Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Данайскый дар
Ep. 221

Данайскый дар

•

Episode description

То, же од 1989-го року не пришла на северовыход Словакії, котрый є природным реґіоном Русинів, ани єдна векша інвестіція, покля ся за тот самый час роскрали, пардон, спріватізовали вшыткы фабрикы, котры в тім просторі перед тым існовали, приносить уж пару років свої плоды. Нима є выселенецтво і звекшованя середнього чісла віку жытелів русиньскых, но в многых припадах і словацькых сел.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja omawia problem rusińskich wsi na Słowacji, które przez wyludnienie, starzenie się mieszkańców i brak kandydatów nie potrafią wybrać władz samorządowych. Prowadzący krytycznie ocenia przygotowywaną ustawę o rozwiązywaniu sytuacji takich miejscowości, bo jego zdaniem nie zapewnia ona zgody mieszkańców i nie uwzględnia zasady narodowościowej. Ostrzega, że w regionach mieszanych może to prowadzić do utraty praw językowych mniejszości, zanikania rusińskich oznaczeń i asymilacji; wskazuje też, że projekt nie ma jeszcze ostatecznego kształtu i można go zmienić.

Automatic transcript

То же од <unk> р не перешла на Себер выход Словакі котрый є природным реґіоном Русинів ани єдна векша інвестиция покля за тот самый час розкралий пардон сприватизували вшыткы фабрыкы котры в тім просторі перед тым істнували приносит уж пару років своі плоды Не має выселеництву і звекшуваня середнього чіславіку жытелів русиньскых на многых припадах і словацкых сел Ситуация в дакотрых селах дішла так далеко же собі міс жытелі не сут способны выбрати старосту або сельскых депутатів Нихто не кандидує Причыны ся затля вказуют три Буд сут жытелі перестарілых і нихто з них вже не має дяку взяти тот крест на своій плечі є іх барз мало навет це перестарілых або в селі може і сут молодшы люде котры бы то взяли но економічна ситуация села наприклад вдяка ґаздуваню попередніх старостів і є така же неє чого ани світити припадно на грошах сидит іщы і даякій еґзекутор Подля сучасных законів Словацкой Республикы ся можут выписувати дополнюючы выборы до неконечна но покля ся нихто до выборів не голосит село зістават фактично нефункшне і неє законний способ як ситуацию вырішыти За село потім не має хто підписувати основны документы і то значыт на прикладі то же там єдного дня перестанут ходити по смітя ци перестанут функцийонувати і інчы основны справы Ноторічно знаме припадом такого села є русиньска ондавка Село з <unk> жытелями є в долгах котре має на старости еґзекутор Было там <unk> ци <unk> выписаных дополнюючых выборів но без успіху без кандидатів тат хто бы тото хотіл взяти на свою голову давця не бы радо приєднати ся до близкого Бехерова но сучасны законы не знают способ як тото зробити І такім Бехерів холем помагат в основных справах і з доброй волі і старат ся ім о одвосмітя ци одпрятаня драгы в землі Но не мусилы Єдным з новшых припадів є дальше русиньскє село Кореівці так само безнадійний припад Як раз в повязаню і з Кориівцями Михал Каленяк говорця з дружыня міст і сел Словакі про медиі повіл же ся рыхтує закон котре бы мал уможнити вырішыня ситуациі такых сел Нефункны села бы ся подля нового закона котрый ся може схвалит в парляменті іщый тоту Юр мали приєднати до найблизшого села Но кєд ся посмотриме на параґу верзів пропозиций закона тот дарунок аж так барз не пахне і неє ани ружовий По перше приєднаня села ґу сусідньому селю зачне рішытий окресный уряд же по двох неуспішных выборах Без того жебы жытелі мали можливост іщый раз мати выборы по другє бракує там речыня о тым жебы ся выжадувала згода жытелів нефункшного села о приєднаню ґу селю ІІому Закон становлює лем то же з тым мусит быти согласне село і то лем староста і депутаты до котрого ся має нефункшне село приєднати Конституция Словацкой Републикы знає референдум і тот місний чого тото средство демокрациі не схоснувати як раз при так важнім вопроси коло котрого на все щезне змапы світа ціле село По третє закон нияк не бере до увагы народносний принцип і то є тото найгірше в народносно змішаных реґіонах Покляпиде в припаді Русинів о село котре має довкола лем русиньскы села і до єдного з них буде приєднане махнул бы чоловік рукову над першыма двома фактами котры спохыбнюют то же закон в такій версиі буде добрий Тат село зістане русиньскє зістанут нашы табличкы языковы права і так дальше Хоц є ясне же ани в тым припаді то не буде добра версия закона Но покля ся задумаме над тым же село ся може находити в діаспорі медже словацкыма або вже пословакізуваныма селами і буде автоматично приєднане до словацкого села без того жебы ся ґутому могли Русине выразити або же ся село може находити на граници русиньского і словацкого населіня і якійс урядник з метром в Руси на мапі вырахує же найближе є словацкє село до котрого будут Русины приєднаны по тім же можеме говорити о важнім проблемі Приєднаня тзв нефункшых сел до тых функшных є моментально єдине рішыня утім неє бесіды Інчым рішыньом бы было лем вернутий жывот значыт роботу до тых сел Але при братіславскым неінтереси о выход Словакі а не лем о русиньскы реґіоны котрый тує майже тридцет років є ту затля лем фікшын Но в тій ситуациі бы мали мати люде можливост рішыти самы неурядник з тентом на рукаві од кошулі де іх хто ся приєднат Приєднаня безнародносного принципу може значыти же нашы села будут поступно заникати і будут з них на основі рішаня даякого пана або пані в канцелярній части словацкых сел в котрых же ниґда не будут мати Русине на <unk> процент населіня і так ниґда вже не будут мати своі меншыновоязыковы права щызнут русиньскы табличкы і моли бы сме продолжывати Єдным словом асиміляция Навеце тото не буде проблем лем русиньской меншыны датры мадярскы села на тім будут єднако по решті меншын же ани не бесідую Закон іщы не має дефінітивну подобу ішыє час жебы дашто зробити жебы до тексту дати і такы принципы котры бы были демократичны і хоронили ся меншыны Но покля бы перешол в тій версиі якій є тепер вопросом буде цін новий закон котре має быти про нефункцне села даром не буде головно про села з меншыновым населіньом даром данайскым Вопросом буде ци таке рішыня котре не буде брати до увагы народносний принцип і котре буде закон дозволяти робити урядникам без выражыня жытелів нефункшыного села не буде меншына годна брати як рішыня котре веде ґу од народнюваню меншынового населіня Тото є в словацкій конституциі заказане І тепер бабо рать Петро медвідь Пряші та <unk>n<unk> о