Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Демон і тоты другы
Еп. 327

Демон і тоты другы

•

Опис епізоду

Вступне до контроли: Демон і тоты другы - Є інтересным, же сто років по тім, што дефінітівно розпало ся Угорьско, державам, котры выникли на розвалинах імперії, або собі з ньой пак фалаток торгли, іщі все наганять страх мадярьскый демон.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz dotyczy ukraińskiej reformy decentralizacyjnej na Zakarpaciu i planowanego powiększenia rejonu berehowskiego, które część komentatorów przedstawia jako ustępstwo wobec Orbána i rejon związany z mniejszością węgierską. Autor ocenia te obawy jako przesadzone: wskazuje, że po powiększeniu rejonu udział Węgrów ma spaść, a większym problemem dla mniejszości na Ukrainie pozostają jego zdaniem przepisy o edukacji i języku państwowym. W szerszej perspektywie krytykuje państwa obawiające się węgierskiej mniejszości i zestawia ten lęk z ich własną historią polityki wobec mniejszości, zwłaszcza Rusinów.

Автоматычна транскрипция

Вступне до контролі коментар Петра Медведя Є інтересным же <unk> років потім што дефінітивно розполося Урску державам котры выникли на розваленах імперіі або собі з ньой пак фалят Торглий іщы все наганят страх Мадярскій демон Кебы ся щыро посмотрили до власной істориі затых остатніх <unk> років мали бы мати страх зо себе В остатніх днях в украіньскых медиях проходит каноля датиі котры дотуляют ся того же по децентрализацній реформі на котрій ся робит бы мало выникнутий в Закарпатскій области Украіны <unk> районів проблема в тым же єден з тых пятьох при чім ся скоріше бесідувало лем о штырьох бы мал бытий берегівскій район Єден із дальшых закарпатскых любителів Свободы Андрий Любка то вже стигнул розобрати на сайті радия Свобода при чым не пише о бергівскій але о мадярскым районі і коментує же украіньскы власти уступили орбанові Признават же Мадярі не сут жадны сепаратисты але тот крок не оцінює позитывно Кыів бы на такы мал міркувати Навет си ся звідат чом они бы мали мати район што кєд ся озвут од Булгарів Не будеме коментувати ци хто з дакому уступил но радше ся концентруйме на факты Берегівскій район істнує і тепер нове буде то же буде векшый бо ґу ньому приєднаця і виноградівскій район Значыт кід дотепер не перешкаджал берегівскій район чого має перешкаджати і тепер Так само треба спомянути же з векшыньом териториі берегівского району процент Мадярів ним знижыт ся В теперішнім правилі там мают в Мадярі <unk> процент його звекшыньом там буде лем <unk> процент Мадярів Як ся реформа дотулит мадярской меншыны в дальшых новосотвореных районах шумні описало Обстество Мадярской Культуры Закарпатя у вшыткых новых районах котры будут векшы і буде іх лем пят піде чысло Мадярів драматично долов І зато є тото общество проти реформы Ті так зістават вопрос в чым бы мал быти тот район Мадярскій Єден фактом котрый бы то потверджувал є то же в бельгівскым районі буде компактне населіня Мадярів но то є так вшытко Недоселяну в ним ани половину силкового чысла населіня Но треба повісти же страх з мадярского демона не мают лем на Украіні кєд ся робила територияльна реформа на Словакі так само се не зробили історичны жупы штобы было найприроднійше а вытворили ся неприродны краі лем зато жебы дес мадярска меншына не мала векшыну Но препус медже новый векшый бергівскій район бы мал быти мадярскій і мал бы то быти якій компроміс жебы собі одобрати Орбана і вымінул зато дістати од бльокуваня єднань з Европском Уніом і НАТО І тує великій розімі Словаків і Украіном Хоц на Словакій Демон не дозволил жебы в даякій высшій територияльні єдиниці мали Мадярі векшыну ничто не винит на тім же самосправы де має тота меншына на <unk> процент і тото процент буде знижувати ся на <unk> можут в уряднім контакті хоснувати мадярскій язык Мадярі мают своі школы своі культурны інституциі університу і такше так є то і з дальшыма меншынами на Словакій На другым боцикіт буде в Закарпатскій области Район котрый є за думками дакотрых коментаторів Мадярскым ничто не минит на тім же ціє то закон о освіті або закон о державным языку Тоты законы сут іщы всеплатны і они не ґарантуют розвиток меншын і іх языків а скоріше наопак Показі станут платныма в такій подобі в якій не сут пак чекат і Мадярів на Украіні бар скора асиміляция а не поможе ім ани то же будут мати район в котрым будут компактно населены І так ся вернеме на зачаток в державах котры выникли вдяка розпаду Угорска або днес мают фаляток той землі што є припад Украіны доднес страшыт якыйс мадярскій демон воплочений в мадярскым населіню котре на тій териториі потряно нізістало І так є найвеце потребным рішыти і вшытко так жебы не мали даяку векшыну дашто на верх Но кєд бы ся тоты державы посмотрили до власной істориі і были щыры самы ґу собі мусили бы заплакати бо <unk> річний звязок і скороном святого Штефана не был о <unk> роках утискуваня інчых народів Тот тиск є вопросом ІІ ст і зачатку ХХ ст період дуализму в монархіі Тат ся посмотьме на то же і по <unk> роках з угорском істнували Словациі з іх языком Русины Хорваты і могли бы сме продолжывати Ава што наприклад зробили чехословацкы комуністичны власти з Русинами задашто беци як <unk> років Што зробили совітскы власти з Русинами і продолжує в тім Украіна де сут румуньскы Русины днес і як днес люде русиньского походжыня знают свій язык По нецілых сто роках Нашы просторы істнує якій мадярскій демон з котрого маєме страх і пак тоты другы Я ся веце бою тых другых Петро медвідь пряшів