Archiwum
łemkowskiego radia

Ваню Гунянка стары і молоды част друга одтинок <unk> Нич лем злий дух в ліс в небогу Рюк пань Коцуль Фуй на вас Злий дух таку набожну невісту Таж она кажду середу і пятницю сушыт молит ся по цілых днях Всіла на него сусідка Пазя А хто з нашого села ходит так далеко на майове набоженство што установили новий Єгомост лем Сандра ходила Каждий ден По дві мили дорогы робила штобы Богу послужыти А де якій одпуст близко Сандра ниєдного не опустила а і далеко аж за Краков гдеси на кальварию обышла І вы не ганьбыте ся такє повісти што злий Дух Та коли злый Дух має право влізти в таку Божу невісту то до каждого має право Нич выкумо не розумієте Рюк поважно панько Котур котрий чытал псалтер при тяжкых горых Ітурат Сандром уж прочытал но псалтер не успокоіл жены Злий дух не войде до грішного Бо гріжного уж і так має Огрішника он не боіт ся што го стратит он боіт ся стратити божого чловіка і в такого божого входит Так і в Сандру вошол і треба го буде выгнати Бідна Сандра коморница заробниця лежала в найвысшой горіячкі і метала ся по постели Часто вставала зрывала ся і смотріла зо страхом в кут Пришли уж по мене Оо Там в куті чекают На мою душу Ратуйте ратуйте дерла на собі одежу вымахувала руками як бы обороняла ся перед дакым никому другому невидимым Панько казал же нам принести свяченой воды свяченого зіля і свяченых баганиток Сам взял мотуз повязал санды рукы і ногы другым мотузом привязал до пустели здер з ней сорочку і почал выганяти злого духа Окропил свяченом водом цілу хыжу а найліпше тот кут на котрий Сандра показувала потом окурил свяченым зідом хыжу і постель Мала хыжка Сандры была уж полна дыму Наконец Панько взял свячену вязку баґниток лозы і почал бити гору по голому тілу місце при місці Місцями уж кров выступала хвора гулго стогнала Новина што в Сандру вошол Злый дух быстро розышла ся по селу Дошла до хыж Войтовичов і пастырнаков Пролетіл первий семан одтопхнул старого панька од Сандры освободил єй з мотузов на кров хвору Провітрил хыжы За хвилю пришол і Герасим Войтович Зленошку в селі Тифус Рюк семан до Герасима Смотте што тоты стары зробили зо сандром шкода вам світа паньку рік Герасим Ей што ви знате боронил ся панько Коцур В Сандру вошол Злый Дух Я м нераз уж виділ Як злий Дух мучыл Християна і не раз выганял і не раз выгнал Недавно Сандро Метало в каждым куті виділа чорта а смо тека тепер Спокійна Ех паньку паньку уж вы не научыте ся ничому уж сте застарий Як бы вас здорового так змучыли збыли повязали то не лем злий дух Але і ваша душа без вас вышлак Симон Табы вы молоды уж за дуже змудріли на той войні уж нистаршых не шануєте ни старых обычаів і старой віры не заховуєте уж не вірите ни в небо ни в пекло уж скорой самого Бога закасуєте оборонял старого старий Панько Та я Паньку не з войны а з Талергофу Вернул говарит Геразим Войтович і Бога я не забыл І старых обычаів нашых но тых обычаів што добры той віры што добра Но коли бідна жена хвора на лужку як зовут Тыв нас А вы находите в ній злого духа і заміст ратувати хлору єй добивате то тото не мож называти добром віром і добрым обычайом З таком віром В чортов страхов треба бороти ся понаведе до того до чого і ту Вас привела До чого привела бідну Сандру Чом она виділа в каждым куті чорта Бо где ходила по одпустах то всяди говорили лем о пеклі і чортах Грозили страшным пекольным огньом муками Так што бідна жена ціле своє жытя лем О тым думала і не одпусты робила Сама пустила схла тратила силы А што яке Курка яєчко масло тут всє шло для злых духов в людской плоти Они іли пили і думали як бідным людям представити пекло і чортом найстрашнійше Бо чым страшнійше іх представляли тым они могли выгоднійше жыти Сандра померла Перервал Герасимову бесіду Сыма Як видиме уж было по войні Герасим і Семан уж два рокы як вернули Герасим з Телергова а Семан з войны Герасим нашол своє газдовство цілком огроблене Не было коней не было волов Остали ся сього дві стары коровы і єдна теличка яку Аня присадила не было сіяня Коли приходили в село ракфирувати то війт все провадил в Герасимово обыстя і повідал Где Герасим і што поробил його сын Петро Брали все попросту грабили Так што Герасим вернул на пустку пустка в облисю Пустка в коморі пустка в сусідах І сам Герасим пришол выголоднений і обдертий Зі сом тепер чорта говорили стары завистникы Допровадили го книжкы і газеты Тепер лем палицу і торбу Но молоды што вернули з войны цілком другы люде были тоты розуміли Герасима і помагали Розуміли што Герасим стоял за правду і што коли бы всі были такы як он то всіх доля была бы ліпша Поду она Герасима родном свіжым здоровым горскым воздухом і взял ся выряча до роботы Помогли му молоды а уж найвеце семан і Днеска Герасим знов первий ґазда в селі знов найліпше родит його земля знов у него найліпшы кони коровы і сусіды полны Нич лем душу чорту продал говорил пан Кокоцур хованця має он му носит все уж было у Герасима но на серці было тяжко Што з Петром Ци жыє Єсли бы знал што не жыє што го убили як пришло до уряду Громадского може бы і погодил ся зо судбом подумал бы собі Умер за правду як герой в обороні другых помстил за кривды родных і народа свого Но його серце не могло погодити ся зо смертьом сына Оно говорило му што Петро жыє деси далеко в Русиі Вернули в село двоє што были в Росиі в Сибірі Они оповідали о великанскых обшырах урожайной земли о великанскых лісах і другых земных богатствах того краю Е як бы так не оставил ту свою жену нихто бы мя ту не виділ говарит єд лем отворит границю і буде мож там іхати дораз заберу жену і діти і назад поіду гварит другій Я бы поіхал Та і я і я говорили молоды Як раз того року в другым року по світовой войні упала іщы єдна біда на село такій самый Тыф якій взял понад <unk> тис найліпшых сынов нашого народа в Талергофі пришол на нашы села Не знати кто того страшного і непрошеного гостя принюс сел ци Сандра з одпусту бо як раз тыжден тому ходила далеко на одпуст і потом Перва загворіла ци так само повітря принесло дост што Сандра Перла померла на глушку На другій ден заслабли двоє і обоє померли Ратунку не было ниякого якій же ратунок могти Єден ґазда поіхал По доктора ку свойой хворой жені заплатил тисяч корун зато што доктор казал поднести Жені сорочку посмотрил здалека і махнул руком так што быльше уж нихто не єздил за доктором Уж лем за якомостьом іздили і іщы кликали панька Коцура псалтыры чытати З початку глушка приходила лем в найчыстійшы курны хыжы а пізнійше і чыстійшы люде не варували ся Без божого допису нихто не захворює ани не помре а під Божым допустом не скры Як бы правду мали бо хоц не было ни дохтора Де ниякых Карантин дниякого другого ратунку глушка почала сцихати Іщы минувшого тыжня хоронили подвоє по троє каждый ден того тыжня уж лем по єдному а в четвер і в суботу уж нихто не помер В трьох тыжнях померло тройо люди Уж здавало ся што на тым конец Но ніт В середу четвертого тыжня почало Трязд і горячка розберати Расима Войтовича Хто бы повіл што і до Герасима гушка має силу таж в Талергофє он спал разом стивло з ними оддихал єдным воздухом з ними чул іх горячку на свойом тілі А при тым был зоголодуваний і ослаблений А вышол здоровий А ту в свойой хыжі ґде уж поправил ся добры вчера такій здоровий а днеска уж положыла го до постеля Што было дальше дознати ся поперві люде будны зо співом сомлю A За котрой муцену На другій ден розобрала Герасима сильна горячка Почал маячыти спочатку тихо потом штораз неспокойнійше почал кричати метати ся Но он не виділ в горячкі злых духов як них виділа Сандра Герасим виділ свого Петра раз виділ го щестливым здоровым і сильным далеко рускых братов якы го любили і шанували як ротного брата Товды Герасим радувал ся як дитина обнимал Петра бесідувал з ним Тосновиділ страшний образ Хвацили Петра австрийскы жандармы бют кольбами колют багнетами Зыну Петре кричал про спукі Герас ожыт кров убыли мою дицину замордували Боже Боже І товды рвал волос на голові дер сорочку на собі был головом окраюжка і плак Рытал Марта послала по його мостя приіхал Смолярчук і посвятил Єлей Приготовлял хворгу на І світ без сповіди Бо Герасим не розуміл што од него хотят раз лем посмотрил в очы Смолярчука і одвернул ся А Смолярчук посмотрил на хвороху так што як бы то было в його власти то дораз бы одправил в огонь вічний Кончыл свой обряд йогомость не з у серце а про людскє око Одправил і пошол з рахунком на богатий похорон Остал ся іщы єден світскій обряд котрий каждий умераючий ґазда мусит перенести а то тестамент Так што коли смо дарчу здяком покончыли свой церковний обряд Марта затримала дяка за руков і шепла Вы пане будете так добры тестамент написати Я Вам добрі заплачу мате ту задаток сунула му американьского доляра а так звернула ся до куму Вы куме Сидор і вы куме Томку будете так добре быти за свідком Сядте собі за столу Сама вышла до коморы принесла подбартугом фляшку і поставіла на столі Видно было што такы дякы як і свідкы были дуже огочы для такой услугы Та як бы я вам не помул Марто Ташто моя свята повинност услужыти Рівдяк Хто може одказати послідню услугу такому честному газдови тонко Дяк вложыл на нос окуляры вынял папер котрий для такой ціли зо собом взял перо і тинту розложыл на столі сіл і почал Я Герасим Войтович при здоровым розумі і здоровей памянці чуюч ся близкім смерті Кому ж записуєте Герасиме свій маєток рухомий і нерухомий на выпадок смерти звідує дяк но хворий разым был без памяти Як раз оддавал Богу душу а його майонток уж тепер го нич не мого інтересуват Гей Герасиме Герасиме Марта вхопила хвороху за плечо і почала ним трясти Герасиме чуєш Правда што вшытко мій запису записуєш Герасиме Герасиме правда Расим отворил мутны очы і повернул іх на Марту Герасиме правда наперат Марта на него правды Ледве слышно выповіл хворий хоц видно было што не знає о што розходит ся До Марті лем того слова треба Чули сте Герасим ся о мі записує О як кумо буде з дівчатом звідал кум Томко а часом І Петро можу вернути Таж я мамагані А як бы і Петро з тамтого світа вернул то я і йому мама Я кривды своім дітом не хочу Так так рюк Томко Поздравкал до Сидора і выпил Так так рюк кум Сидор поздрал Калдудяка і выпил дяк выпові дописал То єст моя остатня воля так мі Божы допоможня р Тестамент был готовий як підписал Герасима Войтовича взявши його руку до свойой а Сидор і Томко поробили кристикы як свідкы і так же были підписаны дяком Тот документ як остатню волю Герасима Войтовича передал дяк його жені Марті котра сунула му зато в руку другого доляра Потом дяк зо свідками допили з фляшкы до дна і забрали ся дому Слідуючого дня тю Гарасима лежало уж на соломі Вечером по вечеры Як звычайно при покойным зобрало ся много люда старых і молодых Марта заводила од часу до часу але при тым не забывала што людям треба почестунку што треба печы хліба на погребову учду і што треба напитку Ганя сиділа в кутку і не могла нич думати уж і не плакала бо выплакала всі слезы Пришол і Семан Филипов сіл омок ней і старал ся єй розгварити і потішыти ю А ты доню чом так сидиш як істукан крикнула на ню Марта Руж ся бо як я Тя рушу то попамяташ Встала Ганя на ногы то не знала што єй треба робити Панко Коцур чытал пса од Коли вставал он і крестил ся довставали і люде і крестили ся А коли Панько покончыл чытати псавтир почала почала ся бесіда при покойнику Марта принесла З коморы фляшку і пустила порцийку в рух Бесіда ожывила ся А за кылял кумо зєднали сте погорон звідал кум Марко Марту котра іщы до полудня обышла за клебанию годити похору Оповідала уж Марта по пути і ту дома оповідала уж пару раз як то было но іщы раз з охотом оповіла Приходжу Яна Клебанію та і пукам до двери до канцеляриі Його мост отворили двері Аяховарів Слава Ісусу Христу тай поцілувала його мостя в руку і розплакала ся На мой плач пришли і мост і панич і паннуся я поцілувала рукы і його мост звідуют Чого я плачу а я говарил Ой його помер мі ґазда і я пришла іднати погорон Я хотіла бы красти погорон з процесийом з парастасом дома в церкви і з двома казанями Кельоты його мост возму за такій погород З такій погород Найкрасший зо всіх похорону заплатиш <unk> тисячкы бо добрі знаєш што тепер грошы слабы Єгомуст выгварил Та за дві тисячкы Хоц грошы тепер планник купит добру пару вол А його мост на то жмар тотаци тобі твой муж не дорожший од волов Даш ты не волы купуєш а муж охорониш на вічний покой годеш Так так Єгомост рекул Але я остаю ся бідном Вдовом я не можу ся оддати Я не можу веце за похорон заплатити як тисяч корун За тисяч корун гварит Його мост не буде процесиі З дому ани парастасу ани проповіди Ты як хочеш што за тисяч корон одведу покойного з церкви на цмонтар зо старыма корухувами Та хоц гварів єдна проповід най буде Єдна проповідя <unk> корун кажут його мос Майте гварює Гомос Бога в серці Та одкаль я такы грошы возму та уж най буде Но то уж най буде за полторы тисяч і парастас І проповід і новы коругвы Ой дорого Його мост рекул дорого Але што робити Таж ґазда помер недаякій хморник І так єм пристала на полторы тисячы Дорого рік Панько О дорого рік Демко Таж то друд скору тот новий ємост А чом даєте собі скору дерти озвал ся молодий гриц Я бы не дал свою скору Як не дал як похоронити На цминтари гварит Без духовника Без запечатаня гроба За тото платити гробаря А ты Грицу де такого розума набрал гробар може лем загребати але не запечатати запечатати може лем духовна особа А як не запечатат то што буде Ти не знаш што буде А тото буде што небожчык може выходити з гробу Гриц был грубяный і розреготал ся з того як бы не при покойнику і говарит Ей Марту Та вы не давайте печатати Ци вы не хочете може абы муж вернул Може вы інчого хочете Та як бы так при войску генералы знали што іх выбыты воякы повстают зо земли як іх попы не запечатают то бы всіх попол прогнали бо ім войска треба Што ви люде такому вірите Хто раз умер то уж веце николи не встане Тати Грицу не віриш што люде по смерти ходят Ні не вірю бо я іщы не виділ старшого мертвого І в страху не віриш В страхы вірю бо як рускы зашли нам зозаду то на нашых офіцеров такій страх пришол што тремтіли як осикы Я не о такых страхах повітат Демко Я о духах В такых страгов не вірю Рюк грыт Молодий тищы гриц рюк Панько Кельо раз мене страшыло Кельо раз я свого покойного родича виділ Але ты не віриш Но ід дочарной там друде повідят там ім дух великой шкоды наробил а кельото громаду стояло што дуга успокоіл І як то было Як то было звідуют ся Оповіджте ле діду Было то так почал панько Козур Чар на як знате село польскє жыл там єден шлец добожко звали Пиячына был роботы не пильнувал Хоц як даколи зробил обутя то ліпше акцесарскій шефт Але коли сте хотіли штобы тот швец вам зробил обутя то треба вам было купити скору шыло копыто штыфту і все то што до зожытя скоро потребно бо он все своє пропил Як сте купили все і кварту палюнкы і пришли сте до него з тым пополудни посідили коло него через ноч до рана то на рано мали сте обутя готове Але як зроблю скоренкы то были скоренкы Лем поскрипували а я сам носил єдну його пару Но до Костела тот Швец Тобож николи не ходил зо всіх святых і маткы Боской сміхы собі робил до святых образов здоровкал а раз на духовну особу порвал ся а пришло му з того што його єдиначка цурка не хотіла з ним сидіти лем все на фару утікала до пробоща Аж раз нашого добоша нашли на подіі высід Розуміє ся што го не хоронили по християньскы а загребали як пса подмуром цмонтаря На другій ден пала корова од єдного газда Вечером была цілком здорова рано нашли в стайны корову нежыву На третю ноч уж двом гастам одышли быдлята єдному корова а другому бык з пары На четверту шестеро статку в селі одышло страх і плач в селі І здає ся што чарно стало ся бы цілком без бедляте коли бы не виділи як тот мертвый Швец выходил зо стайны єдного ґазды Скликали громаду та і почали радити Служыли на Збюрову Омшу Одправлял службы Божы за тым шефцом і місцевый пробощ і пробощы околичных парафий но омшы не помагали нич скликали другій раз громаду Радят і радят што робити єден ґазда радит штобы писати до Риму другій хварит штобы село перенести до другого потока Аж єден старенькій Поляк хварит што он знає хто тому порадит Як тот чловік не порадит то не порадит ани папа римскій єст гварит в горах недалеко од Щавници Бача котрий знає способ зносити ся з духами он може духам приказувати так што дух мусит тото зробити што мубача прикаже Треба удати ся до того бачы і привести готу то он з тым шефцем зробит порядок Поіхали і привезли старого бачу бача позерал достає дал худобі хліба зо сільом а потім взявшы зо собом гробаря пошол там де лежал шефц добож Познали дораз што гроб Порушаний бо на верху была свіжа земна Бача казал гробарови розкопати груб Докопали ся до трумны А коли струмне одбыли віко то увиділи што швец не лежал так як го положыли лицьом до неба лежал лицьом до земли Обернули горілиц і што увиділи Швец был як жывий лице червене очы отворены так што гровар уж хотіл утікати нобача го затримал і гварит што бышол до села і принюс горнецуровой капусты Принюс робель капусту тогди баче взял тоту капусту од него наклал небощыкови полно капусты до ґамбы попхал єй аж до горла потым знов іщы надоптал до ґамбы І так закрыл трумну і прибил а пак послал гробаря до пробоща штобы пришол гроб запечатати погварит коли гроб незапечатаны ксондзом то мертвый все може з гробу выйти І коли пробощ гроб запечатал то з того часу не было чути ни о шефцу што бы ходил по смерти нибы для та больше уж ґаздам не одходили А стояло тото громаду великых грошей на самы омшы сколько дали аж бача помогу друга Зо села выгнати Така істория была в селі чарна мій хлопче А ты гваришто духы не ходят і не мают моцы шкодити жывым То все діду што сте нам оповіли людскій вымысел і неправда Рюк молодий гриц Бедля то одходили бо в селі была на быдлята зараза так як на людей тифус Бача познал зараз што то за зараза і дал худобі доброго зіля о котрым Бача знал побача з тым Нарабляют і помог худобі А тото што робил зо шефцом то лем про людскє око што бы людям здавало ся што здає ся што знає ся з духами што бы го бояли ся Но нибача з духами ни духы з бачом ничого спольного не мали Бо хоц стары баджы іщы по світу ходят то духы не ходят Я добры люде ціле жытя духа глядам хочу го встрітити а не можу тай вы нихто не встрітили духа раз я думал што уж єм нашол духа но показало ся што то был чоловік з тілом а не дух Як хочете послухати то Вам оповід Оповідж лехыцу оповіджы Оповідж лехрицу оповід заінтересували ся молоды Было так почал рецимі в початку <unk> р коли Рускы стояли в Карпатах наш батальон уж цілый тыждень стоял выгорах на снігу в часі твердых морозов так што половина з нас поодморжували ногы Было і так што котрий уснул на тым морозі то уж веце не встал Наконец пришла зміна Поставили на наше місце другій батальон а нас єдных котры поодморожували ногы послали до шпиталя а здоровым дале оддых В недалекым селі Село было рускє як і наше лем же по венгерской стороні Но люде тоты самы Так Само як мы бесідуют так само бідны так само темны як і мы А може іщы темнійше Бо як знате там мадярска власт былай і славяньскій народ а особливо нашых руснаків барс пригнитали мадярскым панам не розходило ся нич о то штобы даяк поправити жытя нашого народа Они хотіли штобы руснакы пропали вымерли котры не хотят стати Мадярами Як деякій руснак вышол на дашто до свого роду отрюк ся і ставал Мадяром Тоты од руской кровы завзяти Мадяре Лем по мадярскы Мондокают Мадярам свой народ і його руску віру продают на все рускє плюют Як была в даякым руском селі школа то мадярска з чужым незрозумілым мадярскым языком так што наша дитина ничого в такой школі Научыти ся не могла Вступил я в єдну хыжу но там было уж так полно вояков што далем спате мно і сісти не было де Я забесідувал куло ґаздыны по рускы Она посмотріла ласкаво на мене но помочы нич не могла Хотіла бы я вам дашто помочы но видите самы што я Не ґаздыня в свойой хыжі сама в кутку сижу І правда ґаздыня і діти чупят кутыку а воякы з польского реґіменту газдам Але єст гварит недалеко під ліском в стороні хыжа і там вояковіт Там бы сте спали ся коли бы в той хыжі не страшыло Зато нич гварюл што там страшыт до мене ниякій страх не выстрашыт як я го не выстражу Дякую Вам што сте мі порадили лем тепер мі покажте тоту хыжу зо страхами Лаздріня вышла і показала мі невеличку хыжку за потоком под лісом Подошол як утой хыжкі Дурка до двери Нихто не выходит ани называт ся Хочу отворити но двері засунеси внука Почал я ліпше дуркати трясти дверма так што двери почали тріщати Вышол хтоси і одсунул засу Дай Боже добрий вечер говарил Дай Боже і вам буркнул мужскій голос Я бы вас просил ци бы сте мя не переночували Добры люде всяди по хыжах тісно а ту у вас як вижу не як вижу тихо Ночувати Я не знам бо я ту не ґазда Я ту лем на коморстві Але я вам бы не радил ту ночувати бо ту страшыт повідат тот чловік в дверях Што до страху то і вы мене страху не майте бо я страгов не бою ся А коли у вас буду мог переконати ся што по світу на правду такы небесны страхы ходят то лем вам буду вдячны лем зы світте гваріл деякє світло най увижу своіх ґаздов Але світу я не мог дочекати ся Мал я при собі маленьку електрычну литарночку то єм слабо світил комнату так што єм виділ хде што стоіт На столі стояла мала нафтова лямпа без шкла нашол я коло себе сірник засвітил тоту лямпу і сіл коло стола на лавкі Хыжа была курна на повалі і горішных половинах стін было сажы на долунь Подлога Земля Больше як чверт ізбы занимал великій і зглены выбитий пец як во всіх нашых курных хыжах Над челюстями кус вбок был вырізаний в повалі простокутний отвор возниц котру для дыму вчас паленя в пецу одкрывали штобы дым выходил на пот а потом через діравый дах і попод стріхы нашол собі выготы на двор В другым куті напротив пеца стояло великє лужко збыте з грубых негоблюваных дощ На голой соломі лежало двоє люде накрытых брудном плахтом поверх котрой лежали і стара гунька і старый кожух і стары голожны і фарбанка Твоє люди якы лежали в той постели были накрыты плахтом з головами так што лец я не виділ В третім куті стоял старий черваками подзюравлений стол коло котрого я сиділ коли попробувал оперти ся на него стол так почал кричати скріпити што є скоро однял руку зо страгу што розпаде ся В четвертым куті стояла коровка мала выхудала без вымены лем долга шерст найжыла ся на єй Того чловіка котрый отворил мі двери в Ізбі не было Тых што спали в постели спали або удавали штобы мя не видіти я не рушал ни не будил Я был барз змучений і заспаний так што не мог на ногах стояти Положыл я своі кляйны кайты на лавкі подоголову погасил світло положыл ся і заснул кріпко Так што ниякій страх з Будити мя не мал силы Коли я пробуду ся был уж ден в пецу палило ся Поломинь з димом бухал з челюсты на хыжу Двери до сін были отворены штобы выходил дим од повали до половины стін стоял гузтий дим так што двоє люди ходили по хыжі зогнены Водвоє штобы хоронити очы од дыму Є то думал ся што тоты двоє то будут ґазда і ґаздыня обоє были середных роков но нужда і курна хыжа похылили іх уж ку земли Выпили кров і жытя з них Здавало ся што іх тіла не з мяса і мускулол а з дерева подзюравленого черваками як і іх тот стол в куті Добриден Вам газдо і вам газдень привитал я іх Трясли ся обоє Добрийдень одповіли своє А газда додал Мы думали што выдаякій Німец або Мадяр або руснак Як видите такий руснак рекуяків А не безпокоіло вас ночом нич свідує ґазда Боже грань спал так як мертвий А што реку мало бы мя безпокоіти Уж пят років добрий чловече у нас нихто не ночувал Не гварил Вам нихто што в нашой хыжі страшыт Говорити говорили Но я В ниякых страху не вірю ниякых страху на світі ніт Страхы то людска темнота Ой не гварт так воячку Не гварте гварит ґазда Терплю я дас десят роков од духа мого небожчыка брата Мучыт мя його дух і здає ся што буде мучыти до конця мого жытя уж здал вся на службы Божы І парастасы за його душу Ходил до ворожков і бачол але м нихто не може помочы а уж найгорше страшыт доказує коли чужый чловік у нас забавит до ночы І той ночы доказувал Я не розумію як вымогли спати одтяхло высницу і наметало до хыжу дров Але чловек уж привык до того Вы гварили што тото вашого брата Дух так доказує Так мой брат Янко А што стало ся з вашым братом Янком Великій гріх стал ся з моім братом Янком якій гріх ноле розповідще Я дуже хотіл бы знати може коли буду знати Вашу історию годен буду Вам помочы Не мам я на тото надіі што вы мі поможете але розповісти розповім лем на сам перед Поснідаме Гей стара Сніданя готовте уж кромпли зварены У нас все кромпли говарит ґазда Днес будут зваром завтра з петрушком позавтра з капустом в пятницю печены а в середу пражены молока цілу зиму ани капкы на другу омасту літ фидлера Гей пишта вставай снідати а з дня смажыла штоси на рондлю Ей думам та они іщы ям так без омазти не капут бо по хыжы розходил ся запах праженой солонины Газдиня розбила три яйця до рондля По хвили вышол до хыж молодий кріпкый плечыстий паробок Допевно пишта подумал я собі перше што єй мало в очы то тото што оба очы у пишты были білы як молоко Здало ся мі што з його очей висят дві білы торбкы Ціла твар была поорана Оспом Значыт чоловік стратил очы в Осбі Але хоц бы што Был цілком темний он ходил собі по хыжы особно і нагодил все што му было треба Ходил далеко легше і смільше як його газда што виділ і на оба очы Первий раз я виділ такого сліпого Я потом дознал ся што Пышта може робити і всякы роботы коли лем хоче што ніт такого дерева в селі штобы он на него не вышол ніт такого смерека в лісі штобы го не окреслял Коли Пышта умил ся і сіл за стол то ґаздиня поставила пред тым пред ним тарелек з яшницьом і чвартку купчого хліба та і все молоко якє нагодила од той свойой коровы Самы ґаздове засіли за кромплы з варом просили мене але я іх перепросил і вынял з торбы свого Комисняка попросил горячой воды і запарил собі чаю Я слідил цілый час за пиштом як он шыковно рушат ся і шыковно все робит а он собі поіл тай насунул шапку на своі білы очы вышол і вышол в село Остали ся Ґаздови і я дал газді Дугану до пипкы і попросил но тепер газдо розповіджте што было з вашым братом Янком газда закурол пипку і почал Яку історию розповіл ґазда Дознаме ся за тыжден горячо запрашам Моніка Тылявска