Archiwum
łemkowskiego radia

Бібліотека лемківской клясикы Петро Поляньскій Карпатскы новелі Част друга лісний кобольт Част четверта Іщы того самого дня вечером пришол до мене валько з чудном вістю Протас одышол бесідує Здає ся уж не верне Ходил нудил місця си не міг найти вкінци бесідує Іду в горы Най буде што хоче іду І не помогло нич хоцбы я го не притримувал Взял костурі пох налза низину Минуло пару дни Велько стратил деси свою веселіст мало выходил на кокошкы і драхвы і робил ся штораз барже смутний Частійше ходил над озера і імал рыбы На звіданя одповідал негречні часом саркастычні і веце молчал Неприсутніст протасан не была без влияня на нього Сам ходил тепер до поля сам вертал а на його затисненых устах в місце давного добротливого усміху явил ся выраз укрытой злосливости Пришол і для нас час выберати ся на вызначену облаву в Карпаты Давно уж Юрий золотыма ключами промінями одомкнул землю і пустил росу на цілый світ Засіял білий чловек на білым камени серед синього моря світ є горі розсыпал по земли зелену красоту А в Карпатах тота давна весняна краса розвила ся тепер розкішні під горячым сонцьом Цілує сонечний промін бескыцку землю сніют высокы ґорґаны по стоках літают полохливы стада по полях звучат плугарскы косы а лісы манят своім свіжым холодом Коли з низины перший раз вступуєш на верхы гір здає ся ти же входиш на першы ступені раю як рай дан те здавал ся єдном величественном рожом То земскій рай в горах є рожом але том диком котрой горячий кольор є поломіньом над дебрьом рожом не з деликатныма голузками але буйні розросненом медже тернями прагнучом для свойого упоіня не слабого світлика але гураґану і пекучого проміня По терасах двигаючых ся гір пнеш ся через зневолюючий краєвид до світа старичачых стрешор і полонин што на середній лениі Карпат потягнули ся в гору як мужественны ґіґанты До горизонту рисуют ся повыгнаны лениі найвысшых верхів То краіна джерел Моху і пілнічных ягід краіна пашных полонин Там трава рівнят ся тій степовій розкошні колыше ся на подуваючым вітри Гором в повітри лем дикы орвы і астріябы уносят ся шібуют глядаючы уперті жертвы Чысте небо нескінчена даль Гев чловеку лем крыл бракує і гын до перва одчуват ся тот недостаток то граничыны горбы невчастным літом іщы сініг біліє спеку лем змиі помедже степовом травом вют ся над джерелами розложены кошары коло них недбачо по карпатскым фарнієнте одпочываючы гірскы Болгары Отару стережут Ниже то краіна шырокых і далекых лісів то мешканя єленя дика медведя і драпіжных птахів Медже деревами бушуют лапчывы шыликы коршуны а на голузю одвічных сосен Садовят ся гурды готуры красны теревы окрасагірскых дібров Вкінци сходиш з горы донизу гел холод і вільгід водны розливы гел яругы медвежы ґавры лищыны норы Долго бо приходит спинати ся по быстрых стежках перез Підгіря закылде ся до граничных гір І мы перешли терасы зближували ся до них Ніч перед облавом рішене было заполнити гулянком з парога села Віровка в котрым головні мали зосердити ся вшыткы наганяче Остатнє наганяня мало зачати ся рано при зорі прозрачном ночом Приігали сме до віровкы за дня перед гулянком Заізджати до парога перед часом было неприлично прото рішыли сме провести ден до вечера на горах Але выгоры не мож выбрати ся так як козакы в степ з єдным вороным коником і бендерском шабльом інакше пришло бы поневільні одбыти долгій піст На далекых дорогах припоминаючых стежкы легко не найдеш можливой корчмы Іщы як маш поцдивы конята то при клебаніі закрутят на мосток што веде до клебаньской оборы але такы конята не все під руку підыйдут Прото наша найтичанка містила в собі осібний кулінарний і бутилковий одділ Мій барт Антип остал вірний традициі і не забыл взяти свойой шездары Загрібуючы помалы романтизм в жытю нашол іщы остатнього сторонника і він выспівувал славяньскы романсы выплеканы в Карпатах котры за два десяткы років будут уж належати до мельоманьскых забытків І коли нарід дальше співат своі співанкы высшы варствы громадскости замінили своі романсы на модны каватыны і ноктурны Коні розпряж нароком а нас жди і на вечер Рік Антип до фурмана Сам закликал мене зо собом Коли сме перешли пару верхів пристанули сме Смотр видиш звідувал Антип Виджу двір ген она Ельвіра мій ідоль Двір был як безжытя тиша і задума прикованы до карпатскых дворів За хыжом чорніл крест з грубых пали дальше темнів ліс по другій стороні двора над водным заливом стояла череда кони і пару поганячы вікна засунены ролетами При вході стоял опустившы голову скандинавскій пес а над двором шыбувало стадо кавок гын она далеко од світа затоплена в своіх мріях Антип вдарил вшес дару і повторил улюблену пісню Повіі вітра вітрыку там де тужыт мила Най занесут і співанку твоі легкы крыла Повій вітра в єй огород де віночкы сплітат Повід ж єй што молодий щыро єй кохат най не плаче Най не тужыт уж час ся зближат приде милий приголубит і з ньом ся звінчат Пішли сме дальше Вандрували по лісах спинцували ся по вертепах штобы раз досыта задоволити ся Під вечер сходили сме ся до села коли перед нами миґнула знаєма для нас стать Спід плаща червеніла рожбрюновска вестка Не Кошевич то звідую Так він одповіл Антип Лем за чым він гел в горах прецін має якысе ремесло Так бесідувал утовды в кавярни Кошевич шмарил мстительний погляд на Антипа і пропал в хущавині Коли зышли сме на дорогу ждал нас мій улюблений декан з дамами котрий тіж приіхал і разом махнули сме до клебаніі віровкы Уж на мості приняла нас циґаньска музыка рубаючым маршыком Вошли сме до сіны дамам здає ся знаємий был розклад поміщынь они скєрували ся до єдных з двери і зникли За нима хотіл піти і декан але в тій хвили рознюс ся крик старой служкы котра ознаймила же до той Ізбы мужчынам не то же не мож входити але не годит ся то дамска ґардероба Одишли сме і пустили ся до інчых двери Але коли іх декан отворил представил ся нам роздраючий серце видок Самы нежывы мертвы пантаркы пуляшы каплоны То был просекторий В нашым розчаруваню звідували сме пару переходячых осіб але тоты тратили голову і або нич не одповідали або радили зо словацка Най си любит молодий пан І мы хотіли си уж любити але метаючы ся так од понтія до пилата не могли сме найти предмету любовы Товды отворили ся двери і явил ся парох варлам высокій худавий Кус задля высоты пригорблений в долгым сурдуті з порядном ключком выстаючом споза ковніря і з іщы симпатычнійшыма ключками при черевіках З другых двери вышла парохова шырока розогріта од куханного огня Парох варлам просто скєрувал ся до мого деканчыка і своіма журавленыма руками так го сердечні обнял же циліндер дикана покотил ся луком по земли але се сховало ся в сурдут вароляма Задус швариляме вера Боже задусиш бесідувал декан ледво дигаючы і шамотаючы ся в руках пароха Вкінци декан освободил ся од обнять боа і варлан завюл нас до свого ґабінету штобы подорожны одтрясли ся і оддыхли брате во хрысті бесідувал декан як жыєш І там і гев Жена як Згідні з правилами діти то сяк то так Перебенда от Выносы піл біды А іщы правда автономія як на бокы Славет ні тепер дай мі до стамбулку угорского Дугану А може наперед чарочку маленьку як наперсток Хыбаль уж як наперсток Для покріпліня Сливовиці ци вышняку Знате пропонуване ядите і пийте Коли вышли сме по наперстку домового вышняку підкрислили чуприны і поправили краваты вошли сме на салю Старий декан приложыл долон до очы і пересмотрил на около зобраных гости На канапах аеропак старшых дам а на креслах ґірлянда з рожевых полно лицых красных ділок Єднак напротив представил ся для декана барже інтересуючий вид През отворены двері до другой комнаты видно было рядами при зеленых столиках лысы головы оголены лиця смаглявы твари стереотиповы кольорадкы при шыі дальше бюровы профілі і містове облечыня Браво бароляме бесідувал декан Мало на цілый деканат єс просил Його голос почули лиця поодвертали ся привитали хором Пан Телеймон взяли декана на рукы і понесли докомнаты зо зеленыма столиками де вкінци загриміло многа яліта і тоаст очывидно тлузтий Прецін уж рік минят як такій бравуровий квартет зышол ся а єден рік справа важна влият на столітя а часами і еру становит В сали вюл Первенство Гонвет Він переходил з єдного кружка до другого Од дівчат до старшых дам штобы ани єден уголок ани єдно сердечко не остало незаворожене Были іщы особы новы котры представляли ся йому Він все освідчал уже за найбільше щестя в його жытю уважат познайомліня ся з таком персоном при чым каждый раз його чуприна не могла вернути до рівновагы До мене підышла гликария Не може мі повісти звідувала ся она мене На чым полігат секрет котрий Гон вет має публичні выявити Секретик О ничым не знам Направду Так єст Ей скрывте ся лем не знате задати ся Роззвідайте даякым способом Ждут лем полного зобраня гости товды Гонвет має выступити з єдном важном річом важным обясніньом в однесіню до порушуваня ся столів і явліня духів Бою ся ци то не буде кінцьовый замах на тоту правду Думам же вы станете по стороні той правды окрем того кажда правда притігат Одтепер она уж не сіла лем зачала докола салі тайний обхід Каждій дамі она пояснювала переконувала місцми мыняючы ся з гоноведом так як мыняют ся два противні текучы потікы Она горячково вела своє діло зо знавством і пляном На конец плеснул гонвет в долоні і в сали запанувала гробова тиша В єдным єй кінци за столом уставил ся Гонвет новий Савонаролля провідник а напротив стоял нарід Проводил му кріпкій оборонитель в особі панны Ликериі другого імени Нимфодоры Моі дорогы гості бесідувал Савона Ролля уж то є відомым ділом што каждому столітю товаришыт борба світла і темноты Єдностремліня найчастійше выкликує цілком противне нерівнолегле Коли минулы вікы незначены творіньом позитивности то наш теперішній вік назвати треба віком причновости Наукова аналіза входит во вшыткы сферы чловечой думкы а досліджынях видно стремліня до познаня причын ріжных явиск на світі А єднак гев він з розпуком знизил голос При тым вшыткым тече противний напрям мало нефетишызм мало неперістний хаос приносячий зо собом цілком противны стихіі одмітуючый причыновіст а будучий ся на неясній основі Додумайте ся дорогы гості што діло іде про напрям якій влиє споза Атлянтику з гайде Свіль новойорской стороны Знате што долгій час розумы вшыткых вынас заняты были лем нервовом манійом двиганя столів і мебли і ставляньом ріжных допросів А была то мож правді речы докучлива епідемія котра неподільні обняла цілий світ не лишаючы і нашой сельской глушы Прото Настал застій во вшыткых ділинах працы неприсутніст єй результатів мала місце разом з нервовом лотерийом гром Стіл зо свойом ножком стоял як підюджуюча вырочня а столовий альфавит принюс неєдну пригоду в родинах Купі дон нарыхтувал по денекотрых родинных огнисках не мало гіркого пива Неєдна супружеска пара послушна столовым переповідням перед тым любляча ся одсунула ся од себе Не споминати уж о ріжным называню винных і так дальше Словом вельо злого наробил в нас стіл іначе бесідуючы дорогы гості спіритизм Час тепер допустити світло розохнати темноту і вызначыти дорогу причыновости Гаритон пристанул він смотрил по лицях де выколюют ся його сторонникы але ведуча противной стороны стояла гордо підносячы головку як мармурова статуя готова одбыти од себе найострійшу стрілу стояла хыкария і ждала кінця на ню як на надію і підпору скєруваны были очы зобраных Адже причыновіст продолжувал Гомбет слідуюча Не сут гев авторами руху ани духы ани помершы душы ани вкінци циґаньства Але причыном того вшыткого є маґнетизм То замах здрада інсинуация Захырміло тепер в кружку Дамскы усточка вызываючо повторювали слова крохмалены облечыня зашелестіли на поли борбы наступувало замішаня хаос і крик До Нещастного прелеґента звернула ся ціла колюмна дамскых вітрів Атак был пересуджений жытя Гонведа было захорожене старо кавалірством Сіт розтяхнена през гликерию допяла ціли дамскє колічко стануло по єй стороні против Гонведови а такє рішыня дам під матримоніяльным взглядом было банкротством для Харитона Коли воєнний оген доходил уж до выбуху выступил єден з рыцарів старой Ґвардиі котрий перешол уж неєдну кампанію з дамами і так ся одозвал Ци вы Не кырволіючы противникы по тым мирным бесідам Тот добрі бесідує Роздали ся голосы Тепер зачала бесіду гликария Же спомнений маґнетизм не є ничым інчым лем выдумком бере ся з того же по перше неможливым є жебы маґнетизм вытворений з рук Положеных над столом был в силі двигнути стоячий під руками стіл тым більше же рукы не помагают рухови але противні давят стіл до його підставы А дальше хоц бы і был маґнетизм то чого йому тепер приходит думка метати столом на вшыткы стороны Коли бы был то тюк бы собі свойом путю а де брала бы ся зв нього сила додвиганя На лицях окружуючых єй засіла радіст побіды Побивайте на голову побивайте шептал ветеран старой Ґвардиі Мі припомнула ся борба терстыновых подольскых птахів боєвиків Заклярішыт ся спір добрі буде іщы раз провести пробу коло стола заголосила тепер зас єдна з бояринь старой Ґвардиі І тото добрі бесідує розышло ся по сали Обізріл ся нарід за столами а столикы спокійні собі стоят в другым поміщыню погынаючы ся під срібняками і картами Сували ся по них славетны тузы шельмовскы асы переміняли ся могучы адуты словом партитура створена згідні з теорийом ваґнера Побыти мельодию розвязати форму штобы сотворити драматычну музыку Коли друга комната почула же річ іде про забраня ім столиків піднесла упертий бунт Картяны пікы мало градом ся не посыпали Єднак арбітражний судя рыцар давной старины успокоіл бурю Пропоную одложыти сеанс на годину по пілночы як раз по вечері товды і час духів Браво На тым тепер ся закінчыло Музика заграла зачали ся танці Вальчык лем для приличя а давай гев нововыдуману чешску Польку Ехо несло же деси там в Парижы перед роками приіхал з Прагы учытель Полькы і в великій опері публичні єй запрезентувал А коли так то вшытко лишай лем бер ся до той Полькы Мене єднак немало зачудували дамы Тоты самы котры перед хвильом были так вражы для севонароллі при кінци танців пропадати зачали загон ведом По паркєті він зсуне як качечка по мори в повітри плыват як сокіл А євлялия І і іщы може бы дахто подумал же зачну злостити ся на гонведа за то што він головні з євлялийом танцує Што листит єй і бесідує приємны слова Іщы може буде дакто думал же буду йому метал рухавицю продаму Дальше дальше Ваше величество великоповажаний гонвет Я вам не перешкаджам рад єм освободжыню ся од дамской щебетливости Што Він важыт ся під руку з ньом іти што то за сіміліст то зачепка мойой особы Мате знати Любчыку што я не мам обовязку зносити з вашой стороны якы не буд особисты імпертиненциі Што шепче єй Він наконец іщы освідчыт ся є в Лалиі то уж переходит границю терпеливости Перешол єм до оддаленой комнаты як бы геу нашол дакого священника то выпило бы ся з ним чарочку до чарочкы Не понимам як мож влюбити ся в якысу даму любол точыста уява котрой імают ся лем пупількы Смотте же він переходит ньом під рамену через мою комнату то уж визол Де є шабля Шпаду дістану хоц бы спід земелі такы блуды легко пустити не можна Адже моє серце гонвет Харитон Хоревич стрітиме ся на Шпады і то на гайдельберскій а не на больоньскій спосіб До трьох разів Перший атак буде твіі достануло рысу на лици маленьку на дві шпилькы До выграной іщы за мало шпильок зачынат ся другій атак Зас піддам ся Достану рысу на штырі шпилькы Іщы гыл не конец Аж в третім атаку витай моє серце махну шабльом цілині терцу і ти пропал Лем люде мимосердія не знают в тій хвили заголосили перехід до вечерньой підковы В зеленій комнаті забранчало одсуваня срібняків гості позастігали ключыкы при черевіках і ковнірах і одышли до підковы по забраню котрой наступил жданий през вшыткых спіритистичний сеанс зо столами Знана уж бояриня старой Ґвардиі одозвала ся тепер до Хонведа Ваш погляд на маґнетизм як раз може быти през нас принятий але з вашой стороны найперше треба з загоды на єдну нашу пропозицию приречте нам што вы сполните маленьку річ котру тепер переповіст стіл З охотом бесідувал Гонвет Ваше слово Слово очывидно Рукы на столі злучыли ся минута дві стіл двигат ся а пак ножком вдарят до тырьох разів Добрі зачала зас дама старой ґвардиі Тота маленька річ на котру выдали слово поліхат на тым што вы мате оженити ся з том дамом котрой і мене першу букву вдарит ножка стола І стало ся Стіл вдарил <unk> разы буквом є га Медже нами лем єдной дамы імя зачынат ся на тоту букву а докладні панны Голикериі Маме надію што Вы як честний чловек дотримате слова Добра штука Направду добра Бесідувал немало заклопотаний гонвет тайком збераючий ся до выгоду Штука свойом дорогом але выдане слово дотримате Але тоє Ци не час было бы уж іти на облаву Прийде і облава але слово джентельмена не буде зламане Може бы до кадриля станути А єднак мы і так ждеме одповіди Гонвет был в великым клопоті його чуприна розтрепала ся лице розгоріло а аеро пак тісно обступило го докола Товды мыґнул промін выбавліня на його лици заложме же дотримам слова Але взамін жадам жебы і виды отримали Вы вшыткы мате приняти погляд о маґнетизмі Він был певний што тото не наступит але помилил ся Даме хором обвістили Перенимаме Не дост ратувал ся Гонвет гев іде про головного оборонителя противной стороны Што до мене не принимам погляду о маґнетизмі гордо свідчыла гликария Чловече шепнул гаритонове рыцар давной ґвардиі Хликария має <unk> тисячы приданого І як направду што вы бесідуєте увірте <unk> тисячы Я не здал прецін то уж капіталикє Тепер інча справа І дальше правду бесідую продолжувала гликария што в будучности не стала бы м під вінец з чловеком котрий противит ся мойому поглядови Дорогы гості выступил тепер Харитон Ріжны наукы котят ся по світі І тому і сому не мож ничого зашмарити О што за радіст для мене як можу Вам обвістити што я од днешньой і ночы познавшы правду душом липну до того погляду котрий цілу власт оддає духам а не маґнетизмови Противні опонувала Гликария Єдоперва в тій минуті зрозуміла єм што дійсно не мож винувати духів в тій справі але же без сомніву є то діяльніст маґнетизму маґнетизму так значыт вы мі одмавляте свойой рукы Вы мі одказуєте а я готовий обожувати вас Вы хочете вывести мене в розспуку загородити мі дорогу до щестя коротко одобрати мі жытя Одповідьом на тото было взаємне обнятя і нахлі за тым загерміло многа яліта для новой молодой пары Жебы закінчыти днешній сеанс одозвал ся вкінци старый рыцар повім іщы пару слів Так явным остає што то не духы діло ведут але маґнетизм так як виджу в тых молодых люди же не што інче як взаімний маґнетизм котрий получыл іх серця чытала Моніка Тилявска