Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 426
Тридцять років прикапчаны
Episode description
Вступне до контроли: Тридцять років прикапчаны - В конштітуції бы было што мінити, кебы была воля.
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja komentuje trzydziestolecie słowackiej konstytucji: autor zauważa, że choć bywa ona przedstawiana jako nowoczesna i europejska, jego zdaniem preambuła została przyjęta w duchu słowackiego nacjonalizmu. Porównuje ją z preambułą konstytucji czeskiej, podkreślając różnicę między zasadą narodową a obywatelską, oraz ocenia, że mimo poprawy sytuacji mniejszości na Słowacji nadal brakuje ustawy o mniejszościach narodowych i zmiany preambuły.
Automatic transcript
Вступне до контролі коментар Петра Медведя Словацка Республика собі першого септембра припоминат Державном Св Ден Конституциі Словацкой Республикы є то же тридцет років што в екстремно скорім часі списал ся основний закон потрібной профунґуваня державы яка мала абы накнути <unk> януара <unk> року Каждий рік при тій нагоді можеме чути і чітати же словацка конституция є модерна добра европска наперек тому же венека в екстремно короткым часі Яґнефаховец на конституцийне право радо роздуму о тім яка тота конституция є зохаблютым што ся на тім знают Но як член народосной меншыны мушу констатувати же конституция была преята в дуси словацкого нацийонализму і тот стантерват доднес Преамбуля Конституциі Словацкой Республикы ясно деклярує хто є ту дома і чыя держава Конституцию подля преамбули приймат Словацкы народ аж у пару рядків дальше ся споминат же вєдно і з народносныма меншынами і етнічныма ґрупами котры жыли на териториі Словацкой Републикы Нацийональны принцип і перше місце про словацкы народ є ясно дефініваный а принцип гражданьскы што є веце модернійше розумліня державности в преамбулі бракує Ясно то свідчыт о атмосфері выникнутя Словацкой Републикы як і о тім якого прямуваня были політиці котры хотіли незалежну Републику і розділіня Чехословакіі В тій самій добі лем собі на то зоха Беливеци часу выникала і конституция котра мала быти основным законом новой Чешской Републикы Не знам ци то было о тім же собі на ню зоха Беливеци часу но скоріше то подля мене было о тім же Чехы собі не мусили історично выдобывати свою державност як то розуміли подакотры іх словацкы політичны колеґове Але правду є же в сусідній празі котра в тым часійші была столицом Чехословакі выник конституция котрой преамбула дає цалком інчого духа цілому закону Преамба Чешской конституциі говорит о гражданах Чешской Републикы докінця рахує історичны корунны землі в Чехіі На Мораві і Шлезиі Не першурядый Чешскы народ а пак прекапчана народносно меншыны лем єту принцип гражданьскій бесідує ся о гражданах Чешской Републикы без розділу іх народности Тот дета може ся видіти як мале і лем же він робит великій розділ в тім як ся розуміє то хто творит державу Ци ідеме людей ділити на тых головных а пак на тых меньше головных або ці сме собі вшыткы рівны на єдній позициі в рамках нашого гражданства Кєд ся в <unk> році рішыл текст конституциі Мадярскы політици на Словакі не были спокійны напр істол преамбулов На другым боці ся озывали нацийоналисты котры бесідували о тім же то є в порядку а меншыны мают таку позицию жебы мали быти спокійны Знаме же таку позицию не мали Знаме і то же Народносна Поліґіка Словацкой Републикы одтоды зробила великы крокы допереду Много ся подарило поставліня меншын днес і втовды не дає ся порівняти Власно бы сме могли быти спокійны но платить же все што зліпшывати За помале тридцет років аж дотепер не подаро ся Словакіяти закон о народосных меншынах і при днешнім владнім хаосі уж зацінам быти скептичний же ся то в тім владнім періоді і подарит хоц амбіция была Но а за тридцет років ся не подаро ани зробити доста важну про меншыну зміну в преамбулі а ани Натона Ядяка і то думам через ціле політичне спектрум І так сме тридцет років прикапчаны Кєд слухам тых котры бесідуют як є словацка конституция модерна добра европска Самі проєдна розумбжеґу тій досконалости модерности добру і европскости бы было добрі оправити єдну хыбу в преамбулі Але то бы єм хотіл як бач Варзвельо <unk>n<unk> да Петро медвідь Пряшів