Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий вечер Днеско маме пятницю і не буде жадного заскочыня бо як в пятницях то і традицийні слуховиско но і континуация твору Ярослава Зволіньского рапсодия для Лемкови і буде гнеска то уж одтинок так же запрашам Вас барз сердечні І веселя в Тожыні Єсеню <unk> року одбыло ся І лемковскє веселе в Тожыві Было то веселе Фетя Габуры з Ольґом Дубец Был лем першом дружбом Цу за вспаняле веселе приготуване з вшелькыми канонами лемковскє веселя Дружбові в капелюшах а на капелюшах стожкі дружкы в тыбетовых кабатах спудніцах і вышываных ґорсетах До діадеміку на голові припєнтых было хыба десят ружнокольоровых встонжек пасамунок Дружбу было двох а каждый з нас міл древняну шабль Ґде бы шабля была метальова правдіва напевно позамыкала бы нас міліция за посяданю броні Том шабльом кєди парамлота выходіла до і врацала зо шлюбу дружба в каждых джвях чыніл три разы знак крижа Стукал в оджывя од ґуры додол а потем з права налево як был в імя отця і сына і святого Духа Амін Потем перескаківал през пруґ до другій ізбы Доперо втеды могла прикрочыть пруґ парамлота Потем пєшот до церкви зо співом і оркєстром през цале място Для чого То веселе заслугує на уваґы по перше же заховано в обцым середовиску народовом традицию обженду а в веселю тым брала удял праві цала лемковска сполечніст Тожымя По другє на веселе приіхало білю Лемку з позосталых транспорту з Міхалова зо Стану і Ліпін а тему выдажыню барзо уважні пригльондали ся мешканци Тожымя По третє Таком імпрезы можна было узнать за згромаджынє значной ґрупы молодежы і старшых чему тінгле влада старала ся перешкоджіть ґдиж запрошано на нєм <unk> до ст особ а веселе травало три дні Был він час на дискусиі і розмовы Згромадженя дужой ґрупы люді утриманя власного обычаю Спєву Весильного было значонцым акцентом і огромным крокєм куінтеґрациі Лемків ораз захованя власной тожсамости Ґде бысме собі втеды позволили на вымуєнє нам же єстесме Украінцями з акциі В ниґде не заховали бы сме нашого лемковского духа пєсні звычаю а навет нашого вызнаня то мы Лемкові а не Украінци утрвали сме ся у мешканцу в Тожыня і увлад повятовых власні втеды і так позыстало доді упур Захованя тожсамости і власной віры вызнаня Был втеды про ню котра позволіла перетрвать нам і наступным поколеню То веселе Феця габуры Йольґій Дубец было і для поводом до думы Умілем співать Зналем весельны пьосенкі потрафілам утримать яко дружба ритм веселя і не допустілам до жадных сцив всерд потыхмільоных бесідників Такы были обовязкы першого дружбы Од того веселя през час мойого кавалерского стану дружбува лем <unk> разы в тым кілька разы на выселях польскых в тожыню і околицях При такых оказиях і такых згромаджынях омавляно вшыткы справы котры люді інтересуют Ту споткала ся молодіж котрой не бракувало в родинах Лемковскых напр утліщаку в Чворо дорастаючой лодежы ухабуру вмерен Дубту і увелю інных по троє і чворо Сам квятна молодіж Повеселю зброва одпроваджаня до стациі колейовей і дальше пожеґнаня до настемпного зобачыня на веселю в Мігалові в Станах чы в Ліпінах На третій дінь не было жадной обшарвы Господаже і ноложаньци запросили найближшых сосядів ораз найважнійшы особы з містечка презеса пана Высаковского Леснічо кєровника Тартаку когось важного з ґміны Вшысци пришли Зачынаме веселе однова Выпіль поспівалі знамі поспівали і самі при нашій помоци Бо претіж добре сут нам знаны такы пюсенкы як Шладзєвечка до Ласечка ґуралю чыні жаль Червоный пас коре по кільку кєліжках хтось за нуці а іні му помол Приснул міт о Украінцях з УПА розповшены всюд польскій сполечності тыжыня Тілько ксьондз католицкій мял претенсиє до своіх люді до ґмінний сміє танкі закумане ся з православными Як же то дівне же чловек з чловекєм ся доґадат завше і вшенде без взгляду на ділонций ружницы натомяст не може ся докадать влада з владзу веселе было покшепєньєм для людскых душ Шлі до церкви і співалі ґлосі Є для люді ктру іх обсервували леч для себе Ґде засєдлі до столу Весильного знову співали В своім ґроні співали уж не оні ту співала іх лемковска душа Барзо често през узы Тым співем были сме з собом і зе собом зо своім звычаєм з нашым сумліньом здептаным Але чыстым гонором В часі веселя співали сме наше многая літа То не єст звыкла пєснь То праві модлітва Бо співана єст руж в церквях многа єліта бо т народ як бы з мертвых вставал співал і плакал Так співали в своіх хатах на Лемковскій земі де на стінах вісяло пелно ікон Як же барз хотяло ся плакат при тым співі а в задумі повідіт цалому святу же на дня попьол зостал ґвіздіст діамент нарешты Пробуєме ся одналез і ся однайдуєме Таке было вшенцє на заході на вшыткых веселях у Фльоринчан де кольвік ся знайдували Як же В спанялі су Фльоринчані А тепер запрашам на коротку перерву а пак наступний розділ книжкы великым воду не комів тоты Гей але в єй уроды одтупи одка горо полюбил водимови Добро не тото добро гейы вечен тож дівчыты надали Ой Боже с Боже ешто с буде ботати Ой босли о або зем дом предо Фльоринчане Окшеплі трохе то жемсци Лемкові Працували ґді ся дало а працы было мнуство То в тартаку на дві змяны ді бриґадістом был пан Добровольскій о барзы кшечастых брях то в Надлісніцтві при верембі із вузцы Древна то бшы одґрузовываню містечка і підбераню з руін цеґлы котру ландувано на ваґоны і слано на одбудовы століцы Працовіты то народ аж допше сады завзянты на роботы Напк такій господарж як Владімір Зволіньскій котрый привюзл собі на заход пары дородных волув обок провадженя господарства єзділ волами до Лясу на Зрывкы Древна і возіл є до Тартаку в Дожымів Навет є барз ту пасує слово єзділ ачий ходіл з волами Мешка додіся і в Тожым як остатній господаж Уж взорови господаж памятаючы лята войны <unk> і обецну же посполі пунктура забезпеча му емертура высокости <unk> тисяци злотых numem дорастала молодіж Было нас тораз віницей Кєди зебрали сме ся в неділя або вечером по працу у когось было нераз осімнасте і він осуб Млозіжка вєдла прим в тож Ту было центру Лемковскє повяту суленціньского Свєбодіньского навет частьово Ґожовского Другє центрум утворило ся в Пшемкові а третє в Міхалові На тым териториюм од Повяту Ґожобскєґо пшез Сулянцін Мєндзижач Стрельце Краяньскє Сквєжына Мєндзижач Свєбодзін Зєльоном Ґура Новом Суль Кожуху Ґлоґу в Ш протаве Леґніце і дале уж поволу в Сінява осєдлені были в розпрошынів Лемкови десєдлені з кільку тисянців сів Жыло на сту <unk> тисяц Барто важну ролю одгрывали те власне центра то же Пшемкуф Міхал Значонцу роля одгрывала рімна Вода Потверділо ся то за кілька лят кєди Центрум Орґанізацийны Ламку принсло ся до зеленой Ґуры Яцы были цілам Кові на Заході Для чеґо не далі ся загукат Отуж вбрев тему ци писали нераз ружні пронікаже може і писаже Лемкові не были жадным зацофаным народом Можна то окрислит на прикладі самых Фльоринчан напр Василь Габура был барзо знаным господажем во Фльоринце Сын Єго Ярослав был в Нємчах на роботах потем в рускій арміі был на фронті пшежыл і вруців Василь Габура міл в дому кількоро дорослой молодежы Тыліщак зо злоцкєко знаны там в злоцкым яко Мулинаш бо опруч дужого господарства міл свій власный млин Барз остатечна постать Често приглядала лем ся яко поважной тважы з увагом слухалам в выповіді Вшыткы його діці то праві велько люди Ваню Семан Анна Василь Міколай Высоци добре збудувані молодіж Стефан Мерена з Фльоринкі Там в своій всі як комендант Стражы Пожарной в своій мундуже выгльондал як ґенерал Веле разы на памятовых заводах Стражацкій здобывал зо своіми стражаками перше місце Анджей Зволіньскій подофіцер подгаляньчык высокій пристойны менщызна за котрым по повороті з войска приєхала бричком до Фльоринкі яка храбянка з Подыжывця Антоні Габура знаный господаж злану Коцьо Серафін Іваньо Пецух мішкаючы в Пожадле Віле інных Максимчакіс Мальце Вільчаци Мерени Тримали ся Фльоринчані разом а вокул них скупляло ся дужо родін лемковскых інных всі мешкаючых вокул тожым З часом тожым стал ся для млодых за цясне Цораз вецей млодяжів утякало до шкул середніх до працы в зеленій ґуже До тожымя прислано наставок ксєнца Православного Был нім св Памянці Миколай Поліщук Міял около <unk> лят і пєнкні співал Поставіл по свойому парахі на леґі Бардо людскій то был чловек Бєля вечорутували сме на лавци пшы дому Фетя Серафіна або Владка Кохана в ґроні часами кількунасту особ Было місце на поважны розважаня політыкы і жарты Працувам влучас лятем <unk> р яко ґмінный секретар Звязку Самопомоци Хлопскій Моє выкшталцені уважано за малу матура Былам Імковскым ужяндникєм переводіла м ґмінной орґанізациі Молодєжовий Без нашой млодежы нє одбыла бы ся жадна тожымска забава Без нас не істнял бы Хуфєц СПез нашых Ламків не істнял бы Тартак Так діяли Фльоринчане Старсі провалий другє розмовы найчастій по службі Божой при церквевце на цментажу Спотыкали ся ріж в домах длятого же праві в кажду неділе приізджали на набоженства люде споза тожыня Были оні гостми ружных родін Вшысты цілі зо собом порозмавлят спотыкали ся альбо угабуру альбо умараны альбо знув никого сіднеко Фльоринчанє в Тожымю не далі собі нажучыт од самого почонтку того чыко праґнула влада О веґо приписаня до украіньскости і до акциі В Єжели на нас так мовоно сміяли сме ся просто в нос Хтостє ту ґлупя Мы Украінци мы Лемкові а о акциі Вєме тылецойти В такій спосіб Фльоринчані в Тожым выпростовали і владзе і люді сонсяду аж з языка цодзєнного зникне у слово Украінец то власне одваґа Чысте сумлініє і гонор Позволили заховать нам власну годніст З Лемками з позосталых транспорту утримували сме лончност на біжонцо єзділи сме на веселе до Ліпін до Міхалова і до Стану То уж втеди обсервувалем было потішаюче Пшенцю ці тілько былі Фльоринчане одразу зберало ся оку ніх дужо Лемку Народ наш не мі ани зацофаны ани як на передбоєнны часы злевы кшталцоны В вельох было школы підставовы чытельні Вшытко то мусял хтось провадіть Был дінаучытелі кся православны были люди ктры проваділи склепы былы лесництва Были врешті осродкі Мєньскє Криница і Ґорлиця ді працувало дужо лемковскій мудзяжы Было теж споро особ зо стажым в Америци Для самой Фльоринкы важным чыненник цивілізацийным было єй положыня на шляку важных артеі Єст то доліна Жаків з Тишы котрой од Креници до Ґримова положены сут всє Берест Поляны Камяна Перунка далей Фльоринка а до ней проваді Ґоловна Дроґа до Ізб і Аж на Словация Міли він в Лемкові добры контакты зо святом Знаны сут такы центры як устсє Лосє борт Наґлад Тышу і вельо інных сіл лемковскій з добже функцийонуючом освятом Значну част Лемку перед войну Нє была анальфабатами В школах учоно теж языка лемковского Мілі Лемковичвойнул свою інтеліґенцию Были то ці з ґімназиі в Ґорлицях як і ті ктры укончыли університет в Прадз люб польскє учельні На університеті Праскім студиювало в <unk> р студентів тей інтеліґенці Лемковскій Балі ся Владци Австро Венґєр На іх кредополітичны уважні патрили Поляци барзо тыжні пасувалі рухови проукраіньскому Міли т в Лемкові дужо таленту самородных музице спєвє жезбє малярстві будовництві міли своіх выбітных людовых артистів ковалі ці світ качы почутя гонору і думы мілі Фльоринчанє не тылько в тыжыні Ту уявніло ся оно од самого початку Одозвала ся потреба би ся разом Бо іначей серце пемкне Была то потреба ґаданя зо собом бо претіж комусь треба ся выжаліть Як же заґадкові і неодґадні сут выукові Як же незнана єст іх ментальніст Як же вспаняла єст іх товариска щерост Можна Фльоринчаном приписат єщы єдну цех умієнтност орґанізуваня ся Відочно од часу кєди ве Фльоринци лятем <unk> р поволали Руском Рады Народовом Лемку потем в грудню <unk> р повстал жонд Лемковскій котрый перетрвал праві два лята Присловє мові Праґніня ойцув оджываю в ґенах внуків Може єщы кєдись утвожы Народову Урады Лемків Не могла мі посвятіть тых здань самым Фльоринчаном Як же о ній розсяні сут ді ся і по цалым світі Як віле належе ім завдянчать Ґєкольє сут наземян Заходніх за іх одвагы в тамтых лятах за іх мудрост і непозволенє на вдептанє взємє Знищенє Вы народовіє Іх постава а звлаща то Наше Мы Лемкові ґєкопик были І сонті ся дала овоцы принсла ефекты якіх ся навет самі не сподівали Нагнеска то уж вшытко наступный розділ наступна част уж в віторок запрашам сердечні Дякую Мунікавска