Archiwum
łemkowskiego radia

Витайте дорогы радию слухачы гев міри ґлоргат з Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпата Хоц то моі реляциі нагрываны сут з Аходу то заєдно споминаме на Лемковину про дидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі нескы запрашам на програм котрому єм давно головок бриндя найліпше смакувала в селі Чарна Запрашам до слоня бесіды Най Боже добриден Добре здоровя Пуйст нам я ся назыла те называм Матічак Мария а зо села З Чарной На Лемковині на Лемковині Ґміну мели Шниницю а Поят Ґорлиці А в котым року сте ся родили Я ся родила в <unk> я <unk> рока А ден місяц памятате Памятам <unk> серпень і <unk> рік серпен <unk> р Я ся называли вашы няньой мама Няню ся не называли Ілько а маманна А дідо Афтан а бабця тіж Анна А зо стороны мамы чыняня Зняня Бо мама не мали родичів о чест сяглят Ани мамы ани ани няня виняня забыли на выйні мама мали <unk> років а уйку мали <unk>ыстали сіроткы А памятате як мали на імено родиче мамы Евдокія і Штєфан Де мешкали дідой баба в якых селах вчальны тіжкы з чорна до чальной з чарной были вшыткы тілько мамины родиче походили з Брунари але они уж были вчальны але походжыня было брунарі Властам в Чарны ґдали тылько Лем як ґдали там Лемкы Лем лем Лемкы лем лем ґале лем лем пришли лем ме пішли но там дале А дідово бы были уж ну стары но стары ту як ме приіхали та іщы певно Не памятам так добре але в <unk> році вмерли то мали десятый років Почыкамо няньом моі были з <unk> р а мамач Мальсте дакы братів і сестры Я мало як мыно Я найстарша Бы тым была сестра Ольґа Мала <unk> рік як ме ту приіхали і вмерла науці як ме сіну косили Так ся так і достала удар якысий сонечный дохтор повіл же же же то удер но і вмерла Вмерла в <unk> році То Юзя Мала Дзецко то мало <unk> рока <unk> рока єст но А другу сестру тота вмерват друга сестра была любка <unk> рока третя сестра была <unk> рока і сестра была <unk> рока то носо радийоту А тота што <unk> то мала два тыжні як мы іхали така маленька А тота мала певно два рокы ци трижы Но так треба полічыти бу Хто сте малем іден сестры брата і брата єдного то Оо з <unk> рока він Єд в Ліґници іщы ж єст Но і тілько было нас семеро нас было воєнно вмерло з <unk> р то вмерла дівчынка А в котрым року усты ся оддали В <unk> Така молода пишла З дому то і <unk> років товды ге <unk> років сте мали такы з дає ся нями <unk> лем перешло на віснасти Бо вся мі скінчыла м <unk> цеда а в листопаді Ем ся выжеліла А обєном текде си люде не дале выроснути но Брали і уж і брали і казали з дому іти бы там добрі і добрі хло як мал наймено лаш люби Мі люби мал данько імену Данієль А він кількомо років Отак він был старший дуже одму од мене О кілько сімнадцет років То то місма рижниця Норниця бывале Але сте вы сте хціли за него ітичы сте мусіли Не было так з ци м хтіла ци як то было дома пришол ґадал няньовий мамі і дідови і казали під Вы там добрий із і дідо повіли мі также Старший по старший але добрий і з доброй родины і добрий і буде ти добрий а за крыля не підеш бо бо не крыльова дівка Но і такє было видите як Але вы мате ідентичну історию як моя баба мали ге Моя баба Петрина з хыжы канючок тіж не мала нич до повіджыня На ний бы то тіж пишол тіж пишол дідо Ваньо до родичів Йому потрібна жена І така была істория так же теж вымате і таку історию як паі дуже бы Нові добрий бы добрий хлоп Як добрі вам был добрий Дуже сте дуже сте мали роботы в хыжы Уртаты думає та не была м лем без зиму в нього Бо на яріж на ярі уж ме тото в черсі сме пішли ту Акурет ме посадили кумпері ме компері звали кумпері ме посадили обкопали обгорнули уж бо были гарды Но і похія не было і выгналей смушыш лишыти вшытку Іщы і готово пацькы ме лишыли бы такого фурмана нам дале што незол на свій віст такій план нимал Дві пачкы лем взяли не взял ію што мы своі коровы запряли но і мы еси кусцьок склали Але што то ме склали Ди кілько ся на тот лозик змістило як я потім одтель была там і посмотрєм на тоты лозикы там та си мышлю та де бы мы такій візмали маленькій Тату были уваз велькы южме мали а там бынькій Но але та іщы з дорогы іщы моі няню вернули мого хлопа вернули жебы і пішол бы іщы бы они робили такы бочкы деревяны шафлі такы меньшы шафлі такє такє робили ґорытята ваганы што што было деревяне і на хлібі і на муку Но то ну верни ся і верни быщы такы штырі шафлі крас зостали і мам донескы Вкажете пізнійше Та не вкажу блова дервами ме зай Но то верниме ся може тераз іщы кус на Лемковину пред выслиньом Опущте мі Чым занимали ся вашы няньо і ваша мама Ґаздівко мольництвом нічым ся не занимали а такси тото што ся навчали робити та си робили варстон малей такій і си робили там влочкы на капусту то ани робили такы крас Тоты но і тото такє деревяне Што они напр сіяли на поли Сіли ме вшытко ме сіяли І жыто ме сіяли де было ліпше бо ле і пшениці і ярой сіяли і овес сіяли і яре сіяли А лем сти сіяли тиш сме сіяли лем тиш і р стрыко были нянів брат то они полотно робили дома тиж мали тоты Кроснає робили полотно Собі робили і людьом робили як іх просили но То сама такій родинне бізнес Но тот єден сіял Лен а другій робы плотна та ета сіяли Лене ногы нормальной няньови і брали ме юж я тиж бралай і тот і росили іх гладилий і по тым ме вечыркы рубили і пряли о такє тото было ворах І полотно рубилий і потым лю фарбили то деси ходили фарбувати десіднушыны аж тоты полотна бо так з білошыли шыли тіж сплодні тоты маринар маринаркы такы шыли іняне пачей снего такє было но Такє было ворах но не знам як было дале інде А што сте так на штоден іли Іли но таєлиме рано а полуденок Рано но тарано готовили мама мастивло з хлібом та такы різанку На ові та комперіі та обаряны та такы з капустом Но і так як было тото мастиву што тоно єст но мастиву то такє на молоці закутили там збили яйце до того і закутили такє было як в подобі ту як кізєль то ды вас тото такє такє мастяло тоіли з хлібом на сніданя Но і там на сніданя робили або колу або гарбату але веце кавы робили го мокол Кала была Купували єй таку кову зернясту але не мололи лем де сі толкли єй бо і шмарили так жменьом до горця і варили так не так як Як ту тераз же лзєчком з молоту і дошлянкы але зварили молока гляди до того бо мы коровы мали <unk> так коровы мали А так вшыткого обидва там мали ме <unk> дванадцет моі быкы два тоты што робили а потім были і потім были коні два Але тоты коні Німці взяли зас такы были краскы німе мали то взяли Німці Алишыли такого дзяда Куляле такє постріляне тото в так в саді лежало нянь од тото лічыли Ну гарди кін был бы лустіґовий такій але і тягати не тягал нич бы єм был такій войсковий тоткій но то не могли ме навет порожнього воза ним жебы потяг Влічыли гой ішол і тото і тым коньом мед приіхали А верниме іщы до Іджыня Споминали сте же сте і тіж комперы оберяны Но якє тото оберны комперы Оберяне но то з лупами ся готовило потім як ся зготовло ся по лупилу помастило є такы были добре Ем но нормальне А так як на ярто носили напід Жебы они такы вели кусцьок зіпрілы Такы то были вас солодкы То і прек і пекли тижком перетая глусені то пекли пекли з бриндзьом тоте комперіли В бринді си набрали і я і ту робила бриндзю Мам таку діжечку о таку діжечку іщы тоту діжечку мам тиж што ня робили но того З бринді си набрали міхловішы тусі пюг Бо такі смакувало сусідка пришла і ґадат але мы ся наіли Даньку бле В бриндзі най ся смію далекє нам смакує А бриндзя была е така зо солодкого молока келяґами то была барз добра барз тераз бы зіло ся ей діті моі споминают бы іли доходили си скактати і тоту быдзві о ній смажыли єй си ся натігало і ґадат Мамо іщы ся так я робте Бы такя добра бриндзя або прішля то она зараз в бринді быч наіве Тера дужно робити то бринзідно не раменя мамых ани коровнич Нич Хто тераз б не робил бо то бриндзя тось робит з молока корковы од кого сводком так Но і масло ся там єст зробило та ся долой сінаку притоптой Было добре што рескєк бы погостил такого та неє джы мі єс не кєд єм тя ава Быває тій дава што як не ечеравани даніты дес Отіца мій матіме Ено Янді Іде попренар A<unk> Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідуют з паньом Марином Матійчак з хыжы тіж Матійчак Пані Марина нискы мешкат на Чужыні в ґавронках малых што ся находят недалеко Рудной на Нижнім Шлеску а родом сут з чарной на рыні Лемковині де мешкали єй родиче і дідове Прошу слухайте дальше Мирко Воргач зо Заходу Но што сте іщы діли О Кримбринзі О Кримбриндзі Ну то знате та тиж уцібили різали гысени бараны тиж різали Так не было жебы новы свиню тіж забили як не пред єдныма святми та тераз перед тыма Но і ну токє такє было но Кому татиж забили од часу до часу Яйко о тото но вшытко тотого тото не мали тото вшытко не мали Мали ме такє свеє тото Часто стоділи мясо такы як пусты были танили мясу не давали мясу навіт мухы не дали в тым пості в пятницю ани в середу треба упастити нипом нич ся не стало вшыткы былигарны Червены люде Н А так та так но то так часто часто так жебы так часто то ні Але так як Знате жнива до есіны роботы ды до хліба вынести треба было то кося то косили поприходили хлопы косили но то все треба было то пирогы робили та Но дны наружне А перого як сте робили Робили ме перо з щым з щым з комперями з блиндзьом і з такым сыром так не были А як было ввецета робили і зо самым сыром што недале помпері А як было меньше то давали скомперями А мастили то тиж Сурином мастили з тыма чварками і цибульом і тото мали Тото мы садили тиж мама садили цибулю чесно капусто была тото вшытко было своє А тоты перо з капустом тіж то робили тиж тиж тіж вили але веце робили єм перогы з капустом в зимі бо гліті нетіли мали коли так ся бавити вецероботу з капузы веце ровет І вшытко робили тіж руками Як заліли ме руками окопували руками огартали з другого руками ну вшытко руками і выкопували тіжуками Не было жалых нарядів Не было знарядів а не было і тишы Чым выс вывестіл тоно бы вывезли та зас горы не пішол Кали хтіл но і та несли тиж на гербеті на плечах выносили комперий взял на плеча піл мішкеі і вынюс Бозом не пішол там Ало яко дітина якы сте мали обовязкы є ос мала обовязкы такы як зємы Гусі пасла полотно білеюла на риці Бы треба было поливати попристералей полотно на каміник І требу боливати як высло жебы ся білило А гуси требу пасти жебы м не сідали на тото полотно бо як сіли та уж были знакы но і требу гусі пастий і полотно білити такыме дівчата были томе і прали ме тиж тото полотно Як вы злотоме на столе зі прали мерайникы і прали меді ну і так Як косілий грабали то тре было повересла ім вынести на жебы вязали Но і такє было такы такы такы діти і дома пол поробити кусцьок пуп прятати і замести тото наказували єй жебы діти не мали коли ся так бавити дуже жебы літали бо треба ся гуси пасти А тоты гусы вам часто втікали А гуси втікали бо то ріка была на ріку Ішли Яз рікы вари берегом ана а над берегом Зерно як спрібували то ани сте ся не обернули та летіли до того зерна А мы ти ся хтіли побавити але забавок такых не было як низкы золокы мают діти А чым се ся бавили Выта чым мама зробили нам зошматилы ляльку і тоту ляльку меносилий і ми ся бавили То дівчата а хупчыска А хупческа то хупческа такы конас менше ту было хупчестю Та знаме ся бавили ами так а они так зас ся бавили робили такы глушлі дощечку зробили на дощечку поприязували мотузкы шнуркы і грали та і діти танцувалий і співали єй діта грали тото на шнурках ну Та ся бавили а по тым колечком літали абу а ровера тижнимали маленького Я не памятам бо як баба взрілий так же іде хлоп на ровері то ґадают не хоцте там бо то якысий нечыстий дух іде бо де бы ся хто на двох колесах втримал Но такме ся бояли ме ся того Но такє было якеси я знам як баба уж так повіт то было святаричны уж мене ішли а так ішли тіж такы такы гандляре што тоты такы возили тоты такы куралі тамт но такы ляльочкы там такє такє ружни носили возили Но то баба нам купили або коралі або таку ляльочку в руці така маленька была ся колы таль на голу нося Ной такым ме ся бавили Не было такє такых забавок мни мали Ани вызиків ани нич ніж ніж такым не мали По тым няню нам зробили такій возік што вырізали з дерева тоты колестка і перебили так но тай ме ся кусютым возили скринка така была і так ме ся вызолино але де ся будете возіти Там не было такых дорогів тераз зробили Дорогу асфальт там в Чарний єзді і так а пече каміня Такє такє было вода без дорогу ішла з потока до рікы з свойой стороны то ішла з потока без дорогу до рікы Пояло барз Хоц не барз а тай алеяло то такє влада горнула же не прешол А яка ріка пунула без Чорно А я не знам як ся зове тота ріка навет То маленька ріка то невелика ріка Она пнула так як бы з Устя до Чарномин до брунариі іду до Ґрібола в тоту сторону А як ся она звала та я знам де ці ся звала даяк ци не звала бы то не была аж така ріка лем на ґєс потоків і зо землі де си там выходило А опуст нам як выглядало тото село Чарна Но Чарна але там не Бели Яни дале ні ні Опусте села ся моі родиче родиче мой дідове цворинкы стренкы но думал бы со Лемку добрі были ішли О опучном як выглядала точаді выглядала замаз уж тераз выглядала гарді было <unk> нумера Тозгіднє было то такє вдолє село было і так уж гарді выгляда або уж знате ліс был якы за гором Такій гора была в тоту сторону на клемківку то была гора ту была до Жмыніці то была низа така низше положы сте было а на Лемківку была гора така така гора А хыжы як были будуваны чым были крыты соломом чы ґотами ґонтами Не было лем певно жыж штырі хыжы з бляхом Такы люде што уж были в Америці то уж ся покрыли бо мы тиж выбудували нову хыжу іщы мы не сідили ани єден ден нич не бракувало лем поставити пец кухню решта вшытко уж был Выділюване і єден покій як бы так поділювати то з другой стороны од стодолы жебы на верхы бо єден ту уж был поділюваный А што значыт су одделюване Ділюваны тоє я знам підлоґували підлогай юж мі бракує спів Но а хыжму мы сідили іщы в старі а доновой жме ішли спати але так лем як на параду бы бо іщы не было не брівнич тото не бо старі мы были Мали сте в селі даякого коаля шутыфа Колаів ме мали бы были циґани То были добры коале Циґане мешкали тищарни але під селом бо найперше іщы я памятам то мешкали Коло школы Під нашым берегом Так як бы під берегом там ріка ішла они під берегом до Лемка Была ід они так были А потім іх у хлопы уж перенесли дале ім там поле під село і перенесли іх там бо ту такы поідали же Так як я уж чуло бы як іх перенесли Знам же іх принесли і знам як было але не знам як ґадали же то коло церкви коло школы та циґане такы се діти з Підберега вылітували і желям вежем же циґанів мают кужковый куры куры церкви та дале іх під селу но там они мали добрі дале ім тіж над берегом бо то беріг бялі беріг был то они там дале поле тото Йони там мешкали а під берегом ту коло дорогы то была долемка тоту Маликузю Опамятате як называли тото циґаны Як ся называли то не знам ани єдного назвиску лем імене знам Харка Ольґа ге ге ну такы тото циґаньскы Лежку был Лосіх был А як ся бы писали та не знам тото лежко осот такы тіжы віна они тоты циґане нашы што там были они екстили і діти в церкви Не бы не были де ся здобыли такы нашы циґане яты християне так но такы нохристияне полашні Ґадате же сте мали церков ек то была церков праславна грекокатолицка грекокатолицка грекокатолицка А в Чарни была зараз вам в кажду знимку А в Чарни была інчарковных грекокатолицка дня або костел Нє ниц не был остява не было был Ліґ Костела не был не был не было Костела в Шліници то был жыдівскій тот як то блицят як ся назевано А Жыд Жыды нышал вас мешкал єден Што він робил Та як я уж памятам то він был такій Жыд нибы бінний Мне бы так як Жыди богаты такыв мал шынкы шынкы знате якішенкы Ґоспомарі як парубка шенґмы так ґалей шемкы Но тотам малпилой палюмку нуй там до хліба тиж дашто такій такій пуцьок схлеб мал Але то лем такій такій не был такій богатий бас він мал три дівкы Хрімка Ройза і Іганка певно А він ся назвал а він ся называл Мосько мал внука Гершко А тот зядюзєм ся видите зобыла як має моє імено ну і хрімка была дівка А тота Моськаня стара його жена тиж не знам ци Моськаня лем ци лем по нім звали Моськаня бо він был Моськоном Ефе і по ним звали Мысканя Месканя Но тото знам бы як часом то уж мене післали бо там пило або або як палюмкы треба было но то было недалеко од нас є так ухыжу мол тиж деревяну але такы такы такы такы мовы салів такы такы покоі векшы Раз єм была так што мама ня выправили бо захворіл брат досто зопаліня і жебы вышла жыдівка банькы ставляти бы сами не могли дати ся рады бо Зецку малому не даст тега мы і діти як діти бояли ся на не притримати ани нич Но вышла ту як єм глошла там то лжыд ся молил а я не знала як то бы то николи мама дядали же они ся молят і знают вшыткоі і навед євангелию знают повісти яка буде гнас в церкви тоты Жыди так сумамі повіли бы они мешкали недалеко Коло Жыдів то ім помали щыже Жыди тоты тоты дівкы ім помали та люботом сіроты выстале та ім помали Но То він ся молил і я си мышлю стоюл і стою і никого неє і ни ну і не а він ся до мене не озывал нич нич ся молил так бля двери бля то ся так кывали Але мало знам же колотку ту таку на челі і позбераны быте акцьон Но та не зналам си то ксьонці тоякі не знам того но єй І по тым ся як бым скінчыл то ся ня звідал што хочу ой Закликал тоту свою жену і по полили я полила і она пішла зо мном бюж домів а він ся з ос томулити то тілько такєм виділа та єм не знала бы такєм не была в Жыдах ґадали сте же мали сте церков Бла то церков грекокатолицка так памята є ся Ксонз Священник Памятам того што взяли до Талергофа Найперше То памятам І другого памятам вергуна як мели уж выізджати тух называли хощеникы но то то то то то то то то то то тот вергун был остатній а тот был пугорецкій Што найперше го запамяталам Поворецкій але його взяли до Теляргофу од нас з церкви За што За што Заліть хыбаль бы за што вызяли што ксондз зробил Але товды такы десі зберали тых людияк як што ґадали же Москофіль Бо як мали нибы няньового кузіна няню тиж го взяли той перешол згамериты І мал книжку святу Та біблиюці не біблию але тактиф походит з того Москофіля Но то Москофіль Москофі Москофі взяли го а што то было я не знам тото видітем Москофільці выбыла тота бы перша война там называли ци якы якє ци што ци рускы гнизна виділи його о тото я не вытлумачу бо я не знам тото Нова то єст така Цікава спава што се порушыли А торецкого знам як і як взяли Іщы выправлял службу были мы в церкви і пришли веякы стали си в дверях так было штырьох І Скінчыл ксьондз одправляти розобрал ся і пішли аж там Одразу лем знял тоты різы згол зо себе і пишли і його взяли од нас з церкви Щадной Ациі Зышол до бруари домів ци не зышол тото не знам Але тото знам і виділам як воякы взяли і мы пришли домів і ґадаме же воякы взяли ксєндза Тай нашы не были певно товды в церкви і ґе най таєм як взяли тайшо так Як сущы ся вернути до той справы Москофів бо то і інтересуюча справа Пиш мі селяне Чарной то были такы а Ци были проукраіньскы ци были Русинами як ся Сляне чочарной чули кым они были Так як Полякы до нас ґадали то Русине А як нашы люде єдали та єдным якым мы были Но Лемкы та і Лемкы Не гадали ани жеме Украінця ани жеме Росиякы тото не ґадали родиче нихто не ґадал жеме такы лем як Полякы но то як дішли до нас так дашто купувати ци што то на рускы села но то Русіне до Русинів Русинів те на так Но так тото дотрінятам Чый втовды не ґдало ся так там правду о Лемках Лемкы так ани Украінці Но не гадали не ґвали кобы Русины тото не чуло м так же вы Жебы тото так ґадали Же мы Украінці або што не ґадали Но так лемківскы села тоты были польскы села бо так як уж ся до Грібова ішу то ішло ся безґрунари бесы Єдны брунаримы потім малы брунариі і Фльоринька і іщы якє тото было там велехід Знала мі кінцьльова певно тіяк безкінцьльову но але не повіл мамшта тоты штырі села ішли ся І то так ся ішло дорогом а олі были ко дорогы Бо там далі было лавка там бы Но тото уж тото знам де было як дале Та так выйде з головы як треба того як выйду то бы то поісти О тото могла поісти тамте могла поісти і та Тотраз підеме до школы Ходили сте до школы Чого сте ся в тишколі вчыли Я ходила до школы Першы клясі як єм зачал ходіти то іщы на табличках писали ме не так долго але іщы ме писали Припоминам што гнецка слухали сте в радию Лем ф першу част споминів пані Марины Матійча з хыжы Матійчак котра на чужыну до ґавронок малых недалеко Рудной пліхала аж з Чарной на Рыні в Лемковині Дякую за увагу і запрашам зас в четвер за тыжден на годину <unk> на другу част споминів з паньом Марином Мирко Воргач зо заходу все співа