70% #2012 - 70% #1 Михал Тиханьскій (1 част), 21 I 2012
Еп. 2012

70% #2012 - 70% #1 Михал Тиханьскій (1 част), 21 I 2012

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Łemkom w Ukrainie i rozmowie z Michałem Tychanskim, jednym z organizatorów festiwalu Watra w Monastyrysku. Poruszono znaczenie pielęgnowania kultury łemkowskiej oraz napięcia między oddolnym, entuzjastycznym charakterem wydarzenia a jego coraz bardziej komercyjną stroną.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Запрашам слухати <unk> процент Але як направду то будете мати цілых <unk>
то анна Кырпан Добрий вечер а може добрий ден а може добре
роно Не знам коли ня слухати Ту при мікрофоні Анна Кырпан ту
значыт тиж Івану Франківску в Украіні і я ту для того жебы
Вам ташто повідати власні о Лемках в Украіні Доколи будете чути не
лем мій голос а і голос мойой приятелькы радийожурналісткы Наталиі Асатурян Я
думала же тото буде робити хтоси мудрійший же ма скінчену лемківску філолоґію
дум же давто ся найде же ліпше буде тото робити од дня
бо направду я ся не вціля лемківского языка Але в Украіні з
тотым трудно трудно найти такого жебы досконали знов лемківскій язык Мы ту
барз зосимілюваны То може найбільше наша проблема і може тото радийо тиж
кус поможе жебы Лемкы в Украіні ся чули більше Лемками З Лемками
в Украіні то так єст же лем тоты найстаршы люде годны бесідувати
нормальні по лемківскы котры іщі не забыли як то ся бесідувало в
дома як повідают но в дома то на Лемковині Зато мі буде
тяжко і не буду бесідувала лем з Лемками Доколи буду бесідувати і
тіж Украінцями котры штоси знают о Лемковині ци іх науковы досліджыня то
темы лемківскы а днес будеме бесідувати з Михалом Тиханьскым Тот чловек любит
вшытку лемківскы тягне ся до того але може докус інакше тото одчуват
І тоту Вам повіст як лемківскы діяче в Польщы Його бесіды на
такы досконала Будете може чути дос украінізмів тиханьскій то єден з орґанізаторів
Ватры в монастыриску місточку монастыриску Тернопольской област то найбільшый в Украіні Лемківскій
Фестіваль офіцийні ся назывут Дзвоны Лемківщыны Але так в народі то вшыткы
повідают не Дзвоны Лемківщыны але ватра просту лат тепер думат лем о
тім як зробити На тотым ветрянім поли такый лемківскій музей такій як
скансын такого типу не знам якє то ма быти бо знам же
музей мусіли бы робити буды фахловы І не знам як то може
быти так просто зроблено але може ся поведе може буде добрі може
Барсгарді того не знам даст ся видіти тіж бесідуєме о порядках на
тотым фестівалю якы они сут што можна поліпшыти Я шаную вшыткых люди
котры в Украіні дашто роблят для лемківской культуры Може то не такє
легкє просте і може тота концепция лемківской культуры цалком інакша як Може
Вы сой думате моі слухаче Але я гварю лем тото же барз
шаную вшыткых до Украіні дашто хотят робити і роблят В нашій бесіді
будеме говорити о стосу сунках орґанізаторів і влады орґанізаторів і бізнесу на
тотім фестівалі При прирыхтуваню фестівалю маме уж такы проблемы же фестіваль котрий
зачынали ентузиясты фанаты того Тепер выглядат дос комерцийні бо мусят быти на
нім ріжны фірмы котры продают ріжны ідіня палінку дужы люди тіж тургуют
привозят приносят зо собом на продаж Ріжны так бы повісти сувеніры но
тото переважні не ма жадного стосунку до лемківской культы Фестіваль тырват два
дни тот перший ден субота субота більше маме лемківску проґраму В неділю
маме більше таку проґраму же выходят на сцену ріжны ріжны артисты того
района той области котры ся описали жебы там выступити Най далі буде
о тым як выберати найліпшых і як выберати тотых же презентуют на
с сцені власні лемківску культуру а не дашто інче бо до того
інчого маме інчы фестівалі Представлям тоту цілу справу таку яка она єст
якій єст то чловек ентузияст лемківскій Якій єст то чловек такым го
вам вкажу З початку мам ся звідати вы были Старостом Ватре монастыриску
То як до Вас мам горити пане Сторосто Ну фактично так в
по лемківскій Станюты пан Стороста то пан Староста Михал Тиханьскій А з
якого села Роди родиче з Мілика Новосандецкій повіт Вымілик А як ся
родиці называли Мария і Микола Тиханьскы Ну і тепер відом ся Торосту
о Латі Як ту на тій ватрі ворили же тільку было люде
В той тім році так не было А кілько то было люди
Офіцийно дно нам даєт статисты даны бы і так онисередню статистичности повіли
же цього року было десят <unk> тис люди За два дні перейшли
люде через через ватране поле <unk> до <unk> до <unk> люди Тамтого
ріжній фестіваль офіцийно нам мушынка давше было <unk> <unk> рока было на
фестівалі видно же дуже більше тот рік так што святало было видно
просто як тоты люде еду теду те ду да і ся тото
не кінцят а як смерк на тойшы більше еду тедут як бы
сма так Порохували тілько маме Лемків медже тыма людми Ну тяжкы питаня
штосиме ся так тым орґанізатор фестівалю не станят замету розділити не в
тым питаню розділити да прикрынути скілько бы то было нашых люди там
Ну давайте возме так яси думам же на половину то напевно векша
половина было бы наше в де <unk> процентів такой А може і
вец як <unk> процентів все такы то люде лемківского коріня Жебы так
несциґанити дале мож можна было выбрати же <unk> процентів одкыдаме же то
є симпатик жеж <unk> процентів дес было бы нашых лемківского поколіня Но
добріє гварите же власне лемківского коріня Бы уж родины перемішаны і уж
маме єдий то внуків на піл ци на Четвер част як бы
Лемків то маме уж так таку ситуацию мале як ґадал Єґомой Дуда
чыше хто з Лемком жыє то уж переходит на лемківскій стріт так
шыя но і такым ціли Такіж сы полемчыли так што не ставим
мыси за мету не ставиме так жебы як але нам нам головне
жебы тоты люде кы приіхали мали задоволены Але самы люди котры ідут
з фестівалю домів котры ся вертают дохыж виділи сте же они задоволены
то відносно того уж у цього року Не было ниякых такых претензий
від людей жебы волотікы было задоволеня шут добрі о то подоба дуже
грає погода Загальнє выклати всі што задоволены люди люди так Нихто мі
не поскаржыл ся і не повіл з кым я бесідувал же то
є непотрібна річ Вшыткы даяк добру справу робиме і легше ім на
душы як відвідут той фестіваль Ідут люди домів з того фестівалю ідут
домів уж так веце за пілніц Старше такій же же нашы діды
дідуси так бабуси ідут і кажут так змучены з нейдеме добры было
бы был тут автобус близє чымашына Але сме рады же мы іщы
цього року попали на той фестіваль бо не знати як буде на
другій рік але люди мают задоволеня чо іх тягне до тых краів
з родином зустріти ся новил якій світя мати добрі А як бы
ме так си і для себе вызначали Тот фестіваль має куси ціль
якусиме ту перед собом таку же можна окрислити в кількох словах Ну
ме та нас З фестівалю від початку фестівалів і донешнього дня то
є відроджня традиций і звычаів лемківской культуры і то є наше такє
пріоритетне і мы стараме ся ну поміри можливост жебы они так і
были нашых говірка жебы наша звучала чымраз Стараме ся ведучых же підберати
такы Стараме ся молод заличыти най ся вчат люди якы хцут штось
знати про Лемківщыну і помагат нам в тым самым на фестівалі Я
думам што як приходят діточкы выступают з тыми бабусями разом тоты си
смотрят зо сы Коли сцены дітоцкы зо сцены выступают то уж є
велькы Для Лемківщыны шыє Маєм же нове поколіня можем ся ними тішыти
што не умре тота справа лемківска і наш фестіваль Він в муках
ся начынал Тот не так было просто його зробити але шы были
даякы проблемы при печатках но не говориме о тых материяльных они сут
всяди але тоты проблемы же было од для дакого дивне же Ламкы
хотят тримати нусти своє свято та властиве так одгадали што си зібрали
штырі дуракы ішол тут монастырско зробити якыси своі Окремешыш такє Давайте в
будинкы культуры ци настаювань будеме робити фестіваль но властиво першый фестіваль вгалі
першый фестіваль лемківской культуры на Украіні то был проведеный монастыриску настаювань то
о ним мало хто знає Але і тиці ото было рік іщы
за радяньской Лад нас был такій голова адміністрациі чы тотоді был правийвыконкому
фігіль він з заступником він выступил як ініциятор Мы мало згадуєм за
той фестіваль але фактично товды было і Словаків і Хорватів было і
з Польщы были колективы На якій рік А в яси рік зараз
пригадам што за Ґорбацова Но так то было за Горбачова Іщы Під
кінец Горбачову Горбачова было так Мі то інтересне бо я знам Того
я не знала Я знам же Перше і такый фестіваль як бы
Ватро Лемківска то было в Лопусні в ругатиньскым реґіоні в р такє
подібне до того Жывждыны Перше в Лопусні пак два рокы бутивку а
пак уж Зараз лю до монастыре знам усю за допущне не знам
може він одведете А знате же власне в Люпусні буде в той
<unk> році будут святкувати рікіж Ватра на памятку того же <unk> років
уж як першый раз зорґанізували тот Тоту ватру Лукуш напевно мене не
было дес на Украіні як я не знам за фестіваль лемківскій Но
та видам нон якє знал ім А пак уж ся зачало то
уж пішло гутиска бо так урядили же там буде ліпше Но то
вшытко єдно Я іщы раз ґе лем же першый фестіваль на Украіні
лемківскій То был монастыриск десвідесят но може <unk> рік <unk> рік так
де <unk> рік Но може <unk> власний дно може ну деж язнюс
ну другій давайте так другій половині <unk>I буде так не В утисках
і не в то <unk> році лем ся зачало перестройка то іщі
Лемкы сідили ня нє нє ня тон перестройка до того не знимає
То як раз вчас той відлигы же я ну я оточно уточню
типові В році інтересна істория Думам же Можеме бесідувати лем о тім
бо не знаме то інтересне і нам знати і інчым людям інтересно
то бы было знати як то ся зачынало бо знаме же Словациі
в Польщы дуже скоше ся то вшытко зацяло Но і дальше о
тій ватрі в монастыриску уж тепер в такій формі як і она
Тепер єст то зроблене на взір той ватры у Ждыни Але кус
інакше може дакус ліпше а може дакус гірше Але інакше кус Полякы
як придут но ягварю Полякы но а тоты Лемкы з Польщы Но
і поякы тыж як предут до монастыреска ім тото дивне же не
треба нич платити А нашы люди ся тішат є Нашы люди так
привекли же добрі як ся не плян Нє не так уж три
рокы мене мучат нашы люди зробте жебы мы си заплатили та <unk>
<unk> гривнь але жебы свы приіхали спокійно знали же ту є наше
плят мы си могли там стати і нормально одпычы не іти ци
<unk> кілометрів пішкы бы неде поставити самоход най буде ми си заплатиме
за тото місце і то так тото наріканя і тоты просьбы Яж
выносил того рока даже орґанізацийны я підрыхтувал люде вшытко Ну мене знов
не підтримала наша влад лемківска тым більше не так лемківска як не
захтіла тото робити адміністрациі бо они ся того рока того роду овласна
рівньово так Они ґадут нє мы наведеме порядокы Я гадам вы не
наведете на нашым святі порядку бы вы не зацікалены в тым Як
мы си сами не зробиме в своій хыжі гляд то нам нихто
не зробит ні міліциі ні обласнена часто нітно Але были такы бесіды
знам же ліпше заплатити але мож на якыси ліпше тото зробити кус
урядити якоси ліпше за тоты грошы є Ну фактично было бы правильнійше
так зробити ну воно не в тому жебы мы можем то робити
на безплатну нет то ді не такы буде відповіданыст з боку тых
хто приізджат Цы ми так же од фестівалю до фестівалю свідоміст нашых
людей дуже зростає они видят же вже не приізджают для того жебы
тікі гуляти Так гуляти Они же приізджают дісно одпочыти І то нас
тішыт Трошка молот нас бы спокоіт веци так молит шыона щы не
ну може то они такы генерациі трошка азартише чышо але шо то
штосильно алкоголь Я бы наприкляд одмінил фестіваль алкоголю Но добрі Але як
бесідуєме о тым же хцеме одрудити лемківскы традициі но то лемківска традиция
алкугольна Традиция така же лем єден пугарик і Юсь то може одруджувати
таку традицию бы на ватрі інакше традиция дес років Юс <unk> тому
но то тілько было до тых будок алкогольных і так пухосах лежали
же назнам тота лемківска культура то власна лемківска культура алкогольна была барз
высока То значыт то лем не лемківска культуры то яка си інакшы
властивый ци рішый фестіваль Так был посвяченый тому шебы трошка то зменшыти
Но нам ся тото напевно не вдало через тошы знов за багато
бізнесмен же сех тепер сут но торговых бізнесменів та каждий хце там
постелити своі точы Пока ме на початок фестівалю то ми просили жебы
выіхали там три ци <unk> торговы машыну цілекну повістува сувенірыми то нас
проблема єди части то ріжны ді так а то ті для діды
шты шмы першы фестівали то мы трошкы были так бы скрутному положыня
Але ничого шымраз більше більше А тераз уж так выходит же нам
же З адміністрациі приказуют же мусіте того і того там поставити в
куточку даделе жебы він тамторгувал же меным місценным міщами як мы іх
назвемете столовечы ци єдальници буфет буфетыт а ци буфеты нам же приходит
ся трошка і я з чого наче в няш мырічны фестівальбы так
як бы як проходил мы на початок Старали ся дати єден погарик
і хоц бы тых гостів першых якы приіхали но для до нас
так мы гощали сливийцьом Не горілком не чайом некао але звычайным сливицям
як колиси нас тамну хто были зо словацкых стран нашы переселенці бы
были Лемкы якы ріжных гілок походжня тых хто зо Словаків то них
была сливиця прикрад нашы были міличане деси тут з тых краів як
то в них была кропка в обыході кропку на фестівалі В Фестівали
назно фестівалі в каждым фестівалі кропка была І мы тоту кропку даже
возили кудиси сме до Польщы пока єй не прирахували до наркотичных речывенчы
як то повісти забороненых Препаратив І мы мали неприємніст аж і з
тым через то што в нас в Польщы влапили на границі Чуд
не судили нашого єдного хлопа аж плати мусіл він рівскы Так хтіл
прихтіл привести йому недали привести Видите зачали сме нашу бесіду як усы
так само вышло з олкого І направду то єст проблемом нас бо
саме вказати собі і інчым лемківску культуру А тото нам пришкадят тото
нам як бы представлят лемківску культуру злі не представлят Лемків нормальні а
яко якых з такых же Мусят Лем бы пити і якых самы
сте зачали од того же Маме такє і не знаме як сой
мудріст порадити і як бы тот образ з Лемка не такый як
бы мол быти Така Ну і думам же добрі бы было якыси
може навет зо сцены повісти тота культура гориме так спожываня алкоголю она
бы мала быти власні культура так во Франциі Яси выношуют такій задум
ну бы властиво всеменны люди торочат морочат головня місце не хватає не
хватаєт місця Для самоходів і для палаток і я думам чы на
другій рік я тото давно такє думал шя так Відвести такій безалкогольны
Од тамтікы приізджают тоты люде же дают нам слово же не будут
на тым пляцу жывати алкоголь І Кропы кропку Властиве алкогольны є шкідливи
в нормальных розумных мірах лем порций так лем порцийку кусідска то є
добре Але як масово бым так Не частували си то може мы
попрібуєме такы місце одвез што там будут ті палаткы самохоходы для тых
хто не вжыває алкого Я думам же може таке місце зробити для
тых зі вжлаю такы дес там далеко в лісі Ага І там
такым етузму обвязати жела шосиміст на мій погляды наше же наша нация
так в тоялкуваль ся втиснула же то буде тя але все дальше
мусит быти кысе вершына каждому нездал му прикладу Но то будеме самы
тот приклад вказувати як мы з вами пєме як мы ся честюєме
і мы з вами будеме обіцюєме слі раз же мы з вами
будеме вказувати як то має быти Я так сой думам же Лемкы
мали бы сядень вказати высшу культуру Знате єднаково де люде там видят
те як дя рахуют Не Я візду в ціли Сіни Я ника
в Канаді з чым не были мєдны Де бы я не зустрічала
нашых люди ци Лемків ци Украінців они приізджают зо два три тыжни
І они же асимулюют ся до той до тых порядків до той
они стают культуры він уж тын шмарит там смітку де де нема
він шмарит нян написе но Юж знам значдині треба робити такий тыждень
ци два то юж перевыкнут І будут знати як то піти до
вітру і так культурні Ну так так Я си так думам же
просто видите дост не я за біоторя толеправда про тім вродило то
ефакт але они не вытримуют той нагрузкы так шы то добрі Але
добрі же монастериску ци в Уроці Бытьова маме ліс і маме крякы
Ну властила га на тоне не так хоц через тишы коли наче
все фестіваль то я першым вшто запровадил то няня Веленович сцену з
поглядом першым головом не першым головою Товариства Лемківщыня а я поставил за
ме ту поставити выходок такій жебы был дійсно без выходка не є
фестил так І коли мы постерили сліз на шіст Такы безбетоных плитів
то з нас ся головами істочніє шото заваряти нас місці неє выходка
а Лемкы в лісі будуют выходы Так канали же Алез мы думам
розшырити іщы шіст на шіст требы зробити же з душывыма кабінами і
помаленькы помаленкы нашы люди будут Но будут культуры та як мам думати
культурніше то факт <unk> процентів люди якы признают на ватру охже писаре
прибышу Мы вже відчуваєм што то як людина знає же він приіхал
на другє рід на тото місце там де чысты Мы говориме о
такых річах як бы дивне же мыдаме бесіду Але для нас то
актуальне так Єст то актуальне для нас річы і такы тоты смітя
і тоты ту авяты то як бы може комуси там в Канаді
ци де може то смішне але то для нас актуальне бо люди
дакотры знают што они мают робити же цісте ставити по собі а
дакотры сут дикы Але я не вяду на фестіваль в Америці там
тіж є смітя так само є смітя там самоє люде там само
і є палюнка веци переважно пиво купалюнка дорога то але орґанізатор фестівалю
знай же прошло дві годины ци три там і дід люди і
маєт прибра Присіднич і пере В неділю перед службом Божом вшыткы сел
каме прибераме І потім як выізджают люди хто прибере зо собом добрі
арешту так аж чекаме на два три дні і наченици прибераня так
што то трошка орґанізация то вшто з фінансом звязным то не так
легко прибрати цього року мы вывезли десет смітєвозів сміт десят машын То
є рахуєте шо <unk> тон одсліду тых <unk> ну най буде умовно
смітя трошка меньше як <unk> тон буде но він там пресує най
буде <unk> тон <unk> тон смітя то поділити тілько на тых з
чымостис што уявим сибіскєкы там были люди Видиме же направду то коштовне
потрібуєме дуже грошый жебы зорґанізувати такый дос масштабний фестіваль но і не
інтересує найбільша част тых фінансів На што еде при прирыхтуваню фестівалю Може
може можна так повісти четверта част іде на тото половина на тото
ци Но так зорієнтувати ся не По цифрах так будеме ґлядати по
частинках Перший наш но напрямок такы фінансовий то епідотока Фестіваль Но поля
до принятя гості Ото нас Маєм тыжден часу там робіт десят люди
на початок а потім до <unk> ролют нот напевно бы на початку
фестівалю там років <unk> все робили м на ентузиязмі Тераз мы стараме
ся людям платити то маєте так приблизно Кажді людиня не платиме так
як роблят просто гривену по <unk> грывен мы платиме людям то тілько
підготовка фестівально поля І яка то част од вшыткого того джету фестівалю
О я То є напевно Яво не знате не новло ся як
каси меньше ні але і Катаменся менше бо да мене в ним
не цікавлят фінансовы стороны в якій я собі не ставлю просто не
цікавит Я не ставлю семе туси тым цікавити Но што найбільше потрібує
выдат най найбільше выдатків то нас узвучыня потребує узлучыня і саме ці
віпы артистыну заслужыні артисты якы приізджают Якого сте мали Мали дикы черу
Я не дам они віпци ни віп ну та я рахуюшо так
ци прикрасный колектив і на высокого рівня так артисти не мали веце
не Лемкы так але мали сте кіж щербі і мали сте самы
з буде себе так мад Украіны то же стараме ся кіж выплачувати
хоц бы автобус людям та можна повісти же найбільшы выдаткы то тоты
звізды Так тоты звіздну хцеме фестіваль шты был трошка людскы для нашы
Юдишы підпочыли люде І так тоты на взізды выхойте стойно выглядало і
наізды потрімуют грош і озвучыня дуже тяжкы навчыня нарахуєте шли <unk> тисертікы
для озвучыня в той ізді якы выдаткы маме та выдатків Но такы
орґанізацийны якы тоты маєте зробили адміністрация областна зробила дорогу нам тамтого року
Усвітлиня шебы підвести сут то Але тото трошка спонсор не трошка спонсор
того року нам раз такоти Хоптяну нашня што <unk> тис подырвал нам
підстанців ріше поза тамтого року што цим A<unk>iej Но звычано електропідстанци як
нас там не было тераз жываме своі підстанці то нам подарували Обласный
раз <unk> нам <unk> тис Кабелі і тоту дорогу зробили Є уж
на раз два на фестівалі і перше чули єм зо сцен же
неє грошы неє грошы Влада не хце давати на Лемків грошы Спонсоры
тіж не барз хотят давати на Лемків тому на фестівалі нешытко так
добрі нешытко так прекрасні нешытко так як бы ся хтіло і так
як оси плакали і плыкали но і так уж два рокы уж
зо сцены не плачут же Неє гроші А чуєме же гросі сут
і не там ідут Ні но то я не знам де ідут
але грошы сут і фестіваль зато такый гардик ло Я чую уж
таку пісню направду видиме же дуже зроблено сут добры дорогы маме ліпше
вшытку уряджене і дорогу до сцены і Дорогу тоту найголовнійшу і можна
обізджати і мож підыйти близче і автом можна підыйти і пішы і
так зроблено тоту вшытку структуру ліпше видиме на што пішли тоты гросі
пішли направду на добру річ Щы ліпше уряджено ти тішу і чую
же дякуют Владі же дякуют же областна та влада тото зробила зарядила
дала тоты гроші маме фінансы на такы важны річы Перше была інакше
пісня зо сцен же Влада не хце Лемків розуміл і нич не
дає і не сприяє а тепер уж як бы влада зрозуміли є
який мате тот діалоґ з нима як то іде Ци ци направду
зрозуміют Я пові так як я тото виджу же так жебы нас
зрозуміти то мусиме стукати Но пукати до двері Так так жебы пу
але пукати так Даколи трошка сильнійше даколи трошка іщы сильнійше бо як
слабо пукают то они не звертай на тотула І на почат я
все од початку фестівалю ся вертем нє шымы так років пят Аж
покаду не пришол Оліни такій был на Слоблисци Кєрувало Областной Радой на
той час пришол О ліни він перший з областных на областному рівні
приіхал на наш фестіваль і зр дал зрозуміти тым своім чыновникам же
они ничы не вартуют бы з того фестівалю наша област ничого не
вартує бы з того фестівалю Внимали такого потужно поштоху в облести Так
так вшы то І оно при помаленькы помаленьку тот так фестіваль началь
вони підносити на тому рівні што они вже в областному шу могли
підняти І дякуючы бывшыме Дав нам такого мудрого кєрівника цимбалюка Михайль ш
він же той фестіваль то яка Людина велич в такому питаню што
там дійсно дорогы розміткы стоянкы будиночкы сучасны но несучасны але деревяны і
з галиі інфраструктуры фестівалю все він він тото змінил так же што
тыжден часу перед фестівальом він кожен ден приізджал на фестіва І дяко
тепер ту ідею підтримал наш хлоптян теперішнє голо адміністрациі Кайданів року але
вони признали што є Лемкы але ну деси не сіпне всюди нашы
люде хоц бы стіл хоц бы з не хтіл всюди нашы кєрівникы
Лемкы і они мают вплыв якійсі Од шым мы собі шос як
замиряли наприклад мы земрияли шты мы были признаны якы як участникы невіны
Прирівняні до участників іны всі переселенці кє были переселены з етнічных земель
Нам ту тяжко входили си стукали били аж пока не найшли слабінку
раз уряд Тимышенкы проголосувал і має внескы прирівняню до цього Так так
є зараз з назєм Мыта признати нас депортованых Ім помаленькы тавнены легко
робіт ся і мы помаленько ідем до той мри і они видят
шмы не вступаєм так они ся кидают до єдной політикы до другы
і они почынают нас признавати што то є сила Вертам ся власне
до того фестівалю в тотім році Но шкоде же могло м быти
лем тот першый ден так мі уж вышло Чули єм од люди
же барз гарді вшытко было І суботу і в неділю чула же
люде ся барз гарді ся бавили одпоціли были задоволены А як вы
бы повіли што вам найбільше ся подабало На тім фестівалі Што вам
може такє было же найліпше ся удало Ну Я все як кєрівник
орґанізатор фестівалю ня для мене найголовнійше тоє люди Є усмішка людей Як
ты видиш людина іде з фестівалю з усміхнена і здалека тобі махає
головойшу вдячні Вам за проведны фестіваль то є найбільше вдяка для мене
Для тых нашых Лемків двоє під руку троє під рукы Лем ідут
фестівалю Пішечкы кажд Божый запад Боже запад мы такы задоволены як бы
сме побували дома на Лемківщыні Што може быти векша радіст Як ты
робиш фестіваль ти знаєш ме туто фестівалю Ну а вом вы Но
і тіж чловек вам штоси ся бів ся подабат штоси меньсє было
штоси же вам так бів ся Вы были задоволены же власні тоты
ся добрі вдало Ци рідмісу сподобали же Боженкы си змило над нами
дал поводу О то было барз важне все было важне і могли
люди більше приіхати і спільше так з Польщали чувати і одпочати А
такша як ми я каждый рік мам єдно клопоты клопоты тых клопотах
но якы Я Загальну картину фестівалю все обчыслю і по тому што
фестіваль каждый рік ся вдеє каждый рік Тот фестіваль робит всеукраіньскє Товариство
Лемківщына ну і робит влада Рейонна областна Управліня Культуры Термопольской области Вняня
было бы інтересне як ділят медже собом тоты обовязкы як Ци ся
не вадят при тім хто што ма робити І мі тіж інтересно
доколи вийджу ся на сцені Співают такы ци такы то не од
кого ци од культуры ци од Лемків і тіж інтересны як выберают
як пишут сценарий ци Лемкы выжній ся при тім ци управліня культуры
рядит як тото ділят Но на початку фестівалю о тым запрошыли колективы
самы І всі колективы приізджали на ентузиязм Значыт мы товариство Лемківщына товариство
Лемківщына мы запрошыли колектывы переважно нашы лемківского такого і такы знані якы
знаня но трошка старали ся выберати такы колективы шту были такы разы
реґіонів Але же років тому пять як реважнє же іх відряджає та
як деєд комедіровочні відряднє принул старат ся давати ці обласный выділ культуры
Ну мало помаленько але же цього року тамтого року то выни же
старали си колективы своі даже віддавати відряджня на наприізд в Ватры Але
то всю запрошыня дає Єст областный вітя культура це частково Єст ді
нас така специяльна проґрама якой мы збераєм ся шутіти режысерска ґрупа і
мы Стараєм ся підобрати програму для фестівалю Є режысер він наміцяє собі
ідею каждый рік є різны режысер нас но переважно то так три
режысеры нол каждый рік си міняєт і мы підбераєм собі колективы якы
бы мали могли можливіст приіхати і выстити бо Не всі колективы му
можем не лем колекти І окремі участникы Алишы ну Режысерска ґрупа то
підберає і походжыт всю в режысерску ґрупу входят всі члены Всеукраіньского Товариства
так выправліня там новы Ввідальны за культуру так ґмімназиі культурны відділяня і
они входят і там підберає нові частину свою вносит і обласный выділ
культуры бо без нього нічого не можем діяти Як то они знают
кого бы они хтіли они но добре Коли си знают іщы самтых
років же добрі выступали Но а так як не знают то походжут
з леми Так а як видят же Тот ци тот буде гарді
выступати же зна бесідувати співати по лемківскы танцювати як знают наперед Ну
по облести тай по Украіні то всі колективы є знані і незнані
Ня постараю ся Для нашого наш фестіваль є не межат такого знаного
колективу Нас не дає можливіст творчо розвинути ся і такым простым оддітям
Одинокым выступом шмы іх даже не знаєм Він приходит на фестіваль Явых
тіл повісти гомряз Так може дехто нам ґадат же ой той глупоты
чы так выступу нездало той глупоты ґадал на сцені Ну але важливо
што як мы видим і зюминку в тому што людина якы ся
трошка має талян Тому стараєм ся запросити його і на другій рік
але якшо людина така ш выступила раз і видим што він не
підходит по нашых то мен на другій рік єму кажем выбач мы
бы не хтіли тебе чути на се А як тот рівен як
вы можете носправдити якого то рівня тот чловек ци в ансамблі ци
што цієдна річ ня інтересує Як знати же буде добрі тото на
лемківскым фестівалі тіж єм виділо же выходят нараз такы же не знам
чого ани ту сут чого ани на той тій сцені якы мают
стосунок до того вшыткого я доколи сут такы же Якы чудачне то
як видити же власны тоты мают выйти на сцену То єст тым
проблема Но я не вермо ся на дойвекше проблемы тому што бы
наш фестіваль набыл Цілковито лемківского напрямку жебы провести фестіваль наприкремо ци гуцульскыня
шбы выступали гуцулим то не зрозуміют мы Украінці Етнічна ґрупа Н Але
є інчы так само наш лемківскій фестіваль Не можем мы собі поставити
за мету два дні співанок лемківскы Но єсвим за мету сели ну
даймо на тото як бы так сме зробили же Ну в двадцетім
році робиме такый фестівальце лем лемківскы співанкы єм добы невыстаціло Ну єм
бы такый експеримент ты зробити то не выстаціло бы но людиякы гладны
не співате нас є нас як повісти назы прекрасны лемківскы колективы якы
бы нас задовольнили наприкляд Жы будева то ни през два дни цілы
два дни цілы два дни лемківскы співанкы але нам бы не хотіло
репертуару лемківску так будеме ґато мали бы были співанокы як бы были
та самы Я думам же так то бы просто хоц нас Великы
істория культурны неспадчны лемківскы але так бы повісти жебы не співали войвасі
і вершло жебы не співали Ци дачы горы нашы горно же наси
жебы не співали іщы даякы а тоты якы Як спілрази Я вже
років пят перед режысерами ставлю Ну як є завданя Я просьбу своі
бо я не мож я лем прошу іх давайте зробимо конкурсный відбір
участник фестівалю І конкурсі Для того што провести той конкурсний відбір то
треба не меньше так пи штобы в орґанізацийным питаню то треба десколо
<unk> тис Шебы тікы конкурс а мы на всь фестівалі можемем собі
позволити <unk> тис бюджетных кост а решту все тош Лем подаруйт лем
бо то так си порахує і стань односно як тікы питаня заходит
Ой там грошы там мід як вы на початку гне то мі
дайт єдным даєт грошы другым не дайт грошы так але я вгадам
вшыткым Я не скрыом тотыня як Ты звідуєш ся медже за грошы
то скорше позьме кільо ты пінязів давде фестіваль І тоды я пою
де твоі пінязі сиділи Властиво буде втомка о то бы там мати
велькы піня Так само єшы одшу бы підобрати колективы такы ну рівня
тако як бы м хтіли мы очаткы кєрівникы фестівалю то нам то
дуже тяжко Через тошы мусит режысер мусит прослухати ты колективы шу прослухати
колективы тре обіздити цілу Украіну перед тым і тоді вже скласти проґраму
на такому рівні як бы ся Як выберают Но добрі не є
ты гроші але як выберают котры Найліпше заспівают котры найліпше вкажут людям
лемківску культуру як но так з від фестівалю до фестівалю меншынами своіх
люди по фестівалю в Ждыні по фестівалю в монастырисках по фестівалю якій
жыє в шістох областях Украіны Уж девят маме в Украіні лемківскы фестівальжы
повідают є но то я рахуючы такшескій так ріжных Ото пото потык
фестівалі мы собі складаєм такы маєм зовтыкы Конят вашы аґєнты каждый фестіваль
запрошуют наш лемківскій фестіваль є представникы товариства і там є режысерска ґрупа
якій відповідає зато є Дуда єновичє Леса є там багато такых людейшы
Тепер не інтересує як призу на фестіваль куплю тоту програмку і все
цітам і цітам же там даякы конкурсы з істориі знаня істориі лемківщыны
лемківскых традиций звычаів побуту бесіды та гумору но і ісім не виділа
того конкурсу жебы был такий конкурс Але уж тепер не пише а
тоты рокы то писали іщы же будут конкурсы нарізаня дров і в
мішках скаканя ци інчы даякы істі не виділа виді того Я приду
єс Концерт през два дни в суботу тот концерт бівше лемківскій а
в неділю приходят ріжны видно же іх там вписало управліня культуры уж
ріжны медже Лемками там пересыпаны ріжны Но і што люде смотрят і
слухают доту концерт но і ся властят і купуют даякы тоты сувеніры
я не гварю же же то зді але ану то ісі можна
сой купити ґазету ци книжку лемківску кіждобрі навет даяку шапку можна купити
од сонця ну і юсь І здає ся мі же ж більше
неє в програмі але в тотій програмці то пише же ріжны сут
конкурсы же ріжны ріжны Но як то єст сут он ци де
си в лісі там жебы люде не виділи як правдиво є маз
є культурна програма і спортивна проґрамы Вже років штыри розділили тіх так
бы окремо першым робили все на сцени так ліпили сме пирогы різали
сме коли сцены дрова то было моє так якше Фестіваль был такого
рівня як на почат А тепер мы розділили і там є місце
де спортивні майданчыкы там ріжут дрова бюты мішками по головы <unk> другого
лупят лізут на слупы драпаются чы они там драпают це вывісят чыботы
якысы ци шоси а тамто же суспризы і є волі в насы
ци тосіткы гняч і футбола міні грают вшытко на фестівали є вшытко
на фестівальным полі зліва од сцен Там де буде лемківскє село там
іщы донескы висит тот слуп з колес так што товє продило є
колесо не буде церковце виджено так оцей рік же старали ся і
оповідали же будут конкурсы потім же результаты конкурсу были на каждым дереві
поціплены добрі Мале інформациі інформаци брак інформаций Трекламувати также тамі она так
відборы конкузиі ісіня діти інтересуют Бо виділи єм Уждыні же для діти
сут ріжны тіж забалы курсусы і віршы оповідают і штоси малюют і
іщы штоси роблят і дост така Солідна тота діточа програма а якоси
так монастырецку же діти тіж сут і на сцені сут і даколи
штоси тіж оповідают але якоси так тото но так в куточку не
так бо сте повідали же хтіли бы заохотити діти же хтіли бы
сте жебы діти власні тоты традициі нас лидали то як то буде
з дітими Лем на початках мы мали такы проґрамы існу лемківскы бесіда
хто кращы там ся деківщыну своіх предків што они знают про лемківщыну
для діточок такы робили были програмы але штосит шырік мало ся зголошыти
діти нати проґраму а шы а то вше мусит спонтанно было заповік
бо стає остарайте освяткы будеме штоси там стали остали два рокы што
си тото опустили не знам взагали багато опустив є тошы може режысер
рахуючы Но не все ся режысер прислухує но як загально будял він
прислухувал ся так але до такых нашых просьб Шыбы такый конкурс зробити
треба виділит певный час в культурній програмі шти зголосили діти Но обявляєме
што зголосит ся нема зголошыня і вже рік два то конкурсу не
проводит Так само як мы приіхаме на ватране половин старшы люди На
початках мы вголошут га там ся здибают люди з Диля Стилиця там
з Милика там з Дильовы там з Криници коло того деревка чекают
собі Высовяны і мы то обявляли А теж си тото же он
нема часу Нема часу нема часу і режысер напруженый так коло той
сцены аж червений але деякі традициі нашы фестівалю початкували відходят на задній
плян сет ци то проґрес такій велькій Я не знам ци можна
Ранійше Зацінати тото Не в обід а то де ся аж пополудні
це нормальні зацінит та люде бы могли притикус ранійше бо ідут там
од музею тамы Тота парада А може на самым поли ветрянім зачынати
ранійше Ну гоноси тота парада той частины фестівалю То нашых там вложена
наша душа Через то шоб на початку нашы адміністрациі не хтіли признавати
І мы собі запровадили Показати што мы можеме монастырыскы без адміністрациі на
што робити і мы собі зробили такій кіт на на цьому як
бы показати монастыриску понивни всі монастырсках Лемкіня што то што ся в
них відбуває і так мы поставили си шанувати наш фестіваль Порахує ся
тершо монастырскых єс В суботу в святкові Ден вы фестіваль монастырска тата
лаґі мати там Лабі май од Таі ня мамо при час нашы
Днес ділиня мам прийде час начы я раз конято рафів я Я
давно ти Ей я давно бо мамот вміваноты бом быго мамоч якод
майду міма і не Безе лей мамочко безелей дормате безе лей мамочко
безелей формате бо баблі безем діват бо бабрі Лебеф лібат мума те
тухых Як то тадім на фобі дем та мобін дідай а мамо
траґе найде буде дідай а мамо тро бек де найде буде Я
дуже мало обізны з культурном проґрам Не лем все господар а господарскы
як не доходит до того каждий ма своі обовязак і простояли просто
фестіваль лемківской культуры та і ня культура інтересує господарка етно господаркы Но
а лише єдно як люди ся приходят бавити Господарка барз важна але
не видно ґласа выходя До фестівалю Є господарка підчас фестівалю і свята
є культура наша і нас єст і нас душе полиц за той
фестіваль бы задавал питаня і вадил єм ся даже Судеринович чому мы
оддаєме фестіваль на поталю Областным Выділю культуры але фінансовы питаня Добре гос
однесеме слухати отвой прошто хто финансує виділ культуры но а відділ культуры
як бы рядит інакше як бы рядили Лемкы ци ян мож одповісти
што і так бо йому ся тоже хце Фестіваль по перше наш
фестіваль стає престижно А як то вену видно з того што якій
відзвил про нього І каждый колектив мриє выступит на нашым фестівалю То
дуже тейшы мріют за дусів Але то і знов не можеме повісти
жебы тікы были нашы колективы Што африканьскы будеме запрашати Може будеме африканьскы
а чым бы не статус вальс як буде світовый ро Як буде
міжнародный фестваль то мы буде мали бы має Меджнародный Фестіваль в Здрыня
а тут наш єс украіньскы мы стараєм ся підобрати колективы з Лемківщы
лемківску напр перше за нас але і мусиме трошко уступати з чомусь
мусим уступати Мы бы хтіли жебы была нас дорога сфальтова мы маме
дорогу асфальтовуня а мы Мусиме Ага юж зрозуміло є фінанса сторона і
культурно стя традициі є і знов такє до то каждо традициі мусі
быти фінансово Кєли бы ся побесідувати о фестівалю то буде зарня бы
повісти Люде котры пришли в тотім році на фестіваль уж Виділи же
ся зачынат будувати музей тот як бысканзын Лемківскій і виділи же сут
уж оставлены даякы хыжы і в тотых хыжых сут експонаты Виділи тіж
выставу ту Мардака і інакшой выставы но то видиме же направду буде
центр лемківской культуры і культура тота не лем співанка не лем слово
лемківскы зо сцен танец а маме іщы ріжны виды культуры і будеме
мати місце де змістити тоту культуру материяльну духовну ну материяльну найбільше Інтересне
одкли ся тото зачало Одкуль тота ідея пришла як то было і
як то буде Ну як Хвалити ся не буду так не хоцт
хвалити але першу выступ Тары Греці яка была проведена на фестівалі Тыя
на другым фестівалі на Утисках од густиска коли был другій фестіваль Другє
фестівалю Утисках то якы і Та дес Я привів свою приватну колекцию
там і выстил там Куділь стару Біблію о такых дикы речы так
то мати свою колекцию лемківскых старых річ Та я маюч до колекция
было то за річы всі річі вжыты культурна і церковна колекция ЛАПЦ
експонатів і вышылка і вышывка Е свій музей як бы домашній так
бы яну не музей але тік вам склад домашній Но не експонуваны
так і потім то я то Шдерон то я так і маєна
Тепер всі будинкы якы є на лем там постав лемківскым в лемківскым
селі та моє Хто є моя приватна колекция то як моя ноя
ходы по Лемках і не по Лемках вы там лемківскы селоже музей
історичны і культурны ня не тількы лемківскы але шали нашых сіт Мы
хцеме там відродити шло і Подоляне штулой Гуцули было такы попомаленкы такы
кіннаты кіннаткы лем Лемкы там Там буде нашы области реґіоны різных напрямків
буде обласны але буде нас відведены од ціле поле зліва од сцен
де буде сугубо нашы лемківскы хыжы там все буде полністю так бы
лемківскы добрізниці буде як бы част того сконцену і тота част буде
лемківс Більшіст тає так будеме так цисли лемківскы селомы ци так збережым
не ті назву але відносно до культуры ідела до того до експонатів
а потім же нас Я продолжу тоту тему шухто оначал а потім
нас як был цимбалю головою власной адміністрациі то він выступку Мердака тамтого
року нам орґанізувал таку святкову величаву робіт культур Мерда З чого року
же Хотян поставил собі замету в Выщу привезли з Зильова Приватный Музей
Бляжывской же так бы не приватный Музей лем передал вышылкы нашы священны
звеличалу таку выстовку орґанізували вышылок ікон і гурунґу а на другій рік
я думу буде ш З величавіш нашых народных вмінців было є і
було безмеж на них тримала се і культура різба то взагалі не
має аналогів світі нашы лемківскы різба Вартам додар о Сконсену то власні
было бы такє село І част того села была бы лемківска є
інчы тоты части як бы репрезентували етноґрафічны реґіоны Торнопольской области І области
Украіны были областикцийны тоты ідеі мрі але ж у дивности тарів зем
просмов влады выділити під лемківскій музей так што на дивности тар землі
нам треба што Поставити шебы дійсно люди мали могли приіхати чымси тішыти
Но але фестіваль то два дни а то мало бы певні быти
цілий рік якій си такій центр культурний ци не лем культурний можі
істи штоси буде для розрывкы якысы кнайпы якысы готелі ци як то
бы мало быти зараз будували як то віль лемківску і ж є
готова выставити выгляды і двери двохповерховы такы як были в нас в
криниці Віль там буде два номера ЛАС в долині буде там все
для принятя гостей же є заложеный фундамент під гончарну майстерню чо я
думу шо другого фестівалі же буде вже гончарна майстерня нас постійно робоче
дівча такы моі пляны не знам як там влада си задумат З
пінязями але задумати будеме так хлопців наймати При музеі можна не платити
податок то такє ведете легше легше людям частинку віддати якусь до музею
реців якій зробил Плянуєм собі збудувати ще доміч чы єден домік выдиночы
такій Нимиси посвятили што буде хата Мердака Такый музей Так такій музей
так буде його там так бы так умовно так што то была
бы його хата так де він мешкал в тернополи І там жебы
было ну як може не така хата ентична як нього была але
буде деревана оботы внури Може його роботы може нам представлят його сины
єдно я маю дореч роботу приватній колекциі але шым жебы так суды
якій любий майстер народной Народной вміны через Бярчы Художник ци Вончар яка
там буде можливіст той хати він си приіхал там і місиц бы
турботно жыл Мыго там покормыме лемішком галушками решто што він си сце
не співа з Русово сую але вінно мусил там творити місиц часу
він собі мусил штос там творити А з того твориня мусит єдну
роботу ци частинку якой роботы подырвати до музею Така єм нас задум
така мрияна на перспектывы розвиток Комплексу Добрі Гарні Но а як то
буде о монотерисках мами уж тот музей Лемківской Культуры це тот муди
ся зліквідує і перейде на тото пуле ватрянец Ци ся над ліквідує
буде іщы тот як то было ріжне люде гварят а што з
того правда Ну як повісти правильно пия невсутый музей што є на
долині то єм моє діцентрі містра ци моє дітищы Я <unk> процентів
експонатів то є моіх Но як моіх не моіх але якій я
зібрал по людях і мені помагали отец Дуда хромося Михайло ІІ голова
Товариства І так само на горі зараз не маєм там до <unk>
експонатів ня знов што наєтна колекция знов моя А приміщы ся не
марізниц Як мы робиме собі Центр Лемківской Культуры ставим за мету робити
лемківскє село То буде лемківскє село і буде село то а той
музей то є приміщеня товариство Оно нам подаруване товариство оно так і
буде при товаристви то приміщеня А шо мы в ним розмістимо ци
буде там кімнатка музейова ци буде правліня будеме рішати уж там не
буде музену Зынет там там нема еды Не той розмах музейну діяня
діяльности музею якымы на днешній ден видиме А днес іщі то єй
тот музей так і вшыткы експонаты ци вшыткы експонаты там є директор
там є і так в тій формі як ді так лиш у
просторі орґанізациі музеів жыє Но на стадіі на стадіі Но а кус
дальше бы было людям як бы туристам зошколит якыти аж кавалец з
дорогы до того поля бо тако і было в центри Я може
си поставлю кєд таку відповід трохи надзвычайну Я все робите там трамвай
Нє не трамвай Але ци не тяжко нам іти до зервеници з
франківскы <unk> кілометрів Я дума іщы чы нетяжко єхати з цілого світа
до Почайвской Лавры але мы стаєм замету собі для Лемків зробити што
звеличаве Чи я думаю што николи тій людині не буде тяжко приіхати
і відчути дух лемківской дійсно рідной земли там відкрыти де деревяний будиночок
буде де зем будиночок дух того дерева чути Ци пройдете два метры
Пішкы ци два кілометры приіхати автобусом через часа самоходом Я так розумію
же то Ваша справа то гобі же то і Ваша робота і
ваша ідея і вшытко Ваше і вас то волит і ся тыми
гризате Іщі сут з вами такы люде же тіж дзя нехто такы
важне же з вами разом роблят тот музий Ци лем вы так
то мате на серці Ци Вас розуміют Сам сама людина днескы ніж
не вартує бо нас компанія є однодумців отец Дуда Майло Громосяк Мария
Микєтенка Покійный Гойняк його діти є тепер дє люди якы Но разом
в справах лемківскых єдні з якы перм молоды приіхал о Володимір є
отец не Лемко але тоже о Михайло Бойчук з Григор они видят
што то є добра справа для не тілько для Лемків они підтримут
всякы чым можут головатористок Сана Буднай Василь Політ Дзюбіньскій і тоты люде
вшыткы тосце роблят жебы формувати тоту експозицию уставити тоты хыжы як то
ся діє Но та хыжы в нас хыжы наставит більше одмі адміністрация
Зна якы то были лемківскы хыжы Ци поставит Оно там грамотні там
грамотны люди в них специялисты є дорадникы прекрасны што они не то
што знают они ся радят по перше з нами перше чымы сповістаєм
за мету Комерцийна частина Но музей ділит ся на три частины Музей
на комерцийны Господар І знаєш о тут є комерцийна там собі будуйме
кнайпы ту є господарска што там буде для музею тами тоты хыжкы
де была выстава і тоту же тот вышыванюкы спрезентувал голова Івано франківску
адміністрациі то они были не лемківскы то яющакам якы будут ставити тоты
лемківскы бы хтілам бы видіти лемківску хыжу яка онабыла тоту долгу хыжу
традицийно як той моя мрия тоє не тошы Запрашам слухати <unk> процент
Але як направду то будете мати цілых <unk> то Анна Кырпан