Archiwum
łemkowskiego radia

Добрыйден дорогы Радийо Слухачы витам Вас на слуховиску і запрашам на наступний одтинок оповіданя в бункрі з книжкы Червеный Берег Людмілы Шандаловой Няню Што робите Марча отворила рано очі а перетираючы іх з пакрукы посадила ся стря свою хоц была прикрыта сперином Зимный вітор задул збоку своім студенным языком облизал твар шыю а зверха на ніс на розпелегану голову час од часу капла вода Іщы лем розвидньовало біла могла ся перевалювала понад поле Але на спаня уж не был помысел Вчерашній ден і перелетіл през голову як фільм серце міцно підскочіло а очі ся роззерали жебы найти даяку істоту в новім в непознатім просторі і ситуациі Отец ходил коло конів Запалена піпка вірна товаришка стиснута медже зубами уж в ґамбі слабо дмила Ґазда праві перемашерувал луйці понад сивого пейка Грошований кінь з хустол гривол был його пига такого коня шыроко далеко не мал нихто радіст была смотрити на нього Долгий чорний хвіст і чорна грыла як завістило сонце ся блищали і остро лучіли од сивого хырбета з чорныма печатками Акуратны міцны ногы гордий позір у величезных доброцькых очах здравы зубы спокійност і послушност на розказы ґазды давали му велику ціну і руда гачура што стояла обік пред недавном куплена од ґазды з вараткы была тиж немалом гордістю гаврановых Свалы на шырокым хырбеті ся і слабометали голова схылена над пастьом одкрывала долгу шыю а высокы шляхтовы ногы проздражовали скорого коня Іля ся рада носила на пейковы кажду суботу ходила з Картачом обох конів мыти на ондаву Ґазда бы не дал на своіх конів допустити бо мати коня то значіло мати маєток а без коня на ґаздівстві было бы тяжко Звеземе Ганю назад до села Треба нам ю поховати помале стал запрягати конів до воза потім ся обернул на старшу дівку Ільо Ід здоіти коровы а там в цаністрі є хліб наічте ся Няню і я з вами піду Підеме з мыжом Марча уж давно вышла спід колибы і ходила коло свойого нянька Ні Вы не підете Про діти є то барз опасне я сам іщы не знам як то буде Няню посмотне за злетадло Іля положыла відро до якого ся рыхтувала здоіти коровы на землю і вказала до горы на север Коні неспокійно фыркали стрыгли угами і стали хребсты копитами Летадла ся приближували рыкот моторів был сильнійший і сильнійший здалека было чути же знову пущают бомбы на верлих Уж суть ту Митре Я думам же тепер не годен зыйти бо нас побє Ґазда безміцно розмахавал руками і смотрил долов до верлишской долины Крыйме коній віз до ліса веце під строме жебы не было видно бо як нас спозоруют почнут бомбардувати і нас Вшыткы ся мусиме покрыти Митро опатерно помагал хлубше до ліса вести запряжений віз на котрым під білом плахтом спала посліднім сном любажена Чекали цалый ден Аж ку вечеру вшытко стихло летадло одлетіли а они ся одважыли помалы зыйти понад верлишскій хотар до самого села Уж ся затомивало кєд зо старых дочок позбывали труну а хоц ся знажыли як найліпше знали жебы труна была достойна і так вызерала лем як звычайна лада До ньой положыли ганю Пустившы ся до прибываня ґвоздыків німо іґнорували толк од якій ся одзывал аж спід самых хмар як болесне кльопканя покореных сердець труну з тілом спустили до выхребаной ямы на сільскым цмінтерю Осінь в року <unk> была доджівна Падало каждий ден скоро без перестаня Стромы пожолтіли посыхляли своі коруны листя опадавало Пристеляло мокрий покровец на розмочену землю Небо цілозатяхнене сивом плахтом плакало смотрило на тяжкы годины бідных Русинів в підкуляньскых селах Давало знати же то будут іщы дні долгы позначены великыма жертвами Были під Чорном Гором уж ден Четвертий ден од рана до вечера чекали віст же фронта переходит уж даде дале же перестанут бомбардувати іх нещестливу долину а же конечні ся будут мочы вернути на своє до розваленых схорітых хыж Але на своє Ніч тому ани по пару днях не насвідчывало Здалека было безперестанно чути стріляня тяжкы выбухы бомб і летадла Ох тоты летадла Іх моторы рычали а голос ся озывал по цалым лісі по цалій долині Якій то ден яка то ніч Непокій Страх Тяжко было заспавати тяжко вставати Чатина на верху коли бы не была густа пропущала воды перемокало през ню так же перины і вшыткы лахы были начісто змачены Вітер передувал зо вшыткых боків всяди вода трава мокра зо стромів цяпкало болото ся ліпіло на боканчы а доджлівый шум не давал спати По дальшій ночі кєд дощ нияк не переставал лем што ся розвиділо ґазда вырішыл Ідеме на юркову волю Зберайте ся пакуйте вшытко на віс зыйдеме долов Уж не было ани што істи ани як ся зогріти огень не пробовали розложыти по дим был бы іх прозрадил Як бы го Руси здалека спозорували такой бы іх были бомбардували бо вшытко што было незвычайне бомбардували зарядом Німці уж одступували іх годины были зрагованы лем цивільне жытельство терпіло з двох стран Сме перемокнути і сідіти похворіют Не можеме ту веце так тримати ани конів ани худобу На час підеме до села покы не выбераме бункры Габран одвязал дві коровы од стромів Коровкы жывителькы ся послушні пустили долоков Як добрі же іх думали Бо кромі даякых чорніст в лісі молоко іх жывило за цілий тот час Помалы сходили з ліса Замолкнуто каждий зо своіма думками ани марча з мыжйом ніч не бесідували хоц другый раз бы ся ім ґамба не заперала Яка дивна процесия Впереді ґазда Гавранд з митром віл коні запряженых до воза за нима і ляхнала коровы а марча з мыжом на самым кінці Раз побігли раз помалу крачали раз стояли Перемокнута хустка на Марчіній голові на існію не гріла а мыжйовы здашку шапкы цяпкала вода на ніс Вшыткы были обличены лем так на легко Лука ся остро зважовала до долины каждий ступляй требало о патерні класти дрібныма кроками ся сперати жебы ся не послизнути на мокрій траві Няню я уж виджу хыжу Марча вказала пальцьом допереду лем што зышли ниже і з поза стромів ся выпхала стріха видно Юркову волю Невеличкє село лежыт медже горами скрыте до Прекрасной долины в такій тишыні З южного боку ся до верху тычіт Маковиця і Чорна Гора Середином села тече портічок Русинац тот ся потім вливат з правого боку до Ондавы Хыжа ґазды медвідє стоіт дале од сільской Драгы ближе курній Горі на самоті боком од остатніх хыж в селі Было то давно даколи коло року <unk> як пришол на Яркову Волю Поляк привюл ту свою родину і збудувал невелику хыжычку Малий Павел мал товды лем сім років Ту собі нашли нову домовину а як родічі померли што было дост скоро молодий Павел ся оженул з домашньом Красавіцьов Волначковол Тепер мают з оженом Марьов три дівкы а єдного уженатого сына Вшыткы довєдна з невістом і внучком ганьком жыют під лісом на невеликым ґаздивстві гей А кельо там Німців Мыже ся поімал за голову обернул ся кумарчі а вказує долов до долины пальцьом Няню няню кельотам Німців повторяла за ним высокым перестрешеным голосом Марча Застали Медвідьове ґаздівство было звычайне як і остатні ґаздівства Хыжа під соломяном стріхом сипанец стодола стайня великій двір загорода На дворі было видно стримувати ся полно хлопів о німецкых уніформах Ох Хмара бы нас побила што тепер уж лем ідеме як буде так буде Ґазда был певний у своім рішыню лем на малый момент заколысал але вертати ся не было де Притиснул чапку веце до чела махнул головом і вшыткыма вказал же продолжуют сходити дале до долины Спераючы конів ся намагал жебы щастливо зышли але під саму хыжу Слава і зусухристу поздравил на дворі слава і навікы Медвід ся добрі знал з ґаздом Гавраном з Нижнього Верлиха Люде добры цалы сте перемокнути де ся ту берете Ідеме з ліса та ці не знаш Спід Чорной Горы Павле уж сме в лісі не годны быти веце вытримати Верлих фурт бомбардуют а барз падат коли ба нас не огранює треба нам дакусь зогріти Не знам ті ани як поідати Віджу же маш того дост І нашы ту і Німці Ці нас прихылиш на даякій час Ну што з вами мам робити уж лем потьте жаль мі вас да як ся помістиме ґаздыня в хыжы вам даст дашто тепло зісти діти най повыходжают на пец дякуют А нашы де жена мама і шолґрина Помагают штоська в кухни а коній коровы можеш привязати там до стодолы Мамо мамо розбігла ся марча кумамі такой ся влошла до кухні і збачіла єй коло шпаргета Ей дітино моя де ти ся ту взяла Одкрыла мама дошырока наруч і притиснула ку собі Потім цілувала на волосы Мамо уж сме не могли там веце быти барс нам было зымно Вшыткы сте ту де остатні І мыжо ту і іля а няня ішли з митром привязати коровы і конів Ільо мыжю подкумі Звітали ся вшыткы і выстискали і баба і стрына ся ім зрадували а деханя де зістала Зазерала мама на двері за найстаршом дівков же ся в них зявит Марча і мыжо поспущали головы долов а Іля ся обернула до другого боку в тераючій слизы якы єй заляли очі Не владала на маму смотрити Вшыткы были тихо Аж барз Што ся стало што ніч не повідате Мыжйо ся розплакал а марча за ним глошол мытро Такой ситуациі за ним ґазда Гавран знимаючий з голову шапку поздравил Слава Ізусу Христу Янку Деганя Обернула ся жена з першыма словами ку мужови якого долше не виділа В очах ся зріл вопрос на який бы так рада чула милосердну одповід На момент ся влудило медже них глубокє тихо же і впаджений волос было бы чути о землю черкнути В люфті вісіла справа чорна і тяжка аж серце матери замліло Слава і навікы одздравила слабым голосом баба Хабранова мати Сыну міі Ганя не пришла з вами Знал же таіти правду не годен обнял сіжену і старал ся повісти о патерно Жоно моя мамо уж нашу ганню не маме Бог нам єй взял до свойого царства небесного І нагнеска то уж вшытко дякую Вам барз сердечні за увагу чытала Моніка Тилявска