The archive of
Lemko radio

Добрый вечер Витам вас барз сердечні Гнеска маме віторок і подля пляну повинно быти што нас ті по голові ходит але маме гнеска малу зміну і в місце того проґраму буде слуховиско а то прото же сме зачали кус Долше долшу книжку Представляти так же жебы єй прудше скінчыти і жебы не забыти што было в попереднім одтинку бо буде тых одтинків гідні то буде в частійшых циклях тепер слуговиско Так же я запрашам на одтинок ІІ рапсодиі для Лемків Ярослава Зволіньского Єсеньом <unk> року Приєхало до Сіна Зебраня громадскє на спотканя З господажами кільку ружных панів Як называно ту ужындників На тых земранях мовоно же мі длуго дум першы по войні выборы якій референдум же твори ся людова влада і віле інных же барзо для люди зрозумілых Хлопы потрафія му політикувать на свой спосіб мішкал на прик на концу всі пан Куцап Не памятам його імєня Называны ве всі Куцабом Пред войном працувал в поліциі в Ґрибові Хоц яко родзіна была лічна і дост бідна леч пан Куцапа был барз любяный В часі войны жыли оні єщы єдній і при помоци сунсяду в Лемку выховывали громадкы діці Пан Куцаба колеґувал ся з моім ойцем і інными Лемками Мувіли собі по імєню Хлопцы виділи же Куцаба беде найлепей зорієнтуваны оході в тых выборах Он ім вытлумачыл на чым полега референдум Мувіл Хлопы Бедіме голосувать за демокрацию беме оддават картечкы з цифром <unk> То власне уж втеды приготовывано референдум в котрым народ міл ся выповідеть за овым свинным три разы так Пан Куцабані позостал весі Знал ся лепій од інных на політице і відял цо прийде Выєхал враз з родіном на зімє Заходнє на друг перед высідланьом Лемкови і слух по нім заґінул Може мал цос на сумліню з часу войны Нє вытримал натомяст його старшый сын Адам котрого і я памятам написал до своіх сосядів Гагабуру по чым в одвіціны до паньства Куцабув выбрал ся Ярослав Гагабура Ото цо памятам з розмовы з ним одналяз лем куцабу в дужій всі на крайцях воєвудства польского міли пєнк не туже господарство Куцаба зостал выбраный в уйтемі і был барз шануваный Певного дня приєхало до нього двох радєцкых жолнєжы запитали чы он єст в уйтемі чы ся называ куцаба Одповідял же так Вывчас єден з них вытінґнул єґоструна Пш і перешыл ґо сериюм стралу Мысля же єґо діті выясніли альбо маю Дзісь оказию выясніть То ганібне мордерство Людя котры застрелили куцабы были вшыткого з вынаєнці никт іх не сонцил никт не зна іх назвиск От Звыклі мордерци спод тімной ґвязды крузы за пул літра влутків учынили вшытко цо ім казано Врузьме до нашой Всі Поострий Врозный Зімя <unk> надышла настемпна спокойна Вісны Тен рок заповідал ся барзы добре Єст юж він запасу єст єднорочны доробен господарскій Вшытко можна купить в мястах дужо товарув і бардо ожывьоны Ярмаркы в Ґрибові Рок <unk> был єдным з найстабільнійшых і найпінкнійшых в жытю Фльоринкі од <unk> року Так было теж над самой Заходній Лемковщыні Наступіла якась консолідация і інтеґрация як называме то дісяй мешканцу в сі Розпочнето роботы на дорогах одватня подмоклых ломк розважано допровинє до всій електры обсяно каждый кавалек поля у господажы видать было сораз вінце і битва Звожену з лясу ґрупы Бале на дескі Відать было огромне ожывініє і активност мешканців Воснов того року приіхало до Всівойско яка невелика ґрупа <unk> осуд Розлокували ся в дужым будинку плебані грекокатолицкій обок старой мурованой церкви заховували ся барзо спокойні і не слыхать было на всі о іх істніню Каждого вечора перед снем зберали ся вшынку на подвурку плебані співали роты Жебыла торота довидя м ся віле лят пізній кєди бунц в войску сам роты співалим Як же пянкне бяла мельодия і слова Нє <unk> руси В моій всі Фльоринка положеной в пянкной долині Жекім з Тишы оточений ґурамі Тай пісні слухала цала вісь Бы была ніцо інна од Лемковскых Пєсні і Пьосенек а співана на єден голос през <unk> меншызн Слушы єм додіс хотяж співалам єм потем віле разы в ріжных місцях і з ружныма людзми Ниґды Та мельодия не была така сама як тамта співана през войско во Фльоринци Може справяло то оточыні ґур може ехо а може повага самой роты Запамятане выдажыня моглам порувнат доперо в <unk> року кєдито підчас I котопольскій зналяз лем ся в огромным тлумі люді уступ ґуры св Анны на Опольщызні Ґди тлум люді зачал співать Нє міс скн наш рут То сміціло за ґарду а ушак бжмял т сам громкій глос як во Фльоринци лятым <unk> р на дідінцю ґрецкокатолицкій плепаніі Таци Лемкові Од віку жыючы в тым краю працююцы ту і маюцы тылькы та ойчызны Спокойні учутьові і амбітні Нашом вадом єст надмірно ладповірност Та ладповірност і збытня уфніст допрови нас вельокротні до барзо злых результатів так індивідуальных як і збіровых По кільку тыгоднях войско выєхало з Фльоринкі так тіхо як тіхо ся появіло Цель побыту таємничой єдносткі во Фльоринце выясніл ся по кільку лятах Юж в тым року нібы так спокойным для Лемків шыкувану ім огромны несподянкы Войско зробило докладны спіс вшыткых родін мешкаючых вевсі Вєс жыла своім спокійным ритмем До церкви православной присланов ксєндза І по войні Был то достойный чловік Стефан Бєґун Привюзл зо собом цурка барз пиякну дівчына о іменю Раіса Была высока і смукла з чарными влосами Выружняла ся уродом Ксондз Бєґун был барз прихыльні приєнтий і позостал вевсі аж до высєдленя Як ся оказало в пізнійшых лятах одналяз он своіх Лемків на заході і позостал з нимі в найтруднійшых лятах <unk> червця <unk> р Лемкові взяли узял в референдум Голосували так як ім пан Куцап раділ За демокрацию за спокойным жытьом По тым голосуваню десь там в велькій політице барзо ся котлувало Але і ту ожыли вспомніня о часах воєнны Припомняно собі Цо діяло ся в часі войны кто кому і як помагал А было вілень осонцых помоц родін щеґульні Каньові Габуры Лучковце Дідовиче і інні ктру мешкали там Заланем і на Волощынах Оповідано о максимчаках і канючках ктужы о радзіцкій партизантци на тых теренах виділи праві вшытко На тых теренах мсьом Камяна і Фльоринком партизантка радзіцка мала своє базы Істо огромный труйконт медже містами Креніцом Новым Сончам поронцым Адміністрацийны і репресийны Осередок влады Гітлеровскій Номповят і Ґорлицями Тенди теж през Фльоринка прибігала ґловна дрога з Нового Сонча до Криніци і з Креници през Ґрибу до Ґорлиц Порозруцаны Далеко за всього на так званых пшебудовах поєдинчы господарства были підпором для одицяв партизантскых мож набыло Спокійні огыжат ся в хлопскым дому выслужыт мокру одєж наготоват зупы і подлечыть ранных А тым не вольно было одмавлят помоцы без взгляду на іх народовост Німци добре виділи же не мают жадной можливости дотар ся в так одлюдны строны од шлякунґо Віді теж же на терены заполощынами барз често зжуцано з самольоту в ружны пачкы Зо сродка всіб видат было як вічорам альбоцом леті з неба пальонця ся ракєта за ньом спадохроны і доперо втеди слыхать было варк од самоту І леж штораз Німцы збіжали ся вдень в поближы тых з Жултовіск грозіли забіцями родіны і спаленьом господарства В тілі довідет ся од них чогось вінцей леч хотяж візяла о тых десантах цала бєсь бо то і же во з Ласовы возілі і на тых долінках бидловы пасалі Ниґде до Німцув ніц не тотару Хонц за вшельком цене позыскат собі мешканцив сі Німцы здобывали ся на ружны способы Єдным з них было присланє до Фльоринкы Невеликого оддялу жолнєжы нібы німецкых бо в німецкых мундурах тужы єднако розмавляли розумялем вшыз нас словяньскым языкєм Вкрутце довіделі сме ся же то усташа речывістя Были то коляборанці югославяньсци называні усташами кружы вспілпрацували з арміом Гітлера Страх окупацийны был так сильный же Лемкові мімо можливости порозумліня ся з тым Хорватами ниґды никого не здраділи і не выдалі Нємцом Далеко од Всі в Лесі за волощынами на прибудові называний Куре і в Ком мешкал господар Юрко Дідович Міял нововыбудуваны древняны домик і барто скромне господарство То власні ту Доконувано найвінцей зжутув а в його обейстю перебывало найвінцей радіцкых партизантів Хыба з того поводу Юрко Тітович записал ся яко першы вевсі на добровольны выязд в <unk> року до Звізку Радєцкого Невідомо чы кєрувал ся своіми заслугами для партизантів Радзіцкій чы теж по вельо розмовах з офіцерами Радєцкіми перевідывал дальшы льос Лемкови А што бытале Дознате ся по перерві за Але Ґмі Вызадного памя <unk>m было як Іляж єст неописаных фактув спілпрацы Лемку з рухом опору преців окупантові Хтіл бым описать іщы єден епізод якій розграл ся за Волощынами Отуж Вивіґілиє Божого Народжыня <unk> року Ґрупа <unk> до <unk>or<unk> <unk> На челе з офіцером несподівані зналязла ся на прибудові Іх подайстє до домоства Максимчака было так нагло же люде не могли уж никого острец Выдому Максимчака при віґілейным столи сідало осмюл партизантів радєцкых Усташе не відєли о Росиянах а Росияне о ніх Усташы отвожыли джві І в тым моменті залегла найстрашлийша тіша Перше крикнул Усташ не стріляй і я не буду стрілят По хвилі наступіло од прынжыня Офіцер Радєцкій і офіцер Усташовскій Крутко порозмавляли І уста же як несподівані пришли так несподівані ся вынеслі Так оповідал о тым спотканю господар дому Максимчак Чы усташы шукали для себі місця всеред партизантів Радєцкіх чы теж Вівят Радєцкє мал в тым спотканю з Фуйцаль позостало таємницю Може жыє хтось Фльоринчан і муґы повідет ци вінці о тым знажыню Были він Лемкові вшендя праві на першій ліні фронту там ді тяжко і трудно В вальце з окупантом ділали не тылько выписаных выжей стронах але руніж в ґорлицкым ясельскым кросніньскым повіті Описую о тым Поляци участници вальк в опрацуванях і в своіх памятниках Ото кілька прикладів <unk> піше В червцу <unk> р на землі Польскє в Бескідніцкій мавату Одовут одділу партизантского Савілею Лесніковскій На кілька тигоднів перед офенсивом Ліпцовом затримал ся на Лемковщызні весі Мисцова При тым одділе діяла ґрупа зложена з самых Лемків котра вспульнє З тым оддялом сточыла вельо потичок з окупантом <unk> Здіслава Травіньска Руботничы в лятах войны гітлерівскій окупациі Строна <unk> пише В шереґах ПР обок Поляків лічны одсеток становили Лемкові і Жыді В Окрем Подкарпатя было <unk> двох члонків ПРос Лемків Лемкове тішыли ся дужым знаньом всеред хлопу в Подкарпатя Енерґічна діяльніст політычна проваджана през паперовцю всеред людности Лемковскій вплынула на зміньшыня антаґонізму на тленародовостьовим Значні ограничыла вплыв нацийоналістів украіньскых на сполеченство щеґульні молодіж Не бенда описувал акциі бойовых подаваных в тых публикациях бо то вірні одстважают іх авторы в цілы бесіді ся і повідят же без взгляду на то хто в даным окресі справує влада Опозиция ци диспозиция ци теж яка інна Мнійша о назве Формация Тых фактів з часу вальк з гітлеризмом не можна помненьшыть поніваж там ставляно власне жытя за вольност і годност людску О удял Лемків в вальце з окупантом писало велю істориків польскых леч станові то заледве чонстке з огрому выдажынь Так барз вільо проблемів з окупацийный істориі Лемків дотонт є представляно є описано Был то зрештом през віле лят темат заказаны Не вдают ся в щыґулы великій політикы билай обецний ци пришлей не можна позоставіть на убочу удялу Лемків в Івальце тей своє жытя посвінціла дужа лічба мешканців Лемкощызны В барз погодным і спокойным настрою міналає ся <unk> року А зіма на всі То некончой ся окрес постуф ораз ріжных прац домовых і культивуваня обычаів Так было на цалой Лемковщызні Обжондек при господарстві працы при направляню Спшенту але і барзо през Молодіж любяне Вєчыйце Власні в часі вечорніц зберала ся молодеж в выбраной през себе Ізбі у господажа котрый міл свою млодіж дівчата пшенды вел не альбо лен а хлопци вымысляли пше найружнійшы забавы Ту оповідано леґенды о духах і страхах ту одставляно представліня Федорув ту інсценізувану сценкы з пєченым коґутам ґде єден з кавалерів удавал же піче коґута муц Тем коґут ся встєче ани упєче Покы Петьо не поцалує Ганді Мусял хлопак поцалувать уста вызначену дівчыну а по Божым народжыню знув чыєс веселе а пшедтем Вєчур кавалерскій Под конец зіме наступны пост Вельканотны Врешт вісны В <unk> р была она барзо працовіта Людя заєнті своіма справами не інтересували ся політиком Єднак за плецами мешканцу в вілю псів лемковскых выдано на міх вырок Ґєсь уж розпочал ся драмат о котрым мало хто віцял і в котры никт бы не увіжыл О тым ніц єщы не виділи Спокойні Фльоринчаня Припроваджено вюсенне праце польове і квітню было уж барз зелену на полях Заповідало ся добре уродає дуж обыдва пензону напаствіска Василь Романюк чыланю Учковиц Выпасали своє стана на паствіску Зажыкум Бялу Цодєдні в честным ранкым Марися Роман Якувна і Стефя Учкопец пенділи своє статкы на поле На Паствістка Зажыком Біялы выпензали своє бидло і інні господары Был то обшыр кількудіся гектарів берегу паґурку в покрытых кшевами по працовітей вісні заповідало сяпле і спокойне лято Вєс жыла своім цодзєнным жытьом здарод вшелькой владзы і політикі Єднак ту і увд зачали кронжыть оповіданя же в ґурах за Кросном і Пжемыслем ґрасуют банды і войскопольскы проваді з ним і валькі До той поры никт а може праві нікт Не слышал і напевно не розумял цо то сон реакцийне і нацийоналистичне банды спод знаку УПА як вувчас іх называно Такє вісти о точой ся Вальце з якымсь реакцийным поземям І недобітками Гітлеровскым уважаны были през мешканцу за повоєнну розжытка Никт того не трактувал поважне В тій части Лемковщызны было барз спокойне Може діс появляли ся узброєні люде лечы раче і по то жебы господажові в ноци забрать альбожух альбо буты альбож свіняка з Хливіка Предтен господаж доставал пару моцных удержань Жебы был послушны і робіл цо му казано а потым мусял запевніт же бельчал Вцораз честій Оповятаны поґлоскы Войні з бандами трудно было людям уєжыти тым барде же война ся скончыла два лята тому Люде дост вытерпіли підчас окупациі Были біті през Німцув за неодставляє континґенту за неодраблянє шарварку за невыкона пляну вылузкі джела з лясу Забили со і прибыли оказиі Німец ламкуф не ощанзал Люде впрост недопущали до себе тей можливости же мала бы вруціть пожолка воєнна Звычайом якій панувал оддавна Было ужонзанє пшед Оженкєм Пожаґнальны Вічору Кавалерского До веселя з Марисьом Козяр приготов ся Водіміж з Воліньскій Ужонділи собі паньсво Млоді в смотні Вєчюр забаве світліци громадскє кото На салі зебрало ся дужо молодежы абсолютній два і хлопцы зо всі ктры одбывали засадничом службы войсково в єдностках КАББ в Кракові Были то Яник Ґразь і Владек Воргач обай убрані в войсковы мундуры бути саперкіны роґативкі Музиканті грали остро свойскє мельодиє на салі было пелно таньчонцых пар Аж ту наґле перед селом розвелек ся несамовіты румор Жолнє выскочыли през окно і іле сіл попенділи в кєрунку до моства Стефаны Мерены Наґле на сале вышло двох узброєных меншын Затримали оркєстер рухем Ремкі Зробіла ся ційша Танчонце пари тымаю ся разом і очыкуют со бенде дале Тымчасом ці два узброєні поспішні кож шукают врешт єден муві Нех вийду на тых мяс двай хлопци в войсковых мундурах Одповідяла му тіша Раптом спойжели на окна і зорієнтували ся жыжовє же утіклі Побєґлі на ній міляч зобачыли тылько сильветків тікаючых Янек Ґриз і Владак Воргач здолали ся урятувать пред уповцями ктужы невідомо сконт зналезли ся во Фльоринци Не міл лем можливости усталяня кого ґо направды репрезентували ці два узброєні меншызні Єден з них поновні вшедл до салі і повідал Паже млодий жычыме поводзеня єщы ту вруціме повітял по украіньску Млодіж трохо хлонела і забава трифала надаль Бо пшетіж пан млоды міял єщы ченстоват вшыткых поколеі кєлішкєм вудкі Мувоно недолго по тым же была то ґрупа луповцув котра хотцяла поймати жолнєжы Може для здобытя войсковых уніформу Може для злапаня языка може для іх забіт ся зато же служом в польскым войску А може руж длятого жебы іх забрат зо собом выкорыстать ґдез як отарчы Обай зостали єднак порострижені і то оцаліло ім жытя Быт може зну хтось хтял ся послужыть лемкамі для так званых своіх целів Тиле было нам во Фльоринци відомо о ґрасуючых оддялах збройных Цо сме іх ту на власны очы зобачыли Ниґде тутай по тым інциденці не слыхать было о чарных сотнях Ниґде теж не удало мі ся усталіть кого яком формацию репрезентували ті два ноцні єст Обай жолні же вруці до своіх матєжыстых єдностек одслужыли войско а дальше іх льосы поточыли ся барз ружні Янек Ґразь Вруціл до дому до Фльоринкій істонт зостал выґнаный як вшытци інні На заході оженюл ся дочекал діці выєхал на стале до Стану Зєдночоных Владак Воргач позостал вірным Мундурови По войску вступіл до службы міліцийний в Кракові дідо чекал емеритуры То выдажыня узмысловіло єднак мешканцом всі же діє ся є добреко Достя часто было видать колюмны войсковых самоходів вязунцых пелны войска од страны ґрибова в кєрунку ісб і далей в ґуры подшеском границы Весі поновні зачали ся показувать ґрупы жолнєжы проходнцых през Вєзь і затримуючых ся усентиза Было то прелюдиюм до того чом наступит в червцу <unk> року Весі ґорончково проваджено якысь списы люді інвентажы огльонтано будинкі То вшытко чыняно дост субтельніє не стважаюч якых кольвік подажынь же може наступит соскоршого Рольніци пропаділі Вшыткє працы польове в вілю з них звівозло з лясу огром не балит жераз мысльом о будові новых дому стайні чыстоду Найвенцей розмысляла молодіж Як ся уж ондіть ґде шукат свого місца цо зо собом почуть Напевно вельо з них мусяло бы шукати роботы поза ойцовском господарку в Креници Ґрибові на Пимсончу Ґорлицях Запернело бы до шкул середніх і высшых Напевно недалеко до дому од свойой псі абы в неділя быти сну разом зо собом Привязань до дому водінного і обычаів позостає в ґенах Стало ся тось зупелні і далеко Наступіла тотальна заклада культурова народова етнічны Небо зваліло ся на землі Бук перестал істни а пришла Содома і Ґомора Так стало ся в червцу <unk> р на Лемковщызні Абсолютно Пацифікация нам зур Гітлеровскій Нагнеска то уж вшытко на третій одтинок запрашам уж в пятницю Дякую Моніка Тылавска