бічны помітникы помічникы они часто падут пилку до атакуючых трайкерів тоті з анґлийского котры намагают ся так стрілити так вдарити пилку жебы переслат через линію брамкы Брамкы значыт воріт Но бо воротами тіж єст звана тіж єст звана брамка А кєд ім ся повело то іщы єдно то значыт же воротар або ґолькіпер дойту тіж мам анґлицку лексику не дал рады охоронити своі ворота ну і вбили му ґоль Тут выглядаю як коментар думецю але іщы хвилькы вытримайте ідме дале бо бо ци памятате як сме бесідували о полно голосі в нашым проґрамі Но і тот воротар міг бы быти тіж вратарьом кєд бы сме пополно голосу не схоснували але кєд уж хоснуєме тота через аналоґію в гослові оборона І оборонця Но то на тій позициі тіж мож лішыти форму з полгоном з полного лосом значыт ворота і ворота Ном іщы єдно такє што зробил тот атакуючий же так ґу ньом вернемек жебы стрілити ґоль Ано вдаріл што значыт выконал удар Міг го выконати як карний удар або угольний удар так товды як пилку копле з коли она стоіт но стоіт лежыт на траві той товды з угла боіска Тото ся робит тот угольный удар ной припоминам обовязково коли пілка стоіт але сут іж інчы ситуациі міг дарити і зволея Так значыт без того нич кєд му дахто подал тоту пилку ното і му сіла на ногу і одразі вдарил она недітнула іщы іщы трава Но є знам бо ту тепер уж одповіда на тото звіданя што зробил тото такоючий як вдарил но то был удар Знам же часом ся може тямити з хворотом з медичным терміном але ту маме таку ситуацию де тот давний префікс У на початку того слова котрий в більшости в великій більшости перешол в нас до формы В ту буде писувал як раз так цілий тот процес же не всяди префікс Ул вы можеме представити на парох примірах бо єм такє тіж нашол маме часослово вчыти Але маме назывникы учытель ци ученик Учениця учытелька там чуєме добрі тото на початку слова Маме часослово встановити але єст установа Часом можеме найти тото іщы давне ул котре не перешло в такых словах якы умова якы уява Як увага і важати там там неє на початку зычом убіч убіч схыл горы так у боку горы У біч Там тото видиме же там у В не перешло Зато і вдарити як часослово так але удар як тот одчасословник назывник о чесословний назывник буде тіж як найбарже Окей І сколе скоро лем прочытал тото до чого ся тепер одношу я си тото записал кєд кєды найду а виджу як назвати тоту дію коли пивкар а до пилкар я іщы єдно повім напримір подає або стрілят ґоль і ногом або головом вводит пилку в рухы то одповідам то єст удар І пивкар но пивкар радсиній най буде грач то хыба найліпше буде так назвати того грач грачка пані Пан може быти котрий там літат по тым боіску по тій траві і копли пилку то значыт сама пилка тішу ся з польонізмом а кєд ма можеме заступити пілкаря грачом то так то так може буде хыба ліпше так ся мі здає А што до того удару но Надію ся же єм доста одповід на зіданя кєд ні так прошо коментар Вас вшыткых не лем того єдного бы вірного слухача котрий дал тото зіданя а я што смі зробити я уж як судя того днешнього мечу помаленькы буду свистал на конец што ся уж тіж доконало і то была словавиця обесідувал Демко Трохановскій чуєме ся о тыжден тримайте ся словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця