The archive of
Lemko radio

Витайте дорогы радию слухаче гев міре Ґоргар зо Заходу зо свойом авдицийом та в Горах Карпатах Хото моі реляциі нагрываны сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дідівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі Внескы запрашам на прогам котрому єм давно головок Не было легко лем же лісы вкінци нам вернули запрашам до слуханя бесіды А як Ваша хыжа выглядала як сте прихали З потягу то як тота хыжа ваша выгаляла то была задбана хыжа гласні о то ходит єм повісти же же не была жем не было вікен не было підлогы не сяди была підлога Но руіна до Словні но не глянь чом давікє не было чым што выт Може тоты го поторужны ходили жабровникы полґівали Фактом єст же потім нам помогли кус няньо пішол до роботы до ліса до Надлісництва і там был уж такым сталым робітником і тото Надлісництво помогло выремонтувало штоправда вікна повставляли підлогы там поремонтували де тра было То мож для поісти жебы кус нам помогли но іщы треба признати тіж же тоты влазы польскы там тіж нам ку спомагали Давали так званы мама то называли приділ там там давали якысы якысы кашы мукы там штоси такє доідла давали там на особу кількосы котра признати же кусь помагали но Потім уж хоч пізнійше не знам котры товты може <unk> може під конец пятдесятых то навет давали такы пожычкы безвротны на ремонт І мы сме скорыстали мама тото не хтіли де мы тото возме откаму оддаме а то было же были безротны лем треба было удокументувати же ся зробило такій ремонт А тот дам найстаршы но то він тото заватял і дале нам ку Пожычкы звыремонтували жы даль сме зробили нову дахівку далинову та выбудували треті будиночы господарчы Так же тото не треба было звертати Фак был так тіж же но хотім помагали гутны Але все то было так же Украінеци люджы называли Новасні но Кто вас называл Влазы останы зувалитшы вашы сусіды селяне Но влады то офіцийні так не называли але Лесе як дашто было одраз ропити того ніж там мали тото же іш поляпуче залатыниш Ниж Лемко А там тоты селяне так то они як дашто і Украінцу того вызевали і діти в школі і так сусіде Памятам такій припадок сузіт сусід такій поляк пришол на наше свята Великонны но пожычыти ліс мы сме потім уж так кузлівше стояли в новых коні мали тоты тоты возыма на ґумовых колесах Пишу пожычыти Віз Ямаєдны скало заня пожычыме бо низке нашо велькє свято Нови не вес Но то потім за якыси час буды попробиваны были Но такій был припадок потім з часом но тото ся кус нормувало юж А пушым так хориш А вы Кым высячуєте высячуєте Лемком Русином ци Украінцьом Но я уважам же ближе мі до украіньского ниж до польского Але чую ся Лемком Лемком ся чую я діти своі навчу по лемківскы ґаляти тоту гіноможных історию але тоту таку жебы чули ся Лемками до церкви і утримую ся як найбарже Лемком Старам ся я сам ся старам жы не вжывати тых такых польскых польскых слів о туж дах входит але діти аби тамта котра повіла бо мам дідівкы такых вкус тото з Польщыне то зараз вертам увагу Я на то єстем басу чучулений Но і мене вшыткы такы в родині вшыткє родзейство вшытко родзеньство Но так але чуть мі такє дост тяжкє звіданя вам задам але пиш мі ся чуєте барже Русином чы барже Украінцьом Да не даєм же не облише мі до украньского ниж до польского так но але русино тыко єм Русин чы Украінец Но я я тото не знам за барз што то значыт Русин Бо там нибы не выгорах то называли нас Русінами м І я тото так не м знам но Не одчул єм же то мыя тото з цільця з мам в памяти в навыку же єст мы Лемкому Но як бым так уж знам мал децидувати ци Укриінец си Ци ци Русин но неснампую но хыбаль по страци той же коли си нас называли Русинами Ай стесме Лемками то хыба ближе бы ме было до Русіна Но Але зазначам же же ближе мі было бы до Украінця ниж до Поляка Хоц не вшыткы так уважают Настаті так єдин колега тіж соправдаю ся туродил але леґент походил спис лопацилотка Но я был тот спис повшехный Я могла то якти поза якій народовости ньой но як то якой польской Но єм го збрузгал так Митне гос блюзнал Но якє ты Полякы Но І през то потім як тот спіс повшехні был люде дуже так ся удавало і тераз єст ними мало нас Лемків Хоц телевізия ту о тых нашы свята нераз ґадали то веду шацунку в єст Веду спису около <unk> тис ренесанчу Лемків але шасує ся же єст од <unk> тис до <unk> тисянци Выголю не тако не знам чот боякій він Поляк Але ґадали о <unk> тис Лемків чы Лемків ґадали Лемків і Украінців Ні Лемку бо то значыт Лемків єм тоты в цувізі же шасує ся около <unk> тис значыт же тымко єст але же шасує ся од <unk> до <unk> тис Дам было же Вызнаня православного Но А то єст тіж рыжниця Ном нас ходібно тотам Лемків єст меньше але вызнаня православны із невеце Як нормате такых Лемків а котры ся не признают до свойой достоменности до свойой народовости А кілько было Нацийно в тамтых часях вашым сей наприклад Нино в нас бує піл на піл ци ні но в нашым селі то там не было таке жебы ся не признавали Бо хоц ся нацит так як были не в школі ци войску То радже сме ся не признавали бо бы нам докучали барз Але так в селі то тотам нихто ся не укрывал же сом татас знали І так нас знали то што мам ся бы укрывати І там не было же же як же як для Лодзецка родич гадал При Поляках то ґадалку нашому там Боже же по польскы Бо там нас вшыткы знали то село было невеликє єс невеликє то то мы там специяльні не укрывали ся были родины же за што там моі родиче столи по польскы новы ґанати але были родины же не дале добры по попольскы ґанаты Згіря ту приіхали же там ся то лем не укрывали а ви в споминате своі першы рокы в школі Было нас нам кус діти нашых в школі тота до школы выходили на На друге село на <unk> кілометры ся піше ходило Но там специяльні не было такых ружниц Хоц хоц діти то як то діти Потрафили нас вызывати але мы ся там забальз не давали ім А научытелькы но Хоц я там не одчул специяльні та навет были такы прубы вчыня языка лемківского А то боязык лемківскій чы тово язык раіньскій і лемківскій нибы то мал мал быти На це ні украіньскій Хыба так так бо научытелька научытелька Там не было научытелів такых з языком тота што нас чого польского той тото неспрібувала вчыти там Рускє кузнала то мам повіже Я мыслям же я ся од вас научы украіньскому елем мы по украіньску зо уню розмавляли Копу лемкоску А з чого вышла тота справа жебы лавчыти лемківского або украіньского Ну не значыт украіньского одборно но владзы но хотіли знати но ся примиляти ци як же же то єст така демокрация же то же Но то де бы украіньскі впроваджали школь гмм а разом з вами там мешкали тіж Украінці В нашым селі акурат ні Але там по інчых селах то мешкали там в місті шецехляньскых мешкали Украінці же они они они ся барже укрывали ниж Они ся укрывали стосні хоц хоц сме іх знали якы они сут то снополякы тіж і знали але они они ся укрывали барже Новій школі но ґадам новы зме там не давали ім ся за банс Потім развыж дорастали старшы клясы нотуют сме ся ім не дали як нас там вызывал од Украінців добеся з ним Хоц Такє мі кузин Быю так стар старшын дуже де си ходила до школы то то там де сиы то діти медже собо зачали по свойому веляти но а там яке само учениця да колежанка про шамбаньома а оні по своєму розмавляют Тот сама навчытрыха піти єй з картетижем най си розмавляю то закликала іх двохі як на якій школикы діти нотопольскій то тя по польску ґежны были люде А так ґенералі наприк на лекциях польскій школі Мали сте декы шыканы зо стороны научытели женка трактували вас гірше ниж польскы діти Но в моє припадку ту носі школі іра рачы ні Рач і не было такых шыршых ани жыбы же гіршы оце дного доставали дато не одчували ачи ні Як ся тоты дары в стішколі подзлові тоты научытелькы тамту мешкали ту разом разом з Лемками жыли так там днем не было видно А як сте ся вчыли як діти Добры выщарчаючо знате хто не можна повісти стараз ліпше ся діти вчат ниж ме сте вшыли Бозак родиц нам не помигнит Чоловік был знаний на сам на селе тото што в школі До домів лекций як не розуміл то не одробил а тераз тераз трудиче діти Пильнуют пильнуют вчат Но пришла отойкы Ольґы з Вілядувкы Ольґа То сотає Даря но тот як навчытелька написала там там не было чуркы пятка шесткы шустка але Ольґано Але абы міны допильнувала А нас не было хто допильнувати нохто нал люде в котры з гір пришли сони Они самы покінны котры покінчыли штыри клясы не хот нич Стевастивас Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідую з паном Славком Мирином пан Славко гнеска мешкат на чужыні в Пинґу што ся находит недалеко через краіньскых в воєвідстві Любускым а родом сут зо Смітниці на рідній Лемковині де мешкали його родиче і дідове Прошу слухайте дальше Мирогач зо заходу а родиче лас нагваряли жебы сте ся ходили до школы ся вчылици воліли жебы сте были вхы при хыжы і жебы сте дашто помагали но на то як ухопцузків то реляций нин не было жебы сыстати Но але тотно гарав там забазме ся невчыли но Я пішу до школы заводовой З кінців ємно потім єм потім потім єм є з кінців среднів Але той чловек сам но Але сестра То може повісти же не было на руку мамі жебы даси ішла до школы Дівчати сходів чатиско треба было доми до на приґаздивці помочы Аже нам не было то на кажду руку Но хоцосыні школы то сме покінчыли я і тон молодшый брат Но а то найстаршый Павел но то він уж він уж таме якысышковы скінчыл горах о <unk> другій рочник як уж мал пятнадцет років а то молоц а тот другій нестор тыйому труднійша наука ішла Пішол до школы до технікум але але не дал рады но і потім ся вывшу на кравця Завідете си мал робил і в пойсовій фірмі Кравецкій в Кузельні яка ся жыла А пыслі чез вашы родины поіхал такто до Гамерикы Так Чом вы його договари Тыбота Мого няня сестры найстаршый сын Василь то іщы з гір поіхал до Німеччыны сын і дівка його сестра Марина поіхали до Німеччыны і з тамтом од тамат ся достали до Канады і там были до кінця аж ной вымарали І потім тот тот ані тото Василь потім выіхал Андрий найстаршый был Андрий І потім тот Андрий сянул цілу родину іх там было значыт тягнул маму бо няньо Маріжту в чельцах стягнул маму три сестры а двох братів ся ту зостало лишыло ся ту Єден штоправда він потім ногы были здільны Єден єден ся вывчыл на докторя но він жыє іщы єст ту копознаня уж через днемритури был докторьом а другій старшы і з кінцию школу Шреню тахну шкулу і ту ся зостал а він уж вмер То ся поженили то єден ся оженил з нашом А то для тогі зложеных з авторком і там кобо знаня мішкают она вмерла Но і они посігали тоту власні Гы но тото родзеньство і маму І потім мого брата того Павла сыны тіж был такій му ту ся не подабало уж взял же уж то правда і з женом але то може тото не на темат гадати до тіж выіхал там до Канады і там зостал там ма велькій бізнес а то вшыткы выіхали уж гев як были на заході продам Так то так А ци тато з вашой родины выіхал як іщы сте мешкали лашы диче мешкали в горах Ци дато якы стрыко або такто выіхалы но то од то ласнєнка нам тот мого мойой сетры тот няня сестры Сыновы сыны тот Андрий і Марина Дівка они выіхали іщы пред войном а ішы піном Дай ок розумію гм выігали до Німеччыны а з Німеччыны а потім до Канады Скінчыли сте школу пев на Заході Залодовы Зародову які тоты зоют Това школа будовляна Я был завидякого Як о тот товды так фахово ся вызывало монтер в інсталяциі санітарий но іначе хідаулік Робил єм по тій школі фірмі будовлями но робил єм акофізичні до часу до войска до <unk> років Добри мене лем добрым працовником мене там хтіли і пришли з войска єм ся вернул до той фірмы Хтіл єм хтіли мити на кєровцу тото кєровник ян не пустил ме на ту рупту піддал мі підлыжку зараз іщы єм кус робил але потім ємы Скінчыл школу средню по заводувці найперше оґульняк сюдо свідосло Матуральным потім оґульняку іщы єм пішу было нас такє поматуральне студиюм заводове то ся называло поматуральне студиюм економічне То одповіда несе несен кым то бы то три і пілсеместра тросати внесньому ліценциятори Но і потім южня взяли гын А маєм буду в Лямку то пішує меж мя взяли з того фізичного роботника матого майстра будовы і так єм робил до емертуры то рада яку Лемка того здотіняли Аци яко Лемка нон доціняли мал якых Якого чловека так чловека якыф а знали же вы Лемко Так ча знали знали знали А думате же Лемкы то сут такы робочы люде Но гыраз то уж ружні єст Але з тамтым часами і леже Все были барже такы дбачы робочы ниж ниж нижде котры інчы А в тым войску як сте были то маль сте декы прикрости же сте Лемко ци сте ся не признавали не вызнами Я не признаваю ся бо тото в тамтых часах то Ліпше ся не признавати бы тоты колеґы чловека зацюкали мал єм Вынало в якєм іщы в школі был в інтернаті єм кусвыл і товды тоталь не пущали як теразо там раз на місяц з інтернату ім писал лист до томів найде си тоты підозрили і мы прочытали тоты лист коли то не мот єм в тім інтернаті за Вас цікаво По якому сте писали польскы суйому Польківскє так взяли польскы польскы літере писуйому ден пага о польскы фаме писал Йому по попольскы писал тыме не мал внеприємности но та але в войску новыш тоту крывати на неба і знаю ся но Косты познали свою жену но пізно Пізно єм ся женил є уж мал кількоти од <unk> рокы лем ся женил тота я Ной і то была О польках хто то єм не думал выгулі то мене не інкрислило Ани думали сте ся бо ва не подабали Полькы ци Вам родичы заказували цус подабали ны полькы слова Але Але гражый родиця але то веле не треба было заказувати то сміт Был выхованы в духу лемківскым іхті в Лемкыну Ной там началь членцім там селі была Лемківня походили єй родиче з Реґєтьова Но з того А вы сте ся самы з ньом познали ци Лас познали з ньом Яй зналы Утон Села недалеко Але я лем зато чує ся лепізно жырем такым кут не смілий Но і там тамтам мам такій был епізод Брат был посіб тым такым ґайовым в лісі зо свого села гым был його сосот Лісници і там нераз нашол як сошол до Лемків Нові ядал до ней Ты а Іта він што ся там зачал ґаляти А она му ґалят Ніяк муся види най приіхат Но і приіхал лем поіхаты Но но тераз она уж ниже я захворила сам до нали на імено ваша жена Но мала польскій меда не мам чого так інтрыві давали но ци то насу ся тудила Тереса мала імено Тереса а назвиско Дзюба назвиско наше Хостало з того роділа то і бабця наприклад Тіж мала імено Тереса Як долго трвал Ваш окрес на реченства Як сте долго ходили до додівкы жебы вас спиняла Но дон дос любу то не знам жолни син під Рик так ся што снали сме ся теж з видженя ном Хто єст і яка то родина якє што ниженко має діти но дві дівкы тотату як ся майне менш Ольґа зуданом Ольґан адже макє чысто наше імена єм хытів дати А друга старша од нейо о <unk> рокы Ірена то мешкат там Там де я в моім селі То по сусідскы был так Я там выбудувал хыжу І потім як жена під захворила на тото на тото стваряня рыс сяме тыж была на віску і тоту хыжу єм выбудувал але іщы така не была выкінчена Не было делен но не помалюване в єж в середині Елевация не зроблена Тоты стіны Але втынкы были вшыткы жыткы інсталяциі были а тота стара хыжа Стара ноґам А тота мала то была така кус підвышана ота як і тота Ґаляндона на тым війскутжы не буду єй по сходах в ліском штоден жебы натерпити І єм так уж тото скінчыл а тамта дівка як вышла замуж но то уж дає єм до той они тоту уж пис Лекіны скінчыли І там мешкат огомерено Ци обыдві дівкы вышли за Лемків Но тамта нестет ні вышла за Поляка молодша з Лемка легта но ту з того Но але всю брали в церкви єднай друга церкви Но тамно тота Союзна Підия Тущовови а тамта таланасті в Тіберезі діти кщены в нашого ксєндза ни до церкви ходят а діти нити ходят до церкви Хоті чудно ім ся жебы по нашому ґанали ме до них нихто не лятат по польскы Ани я ани ани ани ани дівка Але деси виднійше попульскале розуміти розуміл вшытко ни А скоше вспоминали сте о тым же стемали же ваша родина мала моц душе ліса Так ци вы сте прибували ся о тоты лісы старати жебы вам оддале Но прибували сме ся але то уж тераз в тых роках А могли бы с нам оповісти як тото угадало стараня ся о тоты лісы Значыт такым Тод чого ся зачало Зачало ся З того же Яколиси были горад сме з такым колеком співаком сме поіхали в горы там на ватру і тако позвиджати І того колеґы там родина ся называл Палюх тіж такір Лемко тверды і сме были в негоістнос штоси сме ся з тым згадали і він гадат а чом ся не стара цию о тоты лісі на нога то можна певно же можна І він нам тото підповіл мі тото підповіл то я тото вшытко зачул він мі тото підповіл і в початку він там тоты ружны документы ся старал потім сме взяли адвоката та в Ґорлицях єст такій адвокат він ся в тім лем специялізує і то тверде Лемко Тадже він ма хенць жебы він тото робити бо боцу ся Лемком тіж єс Лемком і він нам тото вшытко провадил І він тото вшытко зватал А якы документы треба мати жебы ся старати о тоты лісы Но предшыткым треба мати гын в тых ксєнґах єчыстых старостві тото вшытко гын было і він тото вшытко повиділал Тоты книжкы є чысты гын гым тото вшытко было на нумеры зялов нын номеры вшыткых потім треба ґеодету взяти того такого присяглы як то ґадают і він тотошыт повытігал тоты нумеры зялок але давто і ся вшыткым тым інтересувал І пришло так же же нам тоты лісы звернули А долго тото Продолжало до того нотра о тото дознал Того пару років якту гадал мусіли сте іздити даде по судах Бо з початку то было так в моім припадку але то така гістория но тото може не ка бы інтересувало Мале сме зас заінтересує моли мали сме карту пересяґленцю і том было Яко Мерена Анджей яко Мерена Анджей тото было якояко властіль І было в сонді яко Мерена Анджей І тот ґеодета нам кус завалил справу я так повім бо вільтых дзявок Дзялкы тоты самы лем же він не взял під увагу тото же як был там нумер зялкы якыси і він не взял тото під увагу же спілвластітельом той зялкы єст тіж надлісництво а він тото вшытко же то мы єстесме постілями же то єстесме властінами і з того вышло штоси понад <unk> ектарів Но єй сме тоту справу в сонді програли Зато же мы сме вносили хто лишы не мали сме адвоката же мы вносиме соту знал же мы вносиме не о свою тіж землю бо наше было <unk> гектали я потім вышла а там было <unk> і сон нам тотого чмарил хоц ти ся дивючого очмарил чом не узнал нам тото што єст наше Мале ґолета тым ліців Но і приспал сме коронолі Але в тій справі было тальякове яко властітель мрена Анджей няйо а як ся Мы о тім зрештом знали і в тых по тых книжках єчысли тіж было няньом Елена Анджей він пришол до Стідниці оженил ся він не мал нич а то вшытко было мамы Но і што сон мал присучати як він не был властітельом няньом І потім сме внесли справу яко або іци верну до того Чом нам тоты лісы забрали На підставі чого На підставі чого То было сме то дошли до документу то было ожечыня так повім по польскы ожечыня президиюм Повятовой Рады Народовой з <unk> року з вересня <unk> р в <unk> році доперо Тото паньсо упаньсловило то мати кілько пят років по нашым высідлиню а сых років были мылы хто мео тім не знали І в <unk> році тото упаньсловило і был єден документ тото ореченен на ціле село І там писало яко яко властітель Мерена Анджей няню А чом было яко Мелена Андже Няньовского выґадате же мама былем та гостительком та Сендіном не ся звідувала А чом Мелена Андже Як одня был властіны в ґалеями Товды тамты влады там на такы тоты были в тамтых часах люде записали голове думу а в дому се узнавали Хлопа і так записаний О І тото жени нам для ничого не было потрібне як ся оказало і потім насти другу справу яко спадкобірци по мамі Бо мама вшытко мала а не няньо Но і потім справу грали без проблему без проблему Іты лісы достали так фізычні ци ондале князі одшукували найперше дали нам фізычні тоты лісы Там было <unk> ректари з хакон ци нецілы <unk> но і достали сме фізычні але в тых цялках надаль фиґурувало бо то ґам там было в сумі понад <unk> ректарів але цялка была єдна і наприклад же В гільній Дзялці маме мы тамякы сучаст а час ма на лісництво Іло ниякє же ани мы не можеме вытяти Бо тіж спувасільсліслами на ліство не могли вытяти бы мысплувацінами І потім засаді была зас Справа в сонді тіж тот адвока нам провадил і жезнавця то уж налісництво тото залатяло выценил тото тоты лісы і нам выплатили князі А нас той засаді было на руку бо на так оддаюз мати там лісы то не єст то отакє добле бо а там цидаш пілеґматся ци што но таміздити праві <unk> км а по другє же то іщы были зялкы не лем нашыс Спілвластітелями было тіж над Лісництвом і єст зялка о такым і такым номери і і нас бо нас єж потім з того спадку было <unk> осип і дз Лісництво знате то не было такє выгідне І для нас Родням же не было ліпше нам кыси нам князє выплатили і было выгіднійше Ци тепер люде можут дальше старати ся о то жебы і вернули лісы Боя мис лю так Дуже люди ся старат мы сме были ном не першы але але в часі початковым тото Як не зараз тою ся як ся там вшыткы документы тот тераз люде сформальностю першу утрудняли мы сме раси здили на тоты справы Ци дуже треба кошты понести жебы ся старати о такы одзысканя ліст лісу Но то самю жы адвокатом мы сме того з велькых коштів не понесли Нкус тоси ся понесли Але то бо мы сме з початку не потынні бы зробили то без адвоката Поділям ся дойде о тым адвокаті а ты был Лемкові такє был заанґажуваный то віж тото вшытко Вшытко залатвял там робил Но і по тім уж по тім уж на конец я уж бо потімстемне было порозумліня в сонді же медже нами а мабісництвом же тилкой тилко мы зылкаме і так далі і они наукы плачают кінязі Но тото там адвокат єму тіж треба влядати но то очывісти до пис то єст нормальна справа но ци там ся умали якій там процент ні так же тота адвока дігма так дуже люди до него ся звертат Припоминал што гнеска слухали сте в радию Лем фм другу част споминів пана Слав Камерены котрый на чужыну до Пшленґу недалеко Щеляц краіньскых приіхал аж зо Снітниці на Редній Лемковині Дякую за увагу і заправ зас в четвер за тыжден на годину <unk> десят на третю част споминю з паном Славком Микол Оргач зо заходу всекука тіхо соти ачыта фташкы співай соти ачыня