Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витайте дроградів слухаче Демко Трохановскій з той стороны нажыво в Словици Витам красні подам свій одраз Емайльові адрес то демко ЕТЛaV Км жебы сте писали як все пишете звідуєте дискутуєте Одраз повім переднес єм сам але поділю ся такым же од важных для мене осіб репрезентативных і авторитетовых осіб чуєм же коли нас двох студию в тым віртуальным студию бесідую о мі і о Мигалю што сте могли уж шыдва раз чути то Так чысто інакше ся того слухат Але з тым зазначыньом же інакше а не гірше або ліпше в тоту сы в тот спосіб і же кєд ім сам то барже такій може моноґрафічний выклад проблему роблю а кєд сме водвох то така бесідал в даякым проблемі і выміна поглядів така конфронтация Я дякую барзы або дякуєме разом з мельом за тоту опінію А я повім же фурт єм стремил ґу тому жебы формат мал вас і формат як раз бесіды найчастійше ся повтарял но і хоцнец ім сам но надію тіж надіючы ся же о тыжден може были ме годны зробити діалек то постарам ся жебы такти такого фурмату моноґрафіі не было было як найменьше але тіж певно памятате же все зачынам слова од нашого джінґля так і тепер ним зачну і о хвильку перейдеме субінутнішнього проґраму А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси м як ма як орел як пані р як руснак С як слуга єк тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знакы два знак мякій з твердым знаком ты Так і вертамент до Словиці а я ту так повім же як бы о тым не бесідувати тот новый формат о котрым єм спонел перед джінґлом Новый формат в Словиці разом сам другій разім з Мігальом то кусіч ка змінят бо в тым місци проґраму ішол єм радше до коментарів з попереднього проґраму Укли Найнайчастійше были а тепер ім треба зробити май выняток і тото такє даякє омовліня ци дополніня темы Альтернаций бы о тым згорден тому бесідували альтернациі значыт выміны звуків од і напримір в такых позициях чом єст кін а кого чого неє коня ту єст і а ту єс О а в підкарпатскым вариянті тых єст кюнь або і потім тіж на коня до тоту тему мі треба одлужыти на проґрам з Мигальом Ну кєд сме разом конфронтували тоту тему то і разом бо нам треба і скінчыти дуждийте тото о тым будеме памятати Але то буде єдина зміна она думам не влине могучы на формат проґраму Ну і тото тіж не значыт же нич ся в мене не діє нового як раз ся діє і бы тым бы м днес Вам хотілы О тым бы хотіл Вам повісти і од того хотіл зачати бы од попереднього проґраму за минулый тыжден встиг єм одвидіти Пряшівскій Університет на котрым проходила наукова медженародна наукова конференция Камрядешы Динамічны процесы в сучасній карпаторусиністиці то барз цікава цікава раз же тема і цікава конференция была а ту іщы дополніня цільом конференциі є комплексна аналіза сучасного стану Карпаторусиністикы на Словациі за посліднє десятріча од часу IV Конґресу Русиньского языка Як видите і наголок і піднаголок дос цікавы одношесячы ся до долгого періоду бо десят років то По мойому дуже а в языку то о барз дуже То час одколи минул послідній конґрес Русиньского Языка в Пряшові а попередній одбывали ся около <unk> м років од себе такы были інтервалы І што но то уж доло до тотых десят років не видно наступного конґресу русиньского языка За тот час напевно вельо ся подіяло так але жебы м єдно не забыл повісти бы то істотне што мене інтересувала іщы перед конференцийом То напевно тото же головний орґанізатор Доценрий Падяк котрому бадякую запрошыня він запросил як лекторів не лем теоретиків од языка дослідників науковців теале і самых практиків языка но і зато тым більше єм ся Бо потішыл напевно же посеред практиків языка нашли ся і де редакторы з Лем фм Петро Медвідь котрый выступил з темом проблемів якы находит він як тлумач при сучасных перекладах на русиньскій язык той был я тіж з темом Думам же прочытам полівариянтивніст кодифікуваных і некодифікуваных языковых форм в публикациях ЛЕМ фм нормаций реальна необхідніст є знам же тото збудут браз мудро ту така уж натура науковых конференций же іх темы рефераты тых тых тых тых тоты статі котры сут там чыта чытаны мусят звучати мудро і поважні о тот залож же то была така смішка але тіж од смішкы з рештом єм зачал свою выповід а то был доста печальний гумор бо повіл єм же або уж неякого просити на такы стрічы Або просто пришол такій момент в розвитку русиньского языка же конфронтация і выміна поглядів досвідчынь помедже практиками і теоретиками стає ся необхідна І може ся то уж дост пізно на такє або за пізно або Просто пізно но але добрі же такє ся стало очывидно дальше в рім не жертвувал кус потеоретизувал так бы такій формат єст вымаганий в науковым світі в науковым рефераті Припомнул єм же необхідна і загальні о необхідности і значыню ґраматикы кодифікациі стандардизациі але тіж о явиску Языковой зміны то такі понятя тоє ст о тым же язык фурт ся змінят так же же кєд го уж скодифікуєме то не значыт же мого хочеме ци заступувати ци затримати бо зрештом не сме в силі такого такого зробити але робиме таку печатку такій стамп тото ся так называт і підсумуєме го в якым актуально єст стані ци дашто треба змінити бо на тілько язык ся змінил ци дошли сме за тот період од остатньой нормы ци од остатніх змін же дашто треба было поправити ввести новый і так дале і так дале Но і зато тота кодифікация ци ци то поповідны пункты тота языкова зміна тіж причынят ся до того жебы такы пункты дати в розвитку языка но они сут дальшым стартовым очывидно пунктом Стартовым пунктом в його еволюциі так бы хыба треба было повісти Я там бесіду бесідуватрештом О узусі то узус тото тот термін явил ся напевно в моіх языковых проґрамах то значыт узусці тото ціла Базаны база з котрой з котрой авторы ґраматик то тепер упрощу ци кодифікаторы ци стандарз резаторы нормы чырпают жебы вводити даякы формы жебы язык нормализувати жебы языкы стандаризувати І хоц Так по правді каждий єст членом узусу каждий охоснуватель меньше або більше свідомий єст єст не творит узуст а каждий з нас што бесідує поєдныма версиями русиньского языка поєдныма вариянтами творит узуст але єднак як бы на тото не смотріти Найбарже свідомыма творцями языка іх хоснователями языка сут сут як раз творці літературы тлумачы літературы артисты писателі поеты журналисты коректоры працівникы медиі такы може кус меньше але тіж учытелі і цілий систем освіты Думам же найменьше хыба може публичны особы інфлюенсеры так гнескы бы сме о них могли бы тіж повісти ци лідерых місцевых соспільности місцевых спільнот Но одраз мушу повісти же тут нетяжко ся додумати же же оникаждий з тых што єм виніл буде так само добрі жебы його версию языка його версия языка была джерелом джерелом для авторів ґраматик ци ци для кодифікаторів языка то так як єм повіл же ріжны ґрупы ріжно куснуют язык як ідео Тоту языкову свідоміст хыба найбарже ся мі здає Днекаждий так само підходит до чыстости языка до нехоснуваня чужых форм Но і то хыма тівков з той теоретычной страны о чым єм бесідувал то очывидно єм розвівал з пунктами і під пунктами бо Решту што б зрештом хотіл мы што єм хотіл оповісти то было тото як ся реализує ужываня русиньского языка в радию і в портали Лем фм і тот барже хыбаль Ішло мі о порт але зато же то писана версия языка Знаме же устна і писана є форма языка но они ся кус ріжнят лем припомну же тот устний то він барже спонтанічний барже динамічний так може мати неполны речыня повтуріня павзы того рода річы з рештом мы го выповідаме зато мож тота устна версия языка помагат передавати емоциі так значыня дой треба тіж повісти же то така меньше формальна част языка но і маме тоту писемну част языка котра єст барже упорядкувана єст барже Обдумана єст барже реґулярна бо тіж вымагат полных речынь Не пома з оґіґістами кєд бы уж зробити таку таку ріжницю і тіж барже дозвалят так може бы повісти глубоко задумати змісті і єй сти што тяжко певно передати в тій устній е формі формі ци версиі языка Но і добрі зробме собі маленьку перву бо хочу уж по тій перерві Вам повісти што так направду было в тій практичній што єм повіл нешто єм повіл ем О практиці хоснуваня языка в радию Лем фм припомну тота поліівариянтивніст іде о тото же хоснуєме не лем наш лемківскій стандард русиньского языка але хоснуєме і пряшівскій і підкарпатскій Мали сме тіж тексты хоц меньше бачваньского стандарду русиньского языка Так і тот реферат піднимал тот проблемы Як собі з тым радити Ци то Добрі Ци то недобрі ци приносит даякій хосен ци може нам тото ладит але стає ся необхідністю і так дале очывидно По хвильку о тым Вам повім Дай ся Боже долю надбідных і ся триіну выродит ран вели выродит были кінцями і єст c ной світ за лем Так і віртавны Словиці я днес бесідую о тым во своіх ремінісценциях по науковій конференциі в Пряшові котра мала наголовок науковы конференциі так мают камо грядешы динамічны процесы в сучасній карпаторусиністиці і была присвячена періодови посліднього десятлітя од часу IV Конґресу Русиньского Языка што якы то динамічны процесы были До той музичной перервы м бесідувало тым тым теоретичным аспекті што єст важне в языку што як ся го реґулює як ся го стандаризує а бы ту тепер спомну о тій практичній стороні полівариянтивности бо так медже інчыма такє слово нашло ся в моім рефераті Бесідуєм о тым же о тым тяжкым періоді кєд же в <unk> році в <unk> році явила ся ґраматикы авторства професора фонтаньского і Мирославы Хомяк то такой десят років минуло аж зачало высылати радийо Лем фм пак в <unk> році зачал ся зачали ся першы статі на портали Лем фм Е такій легко собі уявити і легко ся додумати же за тот час од моменту явліня ся ґраматикы сам світ ся змінил хоц бодай такій примір як як явили ся социяльны сіти сі сіти де Фейсбу наприміры там начы така плятформа же Каждий од тамтого часу міг остати і рецензентом і поетом і писательом што тіж явит ся тым же сам язык ся самязык ся змінил Лем же на жаль мы як редакторы як журналисты а тіж при нас і писателі т бесідуют о лемківскым стандарді русиньского языка Не достали сме за вельо материялів ґу тому жебы го жебы го хоснувати зато нашом рольом як практиків было тіж формуваня того узусу значыт той практичной версиі версиі языка Ту зрештом на конференциі тото было піднимане не лем мном значыт хоснувательом лемківского стандарду русиньского языка але тіж писателями тлумачами котры хоснуют пряшівскій стандарды русиньского языка де як знаме там описів книжок і материялю ґутому єст о вельо більше якы доробили сме ся мы на пілнічным боці боці Карпат Але бесідуєм тіж о нашых успіхах о нашых напримір постулятах на кодифікацийны стрічы якы одбыли ся такы дві в <unk> році де мы як практикы якы редакторы з радия лем фм штоден працюючы з текстом І не лем як авторы але тіж як коректоры текстів нашли сме вельо до такых річы котры в ґраматиці ся не нашли котры в ґраміты в ґраматиці были поминены котры мож повісти або непорішены або може мали сме інчий пункт пізріня на даякы принципы зато і з той причыны же не мали сме такого пункту однесіня до до даякых до даякых офіцияльні выданых материялів ґраматик ци ци інчых описів языка мусіли сме самы вводити даякы даякы принципы но а пак пак домагати ся од уж мудрійшых од нас науковців дослідників жебы такы принципы языка были введены до языка Зато кєд бы м мал підсумувати ріжны тоты Плюсы полівариянтивности значыт того же з єдной стороны з єдной стороны мы штоден робиме з языком а через тото же являме ся практиками маме Змогу постулювати маме змогу зрівнати ріжны аспекты языка ріжны прикметы языка але працувати тіж в тых обставинах же мы пишеме в єдным вариянті русиньского языка Нашы редакторы пишут тіж в другых вариянтах русиньского языка якы якійсо охосен Но я вымінил такє штоси як выміна лексикы так выміна слів котра в нас ся бесідує на комперя Компір на Пряшівскій Руси популярна форма бандура бандуры так компериі бандуры маме іх зрештом о вельо вельо більше тото помагат напримір на оснуваню синонімічного словника русиньского языка так входит ту такій аспект пошырюваня базы корпусу русиньского языка Зрештом Кєд же не находиме мы часом даякого слова в словнику а очывидно такых єст вельо не лем же были споминены через авторів словників але явили ся в языку боязык іде допереду враз з його тым тым розвитком і враз з розвитком світа кєд іде о технолоґію кєд іде о інчы вшыткы Аспекты то мусиме часом выдумати даякє слово Кєд ся го не находиме так А і зато тото же працуют в Лем фм члены редакциі з ріжных русиньскых реґіонів можеме ся на скоро сконфронтувати сконсультувати тіж ци таку форму котру бы сме вели до языка она буде в порядку Але з другой стороны барз часто через тото же світ ся змінят маме проблем такій же ліпше нам схоснувати даяку бесідую о вшыткых хоснувателях языка даяку форму котра пришла з анґлицкого языка ци закручаючых нас польско словацкого а маме і находиме даякы кустару форму так она може і кус призабыта але то тіж такій момент де редакторы з ріжных реґіонів хоснуючы ріжны стандарды русиньского языка можут ся том лексиком вымінити припомнути і і привернути даякє даякє слово до жытя То тіж тота інтерреґіональна выміна опитів так тых кодифікацийных процесах Но Але через тото жже Редакторы ци люди люде пера літераты писателі дост свідомо хоснуют язык та акто тіж єст такій аспект проти діяня асиміляциі Ту в нас то буде польонізация ци словакізация але як єм бесідувал тот анґлицкій язык і тота нова компутерова технічна технолоґічна лексика входит котра котра часом може выперати слова котры уж маме Но і тота дискусия хыба помедже хоснувателями ріжных стандардів языка тота найбі тот найбільший хосен той полівариянтивности Так але Іщы мушу повісти о тым же передал єм передал єм дослідникам і вшыткым участникам конференциі тіж успіхы Лем фм і цілой той працы котра уж од <unk> рока ся одбыват так о барз часто учытелі хоснуют статі з порталю ЛЕМ крапка mатериялы жебы дітям як задачу жебы прочытали і повіли зрефульвары што там єст маме нашы авторы были м были джерелом до текстів на матуру з лемківского языка то наступний успіх Нашы коректоры і тлумачы тлумачат тіж для державных інституций включаме новы особы до редакциі часом мож повісти і молоды заохочаючы іх до розвитку предшыткым тых компетенций з области з области языка но і то уж єст там понад Бодай же кєд добрі памятам <unk> тис статій коротшых долшых котры сме написали за тых за тот час од <unk> р котры направду могучо пошырюют лексикальний корпус русиньского языка Зато ци єм одповіл ци єм одповіл на тото звіданя ци тота полівариянтивніст то нормациральна необхідніст Радше єм завісил одповід на тото звіданя понайже то і норма то значыт находиме ся в такых обставинах же в хоснуваня тых поєдных стандардів русиньского языка радше уж што моінті норма і нас тото не чудує і аж і никого не повинно чудувати кєдже мы неєдине в освіті котрый маме вельо стандардів даного языка а ци необхідніст то тіж необхідніст Могли бы сме повісти же мы основаме даякій штучний язык спільний язык котрый натепер думам не єст реальний хоц можу в нього іщы вірити даколи на будуче єднен Язык для вшыткых русиньскых карпатскых думам реґіонів Но і так єм може лишыл тоту тоту тему в завішыню Так ци так Барз іщы раз дякую доцентови Валерийови Падякови за тото запрошыня но і за пробу пізріня на русиньскій язык днес і на пробу конфронтациі практиків языка з теоретиками котры може не все достерігают тото што достерігаме мым редакторы авторы писателі колекторы журналисты і публицисты З тым маслишам дорогатю слухачы кєд мате своі даякы придуманя на тоту тему пиште на демко et<unk> Лем крапка фм а я уж ожден думам буду з Михальом так верневы до нашых тем хоц тоты темы о котрых днес єм бесідувал Здає ся мі же на Підкарпатскій Руси тіж сут жывы і Актуальне Том словиця і бесідувал до Вас Демко Трохановскій тримайте ся тепло Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця