Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий ден дорогы радийо Слухачы витам вас на слуговиску і запрашам на оповіданя Людмілы Шандаловой з книжкы Червений Берег під наголовком В бункрі Стояли під Чорном Гором з возами опущены як сироты на силу одлучены од своіх обысть шмарены до неістных наступных днів <unk> родины Ванькова Пітухова Чорньова Дубецьова <unk> обколешений темном тіньом горы ся ту нагодил і ґазда Ян Гавран зо свойом родином але не може повісти же з цілол Його найстаршу дівку Любуганю праві завели до білой плахты і положыли на віз Відіти нежывотіло молодой жены іх вшыткых што стояли навколо наполняло глубокым жальом великым больом Іщы недавно ту была весела добра ласкава способна до каждой роботы спомічна В тым моменті Тепер веце як другій раз сі усвідомлювали же жывот вісит на тоніцькым волоску Є такий Крагіцкій Боже милосердний не опущай нас прошу Тя дай нам силу тото перенести Янко Гавран стоял коло воза чапку скручал в твердых од роботы модзольнатых долонях Слиз як горохы ся катуляли по зморщеній зостарітій твари Сгорблений в плечох в темносинім великым ґероку зохнутий над іщі невыхолоднутым тілом свойой дівкы не знал зошорувати тяжку думку тихо Конец Зношений старий ґерок пережыл з ним уж вшеліякы часы Тепер на нім смутно вісіл плечі ся потрясували од тихого плачу помолиме ся Пролиґнул слину аж огризок на шыі надскочіл ґамбы ся скрывили од перемаганя жаль ся розстелил в грудях усалашыл ся і не давал ся выгнати Заліг серце як тяжкій камінь оплянтал ланцами ціле тіло і оволоділ душу Янко Гавран піднял помалу кучеву праву руку переткану наскоченыма грубыма жылами рука ся затрясла од слабости а він ся перехрестил трьома довєдна стиснутыма пальцями Потім тихым захрипнутым голосом зачал Отче наш і жеє ся на небесіях Остатні што стояли коло воза своі і сусіде до села продолжывали з ним Да святит ся імя твоє да прийде царствіє твоє да буде воля твоя свята Молитва ся тратила монотонно понад поле Трава і квіткы німо слухали повторюючі ся слова што ся несли уважнім і просебнім духу і выповідали о єднім людскім болю Час ся заставил птахы перестали співати Лем сферещкы сверкотіли Недалекый ліс зашуміл потемніл а слова якы ся донесли аж к ньому в нім і загукали на все Молили ся долго зломены але у своіх серцях кроткы намірены Лем молитва давала в конкретній хвилі яку таку прелеготу на душі Не можеме Ганю вказати нашій мамі Не можеме повісти што ся стало бо такой бы за ньом пішла умерла бы Отец перехрестил тіло найстаршой дівкы Добрі же суть з бабом і стрином Анцьом на Юрковій волі по часі ся дізнают а тепер ім не можеме повісти Погласкал мыжя якій потягувал носом голосным плачом ся так загыковал аж на нім вшытко підскакувало Мамо Мамо малыма пясточками тер очі а у своій девятрічній головці не міг увірити же то уж так буде на фурт же мама ту уж неє І не буде ани завтра ани на позавтра Хто му повіст слова Мишку сынку мій якы лем мама знала так красні выповісти Недавно го ласкала цілувала пригортала ку собі страхувала ся о нього прикрывала перинол в ночі Выкладала на пец зогріти ся кєд пришол перемерзнутий з поля звідувала ся цінеє голоден мастила му хліб зо шмальцьом мамо мамо Слова тихо выповіджаны ся несли там під Чорном Гором як молга котра ся не даст поімати але розстратит ся до шырокого простору Дармо іх повторял і повторял Одповід не приходила мыжю дітино не плач не плач мама суть уж там вказал ґазда пальцьом до горы на небо Не плачме На єй там горі не буде тяжко кєд уж ю Господь Бог покликал ку собі Майме надію же і даст царство небесне подля єй заслуг Додал зміненым голосом з глубока ся надихнул аж зморщіна медже бровами ся іщі веце прогубила і тяжком руков погласкал чорнявы волоскы свого внука гіркы хвилі про вшыткых Але як долго може чоловік оддавати ся жалю кєд хо пронаслідує вопрос Што дале Як пережыти як вытримати першу ніч в лісі Ці може чоловік безнадійно ся опустити коли ся треба найвеце хопити розуму коли треба передумати дальший крок за вшыткых Зробиме колибу митре Возми сокыру підеме нарубати дручкы Поляпкал по шырокым грибеті зятя якый ся не міг одорвати од свойой уж небогой жены і він был выставлений тяжкій скушці на яку бы ся ниґда не сподівал Хлоп в найліпшых роках <unk> років якій то вік Полний силы надіі плянів до будучности Щастлива родинка з єдным сынком Праві хотіли оправлювати хыжу дашто прибудувати купити нового коня Радовали ся же Мышко зачал ходити до школы а же ся му добрі водит Може як бы дал Бог іщы даякы дальшы діточкы бы пришли А тепер вшытко перетяла смерт несподівано болесно торгат серце і душу Жено моя Ганю чом ня ту огабляш Боже чом Тримал ся воза і хласкал молоду жену по голові Бліда твар без жывота лучіла од квіткуваной хусткы а покій якій ся печатил в ній го зачудувал і наполнял іщы векшым внутрішнім больом Што мы собі без Тебе ту почнеме взрывал ся до нового і нового плачу Іля з другой страны воза ся тихо призерала Не владала уж плакати Очі мокры і червены од слизющі пали міцно корчіла хусточку в руках аж кісточкы на них ся біліли Через голову ся гнало вельо розстрашеных думок Спомянула ся на добре і плане на смутне і веселе На недавне і давно забыте на дрібны окыршынкы і цілы пригоды што з ганьов пережыли Сестрічко моя Іщы сме хотіли довєдна чарований лайбик докінчыти Хто мі тепер вкаже хто поможе Іля ся виділа в своій о дванадцет років старшій сестрі Ханя была про ню од маленькости взором На ґаздівстві обидві помагали од скорого віку бо як отец был в Америці кажда рука была потрібна де требало заступили єдна за другу Радили си выскаржыли ся зо жалів розповідали си своі проблемы старости тайны думкы Знали ся посміяти пофиґлювати Ганя вчіла ілю танцьовати співати вышывати скроіти єй вшыткы лахы А было того барз вельо што юна вчіла Поть Петра хыбай жебы сме до вечера дащо встигли зробити Перерушыл гавран зятя в його боліснім пережываню А ти ільо возьми діти медже і Марчу поможете нам Скрутил ся на бік ногы як олово в чорных тіжмах помалы тягал за собом покорчену чапку назад зділ на голову В думках же до вечера ся треба постарати о спаня Крачал ку місцю де зложыли свій маєток а з невеликой громады вытяг сокыру вошол до ліса з розмагом зарубал до найблизшого строма як найміцнійше владал Іщы раз а знова а знова не піддати ся не пропасти до безнадіі Одповідност лем тото єдно єдине готримало лем тото го дотискало штось робити Іля марча і мыжы ся розбігли по лісі І они хотіли быти спомічны Взяли ся глядати стромы з якых бы ся дало нарубати густой чатины втягли ся до роботы коло ламаня і ношіня конарів Так холем на даякій час забили на страх і жаль До вечера поставили з дручків колибу з конарями чатины приклили верх І остатні родины што з нима пришли під Чорну Гору поставили кажда своі колибы Вшыткы ту хотіли найти холем на короткій час спокій і стішіня Зотмило ся вошли під провізорны пристріжкы повсаджували ся полігали Діти змордуваны по тяжкым дню позасипляли ніч была холодна през ден дакус попадало вечур перестало хмары ся поторгали Вышол блідий місяц і было розпознати стромы возы і конец лукы Здалека ся озывали поєдны выбухы бомб То верлишска долина занурана до чорного дыму тяженько вздхала Дорослы хлопы ся перевалювали з бока на бік але сон не приходил Доколи ту так будут Як охранит діти Де ся подіют Коли скінчыт ся война Ці перейде фронта скоро Думкы нияк не выходили з головы І нагнеска то уж вшытко дякую Вам барз сердечні за увагу На наступний одтинок запрашам о тыжден в пятницю чытала Моніка Тилявска