Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця О языку і на языках днес в кінци зас тот час тот добрий час коли витают вас на два споєны студиі радия Лем фм споєны студию з Під Варшавы і з Ужгорода Хто вас витат Гей Михаль вас світат і дем ко низкє сме ту і двоє руно так і почерез тыждень по понедількам даєк сякі сме ся выруняли уж руно каждый тыждень за шором раз нам ся зобрати не дає но то небай то будеме прубувати на будучніст даяк направити ото в нас бесідували більше днів як кобас зачнийме од того реґулярного штодва тыжні а пак будеме видіти ци даст ся Дакусы дакус частійше Але добрі псевду то файну бо знам же днес єст зрыхтувал цікаву тему над котром побесідуєме але Найперше може послухайме наш Джінґєль а пак уж підеме ґу нашым но темсе то же традиция не уж вас правды А я знам а з буку уж познали мы а збуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як єли Жет як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ел як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак Ес як слуга де як дырка як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> ізнакы два знак мягкій з твердым знаком Нота добрычір нагадую Вам уж слухаєте вы проґрам Словиця на Лем фм в студиі з вами Демко і Михаль Ізкы хотіл бы м презентувати Вам такій інтересний драбчык якій я Вам за якій я насправді ж розказувал і на минулых проґрамах А тото така доста долга тема но низко хотіл бы му ней ся маленько має углюбити бо минулый раз фуртня Демко одвулікав якым темами має актуальныма ой там не так было Але Но добре За штом хотіл розказати Дубрі знаєме ож По двох світовых войнах мали сме чытаво перерозділювань границ помедже карпатскым реґіоном так і так ся стало ож многі люди стали просто розділені помедже тыма границями і на час по II світовів і комунікациі як такой не было І што інтересно хотіл бы м туйкы подмітити так розказати ож До того є видко ож бесіда наша была многом май похожа гікуйона є типір Заперой завтолож і жыли сме уєнів таків медия державі айно была тота габсбурґска імперия колись но даже кроме того і в фізичний жыві ту нас был многым маі похожый поміж субо люди просто в більшости руснакы жыли по селам Так ґаздували плюс мінус єднако а споза того і ходова бесіда в них была помедже собом май похожа та так мож супокійно повісти о шунашых бабока дідиків помісіда была многым май подобна єдно другому як є нашы низкы Но бывали може більше контактів зо собом товды в рамках той єдной габсбурґской імпериі Тодли на кєрмешы на ріжны та де Не вповіл бы мо што туди люди мали пому аж так много контактів много люди могли ся родити в єдному селові а зажывіт з того села ани не выйти раз такоє села ходили на поломництва там тум так принаймі тоты найбільше села котры котры взіли тій днешній граници або приграници австрийскій і мадярскій так тото Я думам же тых контактів може і было більше мы як было за часів комунізму так ся мі здає Тато сто просинтів тото точно так Знал уж і люди поберали ся помже соболку з там з пудпрашылам іх собі взяти жну з Лемковины а на Спак Знал уж такоє ся діяло Но айбо айно зышли сме ся на тому ож но тота комунікация на даякій час ся была засікла айбо руно з тым і сильно посунул ся людскій жывіт і помінял ся наш быт так уж тото як мы ґаздуєме чытаво ся поміняло бо пришол Мало мій чытовий технолоґічний проґрес якій нам понаприносил много всякого нового на што сме свого слова не мали а споза того штучно так наша бесідащы ся май пусунула учынила ся з ней така росоха знаєш розышли сме ся убокы І зато яс проґрам єст добрий жебы ся назад сходити правек ся надає Мы ся ту і сходиме вже дораз каждий понедільок о девят годин русиньского часу на Лем фм включайте не зобывайте Але бесідує ся сходити тіж з языком зараз бо то тіж важне жебы ся міняти том лексиком так або або смотріти на себе бо здає ся мі же тото як раз Днес днес бы с хотіл так мі ся здає передати по тым што єс повіл Но не знал на кілько нам даст на кілько нам ся подарит по справді тыма словами ся поміняти на кільку они ся дадут выхосновати ни як мінімум як мінімум мусиме за них голосити мусиме видіти як оно фунґує так Но я мал той припарований такый невеликій шор слів а хотіл бы му з того чынити таку гыб невелику балку Напрям добрі А признал собі демку ситуацию ты не маєш авта А треба тобі даде іти далеко за варож но далеко далеко Та ідеш ты кудис де там сут припарковоны автобусы наприклад Новай поізды неважно Як тото місто кличеш альци там де они зачынают свою путь ци ци бомаґ ци ци тамты Буде тос будова айно акругом Ага розумію но то в нас тото будут бесідувати вшыткы дворец так дворец з польского дворец Но у нас на тото як міг єс ся догадати ачий чуєс будут навто казати вокзал слово буде в принципі єднако якы і в русийскій так і в украіньскій бесіді Тыпількы Но думал си уж мал бы с тото знати і так севди то спрошу Знам знам был такто треба хоснувати як ся єст выдати во світі то треба знати як оно ся называт Но у нас оно стало так і єм бізумі ож якого другого епм русиньского слова на тото сме просто не мали так собі тємлю у рокови <unk> прокляли через кушницю дем ся родил де выріс Штреку так значы поізд до нас зачал ходити на зачатку <unk> стр ото было щы при Мадярами при Примадярах та вокзаля як такого му там не мали бо то была лиш маленька станция І не станция пребачте а штация была там штация пиля штациі была чекарня І лікарни чекали люди коли прийде поізд І на поізд щы знали казати цук Ци чув віс такой з німецкого до то з німецкого ємчу так як коли сєвчы німецкого але цукы в нас не бесідували в насраджы тіж буде ся мі здає сыно з польского буде потяг Так потяг штрека в нас хостували тото тотіж шым на Словациі так бесідуют Але бы повім одраз же стация як іде о тоты желізнодорожны желізнодорожне путуваня то то стация єст як іде як разо тото тото бы ходило так як найбарже ходит дальше частка слів хуть має не іщы іщы тоты сполучни добре Або то вшытко сут тут і ґерманізмы котры просто єднако пришли і нам просто нам через мадярскі рукы а на Лемковину а ци і через польскій так Тулячу тіж але тотіж треба повісти же же адміністрация в давній габсбурскій імпериі нич пришла польска адміністрация нич Полякам дозволили тіж тіж занимати даякы урядничы становиска ци даякы функциі то більшіст была была ся мі здає Австрияків такій такій зато вельо той лексикы предовшыткым на тамтот час той новой технолоґічной лексикы ішло з німецкого языка і находит ся як найбарже в нас тото доправды Подобно подобно было просто што Мадяреруно так само брали ґерманьску лексику на такоє Но та кєд будеме ся у тото май дале шупати та слово станция вець штация оно має може і латиньскы якєйс корінь но низкы не за то ідеме дале ай бо убите бе у тот цуґ але тю тот поізд пустили то треба тобі купити такый цетлик на якому пише Ко ты такый а куди ты ідеш так Так це такый прислайны слова в нас в наступне білет часом бесідуют квиток Лем квиток то ся мі здає тіж уж пришол може в часы украінізациі а найбарже хоснуют хыбаль з польского білет хоц знам же білет то тіж по росийскы зато тота лексика деси там ся там ся мінят хоц то тіж може быти з того з того часу бо товды уж поізды мы з потягы в нас бесідуючы Ходили під конец столітя коли коли мали коли іщы языця было і вельорусийскых слів входило до Такой штоденной бесіды то так ся мі здає же може білет мал бы быти русицизмом але неконечні рад ся то буде польонізм Хоц як видно як видно кєд кєдже і в росийскым і в польскым языку тоты слова фунґуют так само Но у нас як міг ся догадати оно то же буде скорше всього білят а і знало жы на Словаках Руснакы но тото кажут скорше простолисток як бы єздовий листок єщы слово єзденка но я так розумію так кажут лиш тоты люди котрі Уже на цяхах жыют більше як дома так бо тото так може быти Субочехізм такый єзденкы то так но так а туйкы дома маєме домінантно як раз білет Хоц мушу пусти у більшости се слово У селах ся ани не хуснує бо в селах ты білет не купуєш ты просто вступаш до автобуса деш шоферовы грусі кажеш куди вітревы та і всей сидиш ти везеш ся ниякый білет ты на рукы не дістаєш Но так хоце через інтернет хоц не знам як там іщы бесідуют як ся купує тото через інтернет бо товду ся вкупує даякій папір даякій документы зысы Там буде найбільше білет і уже тепер кы направду тоже мож зачыти чути слово квиток котроє ясно уже приходит з украіньского такого май формального языка мож казати хоц біжню бесіді і так іщы доти пирчу домінантно май білет Но дубрі з такым транспортом може сме ся мало же тото розобрали Ідеме дале як ідеш кудись наприклад науряд А треба треба тобі штось в них так А тобі кажут На папір На цирузу пишы Што ты пишеш Якоє перле слово тобі приходит А то знамо што ти іде Ян барз люблю того бы ходити по урядах хто в нас мож вколіно діж то абсолютно Масакра мож повісти бо там ани Ты не знаш што там написати ани тот урядник тіж ти не поможе бо Але то поданя хыбаль поданя бо то ся подає тотій споді з польского Інтересно у нас Так май хосновитоє слово на то заява І то слово фурт мені было такым чудным оно пришло як раз тоже з языка росийского і так знало уж в языкови украіньскому то же оно дотепер хоснує ся як основноє формальной літературноє Но оно міні фурт было чудным бо што я заявлял Я нич не заявлял я штось прошу мні бы май натурально было слово прошіня на напрошыня тут крими так но так зналу уж щы щыкой каже і жаданя І кєд добрі розумію на чешскому языкови то так само та нечудно бы міні было чути сев од люди якы на Чехах роблят А якото на Словаках я направду і не тямлю тепер кас перед проґрамом не успівим собі тоту інформацию направду найти Яконо як конкретно не просто на Словаках а як словацкі руснакы на тото сухтут казати бо то ще годно выти ниєднако так ци ты демку не чул нагоду То значыт є напевно чула лем тепер мі ся не спомнит але зараз напису До нашых хыз хвалях конес чує Так му кєд одповіст думам же може Може може ся озве Но алю будеме видіти но в нас поданя то як бы подавати даньом поподавати жадіст даяку оддаш тота то тіж єст подавати понад поподавати мы обрушыня може так то фм мал уще єдно слово а уже такоє май специфічне А представ си ситуацию уж маєш хыжу но я мам надію уж маєш айбо то же діло окреме Маєш хыжу а боіш ся бы ся з ним нич нидоброго не стало А є така служба куди ты даваш реґулярно гроші А так кєд ся штоси з твою хыжу стане то они тобі выплатят як бы велику суму пінязів на тото як ся тота служба кличе Значыт сама інституция ция як тото тот папір документ або котрий ся платит за нього Ориґінальну бы мысліл за папір або лиш через службу міг іму то обяснити Ню ту в нас тоє убезпечыня Так од од безпекы м то тішы слексика яка пришла з польского языка У нас тото буде домінантно страхувка маєтно страховий поліскі май формально но курто ушыткы кажут а страхо ліса так поліса так поліса але то поліса може быти на дашто так на жытя на хыжу на дашто Але але загально убезпечыня той безпекы або од загорозы од даякой небезпекы може то в тот спосіб Но так а у нас рыхтує ся як раз слово коє пришло з русиньской то страховка вець страховий поліс і оно мі тоже фурт было такым чудным бо Чом я мал быти настрашений з чогось так тот папір нас пак має мі штось бізвати ож мене буде все дубріх кєд си стане штос недобре а туй будут мене стра страхы ти пак страхувка Но так не преше ся бояти хоц хоцяти поімстыма я уж мусіл хоснувати в ріжны формы убезпечыня значыт уж покликати ся на тот документ Е я знам тоты вшыткы фірмы котры ти рекомендуют жебы с заплатил грошы жебы тото ся убезпечыти як то внес бесідуют то они сут файно і приємны до ументу як платиш за тото Але потім як ся дашто стане і од них жедаш грошы то уж так приємно Е не єстно А є уж Вам мам інформацию же Русины на Словаках бесідуют жадост так же так як сме думам думали та трафил єм та они помідже нами як раз май близко до того сті до якой такой руснацкой лоґікы говорят так ся стало з тым словом Но так до тото прошыня іде фактично Но добре айдім дале та уже маєме хыжу застрахувану убезпечену так га пустеме ся до той хыжы удну Маєш у себе в хыжы Такий чудо апарат у котрой далаш своє плятя лепове А пак дістаєш чысте Як тото кличеш Ой ой тотую змідал таку такє звіданя бы я сам колиси бесідувал думал як і тото назвати Як тото ґратя жебы было чысте гмм а зносю по польскы то буде змывар змыварка так змыварка од мытя вя на тото бесідую пралька од праты тото ґратя котре єст брудне така пралька як і до до но Як і ручна была но так так І се дуже насправді інтересно никєй як оно у нас Коли щы тото все цуря тото все платя мыло ся ручно та на тото хоснували ся два слова у мене дома мож было тото цуря Прати а мож было райбати а так была то была райбачка а дощка знаєш така габовата нам но ото могла быти дощка деревляна желізна но така райбачка на ґаздівстві іщы дораз много у кого є і тото было ходовоє слово і в нас райбачка но А Так ся стало коли вже появили ся туті електричні машынкы нарайбаня та іх уже стали кликати просто машынка і машынка мыти цуря всо інче кунас уже на тото і не кажут Но я так знал уж у нас ЕПн в Пудкарпатю тото ся розділило бо подаде подаде люди Адаптували слово райбачка і на тоту електричну і они так і кажут і я тото райбачка електрічна но Я тото іс чул на Пряшівскій Руси же дальше на тоту тоту уж Електричну што має чыстити має зміняти брудне в чысте кличут райбачка хоц уж неє того того часослова і того як бы то повісти той такой подіі же ся райбат так лем лем мы лем тото уж робит машына Але дальше клишут тото райбатска то факт што в нас уж нас усрат ся то пралька буде і од того жебы прати Но а ту видишы по украіньскє тото же пральна машына кличе ся бо є тото стоже слово прати Но я собі так тямлю з дітинства уж тоты два слова но они ся ободва хоснували просто райбати было куйти на райбачці треш просто туту зручну греш так а прати о токой ты єй облуду выбиваш Просто бере што тото маєш і обводу тото выбиваш но Я просто тямлю шя сяк виділ люди просто у потокови уводі студенів а сяк прати і ядно я собі товгу і тямлю І дуже інтересно уж маме у хоснованю сесиі уба два слова А пак так ся стало ож умене в силови ани єдно з цих слів но не хуснує ся низкє на уже модерний процес же просто кажут Верет ся мыти цуря у машынку всел же не кажут ту райбачку ойцю прачку лже просто умашынку што ардост іонічно Дляс буде радше пралька так то уж тіж певніст польского языка котре і дуж со цікавет не перешла райбачка до такого загального м обороту лем просто лиш подагде подаґде так мене дома так не казали Хоц я знал што такоє райбачка як тотручне інструменто і пину мене домо мене в силови тото не одбыло ся такій переход на тоту електрычну Но добре ідім дале А упстаєме ся стіл хыжы ще ниґде не ідеме но в рі А дале хотіл бы си дащо поникати Побзерати якіс новины наприклад А треба тобі і тот тоту телевізию уключыти Што на тото будеш хоснувати Телевізор так Айно но тот телевізор треба чымось уключыти маєш так є аксесуар знаєш муже было з дівана вставати Но і то в нас тіж то буде з польского языка пільот знаци пільот но тото з анґлицкого языка раци буде пришло пілязд Гм Я такоє ани не чул насправді а у нас на такоє хуснує ся слово дистанціка І як оказало ся но я честно думал што то позичене слово бо є такоє оддажене слово а по русийскы нося кличе пульт дистанцийонного управліня но і слова по факту і я так розумію шлюди то просто а цяк згмапали уєдно і мы кажеме дистанціка А офіцияльно по украіньскы то ся кличе пульт значыт єдно з тых з трьох слів пульт дистанцийного кєруваня так по украіньскы полністю буде і пільот і се дуже інтересне і новоє про мене слово я вий не буду мо так назвати Кобым был у тебе дома в гостях а то бы мне попросил подати тобі пільоты абы не ружнизды Решто з авяцийом звязаны Но а кобым м ти упві уж дайми дистанціку та циятізму і выкажу Але то мі ся здає же тут туту вельо такых слів може быти бо так само як і єст мобілька днес так мы хоснуєме мобількы так але то іде мобілька іде од мобільного телефона і то зо вшыткы такы скорочыня котры котры входят до языка они можут быти а і в єдным языку заложме в польскым языку по реґіонах дакусінчы Так ся мі здає ж не бесідує о мобільці але думам же сам процес іде так же тото такє нич войде до обороту слово даякє нове уж так ся утвердит в языку то треба выберати хыбаль з парох пропозиций предовшыткым нове технолоґічне слово Іде мі о тото Но так так правда Но я так виджу час утікат шіковно я щы думал уж може собі включыме якусь Гудь буват вшысте клано так ін сердитш мы тото же фізично не встигнеме стало не встигнеме Але і я мам кєд мозу бо донегнам ся уж так добрі бесідує мене щєн другій а то я думам же ся до нього вернеме Але я мам такій тіж кєд іде о технолоґію нову технолоґію або тых такых мыслів котрых принимаме з інчых языків враз з технолоґійом новом технолоґійом сучасным світом ґлобалізацийом певно тіж маме такій як наприм Компутер Так знаме же то же то з ідесамблицкого языка Вас буде певні через Ю добрі компютер ци буде компутер но в більшости компютер Так і зато мене інтересує як раз бо сут языкы котры Абсолютно не хотят принимати такых анґлицкых слів ци такых ґлобальных слів де они бы ся уж може приняли і не бесідуют о мадярскым языку де там абсолютно вшытко зінакше як нецілым світі Але бесідую словацкым почітач так маме почітач котрий котрий абсолютно нияк ся не до того тренду загального ґлобального Но не іде з тым ічейскій язык тоже то в принципів них плюс мінус єднака тенденция на такоє Но і тото слово поцітат шумон є якой аж думак непривучной не просто тоту фразу компютер Но потовмачыли адаптували уж они на пряму просто переклали што тото слово означат і айно каждый окремый язык сам може ся дорадити ци ци люди будут зохтувати тото оцінят но я можу із свого личного такого експерієнцы і свойой скушености повісти уж люди на Чехах Хоц і кажут за місто компютера поцітат но ще хуснуют мілийон такых анґлицизмів які бы мі голу тоже не пришли оно просто неєднако усідат у нас і в них Але то отутятізмам всі єдну тему бостувам вельо але мі ся як раз тепер припомнуло Мій майльовый адрес то демко ЕС лем крапка фм Тот раз повіл нашым слухачам же і Михаль уж має майльовый адрес Лем фм і то буде Михаль ет лем крапка фм але што тото значыт тото ет што тото ед тото ерад як вас на ет бесідуют унасно тото кажут авать собачка што є просто взято слово з украіньско русиньского языка бо тамтак кажут А я на тото сухту указати Завитяк бу то Завитяк просто Завитяк же по словацка або поческы буде завінач або дашто тіж подібне такого годным быти го быти я не тямлю з чым почіскы майли Нє ну писал лем якій сме еле бо не думал емсти на тым уж як тоті вшыткі як бы системні символы ся называли од поціньскы А знаш як єст по польскы Нє домак то уж ты бесідую Мигаль Малпа Лем фм Я не знам чым малпа ЛЕМпа Лем фм так просто пришло в польскым языку і тото што нас може з анґлицкого бесідуєме ет сабачка Завинять завивач і так дальше то буде польска малпа але помаленькы мусиме ся з том малпом уж вертати і завісити єй тоту малпу деси там горі значыт Демко малпа Лем фм і Вільгаль Малпа Лем фм котры бесідували в днешній Словици Но добре стід там слів маєме полний штус на другій раз Та красно раз дяку на низкы айбо чекайте нас надале Тримайте ся доброго вечера Майте ся словиця Проґрам о словах нашых і не нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця