Архів
лемківского радия

Вступне до контролы коментар Петра Медвідя Польской католицкій Теолоґі і Філософ Тишне вєднім зо своіх есиі пише же тото найгірше на комунізмі не є то што комунізм зробил поджас свого режіму Але то што то зробит з людми котры пльоды комунізму зберают аж по його паді і переносят іх до дальшых ґенераций В істориі Русинів як раз на тоту думку нейліпшого прикладу як ліквідация грекокатолицкой церкви котрой <unk> выроча насильного кінця на Підкарпатів собі днес припоминаме Ніт не хочу входити до жадной доґматичной полемикы бо реліґія є діло з котрым ся каждий чоловік мусит трактувати сам скорійше бы єм хотіл вказати на смысел причыны цілой ліквідациі наперед на Підкарпатю пак в Чехословакіі і на пльоды котры наш народ доднес мусит зберати Самособом од многых мож чути же ся власно втовды В році <unk> в Ужгороді а в році <unk> в пряшові не стало нич інче як кєд ся наприклад выголосила Ужгородска Унія Лем же такє думаня не оперте о історию і выходит з блюдной премісы Гей Істория Русинів знат много дій коли православны перешли на ґрекокатоликів ци і нас пак грекокатоликы вертали ся ґу православным А є правдол і то же сесия до того мішали і власти же такы діяня много раз выходили із бажевости здобыти ліпшу позицию але на другым боці много раз выходили з власного пересвідчыня людей з того же правост виділи дес інде як в церкви в котрій в тым часі находили ся Рокы <unk> і <unk> были але інчы Кідця <unk> священиків зышло в Ужгороді і выголосили своє приєднаня до Католицкой церкви Само собою треба одкрыто оповісти же з підтримком власти і з тым же здобыли права котры православны священиці монархіі не мали Тоты священиці цивіруючі котры з нима не перешли не были арештованы православны єпископы не были убиты Кітця част віруючы іх на зачатку столітя на териториі Підкарпатя зачала вертати до православной церкви бо не были спокійны з мадярізацийом і дальшыма справами в церкві они не спілупрацували з режімом але навспак оні были тоты котры мусили перейти монстер процесами в Марамороші і самы были убиваны або одсиділи Рокы Варежді Кід святый Максим Ґорлицкій вернул ся ку православію не зробил так на корист Грекокатоликів не спілпрацувал з режімом жебы му поміг од страны ті грекокатоликів але навспак сам был убитий а мусило му быти ясне же тото што робит не буде йому на хосен в католицкій монархіі не буде мати з того выгоды лем кіть тат може потерпіти Лем же вшыткы тоты одходы і навертаня были більше спонтанны і підпора з боку народа векша або меньша не была о тім же хто не перейде перестават офіцияльно істнувати хоц політичны інтересы самособовсе тыскали на єден або другій бік Плян Сталина і його замір в тім пляні был але інчий Як найскінчений абсольвент богословія спомянул собі як бач на старозаветну книгу Захарій і тримал ся річіня даре пастыря і стадо розедия Ліквідация грекокатолицкой церкви вже на зачатку вырізняла ся зо вшыткыма переступами і перед тым Єпископа ромжыл убили Ґойдіча і Гопка взяли до арешту а а аж пак зачали робити добровольне навернутя ґу православній церкви Значыт у священиків котры сасвяточ в Новушгороді і в Пряшові навернули мож тяжко бесідувати о пересвічіню а скорше мож говорити о ратуваню голого жывота свого і жывотів своіх родин а треба одкрыто повісти же в многых припадах ішло о пряму коляборациів на веце з режімом котрий уж втімчасі мал на своім рахунку мілийоны жывотів людей котры умерли в Ґулаґах поджес Голодо Мору режіму якій в Росиі не сановал ани жывоты православных єпископів і священників котры сиділи довєдна і з тыма католицкыма Православна Церков так свою нову історию зачала писати з несвячыньом себе самой з несвячыньом того што сама оголошат а то ся не подарило жадным властям до того часу Коляборацийом зврагний мілийонів людей котры церков офіцияльну тримали під свойом контрольом зо своіма людми То же навернутя не было аж такы цісте потверджує і факт же покля церков на Підкарпатів взяли підмосковскій патріархат в Чехословакіі і Москва дала автокефалиту уж в <unk> році лем же Константинополь єй не признал аж до <unk> р Лем же і кєд вдарил пастырів стало цілком не розышло ся бо знаме же церков до <unk> р в Чехословакі а до <unk> року на Підкарпатів пережыла під землю но пережыла Інтереснійше є чом то режім Сталина хотіл зробити є знаме же комуністичний режім в Совітскым Союзі не помагал розвитку церкви але наспак буряня церков ничыня монастырів священиці єпископы але івіруючы в Ґулаґах православны а пак прийде тыма самыма комуністами ряджене на вернутя Русинів до Православія котры они до того часу были змолотками Ліквідация грекокатолицкой церкви не мала быти лем ліквідацийом даякой віры Она была потрібна про ліквідацию русиньской ідентичности І то же не ішло о цільковый заказ але демократичне навернутя было діявольскым пляном Москвы котрий товды не было як бать можливе такой прочытати і котрий давал може якым людям почутя же не іде о нич інче як ішло коло ужгородской уніі Уния в істориі Русинів зна ціла вельо Грекокатолицкы священиці дістали выгоды котры не мали православны Дякуючы уні ходили русиньскы священиці штудувати до Будапешті до Відня о Стрыгому а і кєд доприносило многораз латинізацию церкви значіло то вельо про народний рух Як раз там спознали модерну западну освіту там ся стрічали з інтелектуалами там з них выникала інтелектуальна верства З тых священиків або з роден тых священників походили вшыткы Духнович і Павловіч і Добряньскы просто будетелі котры вдяка звязкам з інтелектуалами Мадярску ци Австриі насили на актуальний влаґ і ідентифікували свій народ котрий ся міг зрадити мідже дальшы якы ся в тых часах зачали возроджувати а окреме народно і політично розвивати Ліквідация в церкви была ліквідувана найвекша база русиньскых інтелектуалів священиці Тоты буд скінчыли в арештах ґулягах шахтах або приступили на гру режіму но втоды уж не могли повісти нич бо усвідомлювали собі свою коляборацию і то де можут скінчыти і они покля такой побогу не буде режім на першым місци і зо свою політиков Дальшым важным пунктом о котрым Сталин мусил знати было то же грекокатолицка церков была тісно повязана зо школьством Не лем же сама мала ползнику републикы своі ґімназиі ци учытельскы семінариі але як раз тоты інституциі забезпечывали новых учытелів прорускы школы де ся вже у малых школерів формувала русиньска ідентичност Церков школя ідентичност Точно з такым поступом Сталиниз діял Наперед треба означыти церков котра выражат ідентичност Русинів а долгы рокы єй формує Пак буде легше зробити з нашых шкіл украіньскы бо церков там уж не може робити свою політику а на конец выголосиме же Русины не істнуют без церкви як єдного з основных фундаментів народного жывота І школы котра ідентичност уміцнює остатній крок є вже лем мала косметична зміна проти котрой ся не мат в то поставити А просты люде котры могли видіти што ся робит з многыма якы не были согласны з режімом зісталият ся тихо Вернеме ся але ґутишнерови Тото найвекше зло не принесли діі комуністів але то што по них зістало і што ся проявлює аж доднес Плоды насильной ліквідациі грекокатолицкой церкви збераме доднес а так грекокатолици як і православны Режім вдарил на тото найосновнійше насерце народа тым же єдну церков зліквідувал і неприродно вытворил інчу Ліквідацийом режім досягнул то же ся стратила континуіта русиньскых інтелектуалів котры народ тримали Церков была найважнійшов будуваню ідентичности і они єй умолчали як першу Єдну зліквідували а в тій другій котра коляборувала з режімом ся нихто за народны інтересы не озвал Ановых інтелектуалів режім не выховал скорше нас пак Так доднес бракуют ґенераций інтелектуалів котры бы продолжывали в роботі іх претворців і передавали то дальшым ґенерациям Не маме народных інтелектуалів бо ґенерациі котры ту низкы сут уж то не мали од кого дістати Не чуют то чест вынятку Тым ся одкрыла путь про пізнійшу словакізацию украінізацию полонізацию ци русофілию в церквах єдній і другій котры днес не сут головно опором народа але нас пак можеме в ній много раз видіти од народнюючій тенденциі З тым єст поена і біда нашого школьства котре по року <unk> не мало на што надвязати Тіт же за <unk> років ся вшытко з того зничыти в тым чыслі і люде котры бы могли учыти Однароднили фундамент а без нього тяжко збудувати хыжу А збераме і пльоды в людскых односинах котры пришли вєдно з навертаньом ци розділюваньом маєтків медже церквами якы были допроваджаны людску злобов ненавистю помітуваньом єдных з другыма нечестуваньом собі і єдных другыма і битьом ся до груди хто має правду і право на своім боці Доднес сут тым позначены многы нашы села комуніты до кінця родины з котрых многы вдяка пляну Сталина зостали і розділены меджі дві конфесиі а так сут нам дакотры близкы а дакотры близшы Даре пастыря і стадо розєде ся Не розышло ся так цілком але раны по вдарінях чутий медже нами доднес на єднім і на другій конфесийнім боці Нихто з того не вышол як витяз Скорійше тым терпиме як побідніти Петро медвідь Пряшів докто а тым