70% #2012 - 70% #6 Юрий Андрухович, 3 ІIІ 2012
Еп. 2012

70% #2012 - 70% #6 Юрий Андрухович, 3 ІIІ 2012

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Jurijem Andruchowyczem, jednym z najbardziej znanych ukraińskich pisarzy, o jego twórczości i związkach z Łemkowszczyzną. Prowadzące pytają go przede wszystkim o skojarzenia z Łemkami, o rolę łemkowskich motywów w jego pisarstwie oraz o postać Bohdana-Ihora Antonycza.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте семка <unk> процент лем Наскракова Азо Станиславова Для вас будут глядати
ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте <unk> процент а
будете мати цілых <unk> Витала вас Дрогы слухаче Днеснос ту троє Наталия
Стурян Яанна Кырпан Юриян Друхович Будеме з ним бесідувати по украіньскы Бо
хоц Он Друхович барз любит і шанує Лемків але іщы не знам
перфектні бесідувати по лемківскы Юриян Друхович єден з найбільше знаных днас украіньскых
авторів Пише поезию і прозу єст популярным колюмністом часто спілпрацює з ріжныма
часописами радо робит переклады наприклад на нову был то уж <unk> украіньскій
переклад свіжу і смачну перетлумачыл Камєта Шекспіра Тепер часто прібує получыти музыку
і поезию найчастійше робит тото спілпраці з польскым гуртом Карбіду Кєд ходит
у Польщу тоту імено Андруховича уж давно знане Вшытка його поезия вшытка
проза выдана по польскы Продил ся Юрий Андрухович в <unk> році в
Станиславові днесто Івано Франківскы Любит вендрувати але радо все вертат до рідного
міста В <unk> році закінчыву в Лові поліґрафічный Інститут дешту дію в
редаґуваню Тугды активні пише поезию і скоро ся указали друком триєвы збіркы
небо і плості серед містів еґзотычні птахы та рослины Поезиі Андруховича были
прихыльно приняты чытачами При кінци осемдесятых початку девятдесятых років його мено знаны
уж не лем в літературных колах Товды Андрухович спрібувал як то быти
журналістом редактором і выберат яко свій фах літературу Жебы писати іщы ліпше
в <unk> році поіхал на дворічны курсы до Москвы Літературный Інститут В
Москві Андрухович пише І роман Рекреатиі Московскы реалиі видиме в другім його
романі МосковіАда може найбільше популярні Украіні Третім романом з того циклю єст
перверсия Андрухович пише тыж есеі наприклад разом зо своім польскым товаришом Анджеєм
Стасюком написал вбірку есеів Моя Европа В <unk> році вказал ся друком
роман <unk> убруців о котрым будеме днес бесідувати В польскым перекладі то
<unk> Кранґу Тота книжка спровокувала в Украіні шыроку ілостру дискусию Ходило о
тім ци автор ма право творити свій цалком одмінний од реального образ
антониця Прозаік направду створил дуст контроверсийный образ класикы Зо скромного Лемка зробил
шаноного львівского Батяра і Казонову Далей Андрухович пише Кус спокійнійшы річы інтервю
зо самым собом Таємниця есеі про <unk> міст котрых был ци хотіл
бы быти лекцикон інтимных міст Днес будеме бесідувати з Андруховичом Лем о
Лемковині і о Лемках Перше питаня міні дуже кортит запытати якій маєте
взагалі асоцияциі з Лемківщыном і з Лемками што перше сподає на думку
Бо яку людейкы не мают взагалі ниякых асоцияций Коли я питаю в
ним нічого нуль І я знаю што у вас асоцияциі єст Є
передусим лемківскы пісні Ци дуже особливо така царина от ну а по
другы звычайну творчіст Антуныча І кожна з цых двох гілок о нас
собі теж надалі якыс там розголужує си і там включаєт ся щы
богато інчых подальшых сюжетів але назагалос можна сказати так ци дві гілкы
якій зрештою теж чувстику спільну так выростают Тупту Антунич Я думаю ци
трушкі його ци лемківству называл трушкы перебільшены традицийно тупту Так походжыня ци
од што він там выростал што він можно сказати ставал на ногы
отримувал якусь там свою освіту первинну сче в тому реґіоні де навколо
Лемкы жывут але навіт в такых його а якыс тых класичных образах
там як лемківскым містечку Дукля так народил си Бухносаня в лемківскым містечку
Дукля Ци насправді не зовсім так бы мовити відповідає тій обєктивній і
стніце його власный антоницівскій світ Так нотому пшнемо з того што Дукля
было аж ніяк не лемківскым містечком Лемківскы были села а містечка были
жыдівскє Ну але є такій як бы власне вже право окреме право
поета створювати свій власний фантастичний світ і він має полне право теж
як завгодно відхылити си од циі реальной обєктивной дійсности Можу ты протилежны
сказати ту є зовсім ани в Ґорлицих ані в Дуклия з жодной
присутности Антониця не відчул Але она дуже дуже одчуваєт ся в тому
селі де власной народив си в Новиці От я прочытала той прекрасний
есей три сюжеты без розвязкы і перша частина як раз розказу Єпруну
вийти про ваше там перебуваня дуже гарно і дуже уобразнуно плесно і
в мене зразу выникає запитаня якій то был рік якого то року
ті вражіня Зараз я одповім точно я думаю <unk> рік <unk> рік
Буде уж гарну писне село і таж мені так все спілпадає Як
там напису так і є Но там уже важко штось інче побачыти
там є тілько те шо там є никуди не будінеш си Три
сюжеты без розвязкы Хтось з популярных резонерів минулого здає ся Ґоте вказал
што по справжньому зрозуміти поета можна лише пубувавшы в його думі При
цьому не зовсім ясно як быти з поетами бездомными якых на мій
погляд значна більшіст Залишає ся сподівати ся што під дому ваймарскій достойник
розуміл штос набагато шырше і выстє од звычайного помешканя Не так давно
мені вдалося пубувати в дома у поета якій понад двадцет років тому
затягнул мене у дивній хвасті свойой метафізикы і якого Така моя славоля
дотепер уважаю найбільшым з украіньскых візийонерів Маю тут на думці Богдана Ігоря
Антонича <unk> што його непівзаборонену і зняту з бібліотечных реєстрів выдану в
чорній суперобкладинці книжку в моій студентскій часы передавало ся з рук у
рукы На таємных сеансах спіритизму початкуюча Богемо выкликало його дух і запытувала
про путой бічні взаємане з Джімом Морісоном Так ульвови Кыєві та ще
бозна де навіт у Москві выникали неофіцийні Товариство Чорнокнижників Антониціанців до якых
очывий належал і я Про те што уважате Домом Антонича львів Центральну
Европу Галичыну Украіну чы то пак украіньску поезію можна дискутувати безмежно долго
Сам поет в одному з останніх віршів называл себе лише принагідным гостем
цієй землі і означыл свій ґім космічну зазорею Але в розпалі серпня
я опинил ся цілком близко не відстині семи кілометрів од його малой
баківщыны місця де принагідный гіст принагідно завітал оцей світ на принагідных <unk>
столітя Село Новиця лежыт у ґорлицкому повіті в Бескідах звідусіль оточене лемківскыма
лісами Коли мы віхали в нього была неділя гаряцій передполудень і жодной
жывой душі навколо нас Село выявило ся цілком невеличкым науко з <unk>
дворів і явно як це называют у нас неперспективным Усі перспектывы йому
было відібрано дестак році в <unk> коли відбула ся розправа феноменальна за
масштабом ценічности навіт як для нашого ще другоноценічні розправы столітя Тоді звідси
было депортувано непросто чловіків жінок дітей само жытя Традицийні присадкуваті хаты з
почорнілого дерева потенцийный обєкт аналітичных екстаз ученых етноґрафів до сьогодні стоят переважно
мертві на глуху позынювані і тмяні Це реці в собі Опозицийна молид
кінця віс <unk> здістнювала сюди поломництва з університетскых міст о пошуках власной
ідентичности В дній з такых чорных хат відбували ся іхні майже ритуальні
сходины схозі на катакумбні сеансы Першых Християн Звісно чытались уголос Антоничовой поезиі
Паляли свічкы зароджували ся перші любовні драмы Зрештом і тепер можна зазирнути
у віконце і побачыти земляну підлогу деревяні лавы роззявлену піч Є скорыстал
ся цым шансом Потім друга провадила до церкви і невеличкого цвинтаря поруч
із нею Це вже была незаперечна автентика місця Антонич Старший отец Василь
правил тут до <unk> р коли змушений был разом і з родиною
назавжды евакуювати ся звідси Шли Росияне в повітрі пахло кровю і ефіром
У церкви сама ішла відправа якыхус три десяткы останніх дідусів бобусь уособлюючы
новицку громоду підспівували слідом за середнього віку священником Кілько мандрівных туркіністів у
туристичным успоряджыні розглядали всю цю візантійску еґзотыку і вслухали ся в якусь
утомлено співане Господи помилуй Сло выгыбає пригадало ся мыні з якыхусь Христоматі
На цвентарных хрестах і з симкупуваными наче лемківска музыка прізвисками час до
часу выникала кырилиця нагадуючы про злидній рускосі істориі і нарешті был дім
Ні Ґім был не той было місце де колись стоял дім священника
Василия Антоныча Ґім поета у найменшому найвужчому найтіснійшому розумліні Можливо само тому
вже неістнуючий стерти з лиця землі Хтось інчий господарює тут Памятний знак
<unk> року змушені были встановити навпрути Господар обістя не впустил на тепер
уже свою територию тож усе што лишыло ся це єсины два безсумнівно
столітні дерева котры вочывид означували браму священничого подвіря Коли они были зовсім
молоді народил ся поет Росли Дерева і Різ Антонич От і касті
кінец земне жытя як слід на воді Добро тому хто має свій
дім зазорею Ту є такій сайт три частины і перше якраз оповідає
про новицю другє оповідає про перемышль такій наперединю культур перемышль польскій украіньскій
і так далі і третє просто несловівцю ту Івано Франківск давній сучасний
і В тому контексті зібрані ці три речі і вне называют ся
три сюжеты без розвязкє В мене також выникло другє запитаня після прочытаня
того якщо говорити вертаємо ся до новинці рідного села Антонича Чому це
сюжет без розвязкє Ну сюжет выбрано тут як синонім так до скажім
так істория ци бувальщына ци оповід І традицийно мыромієму кужну оповід так
што в фіналі штось має одбыти си ту Та ситуация з яку
єй оповід почынаєт си має у фіналі быти змінной а в цьому
випадку в журному з цых трьох сюжетів то цых трьох історий сама
істория як тыка не складає ся тому ці зміны в кінці не
настає тотой стан з яку все почынаєт си він ужы так быти
якій такій незмінний постійний Ну звычайну незміннищу Антонич знаходит ся десь зорею
ну просийоны році Візла Акциі Вісла і там інчы нема і по
всьому А Ций сюжет може мати кєд продолжынь Ну не знаю буд
якій сюжет може мати продолжыня але зафіксувану в моєму тексті ну так
Знаєш выспількували си також з ріжныма Лемками знаєш выспількували ся з Лідию
Стефановскою з усіх Лемків мов найбільше знают Но іщы і кіті Лемків
не такі самі як інчі люди ці кісінові Ні ну безумовно што
це така дуже специфічна спільнота Я од намагаюся си дуже обережно сформулювати
вце ключове слово хто они ци це всы такі племят ци народ
ци етнічна ґрупа тому шу стосовно цього дуже богато конфліктів усякых накручено
Но скажім о такє будуты обережны слово вжывати спільноты так якій стикій
загальник Лемкы безумовно особливі в тому сенсі што в ним буд собі
сконцентрували Ну якусь таку архаічніст так яка мабуть це неусвідоми ноци выне
змушены были до такого самозбережынь Так і як мені здає ци найбільше
відчудно в іхній є такій в них є певний культ лісу Ци
не реліґійный культ але це такій побутово звычаєвий культ Тобто ци люди
якых природа купє з історию змусила до того шту не узалежнили си
від лісу Без лісу Лемків немає Вниз з нього жыли і фактично
ци можна порівняти з тым як наприкляд Грекє не можут не плавати
по морю так Лемкы не можут жыти без лісу І відповідно ліс
ци як певний архетип ци шыстыкєде загалом якій Прадавні людскій аспекты сконцентруваня
так то ту певний комплекс звычаів а так уж і поведінкы і
етыкы ценя Гори ци другы але горы шур для мене было власне
кажучы такым трохи відкрытям кули Власне в девяності рокы я туди на
цю справжню Лемківщыну потрапил ци теж они там абсолютно невысокы Ци можно
так сказати ци такі субі горбы Нияк носутно іх не даст це
порівнювати пут навіт з чорногірскым хрыптум з Гуцульсиною то бто горы они
в уявлині Лемків якій єст цого выплываєш в ним облиці якому своєму
в правіку яку ми суєму выны рівнинныма людьми были лист мудля них
ци од погорбы в них называют жорми цишыстыкє высокє для них дуже
Але ліс ме здає це дійсно такє от есенцийне так ту ліс
лжыт як бы в основі основ лемківской культуры Ну а теж шони
перебывали і перебывают власне кажучы ну На жаль більшою мірою перебывали ніж
перебывают сьогодні геоґрафічно на такых теренах де вони надсіт в певній серцевині
ріжных центрально східньоевропейскых культур і передусім музичной це спричынило надзвычайну особливу писенну
культуру Лист там мелос близкій дужы до словацку і угорску а якшу
говорити про слова то це надзвычайно зворушлива і сильна поезия Я думаю
што якшу розглядати іх як якусь таку частину всю украіньску писенну фольклору
тому будці найсильнійше фольклорна поезия ци самы в лемківскых піснях Там як
бы не має жодного поружнього рядочка і там все надзвычайно такє людяне
там дуже богато дусі серце і той же час ци дуже красиві
поетычні обризы Цитата о студентскых роках Памятаю як мы лежали на сіні
я Ніна Дара Содвий двили ся в нічні небеса і розучували лемківску
пісню Любуйжыня хлопку стодолі на снопку Любуйжыня пильно бо мы множкє зимно
Я думаю ім дівчатам і справді буду трошкє зимну множкє тому пісні
ім страшенно подобали си придеш на котрис блистко мя не ставайна <unk>
неци балюпец буде з бує тотрово Тут залишає ся в одкрытым запитаня
про іхнє все такє якєс історичне походжыня і осешто з цым повязане
але пісні в ним можут быти тежимос материялом для історикы тут ту
Єщы цілий такій пласт напр повязаный з еміґрацийом так выіздом до Америкы
І мабуть Лемкы были серед першых східньоевропейців якы в залізы океан потрапили
Вни будемо так кінцем ХХ столітя всеци дотувати цю першу хвилю тобто
серед них дуже богато было такых які Дес після <unk> р можливу
в ций період до І світовой війны турнаци кішыстам все таківці в
Америці дорубили си і повертали си назад і такым чыном мандрувал уже
ций еміґрантскій фольклор турту на Лемківщыну повертали си а ці пісні якы
были власниками ся створені в же там быс в Америци Тобто це
дуже теж як на мій погляд цікавый і яскравый історичний момент з
одного буку такій етнос якій якій з зовнішніма обставинами загнаний кудистастам вікістикій
загумінок геоґрафічний тримаєт сицугу слугу лісу Він в той же час як
бы знаходит у собі дустатьо енерґіі активности шыбсідати на ці сіхы так
як выници называли переплывати океан і дестам знаходити для себе зовсім подібні
краєвиды місцевости за океаном Коли я был узбудучных штатах то як раз
од ним з такых анклявів можна сказати колишніх заселеных Лемками ци в
штаті Пенсильванія такщу не ішли передусім працувати на шахтах і вони были
там найменш квалифікуваной найдышевшой робочой силы до туж сими так званы штрийкбрехєрами
переважно внесли за меньшу плетню працувати ніж там якы свихідци з Ірляндиі
з Шотляндиі зыци іх дуже ненавиділи бувало были там выштували бійкы конфлікты
тому жю Лемкы завалювали ім іхній страйковий рух А е я дозволю
з собі дыєтку цитату шм туркнули ся трохі музикы нелегко знайти в
цьому світі музыку зимнійшу від гуцульской За рівним біолоґічной напругы тілесности сексу
і смерті мож єй дорівняти ся хіба што румуньска музыка або циґаньска
або музика ґуралів або Мадярів або Словаків або Лемків Ну і далі
є такє узагальніня што безумовно цієй музыкы николи не было на світі
як бы не Карпаты А якіс конкретны реці єкі Вы любите Я
знаю што вы любите такых дуже Лемків не Лемків але Русинів і
кіпотойбік Карпат ци колективу дакє ну там в іхній персі два альбомы
там фактычно кожна пісня дес там моє улюблена з будушы здоры єчы
здо ты бы здоган на приводи Кого лем ходий ме клопи писме
Зой Чого Єгудыкы а єгудакы прохали Як бы вони себе назвали гудакы
ага то были бы Лемкы ємкізці спід хустол і безумовно ну циж
сицимандривный фольклор Всі вони заявляют до речі завды в Кужній цій місцині
вшу це выключно іхню пісня так і та сама мелодия з дещы
лже відмінныма словами але деси скажімо в околицих тіє Жновици ци Білянкы
так там скажут што це вона походит звідси а в околици Хуста
скажут нієци нашы так а в околицах уж городожут ся ще шыс
інче Але це буде приблизно найта сама пісня Ци не был експеримент
лекулис тым же глудыкам наспівувал декілька такых лемківскых пісень про якы я
знаю штуни лемківскы а выни на це казали то це яка чешска
музыка ци якыс словацка Є такій реґіон называєт си Центрально Східня Европа
так не зовсім теж чу в Европі принято розумніти під Европою але
в той же час частина цого континенту І от є різны теориі
якій певным чыном намагают си Знайти якій характерні рисы цу реґіону чым
він одрізняют ся од інчых там почынают ся од якыхос суто специфічных
особливостий забудовы там традицийной архітектуры і якыхос там метод господрюваня і закінчуют
ся якыми з такыма історичныма культурныма моментами як том габсбурґа імперия подібні
речы А я думаю што насправді єдиным обєктивным цінником якій ци все
поєднує є народна музыка І вынасправді обєктивно ту ту не можем порівнювати
ці пісні може му порівнювати іхнє звучаня знахудити од ній і тіж
сюжеты проспівань інчыми мовами ци інчыми відмінныма діалектами Але не люс і
писенна культура ну ци можно так сказати ци дуже вогоний доказ насправді
якой певной спільнос Я думаю што ось про це мені ішло ся
то музика гір в дуже метафоричному як сенсі Бу так насправді як
шуменотсу теритурию Центрально східню Европы шыменно неєдивим ся обєктивну тотам горы то
може якыс десят відсотків найбільше тугу Ут всерешто знуж такы лишы рівнины
такы як мы тут маємо навкуло нашу Івану Франківскє Але справнику справ
тому што ці горы єстну ж такы кымис там фурмотвурчым так вни
а вызначают заголом характер цільой культуры Якщо Лемкы люблят чытати творы Юрия
Андруховича то я хочу уточнити якыми мовами можут ся зробити отже звычайно
украіньско польска русийскы угольска словацка анґлийска чешска якщо жывут лемкы в Фінляндіі
або Свяці тотож мож порушыли сте Ах Явециі фактично ничого не має
то з вынятком кількохвірсів Але навряд ци швецкы Лемкы будут цитати Юрамку
вівців ЕСперанто токож там штось може прочытати Да може так А чы
выйшло словацкою бо пладку выйшло практично все так Словацкой выйшла Моя перша
прозолоріч рекреациі По Словаків дают Ні так Треба щесь трошкы осяску Те
самы Тількє рекроаті Крім усього інчого і словацкую і чешскую то курс
вышли ци Наша спільна книжка з інчыєм стасюком яка называє ся моя
Европа і там до речу про Лемків В мене дещыє тай вынжыят
Ци дуре ся одна Так ще одна тема яку можна зачіпити тото
Цеж власне кажучы Місци де Анджей і Мунікы побудували си Ні Чарне
ту вони назвали так выдавництво вони там коли спознайомили слодом они перебрали
ся до сусіднього села Воловиц Я там неодноразово був і там щы
буду і там буваю ну ци такє од така місцина де згідно
з паперами з архівами до Акциі Вісла было там што з <unk>
з чымос селянскых дворів і ци було фактичну стоют судкову лемківскє силу
А після акциі Вісла не знаю як там яка динаміка была в
каждым разі коли анчы і з Монякую туди перебрали си себто буде
могли це серед девоностих років там было <unk> дворів з якых Лемків
было дві або три родины ту ци такій якій напр єхній сусід
Міхал якій має американьскє громадянство то куж повернул ся вісемдесят рокы з
Америкы так придбавшы просты в польской державы тудішні придбавшы ты самы поли
якы высунові Дібрало його предків Отже це місцина в яку ну насправді
не надто вони повертают ся там сьогодні вже звычайно більше ніж <unk>
дурів ле це переважно за рахунокы такых самых як Анджей Мунікы якых
Поляків з Варшавы якым набридляє жытя в велику міст якій різко змінюют
жытя так переберают си ус в таку глушыну За прямою лінию там
<unk> кілометры до словацкого Кордуну якшут через Гуру От тут можна сказати
так на Кордуні зі Словациною выни такы своі рідні такі спадкоємци тіє
місцевости вневзели на себе культурницкє зобовязаня Бороти си спадщыну якы сохороняти топту
і де це і про старі цвинтарі лемківскій якій они доглядают де
це про ціж церкви бо не всі ж церкви стали костелами зночна
частина іх там в тых місцевостях звідкі вывезли люде они просто нищыли
си так зы не подали Но окрем того ся в них є
такій громадяньскій проєкты повязаный теж і з солдатскыми цвинтарями ту ци місцевіст
дуже Активных бойовых дій в І світу війну там страшенно богато цвинтарів
солдатскых еґзодного буку такє з інчого але і часом навіт є і
спільні там наприк солдаты росийской арміі разом з солдатом австрийской нагодному Цвинтарі
Пухуваня І це Могилы якы были переречені на зникниня такту мужчы якій
там де там рудич і хто тым памятає Ну і Санчі з
Мунікы якоси взяли ци на себе започаткували там і одкрыли такій фунд
і кілька разів на рікы такі роблят Візды зі своіма друзями сут
нодумцеми тыма якых вони підняли зорґанізували ноце Ци така місцевіст можно так
узагальнити де страшенно богату слугу поховану І якщо про це не дбати
то но зникне безслід а все што можна для цього робити ци
якыс намагати ся затримати ци зниканя так і осмабуть ци в цілому
можна на лемківску культуру як тыку проєктувати На всіма силами борит ся
заы своє подальше істнуваня Мені доводило ся теж бувати в Ждыні на
Лемківскій Ватрі Там є страшенно багато такой людскоі доброй енергіі яка протистує
тіжут ентропіі так цуму розпоєй зникненю Ну є куто піст хоцю запытати
ну як щы довати ся збоку ци є ци бачіт це ци
одчуває ся якій спосіб ізберажыня і розвитку лемківской культуры В принципі ци
ну можливе Штучне відроджыня Лемківщыны Но якыс такы як Ізраіль себе відродило
лем они мали потужни стрежынь они мали єдиного бога і о не
знали што цей богім обіцял вроджыньом не вытримали си і вны зробили
з ничого нову Украіну собі Ці можливось подібне в якому думаю шу
можливе і не тілько можливе але це взглум це якій дуже реальный
вариянт реальный шляхну передусім повязаный з тым щу все такы більша частины
Лемків як мені здає на сьогодні перебыває в межах Европейского Союзу Русиі
Це такє утворіня якому самі по собі бюрократычні механізмы працуют теж на
підтримку на відновліня на розвиток всілякых культур якє принято вважати марґінальныма малыми
провінцийными цим дуже суттьово відрізняєт си од інчых політичных утворінь Европейскій Союз
шу там завжды є яка проґрама або комплекс програм якій спрямуваны на
те шуб не зникли Лаплянці ш не зникли якыс там фризы в
Дані шуб не зникли Косоваре шуб не зникли Баскы ци Лемкы В
нашых умовах ім не выстачає самы цого ту ту Лемкы якы внаслідок
тых всіх історичных пертурбаций опинили ся сьогодні в межах украіньской державы асимілюют
ся значно швидше ніж ті якіска зіму в Польсі Тут безмовно є
вличезна в лобках заслуга в суму украіньской державы яктыкує яка вперто наполягає
нациі своій унітарности на всуму шми єдині й мы такій і тількі
такій то мені здає ся шту це насправді Потрібно і можливо Я
бачу власно кажучы што там мабут є безмо страшенно богату проблем але
всі они пусильні Головне што там є оций людскій чынник люди переконані
в тому што вни такій і внимкы а це означає внизначає што
вници плыкали і будут плекати Николи не задумували ся раніше нот Вплывом
конкретной назвы ну але особливо што в діблиным аспекті браты як Бог
змінюла імона людям то так само може справді ім яв ци назва
ґеоґрафічной спільноты або тературі мати якій вплыв На подальшій сторі у нас
принято казати Лемківскіна ну навіт Лемківскіна Імкы якєс там намагают ся відродити
суто лемківскы то называют це так Лемковины Ци теж якєс такє свідчыня
певной нестабільности акти циі неостаточности в суцущу ци процесы незавершені Ну нас
в цілому нібы якшу мы говорим про украіньску сину ідентичніст вына же
націпту <unk> років державности незалежной і так вона такуж страшенно хытка Ну
а лем кєдис там піддзеркалют якой така од нас цвиґілючлокы насправді ще
беззахыстнійше так Насправді Лемком там тым Лемкам якы залишыли ся на польскых
теренах быває непросто зрозуміти што в Украіні більшіст населеня про лемківскыну ці
Лемковину практично ничого не знає Цю кождого разу коли про це говориш
треба говорити з нуля а Бо в Яйцаві до Адама від початку
поясню тис чуло це з щы одбувалось Ті хто знают плютают переселеня
дубровільно примусовы примусовы З акциі Вісла не відрізняют цы людий Дуже богато
чого навіт ті хто знают про Лемківщыну не знают Ци правды Ну
я думаю што насиі В наси мешканці Запорізжя не знают про Запоріжзя
тамнішу про заповідску Січ наприкы ж утака загальна проблемы цій самоідентичности Що
ме зна вопросили Я верну ся до Стасюка ну і што І
там приіхали в гості нушы свипили зіли ну і пішли погуляти навколо
і як вам то все то і крий веє то все як
вам выглядало Я намагал ся ос в тому што кы тексті з
мойой Европы я намагаю ся з такых одне з найсильнійшых потрісінь як
си описати ци коли ми єдемо здавало ся бы лісовою доругу но
в каждым разі новколо нас ліс А мы выявляєте ся мы єдино
центром села Тількы ци си си си си силу блу тамту <unk>
руку Ну так анджей сидит за кєрмом а поруч сидит ся оден
приятелькій каже мені ну та як то медже єдным од Сантишу не
баче шоцы тут утіхати богатшых а тут жывут біднійші і це все
собі треба выявляти Тому што це все зіл ліс і ций ліс
без якого Лемкы не можут жыти він же і приходит до них
на місце де вони жыли і там все зыполнє І ци такій
краєвид власне ци краєвид покынутості так можна узгальнити При чому в тій
же Пенсильваніі іменеци знову заскучыли шыхтарскє колишнє шахтарскє абсолютно депресивне містечко якє
называє синтралія з єй назва тыкані начептувано в яку із центрі де
спере І там На початку шестдесятых років одбуло ся самозапалюваня породы в
угільных шахтах і ци триває до сьогодні тоту цию пожежу не можут
згысити Воно буде горіти так долго як покєдны горятюсі поклад в угільли
то зрозуміло жо ци вырубництво было завершене Над цим містечком ся стелит
си дым тотам дуже богато такых як іхос тріщын в землі ди
просту ворону квиймук дакых дірок Тобто земля дуже гаряча І там відбыває
си осот досвоні тоту ци уже триває І з початку <unk> роківців
жет років так <unk> років пожежі підземной І усце населеня якє все
жыло там з тієй шахты в ну помаленьку сталицю територию покєдато та
ці люди кудис повиіздили звідти залишыли си якіс просто декілька останніх такых
дворів знову як в тому вуловцю Но Ци ценачы лемківска зірка такы
казениной суды де всуди опиняти си в такых покынутых місцях Там залишыла
согласне іхня церкви унитом православного обряду і там знову уж такє місцевый
цвинтар Ци абсолютно такі жысты як і скажімо там в тых стасуковых
окулицях а ті написы на могылах вны якшу воны уже латиньскыма літерами
ту це в каждым разі лемківскє прізвис але з нихы <unk> сутків
згліжся кірилицию Для тых хто аж тепер тоту влучіл і не зна
што ся діє то мы бесідуєме з украіньскым автором Юрийом Андруховичом і
то Анна Кырпан і Наталия Асатурян З Антоницьом якыс так єщы Ци
істория почала ся дуже давно ци щы Нос родина в пульсі вони
не Лемкы але з них утримували украіньску пресу Звідти так оце газета
Нашы слово такє в якій є там лемківскій розділ І мы отримували
раз на рікы такій украіньскій календар тусту таку книженцю там де все
всякє зібрано від тиякых сільскогосподарскых парад і до поезіі Юс си я
собі ці календарі перечытувал тому шутам можно было знайти такы віршы украіньскых
поетів якых в РС і де нихто николи не публикувал так буд
Ну і з номера в номер з єдного календаря в інчый там
друкували Антонич так я зацікави ся цим поетом такє для себе відкрыл
то я коли вже власне почал учыти силу Львовіл Там мені вдало
ся позычыти уж о ту грубу збірку пісню про незнищеніст материі яка
в Кыєві было видно <unk> отце мені позыч такій пятикурсник якій теж
поезиі писал ся был на першому курсі Я згадал це імя якійс
там поетычній дискусиі медже нами і він дуже здивувал ся щу є
хто з такіх хто зглілі про антуничы чул води такым чыном я
отримал цю можливіст уже достатньо богато його речей запізнати і ознайомити си
з ним же так ґрунтовніш Якщо ци будут слухати люде зничы нас
Украіны Ту треба підкрислити што Антонич был певный час просто забороненым поетом
і це році збіркы было досить полную і давало представліня про поеты
і в набула першу Після тых выдань до <unk> р і першый
раз введены было в обіг хто імя в Украіні і то был
такій вил в радяньскій Украіні Ка в радяньскій Украіні і было ефект
выбуху і Ци было невідоме ци было відкрытя для богатьошы токала тока
дуже драматична істория што спершу великій Том Антоничовишу в усхідній Словачыні в
Кошыцах а тоді Поеты з Нюйоркской ґрупы з Америкы почали гутувати Книгу
Лева тупту свій вариянт зібраня віршів Антунича і Кыів відреґувал з окремаличку
такым чыном што высіх переконул о тым ж не можеме Антунича віддати
Американцым Нам треба якому швидше видати цугу поету тут у Кыі Ной
такым чыном долуси Накінці відлигы Наприкінці єдлигы абсолютно точно Але минуло декілька
років і цу книжку почали просто вылучати з бібліотекы напр Хоча там
не было такых творів якій выглядали бы якусь антиродяньску то там же
від цензуро там де выправлены было выключено Сказм досить богату поезиі з
тій штокы книгы неват але в цілому це была дуже потрібна книжка
ци было взагалі фантастичне явище Шыном Побачыл світ Іні все кортиця і
цитату про того Антониця якій тут же далі цитати де понад двадцят
років тому затягнул мне у дивній хасті свойой метафізикы і якого така
моясла воля дотепер выжаю найбільшым з украіньскых візийонерів Маю тут на думці
выгнаны Юря Антониця што його напівзаборонену і зняту з бібліотечных реєстрів выдану
в чорній суперенці книжку моі студентскій часы передавали ся з рук урукы
На таємных сеансах спіритизму початкуют ся Богема выкликали його дух і запитувало
про потобічні взаємны з Дзімом Муарисуном Та у Львові Кыєві та ще
Бознодена як у Москві выникали неофіцийні Товариства Чорнокнижників Антониціанців до якых очывид
належал і є Я до реців была на захысті Вашой дисертациі здає
ся то был плюсміну з <unk> рік Шыстый шусти Але памятаю властиво
той захыст але же призабула ся до реці і назвы єй і
хотілось бы трохи відвіди рогдан Ігор Тунич і літературноестетичні концепциі модернізму назвы
Ну і в дусі тієй назвы хоціте якійскій основні тезы почути што
што мікрывало ся про Антониця якє мі там постала в науковым світлі
Мені шло ся про то што істнує кєкістикє дуже шырокє явище якы
модернізм У літературі і мистецтві Што ци такє знаємо якій сы окремі
явистю так окремі поетычні імена Мы знаємо якусь там поезию французскых символістів
мы знаємо німецкых експресийоністів знаємо іспаньску поезию міжвоєнного періоду в цей час
в украіньскій поезіі працувал Богдан Ігор Антунич Вне цикавило наскількы його мотивы
його образы поетична мова наскількы вона перегукуєт ся з цыми означальныма явищами
Інчыма словами наскількє є Антунич близкій до рількы наскількы він має спільні
які образы чы способы від творіня свойой поетычной реальности з Лоркою ци
з тым же пулінером І я брав це на досит шыроку мотлі
тобту бызуючыс на якых філософскых працах тучасных ну зокрема Карль Ясперс і
Тиярды Шырден тобто мені ішло ся про узагальнюют ся так мені ішло
ся про тищу пы творчіст Антунича злучыти до таку дуже шырокого цивілізацийного
контексту Я намагал ся квіс таку выбудувати певну концепцию відмінну від Понівных
на той час про тищу сы Антунич такіс сут бі Поеты фольклорного
ключа выходит си з лемківскых гір якій так од собі наівно співає
про сонце дерева якых ос там звірят і це все такє од
Наівно дитяче гарне сонячне мінішло си проте жій ліпший інчий бік Антунич
розкрыти сіго цілковиту включніст в сучасніст в його сучасніст так модерне в
жытя тодішнього міста його тексты дают дуже богато пожывель ниць цого то
тужливо в першы украіньскій поезиі в його віршах зявляют ся такы реалиі
як скажімо авіация кінематоґраф радийо джаз усі ці моменты дуже цікаві дуже
цікавы з нима спострігат быскымет ся баляда про блакітну смерт де знову
бы побутовий цінник такту то газифікация людскых помешкынь обертає ся цим газовым
самогубством парикоханців Потім все такы перемогло художні осмысленя Антонич в певному розумліні
был навіт вашым батьком в літературі хоцьом же тых біктів было богато
батьком Ні на руль батька вза не підходит від негодици тому шусиш
до Кыєви Памятайме про ций страшенно короткій вік Тот я думаю <unk>
років тро красше говорити высо з прото такого якогось приятеля так якій
В ту пору коли я своє якєси відбувал становленя то це был
власне такій старший приятель Е І весчас так відбуває ся далі што
Антонич є поруч хоц йому але е Антонич присутній в різній формі
Тут є переді мною такій вірж Пісенька Зо муром і циє цілком
про За Антоничым разом з Антоничым было наслідуваня явне Ну новесна стилізация
новесна стилізация так Ну і але далі спостерігайму дуже цікаві явищы што
Антонич весь час десь выгулькує Навіт в рекреациях є тамтыкій епізод де
психіатры доктор Попль з Швейцариі Єде в авті до нього сіли ті
писменникы і вони йому розповідают про Антониця як про іхню гукулябу не
знає хто сий перепитає не знає хто чоле могірит так і він
єм овселют далью все вірит ну і далі выс часы дес Антонич
выгулькує в ріжных выпадках І нарешті в Романі обруців же нарешті выгулькнул
бо вже не мож было якыси сховати же выгулькнул на скількі міг
то і он тонит же в ріжных проявах я собі уявляю што
от дит собі такій Юрий Ондрухловович і пише дисертацию і для того
штоб добре написати дізнає ся абсолютно все проулюбленого поета і закрыває там
двері бібліотекы архіву і вже знає все і тоді приходят спокусы Я
собі для себе ну ци я так бачу Шу от пришли такі
три спокусы і перша спокуса після того як же посиділо ся в
всіх архівах і всюди всюды перша спокуса трохи побути Антоницьом Писменник може
собі си дозволити друга спокуса продолжыти його жытя ін так мекойсь несподівано
негарно якысь так не те він же жывным ся захоплюют ся чытают
продолжыти троха Тер і третя така з фукуса нутрошкы якось трож ґазвелювати
якыс вынутрошкы ті Я хоц неслів я хотя сківайти поп іконо Таг
взяти за основу зрештую поезию і просто представити дикєм є в тій
поезиі звірти спроєктувати образ і выгодити жытя выгодити смерть выгодити безсмертя І
от ці три спокусы очывидно долгу не давали спокою і зявил ся
твір насудок борт бы з покусами Вдаваня сукусом таке Напевно він міг
зявити ся тількы після написаня дисертациі як підозріван тото при після як
бы максимально можливого знаня захотіли ся зробити так нібы знало ся і
не знало ся так бы первинный імпульс зявил си власне під час
писаня дисерта Але в мене цей шлях між якымос первинным імпульсом Туж
ся навіт не задумало спросту цімотив ци якій спросту картинка яка і
така думка што з цього ж може быти роман або книжка І
до моменту коли я ся дає почынают це писати вінсий ци досит
долгы все ци тривают то як шу Дисертацию описал дес <unk> рік
<unk> ту роман ХХ Бруцівя почал писати в <unk> Нусь маємо <unk>
років Я це покідал де світ сводил потім воно повертало ся Може
вже повертало си кос знову якой сивы пуклішывже якой зрозумілійше выразнійше В
кождому разі ци звычайно си дуже точно про ціс покусы Я думаюте
кє там не три было а іх богато більше Але ці можливо
так были вызначальні ну зыкрема теж все што повязано з безпосередньо його
особистістю яку є вынає в його віршах і його приватною особою якою
його описали сучасникы буд так звані друзі з якых насправді на моє
переконаня мало хто його особливо любил і розуміл Ну і складно было
його любити тым шы в особистому своєму жытю він был людиною такою
страшенно занадто стриманою від межовой межовой травертною то І власне чому б
нічому бы в художньому творі не спробувати оцю його поетичну особистіст ци
таку сильну зухвалу протилежніст до цю максимально екстравертну перенести в жытельску щуденніст
Ну в мене в вынику вражінь Шыце не Антонич а інчы Лемку
Енді Воргу і чає выходит Білу Айпах так гводит деспу якєкси В
нічных клубах всякых заклядах і робит перформансы ба ся кіно не знімає
так але автор має право на ріжны трактуваня Будекого разів я до
сьогодні не бачу якых не бачу зо собою гріха в цуму суму
Я не рускає все в суму ту мущу Міні здає це ци
мало право на істнуваня Хто хоче так се пошукати Звычано Але колиси
бо я был переконаний шту все такы в реальному жытю він зовсім
такій не был вели Коли смі зустріси певний Модич Ликій там від
іменіякой свойой прабабци приказуючы Ям дуже дякую за правду про Антонич чаб
він был такій як вы там описали Аж один раз він собі
дозволил буде і прабабча тоді люваня Але вы мали задоволеня підчас писаня
цього Так так Як вы думаєте як бы Антонич написал рецензию на
ваший Роман чобы він том сказал Не знаю Я згадую там Было
цитовано так процитовано тым што спры На сеансы спіритичні учыткуючый богеме ту
Ци справді відбувало си в товаристві кількух молодых лівскых писменників там был
Віктор Небораків він мені потім розповідал щы было дес відразу після того
як выйшла моя перша збірка Поезиі Небу і площы Вони выкликали дух
Антонича на цуму сеансі І запытали його чым о будовуют ци моі
вірси і духіт по євні не будоют ци От так рецензия на
романци мабуть взагалі был бы розгром якій стий якшой во навіт ті
віршы моі не збудували листы Але Антонич так само писал рецензиі і
інколи єй досыт гостро насправді высловлю ся але будусі в вічы Ну
він провадил жытя намагал ся провадити жытя власникаючы йому вдавало секу смірує
жытя незалежного літератора ту нехудивну службу свідомо зрезиґнувал з учытельской посады і
як і з карєры науковця та філолога тому шумого были дуже якій
куросі перспектывы І він зосередил си на вільній творчости цияк на мене
такє підтверджыня што є той образ вседикє він не позбавлен якыхос субєктивных
підстав так ту він вседикє выбрал для себе оций шлях незалежного міца
Моє основне нібы перейшли што могло быти в цій темі Але завжды
як бы двері залишают ся відкрытыми і наприклад вы задумаєте після цього
інтервю писати Великій Руман про Лемків Будь ласка ми бойсково тоді зразу
возьм великій інтервю мы персі штобы ся наперед вызнали На разі мы
вам дужі дякуєму і Божайм што бы з Лемками вас были тілько
приємні вражіня Завжды ну дуже короткы ящы ніколи в жыті Нові Aслухы
вили кропкы знох мусим усе зробити бы знайти мене теж на тым
бласіду о колиства почына Выден першы краплию до лемківского ремонтаю так Слухали
сте інтервю Юрия Андруховича украіньского поета прозаіка котре давало Специяльні для радия
Лем фм ріжны звіданя давали Анна Кырпон і Наталия Сатира