Архів
лемківского радия

Вступне до контролі коментар Петра Медведя Єден із найвызначнійшых чешскых філософів ХХ ст Ян Паточка бы за нормальных условій як бач цалком іншак скінчыл свою професийональну карєру не быти того же нараз просто зачал не пасувати режыму Паточка одышол до чехословацкого дісенту і од <unk> року аж до свойой смерти о пят років пізніше учыл уж лем приватно Говорило ся тому квартилю оніверсита Не был то лем препад Яна Паточкы але і дальшых інтелектуалів котры мали щезнути з академічного жывота іх публикуваня было заказане і так єдине што ім зістало был дисидентскый круг припадно круг людей котры ся коло дісен туде як рушали На ріжных квартелях тайно давали семінары робили ся на квартелях театральны представліня і так ся выховлювала нова ґенерация чехословацкых інтелектуалів котра втоды ани не могла знати ци ся даколи Ґуслову дістане На щастя по році <unk> дістала Вєдно і з політичныма змінами і в рамках так зв Остблоку а з тым повязаным народным возроджыньом Русинів зачало ся робити єй на тім жебы тот долгы рокы неістнуючый народ мал своі професийональны академічны інституциі Університна русиністика ся зачала будувати в Мадярску на Словакі і в Польщы Сербія хоц о ній автор знат є дакус інчый припад Но нетрывало долго і дві державы русиністику встратили Зачало то різном а повід сме то одкрыто тескамі мадярску котры вели до того же русиньска філолоґія скінчыла і од <unk> р ся не обновила хоц украіньска котра была в тобі єдной і з нього ся свого обновліня дочыкала Пак перешол фронт до Польщы де так само ся перешло на то же власну русиньску філолоґію не треба Кому головно не треба тоты дві філолоґіі на то уж нає собі каждий одповіст сам І так з того што ся зачало якос в тых державах природно будувати по <unk> році зістав лем Інститут на Університі в Пряшові Підпороці <unk> родил ся русиньскій рух мали сме щастя же до нього залучыло ся много інтелектуалів середнього віку котры своі знаня здобывали перед тым і схоснували іх пак в рамках русиністикы але была ту і молодша ґенерация інтелектуалів котры своі академічны карєры же зачали будувати чісто на русиністиці і на іх осен Днес товды середня ґенерация є у высшым аж высокым діци праци лем перешло <unk> років а в тотышня молода ґенерация є по <unk> ці І кєто звучыт барз немило Середня ґенерация в академічным середовиску не зна же цалком бракує і вопросом є де ся має выховлювати молода ґенерация кєд дві із трьох центрів русиністикы сут уж пару рочків під замком І треба звернути увагу на тото же не бесідуєме лем о філолоґіі але і о інчых науковых дисциплинах як істория етноґрафія і так Знам знаня в окремых дисциплинах мож добыти і на інчых університах факультах але чом бы сме не мали мати власны центры власны інституты За тридцет років русиньского руху ся досягло досправды много Державы окрем єдной нас признали за окрему меншыну маєме підпору на розвиток свойой культуры дісталаме наш язык і до школ хоц не так успішно як бы сме хотіли і могли бы сме продолжувати Но в припаді розвитку академічной науковой діяльности сут великы недостаткы Кєд приймеме як готове діло же просто такы інституциі не маєме пак ся звідам што нашым інтелектуалям зістават робити далше Стягнути ся як паточка хоц днес з інчых причын мимо академічного середовиска і робити квартельовы університы прорусинів давати приватны семінары і надіяти ся же може ся раз тоты люде дістанут ґу слову Думам же кєд то державы де жыєме думают з нами і з нашым вызнаньом як окремого народа серйозно мали бы нам дати услові на то жебы сме своі інституты могли будувати Інституты котры будут занимати ся русиністиком обшы неланфілолоґійом котры будут документувати і котры будут выховлювати І не мали бы тоты державы підвалити ся пискам о котрых знаме же роблят тоты якы нам не жычат Паточковы квартерьовы студенты сут незмедже вызначныма чешскыма інтелектуалами і дію на університах ци в інчых науковых центрах Але днесне рік <unk> і мы ся не маме чом добровольно зречы своіх академічных потреб і стягнути ся А не можеме ся ани надіяти же припад паточка і студенты може быти успішный на основі даякых політичных змін і другый раз в припаді Русинів Зато є час знову пробувати будувати нашы інституты Еты то з нашыма правами і нашы власти думают серйозно як уж было спомянуто пак не істнує выгварка чом бы сме інституты не мали мати Петро медвідь пряшів