The archive of
Lemko radio

Читайте дорогы радию слухача гев міри ґоргар зо Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпатах Хоц то моі реляциі нагрывану сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі Нескы запрашам на програм котрому єм давно головок Лемкы тримайте ся свого Нашто єст найліпше Зозгляду на долгіст материялу авдиция буде поділена на пару части котры будут пущаны в радию в інчых термінах о котрых можете ся довідати на біжучо на стороні ЛЕМ крапка <unk> Запрашам до слуханя бесіды Будум бесідувал специяльні для вас з паньом Михала котра была ініцияторком жытя культурного Михалові Да Боже Добринен Видям вас называм ся щывка Дубец родилам ся в <unk> році в Хоцяновій Долше жытя мешкалам в Михаловій моі тато Митро Дубец з Фльоринкы а моі мамато Янка Дубец з дому Гервуц з Выцарьовы Што ся стало же молода дівка котра мешкат в селі захтіло ся єй дяти на річ лемківского споєченства Зна што уж ва як само себе Лемкы сме Лемкы сме но но хотіли см знати што і як Не зачасме ся спотыкати з мойом родином Соцянова з моіма кузинами Хорощаками і роблю сме такы спотканя то в них то в нас то в знаємых Пшемковій Ну і так помаленкы помаленкы Зачало ся вшымі то о одспіваня бо вшыткы як з нас добре вшыткы Лемкы співают Так што то так ся зачалотизу само себе скликнути люди молодых коло себе жебы не забыли одкаль сут кым сут жебы языка не забыли Знам ся як пишем то школы допишу клясы школы підставовой ты а не сам грати по польскы Я ґдам по нашому нашому по лемківскы научытель тиро добрий же тіж з Михалованой і розуміл нас і нихто нас не не темпів не критикувал же неґедаме по польскы лем ґенами по свойому так же то само себе вышло А скоро сте такы вшыткы мешкали гев а в такій енкляві лемківскій де вшыткы ся знали добре си бесідували по лемківскы пошто вам было тото ішу дотколо ся зберати жебы іщы оглеце на купу было до чого было то потрібне не тото же мысте ту были енкляту з місця знали але см хтіли же люде нас знали жы люде нас познали жебы нас нихто не критикувал жебы нас не вытыкали пальцями о лем меґідзє чы хтоси там Лемкамусе то в Михайни не дознали же нас вытыкали пальцями сме ся несы дале же сме Лемкы і може сме хтіли інчых дото переконати же быти Лемком то не значы не значыт быти кымсиг гіршым же то єст сам чловек як кажды інчы Жебы ся не все дати ідеш місті улицьом не вседати ся ґадати по свому Бо ж як Американе приіхают ся яксі інчы нациі до нашого краю то ґрадай по сума чого ся маме все дати ґадати по нашым л то чо треба было оно так як в полемківскы ся ґадат розомачыти Розначыти шырше но роззначыти што значыт вшытко Мы дідо так ґадали іди гын десо нена о ним лешыт она Я знам же вам піду до стодоло принести дідо Высокы ру І было просий то єст такє роззоначыня на цілый світ Спотыкали сте ся з кузинами з горощыками сте си співали ґдали А чым то ся тото спотыканя обявило як выглядали тоты стрічы Но запрашали сме ся но спотыкали ся приважні в суботу То было такє спонтанічне Што робиме од них історию та місци в Хорощакі нотов Отец Горощаків і знимкы мали і ірзбили і оповідали нам як то колиси было што там было якы звычая якы традициі но і мы сме тото хтіли з нас дальше проказати ны сме стверділи так же но вшыткы же треба было тото шыты публиці показати Но і з того ся зробила така думка же або же зорґанізуєме якісы спотканя для выхшости люди не так же в такым малым ексклюзивным ґронті ж нам было <unk> осіб кільо ся спотыкало жебы попросил розшырити тото і но хотіли сме знати чы то ся приме чы то ся зімат Но і зімало ся і трад до внескы што тот было за спотыєш Але тото сме подумали а то выходило тото же зробили сме перше огниско ще ся то называло огниско там нас было як добры памятам около сеткы люди сходали сме ся хыба по <unk> злотых такых колисивы червене то за молоде то не памяташ і нашол сме місце ту де тераз Михал єст церков Тото нова церковця што будована і там бо низко была тзв уха Ґойдічова Най складали сме ся по тото сто злотых Хто мі што там залатял нашы мамы сусіды робили нам біґосы борщы мали сме кобасу што там іщы было га баран печены полюваны вином піл ся на огниску Былижы забавы конкурсы Но і тото ся так прияло же познанули сме же што што рік будеме ся якос так споткати уж в векшым гроні Хто бы хтіл тото приде буду мали значкы нумеркы першы нумеркы до сме мали такы робены з дровна выпаляны тату нертино і тото ся роздавало тым людом А по тым дозвошы значкы Ну і той зазначало также шторих шторих штораз веце штораз веце вшыткы ся прилучали треба одумати якій проґрам зробити і чым заінтересувати якій конкурс якы забавы жебы то было такы схематичны зышторих тото само повтаряло лем же цілы часі выдумувало Што в наступным році скінчыла ся єдна ватра єдно огниско тужовниско думали што будеме на другій рік робити Барз уже будем нам Затровищу помагати і сусід пан Михал Робаняк Він по тым был такым нашым офіцияльным як бым як бы Тримал над нами парасоль Опрацувал нам што будеме робити як будеме гадати тексты конкурсы ружно бы думувал так же то было такє нагура Але до Борсу се выходило Запрошали сме руж зо сполу Як уж нас было по тым стат як уж Стоваришыня примало контролю опіку над тым З сорок лятому ся значало такє такє фас початку то было такє маленькє А кілько рази сте ся стрічали самы гев Михалияны за ним Стурша Лемків обняло тото патроноту в котрым році стоваришыня обєй зараз такы значкы што не знал вшыткы то він деси Они Рик два Яхоси так Якоси так по тым терияли шолнизко коли Был в <unk> першым <unk> перша з <unk> років сте самы здіяли сме так Мадлиш такє штоси было То вам спонсурувал хто вам дало пінязь на орґанізуваня того огниска На тото перше огниско то де аты ґра сказали сме ся самы по тот по сто злоты і той со сме патам продали Скоро з того барана шу сме мали на тото то тоты пінязі призначыли на сам Лемковина бові то до зачыял діяти Або тым такы спонсоры я знам Но ціж так кущ по тым по коляді ходили то сме тримали тоты пінязі жебы там было по тым сме продавали значкы но то ці з того были пінязі Но так менше веце Спонсоры Товды нихто не думал сме сорах то што мал тото тото робил ні новы і по тому зачали сме місця вынаймувати же як приходили тоты ганды але тож потым товды быж Евы стоваришыня зачало барже барже обєкувати Зышли сте ся в купу было на вас осип так Новто были такы часы дост тяжкых хыбальків же то Не мож было ся так хыроти так чысте не мали з того поду даякых шыкан зо страны Уряду Посмі Мали сме се згоду сме зголошене было зголошене до Уряду Ґміны бо зголошене на поліцию так же вшытко бы офіц офіцияльні зголошене навидяк но так Навет в часі як Ґустан воєны то сут тіжы вшытку бок офіцияльні то бо же то были уродины мойой сестры наймолодшы Бона ся <unk> серпня вродила а то ватра так выпадала на сой праві на початку серпня то же офіцияльні то же же уродины сут але вшытко бо золатлене в уряді офіцияльні зголошены же же маме право не на чорно діламем під тым то кожес єст зголошене Поліция власти запоінформувана і уж одміны не робили нам жадных проблемів тым жебы сме ся могли спотыкати час мег приіхати По Лемко Поляк Жыд Украіны з каждых хто хтіл там міг приіхати купил сий білет з тупу входил чы сут значыл што му сме ходили продавали кажды собі ходилі Не было такых неснасків медже тым неможеных задым небоженных буйом жебы наше было такє жено на тлі расовым ци реліґійным ні Вшыткы ся шанували такых до той поры А вашы сусіды Полякы не мали вам зазвы жебы ту співате по лемківскы украіньскы ци інакше Ци они не мали як не бояли ся того же вы ся так орґанізуєте Но Ямо я сама того не дознала Ні Не было жадных Они тіж приходили на тото нашы спотканя та важ же они ту приіхали до Михала вправі самы в тым часі шымы і они тіж были такы як бы обчыту но і они ся навчыли на зрозуміти мы іх так же Одколи я памятал в Михалой не жарных незназків же чы ту мешкают Украінці бо тіж тзв Украіна блажат на там паредонків і мыту Лемкыно і село то были Полякы і так же не вложат жадных конфліктів народовость обышы такой не было Може кущом одыдеме од того огниска А опойджте нам може як выглядало ваше молоде жытя ту Михалові Як сте ся вродили хоц зачали ходити до школы як того выгадало Хот вам ходити до школы то не зналам по польскы клядати До то была така м до школына была хыбас два кілометры або на дв і то была така маленька школа підсталова єден научытель то была школа од єден до <unk> єден научытель єдны клясі были си лавка то была I кляса тратя кляса і <unk> лавка была <unk> кляса но і тамту школу ходила рокы о то было <unk> клясова і потім пішла м до Ярошылкы жыла підсталова <unk> клясова но то там подулам ну тіж наступны <unk> рокы Но і там директором был нас сусід пан Михал Ромадяк То там тіж праві самы Лемкы так же тіжкы вшыткы сме ся знали моя рошылка тото тіж своі люде тіж там мало было Поляків і там тіж жадных конфліктів не было з Ружны штукы пан пан Романя орґанізувал выставлял чы по польскы ци по нашому так же не было жадных А як было Тяжко было як то на селі знач на селі децко яж потрафит дашто зробити тотож мусит вшытко зробити ам потрафиям крузтити шмату жебы выти долины Но тото уж треба было в мытині но треба вшытко робити комперы зверати і на жнива і корову пасти і ільнувати ношыт холи не то што тераз діти мают люксус Бо право дєцка товды право дзєцка того Не було Быну зачалам до школы до Легніци доіздати Но і так Минуло парадесят років Кілько сте мали кількомате родинства Мам дві молодшы сестры Анна мешкат в Чмелю вышла замуж за Михала Поручника малы двох сынів і єдну дівку Она уж має во Внюківі і єдну внучку і наймолодша сестра мешкат в Ґожові ґєня уж ас маборка но і ма сыну Марту котра тіж працує іщы внуків нема Напри то сте сы ходили до школы Чул вас розумію Лемко Лемко так Новчытель єдна хба была Полька тамто такто само Лемкыні і то вшытко ся діло ту на злого і рошыл Тал гнаю вашых так родичыл з пальоринко і лецермах в рамах акациі святак ара А Іванку Іванку з другой страны Ярку з другой страны Ярку Вісла бы м до тебе Ішла бы м до тебы взяла вода лав Ішла бы м до тебе Ішла бы м до тебы Взяла вода лав лавочка тоненька Бода студененька а я молоденька год нас ся зломити годна ся зломити а я ся втопити годна ся зломити годна ся зломити а я ся втопити Іван Квечерко Приди дораз тако придиту нас тако Дам я ту пізнати Коли пиду цбати і нянь коімати та няту пізнати Коли пиду цпати і нянькоі мати На двори солома Не є старий дома не є старий ном а як буде сильо а як буде сильо Можеш прийти сміло А як буде сино А як буде сино можеш прийти сміло Якы забавы одбывали ся на тых огнисках Завалы Воли конкурсы так добре памятам то на першым был конкурс Пітяпила на час Конкурс очывісти был о істориі культуры Лемків Але бы телес такы сіданя были то мож ня замордувати і так не памятам Ім на тых вата іщы памятам аж на тых огниска шменшы самы робили без стоваришыня то были выборы міс Выборы містера Ватры Норужно такыльно пустьок зварюваны Так жебы попросил люди люди притягнути до спільной зава люде зачали приізджати і ствердили же то єст така охеза жебы ся з інчыма людми спотыкати бо тераз люди ся спотыкают на весілях на погребах і на Ватри Што там іщы было Заводы Спортовы боли ся кувка чы чы пилка ножна тераз Стовашыня достає певны дотациі на орґанізувані той імпрезы котра ся называт Лемківскы Ватра на чужыні А вы як сте орґанізували оты тых <unk> років має стекє дофінансуваня од паньства Бы нихто о тым втов не думал наш ном не было тако як бы мыс были незорґанізуваны незрешены ниґде то жебы достати якысы пінязі но то мусіли вызне для кого си брати А самы для себе постремено стружыня зовежаного то така была Ґрупа люди ґрупа вариятів такых пасийонатів же штоси хтіли для когоси шоси зробити так обезінтересовні же жебы то было Тотка сте брали пінязі на тоты нагороды на тоту місс ватры містера ватры А то были такы старакы за так символичны тото для нагороды же Тым ся тішло на вказ сама шарфа написана купували сме такы шырокы пасамункы Ну і писало ся мазаком ци бокатом ся о тото со были цены грошовы Нагам або як ме покляді ходили то нам буде дало што сме си рішали або спопередньо іщы Нова як треба было то каждис по тым докладом полкіло тра як сме мале князіну ся оддавало до тому хто о то ввожыл в тото такє як єджыня тотіж колесанка здала ты а заклада єст же сме купили туж же вражам Напоі но то уж по тым як ся так зачало Но то уж приізджали і тоты як сме то гадали гандляре они жебы гандлювати інтовы Платили нам так наш символичну цены де были по тым уж то у стоваришыня в продыж уж были тальона то уж од стороны стоваришыня такто самы Нес не внес не застановляли ся одкым буде мати пінязі Як усе так само пришло люде приізджали на огниско здалека напр Моли си купити дашто на місци дех тераз то єст можливе шыму ся зо собом вшытко брати На початку зо собом бо то бо Замо то был єден денній то был єден вечер так же мали вшытко з соло Мо то не было так як тераз же ся зачынало в пятницю бо в тот то Боґусьов іначе так же Но то бы были по просту коротшы до той імпрезы А припомніт нам іщы раз Хто был в такы стислы жек чолці орґанізаторів той імпрезы ониска IV была Штефка Дубенґу Были братя Хорощакы і іх сестра Была моя сестра Анна Хто нам іщы поламаго нам іщы єден кузин Павел Гербут Был Михал Цішля войно своє авто чо нам вшытком і возити была його сестра Аня Цішльова была Марися Лучковец была Штефка Дзядик бо сме сала Тале дырло в лісі тото треба рубати потам іщы был Но была твоя мама тіж тоща ворга ци золом канючок нот но вшыткы шут нам мешкалены на тзв центри Но то вшыткы вшыткы ся анґажували Нашым мамы памятам сусідар Мякова нам готовы хба Біґос Борт хто си готовыл так же то было такє спонтанійше же бо треба ціле центра Воміны вшыткы што мешкали вшыткы помагали Нов чыскы хтіли помагати но і першу ватува тамто хыва Хыба моі дідо на так офіцияльні перше огниско отверали Же якы як му найстаршым нотонам отворили то такій уж по іс тотриця вос зостала до внескы ж найстаршый мешканец Михала Дідуваня Вайно Дубец і баба Єфроска Дубец З дому Діждувец Як споминати своіх дідів О світны люде барзу же знали як зачало оповідати то бы то было цікаве вшытку сме слухали Но баба співали в церкви Нопуща была така геро баба шыже контролювала дідо Больку ся такы тихше але як зачало оповідати о істориі о він то по просту польсу ся і слухало хтіло ся слухати як то было де ходили як з одпусты там баба ходили бы з горы уж не памятам назву там деси там на Словацю чы чы на тото на Моравы на Словацю приважні Но як там гора было як завіны было як там укрывали люди котры котры приходили до села як ніч люди выдавали іх доносили на тых так же Двайны вели Добре мати баба бабу і єй діда А памятате даків цікаву історику котру опуй вам власні баба або дідо отому бо ж як дідо повідали же во Фльоринці был яксипший тож бо під конец віны пістьовый обус німецкій Дой так же уж вшыткы Німці знали же то уже преграна і такі мало блой зостали Украінці тотыма не знам тотыма надзорцями не знам як то ся называло но як тоты Єйнци з того восу втікали но тоді доповідали же виділи на власну очы же Німці до них не струляли лем тоты украіньскы стражникы тоту украіньскы надзор не знам як ся назожы Они до тых затриманых страждали тоты бы лежали там з тобай тентатив но матіж мі оповідали як повідал Бандалпа і войско польскє як бы в коли в Бацарив як тіл час під страхом Вы невідомо хто приде убраны з табулами на плечах деси під столом чыпіо постелі сідили раз пришло войско польскы то ся бояли втікали през вікно жебы ім дашто злого но не зробили заходу пришли банды лупаці дале втікали Вы єдны надавали на другы упаґа дало же они помагают войску польскым а войско польскы дало же помагают бандам пат же они были медже молотом а ковадом же попросту бояли ся Бояли ся ну не знали З тыма ґадати чыстома ґадати і воліли втечы до ліса причекати тото якы Ониж вышли з села но тоды тоды вертали дохыж а тыма ж же дідо Володимір были шолтысом в оцарьові Так же они мали ущо такє новоя выясна Што я тераз зрозуміла мі же мали кус ся о такє но прихапане бо ни были діти шолтыса і самы мают быти шолтыс то польска то повинна быти залойском польском Пришло банда Упа нош так быж вынеполякы Лемкы выкраінці то мусите нам помагати но і втікали І втікали малю надали но оповідали же но не раз ся тото трефол То так може не тервеце оповідати О тым же быти наподобо страшне при жытя вони мали кільо Як ся війна скінчыла <unk> років бо вродили <unk> років ту як выіхали ното мали кільо вісемнадцет во <unk> дні Но тото іщы знаш Невідомо што єдны і другы бы тако молодым дівчатом робили в товды інох такы споміня дідиві і родицю то тато сколи єй оповідали смішны істориі кыже Ж не памятам з кым Ходили деси там по луках зберали мні выпалы і метали або до огниска доколиси баба оповідали же та пошмерили з якісым колеґом до пеца і вшыткы горців ондугали на талаві бо то знат якы то пецы были Но Но так же як то хоч коли з варьовами помысли нометати до огниска Як ся пали як пасли коровы не выпав тых поцісків ци того но тато так оповідали мама оповідали я як втікали пред тыма Так же Ци і хыте пуйсти же Лемкы не сперали тзв бандУПА не были мі за тыма Украінцями не были за Украіном І тоты ж тото што мы оповідали моі близкы мама чы ци дідо ци баба но то ні Ани єдных не поперали ани другых не попер Як мамяли такы безстроны якы коза за окупациі не хтіли зашходити ани ани єдным ани другым ани єдным ани другым не помагали з тото што мі оповідали моі Тераз дост дуже ся чує же Лемкы сут поділены на такы як бы дві ґрупы єдны сут проукраіньскы другы сут як бы прорусиньскы так Веду ґлаз Кым сут направ Лемкы Лемко повинен быти си Лемком а Лемко бусют єст такій і нездецидуваный єст такій як як Тота хоронґєвка на вітра дедмуха там думга но сут мі ся выдаш Як є ся вродилам Лемком Лемкыньом то нихто з мене не зробил ани Украінку ани Росиянку ани Польку Як ся вродила Лемкуньом то таком я ся мож мути кунґцу Але жебы зміняти чути ся Лемко Украінка для мене для мене неє такого поінця Для мене Лемкы то єст Лемко Як ся вродилам Лемком твердо при тым стою Не важне чы є сем православный Лемко чы грекокатолицкій Лемко але є сем Лемком а притисканя мі і втисканя мі чогоси же Лемко а Украінис тото само то на мене ділат як плахта навыка Улетіл бы м на край то Як видешто в Полімы Уйжай Ліза то бо уздрану ро