Archiwum
łemkowskiego radia

Вступне до контролі коментар Петра Медведя <unk> новембра <unk> року выникнул на основі рішыня Украіньской Народной Рады Пряшівщыны в Пряшові Украіньскы Нацийональный Театр Уж <unk> марця <unk> року Театр одпремєрувал І Пєсу Нижній Русиньскій Театер Александра Духновича в Пряшу і святкує <unk> років <unk> сезон а в ключовых моментах был рішучым То же в <unk> році выникнул не русиньскій а украіньскій театер є зрозумілым ділом На Пряшівскій Руси уж активно діяли просовітскы проукраіньскы політиці якы ся активізували у высше спомянутій раді хоц о тім якы были тоты збаламучены Русины реально Украінцями свідчыт на приклади факт же записници і засіданя были писаны по русийскы а на раді подля свідків так само бесідувало ся будь по русиньскы або по русийскы Была то ясна линия дана в Москві што ся має і з Русинами по другій світовій войні зробити а политичне веджыня Чехословакі тому не сперало лем ся приспособлювало Чом бы сме чекали же ся в Празі поставлят за Русинів і кєд ся не знали поставити ани за властну меджевойнову територию Підкарпатску Рус Гейжы Прага ся поставила проти лем раз і такєт політичны авантуристы з Украіньской Народной Рады Пряшівщыны не мали доста кєд ся анектувала Підкарпатска Рус Совітскым Союзом але і хотіли прикапчати Ґуді териториі і Пряшівску Рус то уж было вельо і направу на щастя і вдяка тому і з політичному орґану пізнійше комуністы зробили культурну орґанізацию Але вернейме ґу театру Хоц він дістал назву Украіньскы Нацийональный Театр од початку в нім одбыли Русина і од початку было думал вшыткым ясне же іх публика є русиньска А мож спомянути єй то же театер не грал у першых роках лем по украіньскы але і по росийскы пізнійше перешол ся лем на украіньскій язык на сцені Лем же все было фактом то же в театрі грают Русаны і іх публика ци на домашній сцені або на селах є русиньска публика В половині <unk> років пришол до театру на функцию драматурґа Василь Турок Гетеш котрий мал підпору у шефа директора театру Ярослава Сисака В прирусиньскых актах і русиньскій публици уж не бракувало вельо жебы почати штос што змінит траєкторів Можеме то назвати наприклад одвага І дякатій одвазі котра ся при сесаковій і туроковій ХТШІ в театрі нашла у фебруарі <unk> року Коли офіцияльно Русинів не было коли сме не мали кодифікуваного языка на сцені украіньского театру одпремєрувала ся пєса сенс нон сенс і в пєсі ся бесідує на діалекті значы по русиньскы В дальшым сезоні в тым самым році одбыла ся дальша премєра по русиньскы одсет І наш язык поступно дістават ся на сцену професийонального в товдыйшій украіньского театру В часі коли не істнуєме коли неє кодифікациі професийональний театр приближує ся ґу своім акторам і своій публици через язык котре про них материньскій природний А пак проходят політичны зміны <unk> рік Нелем Прагац ци Братіслава може похвалити ся тым же революциі підхопили актры театры бо в товды іщы всеукраіньскы Нацийональный Театр є так само в центрі діяня Актор Микола Еляш стал головном трибуном Революциі в Пряшові а не ето лем він хто є на полю зі дня Ярослав Сесак і Василь Тург гетеж стали основаючыма членами русиньской оброды Сесак долгый час діял такой по першым сеймі в ріжных орґанах орґанізаций Турок гетеж долгы рокы тоту першу поравручну орґанізацию у бывшій Чехословакіі віл як председа Уж в <unk> р знова небрако одва веджю театру підпожа дало о зміну назвы Театру на Театра Александра Духновича котрый поступно ішы перед кодифікацийом зачал переходити лем на русиньскы язык на сцені то ся на жаль під політичным тиском змінило пак аж в <unk> р Не мал такой одвагы не мал такых людей котры бы стояли за своім народом напр Музей у Свиднику котрий тотчас не схоснувал і застал украіньскым Турок гетеж в <unk> році стал першым предзидом світу вырады Русинів Цесак у <unk> році прочытал святочне выголошыня кодифікациі русиньского языка в Братіславі але не были то лем тоты дві особы Была то просто інституция котра поставила ся на наш бік дякы котрій нашла своє перше місце про роботу і русиньска оброда а моли бы сме продолжывати Моли бы сме тепер рахувати кілько світовых текстів переклало сивяка русеньскым театру на наш язык а то іщы і передкодифікацию Кілько премєр было зробленых по русеньскы але на то сут інчы тексты і інчы публикациі якы то можут сумарізувати Моли бы сме ся хвалити тым же як Русины маєме тоту найвысшу культуру бо маєме професийональний театер і то є правда Але не мали бы сме забывати на іщы єден важний факт Театр Александра Духновича то не лем театер то єден із фундаментальных столпів нашой ідентиты Він в ключовых моментах нашого руху за нашы права был єдным із рішучых Была то професийональна інституция котра ся поставила на сторону свого народа За успіхы котры сме по <unk> році досяли Можеме дякувати єй театру тым одважным людям в Нім Не бою ся повісти же до даякой міры ту днес сме в такым поставліню в якым сме і вдяка театру людям з театру якы залучыли ся до русиньского возродного процесу А театер тує і днес бо сме і мы Не забывайме на наш театер на вщілюйме го бо то не є лем театер то столп нашой ідентиты A котра Петро Мадрий Пряшів