Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 15
Там в горах Карпатах #15 - Ярослав Шляхтич (1933 2024) з Фльоринкы (1 част)
Opis odcinka
Odcinek jest rozmową z Jarosławem Szlachtichem z Florynki, który wspomina dzieciństwo we wsi i życie Łemków przed wysiedleniem. Opowiada o pracy przy bydle, codziennych obowiązkach, szkole polskiej i łemkowskiej oraz o tym, jak wojna przerwała jego naukę.
Automatyczna transkrypcja
Витайте дорогы радию слухача гел міре Ґоргар зо Заходу зо свойом авдицийом та в Горах Карпатах Хоц то моі реляциі нагрываны сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі Нескы запрашам на програм котрому єм давно головок Хто не піде дорожы то піде на захід За што пущы внове Зогляду на долгіст материялу авдиция буде поділена на пару части котры будут пущаны в радию в інчых термінах о котрых можете ся довідати на біжучо на стороні Лем крапка Фапрашам до слуханя бесіды Запрашам до слуханя бесід з паном Славком Шляхтичом з Михалова родом з Фльоринкы Найбож най Боже здоровя Я рошол Шляхтич Фльоренців ся вродил В <unk> році То кілько нас матероків Ой віс <unk> боже Уж вісем <unk> Як мали на імено вашы родиче Севодор і Анна Анна з хыжы як напископ Дубец Мали сте якє родинство Ня То значыт ся не знам ци кадати чо было такє цікаве же повіні рускы невольникы якышы там старшы трох і я такого хлопця малого мали Ішли то ми уж повіні в нас ночували рано стали то хло пішли втекли і тот хлопец зостал в нос Не знал по рускы глядал не значной шыко своє імено Миколай і рускы готіли забрати а він не пішол Высовнос вриз налез равуновый назвиску му здали наше і шляхсетзє знал він Не врат разом в неовах коровы пасу і тактов Ани років не знатя был кільом ани нич Нале потем оженил ся з чудзьонко Але гмер уж то не был мі врадно родний врудили сте ся в Фльоринці так та Як споминате село Фльоринка Но як споминам небоже бы был ем два раз в фльоринці одтераз Як си припомнул че плака фекси ґадам для ня то вшытко было было флоринка і не можу соприжыти прижалувати за што по што нас высідлили чого Там тато чудна сомсом там ча краіна чудова не така як су Для ня сой спомином Но барз добрый но барзом Але што з люди Чых си злі постелил не подумал о тым жебы якоси зробити скомбінувати жебы вернути оженил ся были діти не дало ся тревы грошы не былой най не пішло ся і є ся ту Але трудно трудно уж тераз треба дожыти ту уж не піде ся на пия молода дітина якы сте мали обовязкы хыжы якы были обовязка коров тякай кіримо років Зробил єм си але в каждым разі не был єм дуже може десят може ні Коровы треба было пасти Вым то як кадаль єдинак треба было корову пасти і то за дялу без реку треба было іти Не раз пришла велика вода і по прошу мало не плакал бо ся выял як я до мі приду тамта лавка былияка была Но лет так было но обовязкы были такы Коровы патынова це там такє не было не знам вымагати но помагати там сіно возыти зоптовном коровамиш ой было поганял Не знам ци зна што значыт поганяти Як ся оре то ся корову провадило Ци быкы ци коровы то ся звало поганяти Га бы м забил Поганял єм цілый ден Треба ходити на цілый ден Ні модочку Ходил што правдале Няню ґадала Іди коровы пасти зо школы другій раз пішу кыкоже пані мешкала близку і пришла чочыславцю небы в школи яка або м не был но другій розбуду Але ходим до школы жым ся не в цим трудно Як было так было тобы не было обовязку шпільного Хто хтіл доходити но змажну Я знам так было так бы научытель копанє она в нас часто была бы од нас молоко врала і то но там якоси часолюзом пустила но але трело жебы жебы до школы іжол ні трево Хоти тым годил но там часом ся трафило жем не пішу была школа польска школа лемківска школа Чос ся вчыли Миреш мышли же я памятам знам же ся вчыт по польскы але і по нашому сме ся кущыли тіж А потым пришло войско німецкє і школі мешкали і мы ся уж іменіш не ходили до школы так же я хыба до <unk> або зо <unk> <unk> клясы ходил Но польскы польскы вчыли А по тым же в неходи быш войско было німецкє то в нас кухню мали Такій Січовикы были то же украіньскє войско котры з Німцями ішли то ся называли січовикы они в нас стайны коні моли Істо єм пій повіси най пізнійше навет Як ти ся звідувал Пали о тото што они ласні тоты Украінці тоты січовикы Повіні Што нибы згадали же то банда того они ся бояли втікали то до нас вечер пришли Тоты самы што што были з Німцями стацийонували они Втікали през рускыма бы ся бояли Іх вечерт пришли зо нас і хтіли сам грабувати што як зо того а тот єден котрый внагнал коні ґазет тюнь ся нажыво памятам каже ту не буде му нич брати і каже зо ня шлавцю ти не каже никому шыме чувли як мнія ся я ся боял лежо підперім ефект учыску на десят років ци кочено але посідили што си там взяли здеся мі няньовы черевікы ци што як забаву ся зробили атпишы тож выси не вернули Еґу Як стосунуло вас войско німецкє так То як споминате тоты часы Завозка Німецкого Добли долю люде Ци вас криніли Німці Німці но то важ як єм повісти тото штом прецент гадал же м пішол пасти ци коровы забяву тіж за рику циґаном забяву Но і паслу ту врешті смотрил ас Кєрунку одкренисі так одкресі одкрениці кєрунку санча самоходы чолгы самоходы іду діду Яси думану то што я ту зроблю пропаду уж то ні же то на Левресі Звечеріло ся по стовали ми смо тру поставали на боці моца я соци корову взял і погнал додому Домів приходжу домів В подвірці самоводы стоят хыжы Німців сут сідя поно а я такі споканы но выстрашыл ем ся попросу Задоме не іду і ґадам же Такій якій там офіце німецкій сідит і так посмотрил на ня пішол деси до самоводу приходит і в тишапці войскови приносит полно чыкулят мі дає Но є взял з генцьом Но і но як єм зачал істи то такє было добре Тым ся наю же по тым дословні направду пару років ємігісти я ся наче куляру смотрити не міг Но одкаль такы зяк молчы гуляли Одкаль Альбо были были в школі мешкали такі ролок был высыпали поморанча бо ся ім попсуло А мо діти як ся сварили Зіли тото Но і так было так же Німці Німці были были ружны были добры люде были паскудны слухай мій кузин жывец метро він в нас час то был бой мал сестри в Лесиі так же не мал обовязку а мы мешкали при самій шосі бо школа была мы на Ждымі шосла І він мі кажат цат слухай а він был старшый од ня два років Слухай як буде ішол німецкій самохід смар каменьом джазым нам Цукерків Я дурний молодцю не опослухал єм шмарил єм Каменю самохіт столу Айтуди ґаты втіжме бо на были ж виділ што буде і мы втекли была така судова і така ковірка з боку і там была солма І мы ся варили в тоту солому І они нас глядали глядали і не нашли нас в рысі Не знам што бы бы бы бы бы бы было як бы нас нашли бо вы яка маням шмарют шыбы не знам ци ся побила во мы тото Кузиняк виділ же самоі сає но то ґраскізме чыли І такы были ружно дітины сторожы зной чосы так же то было ружнино Альбо поличкы сме си такы поробили як же крайс гекы помалювали Німец як посмотрил як зял том поличком чак нас лувил попу по плечах же авна А был же милны Жеми лем Ци з вашой родины дакто пішло на роботу до Німец Так кузин мій Шляфлич Михал был на роботі в інчых Верну з той роботы вырнул Оповідал вам дашто як нам было на тых роботах Я дуже не памятам жебы Михал Вососи там може якы зданя нього оповідал Ноґаноже робота не было легко тяжка але дерови в якым промышли то суты не по ім не знам В каждым разі Дума не знам ци знаш о тым як нашы люде обо спершу выізяли до Росині Но то пришол делеґат пришол делеґат і записувал до Німец Ой до Німец припрашам дорослий хотів іти Ні люде наівны дуже ся пописало ішли Іньо ся записал і пішол але його іщы не было бо винен вы якыс німец вертал То ся вступил в армію руску бо не брали люди а він охочо пішол єсєм правдоподинно фризєром был ланькю русків стрих і вернул то з його родичы были уж поіхали до Руси і його родиця за няньо пише жебы приіхал А міняньо ґа него ниґде бо міняньо за І війны світовой был в неволи в Роси І там была велька зо збіда десий голодыл І знал тото і ґадат Нехо ниґде до Роси ту зостан твоя хыжа єст ожем ся влищыл і так зробил І тот стрыкол Лукы был барз зы на мого няня же його сына зо попустині а няньо міцо вышол на дах покрывал ґунтами А іде його колеґа Забы м як ся зова як ся злол Андрий цияк Івацю ци не накрывай ся хоц до Роси запис ся до Роси ня так Але брытку не буду ґалиту Як він повіл Видиш што забыл єм ага Знаш крупу Того поцюю в дупу І слухай а тоты делеґаты были в школі а шкоба машы была та тосудова і они чул Чули задзвонили до Ґрибова до руской ци до польскых войска пишыли ойса і забрали до Санча цирмали тыжын часу Зато все як не ідеш то не бунту інчы груды жебы не ішли А люде знаш котры были мудрыншы знали же там добре неє вротит то не істном не пішли і так час люди пішли не дуже врод А коли такы села як то ся звыляны то де тоты меду єст Поляну Бересция Камяна камяна там ціле село пішло вшыткы люди выіхали до Роз а потем нарекали же бідас там было голодвы А што іхот делеґаты на обіцювали а чуда ім обіцювали же там придут же там вшытко є ґаздивкы же готове а там не было нич навет декотры не мали де мешкати ново оцкай як тоты рускы і вывезли і далеко там на Сибірні было то о хыба на Сибір не везли так а по тым час як оси ся стара купо повтіковлю так само як нашы люде од заходу втекли так і они з Украіны на Украіні шас на Украіні кус было то котры на Украіни жедиме кусів ліпше сіж до лес Кыту на ватрыщы был фацет котрый ґадже його тато Лемко а мама Украінкы То был буд же нашы люде там тіж лей так угнали а рускій офіцер пришол до нас як уж Німці втекли а Рускы пришли пришли дохыж Принесли такы велькы горнес коцьол такій там полно мяса поставили на серед хыжы і каждий Ванька пришол взял каотале мукаву мяса але ж му хыжы не вільно было быти в комусі І такій офіцер был а мама там ґаля і другый То уж наштук комуна цілком займе і што буде і до Росит мене не пям не піде бо ся не пише єм не підете до Роси то пе на захід Уж то было усталене як лосиже же так повіл Но і так было але на захід уж траву каждым у світи Но єден остал єдна родина канюйків основа Го він был дорижником Як то Рускєґа дорижный інжынєр дорожный дорижником был єй основно канюк Нове потім пришол ту його сын оженил ся ту в Козяря цонота взял та аж його сын єден Ксєндзом єст нес сына сын Так Ружне то было зі не Для тых што тепер влучыли наше радийо припоминам што гнеска бесіду з паном Славком Шляхтычом з Михалова родом з Фльоринкы Фльоринці ходите до церкви ходил послав до Гросло грекокатолицкой православы Мало ходил Знам чого На рым мама они так звали та вели о штом дома Хомостал але преважні велику пятницю моцоци повім сме ходили но бо чано на поклоны нос змаз як тужы же в поклоны ні же треба ся кланяти Іраз Але не знам якы колеґы преціж были ружный грекокатоликы про слон хоц знаме до церкви до кый грекокатолицкы і пішол єм Но як были поклоны та єден другому як прибил голову та ішол домів вшакым ґрузом чуло в церкви нон вкланял ся а тон муропу Ходил ходем дочку жем ходил дуже не ходил онголив Ямам же в Реккатолицкій был раз на вельку Пятницю А так том ходил а лем як посвячали жебы мя памятом памята може кус же было штоси там святили в свяченину В Фльоринці тоты дві церкви были грекококококотлицкый просла дві были годы а шляхтичю то о самого початку была просла начыскоше были грекокатоликами котры шляхычы Нова Лажмовя моль або Фльоринці Шляхтичі Воловици другы то нашы были прошлом Такы бы ні То были православны хыба попамятам і дідом іщычо назыло ся імено бы было назам за імено то знам же до церкви ходы Кєрпці знал і жы І лошы такы велькыма як тераз хоц котры жыт Были православны бо были другы шляхтичы то были грекотоликы Но Ботошело было велькы при ці двіздан же ном так называл Ваш ксон Ну видиш памятам присхыл єм памяту він звыл Бєґун Хыба так Тароновскій припрошам Тароновскій а потым был Бєґун Чараношків він выйшол по тым як повінце выіхал на Украіну Опруч того сте мали корову хыжы што лем чули чы сте мали дакє поле на котрым сте управляли даякы зерно зерно з дакы гыр комперт із было ком пригерно Ной і укідні было памятам То корову тримали знам же укло гыніт в кєрунку на загороду асфальту зоглошены была як кадаєт радоха бо ся покошыню пасло ся і разом з ме пасли діти оген кували то уж тішыло было вороз ух сме малегідні Но но го такы важы То была для діти раду Як сте мали з балкы на фякы вели за волкы накласти огня комперы печы Я знам чым ся довели Не маєте гы такых ресораків компутерів Но лы Ничте коли діти не мают мовити хосте мали лем обовязкы так обовязкы были были обовы До школы зо школы черевуют і на полесама коровами як уж ся повчарям кумперы копали то треба было тіж што гоня наклали пекли кумпери на голосранино Фльоринці сте мали церков цисти мали дакы склепы в Фльоринці Якы цистима Фльоринці даякы склепы Так были мысхы Хто се была коператива так звана Але як ся звал то <unk> якій види завил єм А другій был хлеб долину Мось котомал як сопові Епивок найпу но но як сома звати жыт Но жыд Ні ні Лемківскє Лемко родил Лемко мал тыкови но не пойны забыл назвиско Ой Забы тым ци припомню Юген был называл ся то він выішол до Америкы Юг мал Коперативну входил єм бы схыбом Окрем склепу масли ся дакісы інчы услугы Не было кола коваль бы бы бо коваль бы Коро двох было ковали Хто провадил кузню оси не припомну хыба Двох єден был ту вселі коло нас близко а другій был на Нижнім кінци тзв Але видиш но не припомну сино не можу си припомнути Кілько Фльорика мала мешканців мала штоси понад <unk> місяц де помід <unk> мешканців ци хыж ні мешканців то місяц де а може то хыж Може то і хыж Село Велькы бо так званы прибудовы были но боя реґуляция комусация ґрунту Ну то такы явили Хто хтіл дали веце в гектары ай бы ся не ішол на прибудову та зла ни там попід лісы та далі там подали веце поляной і люде ся на той пішли і прибудовы велькє было попід горы гетам попід діл поза лярку Де онима школи А хто селі рядил Прошы хто селі рядил Шолцисоту змони Як він ся звал О я не знам того кому Оси вмерена Оси вмерена но вышучышом памятом бо знов заходіж бы інчы А там был осимерена был єм там раз нево сня выслали чогоси Не знам што звала ті оцуци Окем поля маст лісы Так три гектары лісы было І Полякы Поля не памятам Кіґо ци <unk> гектари ци як вшыткого было гідні того новет про свиско Уклика лем ся уж лем лигідні Ци вашы родиче на жаль до богатых селян ци такы раций раций богатых ні Такых астало інціврик Ну такых середніх як выґадают не знам ци розуміс так званы преднивкы были преджнилами то звали же преднивхы того в нас не было Чыли сме мали од од старого до новой од ідма до нотого же было Але жебы богаты были Вашы родиче тримали коровы то поісти мали дуже молока Най дуже молока то і дуже сира і масла і вшыткого так было масло зору Ци вашы родиче продавали тото даде Ні Вшытко сте вшытко якоси наци пужучым несплюжывым чы не памятам жебы пружывали не зміньо або мама іздили часами на кіси торг нашто на торг Ніздили на торг Не продавала ніж не купува дане в місті для дашто іде до міста на місце єздили жебы дашто продавали Я того не памятам гони не повимчы до ґрибу одходили нон якы роли на ярмар но куп Нові што ци том купували ноґривова з Атляту найвысше місто было Фльоринкы до ґриболо <unk> кілометрів было Он же купували купували зноже няньо голошены то колиси навіс памятам же купу с і розметували тоту цутлявы выросла куро так сумі што купували Нибы были так своі або не так як низкы паце якє ся там свиню ховали ци го збили так же попростували своє ани продавали барз ани купували якуси так самоособиву сторжаючу Ціда давали собі раду та ну давали собі ролю Бідны папале не обну было як было ну Не было жебы голоду было жебы істин не было Окрем Жыдів были інчы народовости Там стегали были чы мо тіж мали свою хыжужы Цым ся займу Циґан О Чым ся ся займували я знам Но циґанкы з ном же нераз ворожы ходили а циґан О єдне мал кузню тіж кле выли до циґана ґазоли до кузні мал кузню Тові де хыже мі ся дає были сиґане А Жыды то інтерес провили Жыд пришол зо Фльоринкы ґадали мал тыко іглы і ничкы і ходил што м гандлювал а потем малу учосу Пияр як тугнеск пиярня всожы ся з ончин реставрация Так ся доровил жы цло не был Мали сте сусідів Поляків Ні Фльоренці не было То бы лем Лемкы Лемкы Жыды і Циґаны Циґаны но жам Йой може єден ся оженил мі ся здає з Лемкыньом Польок Але не знам як ся зназило зробил єм знам же был єден А так то ні село было кінсельова тож было польскє нотоміст туж Поляны Березы Крениціт то были Лемкы Як ся стрічали Лемкы з Поляками на Ярмарку ся згадали медже собовци не вас хыба не бы были злав даякы хыба не было того жебы чом Чути было дашто ни Єдно то было тото же памятам же хлопчыска такы я там не был медже тыма же в суботу ся молили тако по свойому а такы декотры там потрафили так назвіску зробити попід вікномле то такє такє тілько было А так то ні О циґане циґане там на ярма циґанол кузню і там клеповиты з того хтял хыбо утриму кузні были так тыкы назвиско видиць не памятам чы іщы Певіном чы лемківскы учыста пеґвіном служыт в польскым війзку Чыва так мі ся здає сужыли Але якы котры то не знам Му потым є шырили В купах До руской потім до руской арміі гідні забрали а кілько не вернуло навет Погонули Як Рускы ж пришли армінців нови то брали нашых хлопаків до свого Доброй стрему соло брали Так новиско брали А не было тым лемківскым хлопчыском леґше Да для того же знали кус так розуміли баже хыба ліпше рускій язык Я знам но може може так хыба так А бо мі кузин Васінчом Михал што каром же варнул з Німец пішыл но то пенавшы по руску лінту окшынку і Машковс рускы бола тов як навчыли ся нашы кровы але згынуло кількох Выднинне може до часу як бы до Німців в селі Пошто Німці там в селі были што што лем там цікавого робили некій фронт там был Правды по іщы то выска німецкого не было тілько было украіньскы тоты січовикых назвал цех злоны котры ішли з Німцями І они а німецкє было німецкє по тым пішло і они мешкали в школі І были нибы же мали выгань же партизанты рускы же жебы спатохроняжы же рускы напустили і они мали іх івати А они зашли під під тото під діл ішы долися не дешли полігали легали там бо ся деали боли ся бо были хыба партизанты Рус тоты десанты си як том і назвили То вранци а Німці не было А потым як уж фронт был близко як жывыли рускы близко прашы Грибова што пришол ночы як і сідал зноти то так втікали тоты Украінці же заж польшали вшытко мы ся бояли по рускых Безімочы одразу сут рам копальник ци окопы ток копалик то я аж хотіл но бо был такій розказ же з каждой хыжы з каждой мал хтоси іти до окопів Но а же од нас не ішол никто Бладяньо возил молоку до Крениці то з нас зберали молоку люде завали і до Крениці молоку возили што другій єн раз єден Лабовскій ся назывил А другяньо Но і то то то то то то то то то то тото пришли і жебы я ішол І был єм паре раз Памятам же то было зинно осінь знал же не было такого блудя козаків не было так як днескы купорчаных тіс не было якысы ґачытом з якысого полотна і хоц бем на лем в лесі захворил А на клебані грекоатолицкій был німецкій доктор І мама взяла за руку на єм кільо тисяч років Взяла за руку і до того дохтор єм посмотрил і доми вільне там кільо не знам тыжден ци два І сіджу дома А то ци то ци січовикы кухар в нас мал кухню нас готовили бо в школи не мале цем не знам не было кухні нам же в нас готовили І ся мне сподавало же чы я зо ним сіджу і казал мі іти по дворис замитати Я гадам же ми Я гадам ча мама сан чыняю ґазамы же іновина неважны Взял єм і втюкєм до Дубцы до метро Дубця они на прибудові Московы і там єм цілый тыжден аж аж праві до сідил новом Яту молинеє ся што убрати особника же в зимі замічати подвораз подворичам того ной і втюкєм то мі ся удало Так же украіньскы так пойм Не знам же гірше были де на котры Німці Гірше были Німці Докопів гналеци вільне як пішол тол до Украінця того чуту не дал ани мац дал інне Як трафило для Німця ото хто выпосмотрил на цуго і дому А Украіны зні Недобры были люди і конец пым А потым повтікали бо ся бояли Бурускя як зімото од разу од разу вырог смерт од разу Втікали втекли до ліса і там по лісі кус походили а потым деси пішли на Цуды Америкы якоси ся зостали хыме Ци в селі мали сте дакісых такых люди котры доносили на своіх Мо так Был єден Дуже люди ві так на дуже люди донюс Фльоринці чы не знам оле Двоє такых молодых якоси ся ім удало втечы з Німец з обозу ішли і вдишли до Фльоринкы і Фльоринці ночували і він іх видал взяли Німці а ти розлады з Німеччыны до Фльоринкы рыгів І він іх видал Они ночували о ним думали же пришли до своіх лесито Не знам в кого были але Іх видай забрали Німців Не знам што з нима зробили забрали Цо был чловек з Фльоримкы но не буду ґалоназвисковы Але был недалеко мешкал нас Осусідил цак не сусід Мого кузина Сперункы павил мо было імено Забрали го Німці Забрали но ним брали Я не знам до чого брали Ци до войска ти ци так брали на роботу так прали гон назвого купа люди до дівчата і хлопчыска на роботу до Криниці до Німец іхал забрали до потягы заладували Із Ґрибова до Кри до Санча до Нового Санча іхал там потяг де си на закрынті помалы іхал він потрафил выскочыти без вікно выскочыл і пришол донос до Фльоринкы бо то был мойой мамы сестры сын цирк мій кузин тає ґыбо Пришол Но і домів не ішол бы смо же за ним Прийдут то в нас мешкал така колисня бы тож єм ґадал тоту колесню же сме ся сховали як Німці ні І там ся там си зробил якы тамтого і там мешкал колишню така прибудовка тых З чудова як єс не стайня тико з чудова і колес ня так злоли же там ковали хоц солому стіну збоку чаке альбо лозы там дело і він там собі якєсе мешканко зробил і того но а зараз недалеко тот тот пан мешкал котри того но але якоси ся удало Не назме Не ходили по Фльоринці за ним бо в Перунці оглядили Но е так претру Може закінчыме справу новы і придеме могла даше Ґупы тим дуже леґенда ні балозны файн файны а Припоминам што неска слухали сте в радию Лем фм спомины пана Славка Шляхтича з Михалова а родом Фльоринкы на Лемковині раз по раз підповідала по тихы пані Пелягія з котром бесіду могли сте чути тыжен скорше Дякую за увагу і запрашам зас в четвер за тыжден на годину <unk> на другу час спомин з паном Славком Мірий Ґоргачы співаны соты шоля