Архів
лемківского радия

Бібліотека лемківской клясикы Владимір Хыляк повісти оповіданя Том ІІ Остатні з роду Оповіданя з галицко руского жытя част перша Перший розділ громада якых мало Новелісты зачынают переважні своі повісти представляючы прелестны приметы і особливости якыма природа обдарила тоту або інчу околицю Старают ся зачудувати Тебе видом той горы котра єст для тебе уж нестерпна або той крывой ялиці на котру достєст ся насмотрил Я не хочу іх наслідувати Вірю моім очам котры вшытко постерігают лем в реальным виді Добрі знам же хліб єст хлібом а Камінна гора як романтичні бынна выглядала має ялову землю Тыма то очами спостеріг єм на обшыри Галицкой Руси село котре занимат особливе місце медже вшыткыма селами нашой граненой богом отчызны Кєд бы самособом не было вынятковом автономічном єдиницьом то не мож было бы называти го селом Село Чорторыі так ся оно зове складат ся зо <unk> хыж по правій сім по лівій стороні гірского потока пінячого ся і оровучого котрых падат в велику долину Зыгір царюючых над селом Жытелі Чорторий не Называли ся як бы сме ся сподівали чорнорийскыма властителями тых <unk> хыж были два хлопскы роды славны стары Гардошы і Брыдошы Гардошы жыли по правій Бридошы по лівій страні потока але поля іх так были розділены же нивы гардошів прилігали по обох сторонах Ґуднивам Бридошів і наопак Має хыбу тот хто думат же такє положыня мог родити медже жытелями чорторий незгоду а іх спілзвучны назвиска заколот Каждий чорторыєц окрем родового імена мал прозвиско надане му або з причыны його особливых примет і привычок або завдякы якісым його пригодам Прокопа Бридоша звано смішным про його інтеліґентны жарды Федор Гардош называл ся Федором з гнізда прото же на Ялиці в тіны котрой стояла його хыжа гніздили ся вороны Тимка бридоша звано деревяным бо він был нерухавий а Юрия Гардоша од часу весіля його сестры котра оставила рідне облистя і перенесла ся до ґаздівства мужа забываючы попращати ся з братом называли Юрком Нецілюваным Такы прозвиска не лем помагали ім ся одріжняти але Гардошы і Брыдошы гордили ся нима бо мали ся подля власных переконань за ліпшых од простых хлопів мали ся за шляхту Были медже хлопами тым чым князі чорторойскы медже аристократийом Жытя в іх гідні за малым селі очывидно ріжнило ся од жытя в векшым місті В чорторыях не можна было скрыти своі поступкы пред сусідами ту мож повисти хыжкы мале шкляны стіны през котры видны были діла жытели Груды люде были тіж прозрачны в серцях іх не могли ся скороти ани тайны грішкы ани думкы Жытя было спільне громадскє Селяне получыли ся праві в єдну родину Што стало ся в єдній хыжы знали в тій самій минуті вшыткы Кєд Осафа Дагардош котрый мешкал на єдным кінци села косячы отаву міцно кыхнул то мыкыта Бридош з другого кінця перерывал направляня свойой бочкы і кланяючы ся гречні шапком кричал На здравя сусіде Гм так то было в Чорториях Але мам провину перед історичном правдом Повіл єм же было <unk> хыж в Чорториях а была і <unk> корчма без котрой всякє хоц бы найменьше важне рускє село перестає быти рускым Стояла выже вшыткых хыж в найблизшым сусідстві планной хыботной будівли руской церкви Та як Была і церков в Чорториях задоволююча вшыткы вымаганя жытели Мацідка Узідзька Низідзька темна деревяна В ній проходило богослужыня лем в што неділю або в праздник прото же была дочерном ускобродской церкви яка маленька бы не была чорторийска церков то і так помістила бы більше віруючых як означене было конскрипцийом в чорториях Але узборцкы парохіяне з якій сой причыны перестали ходити до Чорторийской церкви воліли в што третій праздничний ден коли в Чорториях правила ся служба Божа оддавати ся блаженній приємности лежати за припецком Вірити ся не хоче але так было З якой причыны Тому вшыткому винна была автономія Автономія То маґічне слово котре порушыло вшыткых жытелі Чортори Они розуміли автономію як неохраничену свободу в своій хыжы в себе А церков чыя то тіж іх громадска спільна власніст І так уж на першым найблизшым богослужыню корыстаючы Свавільно зо свойого права мужчыны розсіли ся в лавках жены заняли цілу середину а для узкобродців котры пришли на службу не лишыло ся місце прото змушены были слухати літургіі під выглядами церкви Так было раз і николи веце Посторонди люде добесідували ся не ходити більше до чорторийской церкви не хотячы пережыти іщы раз такого стыду Зрозуміло преці і они мали свого рода план до негр Автономія зродила в наслідстві особливы ефекты наступства війт в чорториях мал ся за пашу або султана Члены рады тіж привыкли до перевершеного думаня о своім достоінстві і ціле село пішло в іх сліды При автономічній системі той громады не нашол ся ани єден ґазда котрий не мал бы уряду і котрий не был бы гордливий Осмеро членів рады і четверо заступців вшыткы <unk> дале єдендяк єдных гробар а тіж і дзвоняр одже вшыткых <unk> ціла громада Корчмар Ютка Шнет належал уж до дворской обшыри Так слівно довєден мужчына з села был в громадскій раді што ж нияк не было проти закону жаны Ліпша половина мужчын тіж брали участ в громадскых засіданях хоц посередньо проявляючы і гев пошану для своіх мужів Мужчыны посідали вколо корчмяного выбачте судового стола в капелюхах з шырокыма крысами на головах операючы на правій руці своі спільны добром застараны головы в ліві тримаючы з задоволіньом файку вірну приятельку руского хлопа Чорторийскы жены громадили ся в тым часі в одповідній одлеглости ближе двери сохраняючы належну пошану зозаду пані Війтовой Они правда безпосередньо не брали участи в посіджынях панів радных але своіма критычныма увагами і быстрыма одзывами нерідко мало того Часто Чом та іти правду Такой все рішали діла Были в громадскій раді тым чым ґалерия в театрі Розділ ІІ Продолжыня Жытелі Чорторий то автономісты в полным значыню того слова Поставили придорожню таблицю з рускопольскым написом котра просторечы барз долго вісіла на вербі до Гориногами але тото ім не вадило найважнійше же і так вшытко было згідне з законом Дорогы мали тіж барсы автономічны они рядили самы собом Кєд так ся трафило же не годны были самы себе направити то помагал ім Богы розказуючы великій зливі занести каменями выбоі і автономія спасена Господ небесний заправды сприял автономіі йому чорторыці лишыли і посаду нічного сторожа Бо не спит і ночом коли то смертельникови треба ся выспати Про формальности в громаді дбали скарбник і писар лем перший не мал навет ключа до громадского скарбця А він будучы порожнім і безключа был охранений од злодіів а писар не мал зеле роботы А то просто прото же не знал писати треба было старості службово одповісти то выручал ся устном одповідю Як тото не старчыло змушал писаря в місті писати за себе Несмотрячы на тоты трудности він нияк не думал оддати уряду котрий тішыл ся в селі великом пошаном Чорториці нияк не допустили выпередити себе в усердности збераючы ся на засіданях частійше як вымагал закон Такы зобраня проходили не лем в кажду неділю і праздник але тіж в каждий четвер Четвер был торговым дньом в найблизшым місточку Чорто рейці вертали одтамале в якійсым торжественным настрою На засіданях омавляли не лем спільны громадскы проблемы дбали тіж о приватны домашні діла Автономія перестала бы быти автономійом кєд бы чорторыці не рішали кого просити метрови вкумы што повинен над найперше продати коня ци бычка і кілько му взяти як ліпше носити кожух серстю до середины ци на верх і тым подібне То як раз было причыном того чом чорториці хвалили ся пред інчыма людми же ниґде неє такого порядку як в них Хоц тримали ся тоты славны автономісты державных законів то бывало і так же денекотрым розпоряджыням староства жыво противила ся чортыньска громада часом барже як міністерство в парляменті Особливо в фінансовых ділах Чортрыйці выкорыстували своє переняте од правідців в Завіті Старорускє думаня громада не зберат ся за тото Але кєд староство в писовій одповіди на остаточне тото слово громадской рады наложыло на війта фінансову кару То тот найперше впевнил ся при помочы приятеля діяка з Ускобродів в чорториях лем єден панько Гардош ученик але він знат лем кырылицю скоро писы Ани не дітнул Вправді писма а уж на наступний нараді оголосил громаді в стереотиповий спосіб Честна громады пришол од начальства розказ жебы сте заплатили пятераньскых кары Грошы на стіл інакше еґзекуция на порозі При спомніню о еґзекуциі до того воєнні найбарже вперты автономісты переставали противити ся і не рішаючы ничого розходили ся дохыж Нерідко явили ся на столі Громадской рады такы чудны жаданя уряду котрых сполніня не находило зрозумліня в цілій громаді треба ся было порадити Єден депутат ішол до знаного дяка інчий до учытеля з недалекого села а сам війт звертал ся до свого священника Кєд вертали вшыткы зо справозданьом о результатах порады і старали ся вывести з трьох ріжных суджынь Середній напрям виділи лем єден выгід Што повіст Ютка А Ютка хытро ся усміхаючы підходит з погариком до радных Но ле панове радны кєд мя послухате буде і волк сытий і уця ціла І так все громада піддавала ся думкам юткы ци скорше ци пізнійше і так волк был сытий а з уці еґзекуциі скору здерли Выборы начальника і радных проходили спокійні без будякых свар Як в тым році на війта выбрали Агафа Гардоша то слідуючий раз занимал тот уряд його сусід Осія Брыдош і так дале Пошорі Не была ім навет потрібна машына до голосуваня Теперішнім війтом в Чорторыях є Гнат Гардыш прозваний Оспалым Чорторыйці николи не скаржыли ся ани на війта котрому трафляло ся часом карати якійсого радного не смотрячы на його становиско за даяку давну грабіж ани на священника вытыкаючого в каждий третій святочний ден іх ґанчы в незабарз добраных выражынях ани на Жыда Ютку котрий давал ім на борк недобру палюнку ани на гробаря рыхтуючого ім невыгідны гробы Долгы рокы жыли в такій згоді і щестю Але остатньо зачали ся скаржыти дост часто нихто єднак не знал на кого або на што выляти своє сгніваня Не знат ся за чы і гріхы од якійсого часу родили ся в Чорториях лем діти женской плоты Знала про тото рекрутска комісия котра не могла придбати ани єдного рекрута з Чортори Знал про тото місцевый священник котрий шторока в выказах о підлігаючых рекрутскій повинности ставлял великій нуль Знали про тото сусіде котры вістили войну в припадку кєд повело бы ся нарукувати в чорториях рекрута Знали про тото чорторийскы хлопы і бабы котры старали ся о своі дорослы дівкы а найліпше зо вшыткых знали про тото великє нещестя чорсторийскы дівчата Але нихто не міг повісти яка є причына той неправильности Рекрутска комісия підозрівала священника же хотячы освободити чорторийскых фраірів од воєнной службы подавал неправильны даны Прото єдного дня рішыла грачні ся збідати про тоту справу Священник твердий рускій в котрого што на думці то і на языку звідал ся в своій одповіди з якого параґрафу він повинен одповідати за недостаток хлопців в чорториях Хлопы злостили ся на своі жаны жены наопак зваляли вину на хлопів а дівчаты Они винили самого Бога вшыткы нарікали Нихто не знал як одвернути зло Дармо священник святил зас кажду хыжу дармо загварювал прикликаний скечковец на уграх ворожбита вшыткы постели в громаді дармо радили жычливы люде приносити з інчых сел воду до питя дармо окрашали дівчата ікону пречыстой вінцями з барвінка Ефект был Такій же рекрутска комісия сховала лист священника під вшыткы акта Священник іронічні ся підсміхувал хлопы при нагоді вшыткых хрестин кляли аж по мадярскы жены лян корили а дівчата гірко плакали при світлі місяця Жаль мі іх особливо чорторийскых дівчат Іх родича образили своім браком пошаны в церкви сусідів котры през тото не ходили більше до чорторийской церкви В наслідстві того ани єден фераір з сусідніх сел не лем в неділю але тіж і на храмовий праздник на святого Симеона не зазріл до чорторий Што адже лишыло ся невинным красоткам єдно з двох або згасити страст на прагніня горячого серця заморозити го браком надіі або потішати ся слабом надійом інчыма словами кружыти мириями коло двох фраірів котры ся остали жебы спасти славны роды бридошів і гардошів Докладні в цілых чотыях было лем двох фраірів <unk> Остап Панків єдиный наслідник гардошів другій Терентій сын гробаря Мыкыты наступник роду бридошів Розділ ІІ він і она Так як было лем в двох фраірів в Чорториях то были іх дві красны дівкы Той правдивой приязни не могла ослабити на вет заздріст Танька Грицьова дівка теперішнього начальника громады славила ся чорныма бырвами білым личком блищачыма очами гордо выкроєныма ворогами высокым і стройным станом Цілком одмінні презентувала ся Меланія Пилиповна дівка Пылипа Бридоша будучы ясноволосом з синіма задуманыма очами премилым личком з неволюючым усміхом на маленькых голоргах выкликувала уяву делікатного дівчата Трудно повести жебы єдна была ліпша од другой Танька зневолювала свойом гордом красотом і тым більше притігала до себе чым більше была недоступна Мелянію натоміст тото уособліня делікатности і добротливости змушали любити єй духовы приметы были рівесницями приміром двох зрідненых сердец двома щырыма приятельками Што єдна мала на думці Тото друга на языку Танька плаче меля ній течут сыльзы Перша ся тішыт друга ся усміхат Не мали пред собом таємниц то была єдна душа в двох тілах Неділя Танька і Белянія сідят на дерни в саді два квіткы серед моря квіта і плетут вінкы Докола тихо а над нима небо ясне як усмішка дітины чысте як сильза дівиці Ох такій вінок сплету ти на весіля зачала Меланія Обийду ся одрекла Танька Не хочеш мія мати за дружку Як наєсіля то і дружкы не треба А як буде Товды ти перша і єдна будеш Танька успокоіла свою приятельку обнявшы єй сердечні Чый вінок красший Звідала ся пак Меланія Твій ні Тобі повело ся выплести ліпше прото же маш веце щестя в парібків В котрых Уж ты добрі знаш в котрых Ты певні бесідуєш про терентія Мыкытового розсміяла ся Чорноброва Не про нього і де але Остапови впала єс в око Танька молчала Непостережено зарумянила ся Мелянія чекаюча на одповід приятелькы всмотрювала ся в ню лице і поблідло ворхы ся трясли серце было як в преступника котрий жде засуду смерти Не одповідаш сестричко зачала зас Меланія Чом все споминеш про Остапа звідала з докором єй товаришка Так собі А што може будеме радити о Терентію Маш таємницю пред до мном серденько То недобрі Але не злост ся Я не для Остапа і він не для мене Най си інчий глядат може найде хоц бы Мелянію Мелянія збыхнула Ты го не любиш звідала ся Іхо Любити роздумувала Танька Треба бы долго ся вчыти жебы навчыти ся любити Остапа Ци ж він не є гардий Знам жердий але знам тіж же він за вельо думат про себе Він думат же лем свистне І мы вшыткы шмариме ся му на шыю Але я остатня буду Скорше оддам ся за терентія Што за терентія Ты А чом же ні Правда негардий але буду спокійна же інчы дівкы не будут на нього позерати а я заздрісна Окрем того портакуватий Але зато буде добрым мужом Даст єй волю ай буде мя слухал Небесідливый тіж Зато я Танька бій ся бога не муч мя Повідж же жартуєш благала Меланія ха розсміяла ся Танька Тах то ж мі остал як не терентій Як ты належыш до Остапа цілом душом цілым серцьом Танька погнівам ся Але чорно броба не звертаючы увагы на тото што побіла єй приятелька наложыла на голову увінок і так прикрашена заспівала сріблистым голосом Злапал же кіт мишкуруду Ой чыя ж я тепер буду Ой ничыя сама своя Подай руку будеш моя доповіл хтоси мужскым голосом Дівчата обізріли ся перед нима стоял Остап з вытягненом ґутанці руком гардий фраір достоєн любови чорторийскых дівиц Подай же руку Танька повіл він зас сміло ся усміхаючы Дівчына не думала долго похылила ся ґу земли і зорвавшы жмыток копрылы подала го Остапови Пепер як хочеш мою руку Но но Тепер ся высоко носиш середенько покля не прийду просити тебе з родичів товды Товды бы подам ти руку перервала му зо сміхом щыбетниця Лем не забуд надіти рукавиці інакше ся попечеш Ні я ся того не бою будеш товды скромна ласкава жартивливі запевнял Остап Ци напевно знаш же так буде гордо звідала Танька Як мам не быти того певний як інчого фраєря неє в цілым селі Темным румянцьом гніву заляло ся лице Танькы Уразили ю смілы слова Остапа обернула од неголову жебы не піддати ся красоті його лиця Настало молчаня Остап не спущал очы Станькы хотячы прошыбнути єй думкы Горда і заздрістна думал си він Меланііо моя кохана обернул ся він ґу Меланіі котра была тихым свідком цілой бесіды Танька звістно цупкала ножком Меланія буд мойом докінчыл Остап косо позераючы на Таньку Здавало ся же Меланіі ціла кров стекла з лиця до серця Танька всмотрювала ся в єй бліде личко смотрила в єй очы з нетерпеливістю ждучы на одповід Тото пізріня опамятало Мелянію котра дотля здавала ся быти без памяти Найперше мусиш заслужыти сой на нашу любов Остапе шепнула она Танька не набрала ся на одповід Меланіі а тота скоро зрозуміла єй пізріня Чудово сестричко Танька похвалила свою приятельку Хтіла єм постити сім понедільків жебы Бог охоронил нас перед Остаповым сватаньом Тепер видно того уж не треба Противні Ты Гардий і недутий Остапе зачынай постити жебы отримати таку красавицю як мы обі буд здравий і думай про нас бо мы з тобом не хочеме бесідувати Танька взяла свою приятельку під руку і пішла співаючы Боже мій Боже мій чыя я хто же мій Ой не знам є такого што він мій а я його Як я не твій то напевно Терентій крикнул Остап вслід за одходячыма дівчатами Танька затримала ся Жебы с лем не выворожыл терентія рішучо одповіла Танька Стереж ся можеш до смерти оплакувати долю котру легко мисні єс высмівал Памятай моі слова Чорт не зрозуміл бы той дівчыны подумал Остап фурт смотрячы на край хыжы за котром скрыли ся оба дівчата Она не любит інчого а мене не хоче Циж я такій жебы знущати ся надо мном Діждий Танька опустиш крыла і вкінци будеш мойом Розділ IV ани як жыти ани як вмерати Не є правила без вынятку Бесідували сме о полній рівности вшыткых чорторыйців бо вшыткы належали до громадской рады Але не можна не спомнути про панька Гардоша котрый тішыл ся векшым узнаньом серед інчых де глядати причыны того права першынства Панька в громаді Ци то прото же він был війтом іщы пред автономійом і набрал товды векшой практикы ци не про то цінили го барже од інчых же знал чытати з псалтиря і знал зо старой книжкы сни одчытувати Єднакыма лікарствами звірята і люди лічыти ци прото же был щестливым відцьом славного Остапа єдиного жаданого през вшыткы чорторискы дівчата парібка Трудно повісти але напевно вшыткы го незвыклі поважали навет війт грит гардош оспалий котрий про нич не рішал без паньковой рады Сідил вельми шановний панько вчений такє было його прозвиско за столом і смотрячы през оправлены рогом окулярі чытал в книжці од часу О наго Так ся заглубил в монотонне складаня букв же не почул як до хыжы голошол грец оспалий Слава Ісусу Христу Слава навікы Богу Прошу зідати одповіл Панько ставляючы столец перед гарицьом Што доброго Доброго не вельо Не знам як кому але венене гудо біда одповіл бід і тяжко зыбыхнул Неє люди без біды Не пораіли бы выкуме што мам робити звідал несміло Гриц і легко перечысал руком волося Як знам то пораджу А чого не знам того не повім Послухате мя Добрі Не послухате не буде гріха Повіджте Што мате на серци Дорогій кумеска был в мене гробар Мыкыта і повіл же не ма з чого жыти А як то А так Повіл же уж три рокы іщы товды коли вмерла блаженной памяти жена Тымка Деревяного припоминате си єй Припоминам припоминам таж я чытал єй псалтыр Так уж од трьох років не копал гробу Маючы надію бесідувал Микыта же вы Війт або наша Настя Скоро вмрете уж наперед пил єм вюткы а тепер ани гробом не зароблю ани не заплачу ниґде за палюнку А Жыд взял і корову і теля і куры з кліткы і кролика з норы уж нич не мам або дате наперед грошы або найпес буде гвас гробарьом Так мі повіл Микыта А ви начальнику што на тото Повіл єм же в громадскій касі ани гроша А вин Желин прото єст лем гробарьом жебы жыти ся робіл Йому вшытко єдно ци хтоси вмерат ци ні громада мусит дати му істи і пити Али А я повіл же гріб тобі ся заплатит але дармо не отримаш ани гроша А він повіл же як так то він буде наперед копал гробы А ви йому І я повіл най предовшыткым для себе выкобле Добрі Што він вам одповіл Одповіл но повторяти не вартат Што же Я ся завішу повіл щез бы подай і не слухати Што сте на тото одповіли Я не знал што одрачы і пришол єм Вас звідати гмм Кывал Панько головом Завысити ся він може тото му нихто не заборонит Тепер автономія Для громады то тіж не буде велика шкода Возме чорт відця то згідні з громадскыма законами сцен буде гробарьом Такій маме обычай з давных часів Його сын є нез даром але Бог нас не оставит Покійний дяк Порфырі Добрі го памятам вчыл м я азбукы А был барз старий оповідал же в єдным часі в Чорториях было <unk>лів і лем єден ткач Але Бог про вшытко рішыл теслі з холоду погмерали а ткачы розмножыли ся і вшытко было в порядку Знай же і тепер Господ не позволит жебы громада была без гробаря То неє гроша в касі Николи не было одже і ніт треба бы зложыти ся громаді по грошу пораіл Панько А по што Жебы купити мотуз для мыкыты най ся задірґне здрав Але найперше най выкопле си гріб Направду Така моя рада Аби послухате або ні Дякую останьте здравы закінчыл війт Здавало ся му же тота рада принесена была самым ангелом з неба Розділ <unk> під наголовком Мала змоба проти Великій Владі За два дни стрітил Афтан Гардыш ідучы з Косом в поле Дмитра Брыдоша Был єс Дмитро был єм А ты я был А што Гм проморчал афтан зворушаючы раменами Га выцідил през зубы Дмитро По тій бесіді розышли ся оба сусідове В тым часі ішла Ганна жена Осиі Бридоша з дзбанами на ріку і ту зышла ся з Марийом женом Федора Гардоша котра прала білизну І што Марина была єст там вчера Была єм А ты І я была А што Мария заміст одповісти продолжала лем быти прайником по білизні в тым часі Ганна зложыла на землю дбаны і міцно затиснула пястукы Розум стратили нашы дівчата повіла неодолга Ханна Ожаліли Фесю сестричко Была єс вчера Звідала того самого дня рано Ядвося свою приятельку Былам я тіж єм была то сме обі били І дівчата засміяли ся Але сме ся тримали одозвала ся Ядвося і добрі навчыли сме го Дали сме му по носі уж не такій гордий і надутий Опустил крыла Хто розуміє подібну незрозумілу бесіду Діждийте Грец Гардош званий оспалым начальник славной чорторийской громады повідомил як треба гробаря о тым што громада думат напроти його заміру завісити ся Але не нашол ани єдной хоц бы цілком неважной справы на посіджыня уж в четвер Громадска рада збере ся як все а не має про што радити Што застид Його жена Настя нашла єднак справу Грицю рішыл бы с уж в кінци з кым женити Остапа Панькового Вам бабам в голові Лемкого іде сватати Ци уж не час на Остапа Ци ж не пора на дівчата А де час на нашу таньку най ся оддаст і зробит місце для мойой гасі Она уж готова Не можна забыти же танька настчына пасербиця не удостоєна была прихыльности мачыхы То неє громадскє діло сопротивил ся важний війт хоц знал же його жена ма правду Як не громадскє Каждий ґазда ма дівку котрій час уж ся оддати А чыі они Негромадскы Ци не старат ся про них ціла громада То неє громадскє діло Може громадскє діло крикнула рішучо Женовита Радити ци в часі великого посту ци пізнійше навіс возити де коноплі мочыти Ци ж то не наше бабскє діло а служыт вам до нарад Не вчый мя Настю Я мушу урядити громадом веду порядок в громаді Та але в своій хыжы не знаш порядку зробити перервала Настя Бабо вос ся за своі горнята а а автономію лиш нам крикнул з гнівом Гриц А ти ся ліпше воз за одданя дівкы То не моя справа То якій з тебе війт Видно правда Оспалий Гриц оспалый почул ся страшні уражений Настя вразила його чест Кєд бы то был хтоси інчий а не жена то посадил бы го з причыны браку порядного арешту до кучы або присудил му одданя двох мір палюнкы Але женом то ани сварити ся не хтіл бо то было ниже його достоінства Нич не повіл лем з силом тріснул диверм і в такій спосіб вказал свій гынів Неє ани єдного східнього супружества без подібной на дрібницях оснуваной сваркы лем же Она была медже Настьом а Грицьом барз часто прото танька іхниска не звернула бы увагы на бесіду родичів як бы не чула вымітаючы в тым часі сіны імена свого і Остапа А же знала натуру свого вітця котрий навет кєд ся поставит проти матери вкінци і так ся піддаст єй выдумкам была певна же справа сватаня Остапа прийде іщы того вечера на стіл громадской рады Не надумувала ся долго лем лишыла мітлу і погнала до свойой приятелькы Меланіі Дост долго бесідували оба дівчата але про што того нихто не знал прото же тіхіцько шептали і осторожні роззерали ся ци дахто іх не підслухує Лем з іх жестів можна было зрозуміти же Меланія не згаджала ся з радом або пропозицийом свойой приятелькы А Танька роздувала єй сомнівне і хыбаль так роздула же Меланія повіла вкінци голосно Добрі най буде воля твоя Треба го покорити додала Танька Бою ся лем прикрых наступств Меланія не была іщы певна О мя ся не бій мі тото не зашкодит а тобі сестричко поможе усміхнула ся Танька і пішла дохыж Меланія натоміст зашла до каждой хыжы де была дівка і з каждом мала коротку і тайну нараду То была змова наступства котрой выявили ся при посіджыню громадской рады чытала Моніка Тилявска