70% #2012 - 70% #23 проф. П. Р. Маґочій, 7 VII 2012
Еп. 2012

70% #2012 - 70% #23 проф. П. Р. Маґочій, 7 VII 2012

•

Опис епізоду

Odcinek łączy relację z wyjazdu na polski konkurs i festiwal programów telewizyjno-radiowych „Kolorowe Mosty“ z omówieniem pracy dziennikarskiej, obserwacji z Warmii i Mazur oraz doświadczeń związanych z nagrywaniem materiałów. W drugiej części pojawia się rozmowa z prof. Pawłem Robertem Magoscim.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сем <unk> процент лем не Скаркова а зо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk> Витаме вас дорогы слухаче днес
ту при мікрофоні Наталия Астурян і Анна Кырпан Хто іщы не зна
што то за ноталка то повім же она робит в Іванофранківскым Державнім
Областнім Радию а тепер власні было в Польщы на конкурсі І о
кім будеме бесідувати В реальным жытю Гвориме по украіньскы но а то
властиві не інтервю а то наше реальне жытя бо я до ней
пришла і ся звідую де она была цілый тыжден Лем єдно украіньскє
слово мушу наперед выяснити награня ту по украіньскы буде звукозапис Але Украінці
лінивы і ниґде вам бы не повіли звукозапис лем курот запис наприк
запис на диктофоні запис проґрамы якісний запис в тотых припадках маме на
увазі звукозапис запис звуку значыт тото што Полякы называют награня Друга част
днешньой проґрамы то бесіда зо знаным американьскым істориком професором Тороньского Університету Павлом
Робертом Маґоці ци як Лемкам выгіднійшы повісти Маґоці Но спочатку о наталці
і о конкурсі Я не знам кєм тобі має козаты добрий ден
ци як тишо має ся одповідати Вітати сме мі дякую говорити мы
Добре Як вказати Рада з вал ме зустріти ся знов Я тебе
рада бав тому што мне не буду я дес єздила до Пряшєва
ды не буду дес іздила дессі мандрувала по Польщі до Льа Дульштына
як правильно казати до Ольшыны ци до Ульщына но не знаю як
Польщын Чому ты туда поіхала чуто за конкурс там відбувал ся Хто
його орґанізовувал Яка была твоя участ в тому конкурсі Вже втретє підбыває
ся В арміномазульскому Воєводстві в Польщі Меджнародный Фестіваль Телевізийных і Радийо Проґрам
Колинові Мости Спершу він называл ся Колиновый Острів в Польщы бо є
Фестіваль Колинові Островы в Украіні а відтепер він называл ся Колинові Мости
і народил ся завдякы спілпраці Рівниньской Области як партнера ворміно Мазурского воєводству
Але залучає стоди вся Украіна до цієй спілпрацы такой творці і не
тілько творцію тому што з одного боку ци є конкурс телерадийо проґрам
журналісткых робіт а з інчого боку він має дуже ціткый социяльний ухыл
і не тілько социяльны можливости нацийональны адже У цьому воєводстві жыве богато
Украінців якы были переселені з пілденного сходу Польщы Социяльный ухыл властиво тому
щу журналісты там творят нові своі програмы вони мают богату зустріч і
богату розуму они бацят як владно є воєвудство своє жытя Як оно
наводит там порядок в ріжных сферах як там водит ся бізнес як
розвиває ся ци промысловіст цимо туристична сфера ріжні аспекты жытя воєвудства і
ріжны аспекты жытя людей Цето журналисты бачут ци они потім витворют і
такым чыном відбываєт ся такій ся лоґміндусвіду можна сказати Ци была там
цілий тиждень так І протягом тыжня журналісты якій вже представлено конкурс свойой
проґрамы можут робити знову проґрамы під час самого перебываня в Польщі народ
можут записувати проґрамы під час перебуваня в Польсі тото можут записувати Можут
робити записы для своіх наступных проґраму працувают ся ті записы вже в
Украіні бо там просто не было бы лем для цього часу мы
выіздили мы выіздили дуже рано повертали ся дуже пізно могли іх тілько
зробити ті записы абощы там дес передумати такым Де выли і що
Вам показували Мы жыли в Ульштыні і в Уструді а єздили по
всьому воєвудству Мы бачили як налагодженый водогін і канализация яку чыщают воду
Мы бачили як функцийонує лісівництво Мы бачли в такых ріжных контекстах жытя
великых Мазульскых озер тобто якым ціном людина спілистнує з цим озером якым
ціном напроваблюют туди туристів як надбає про еколоґію Мы побували у двох
украіньскых школах Одна школа ну як чота по нашому то нібы неполно
середня То є школа в Бартошыцях і мені лесті Украінкы великый ентузияст
і директор Любомиротхір має міцный украіньскій дух і були в комплексі шкіл
з украіньской мовы навчаня у ґурной Ловецкому де властиво ужы навчают ся
Старшы класы і щыков окрім Украінців усі школы то уж ідут і
діти з польскых родин іх ци цікавит то є такі діти які
з польскых родин без украіньску куріня мают подекуди ідут навчати ци таку
школу Мы току знаюли ся діяльністю Уштыньску Відділу Обєднаня Украінців в Польщі
якы оцює Степан Міґус і властиво завдякы якому дуже великій мірі Можливи
такы поіздкы до Польщы можливий можливый цей фестіваль Тому што це чловік
знаний з ним рахуют ся і його ініциятивы Його ініциятивы підтримує властиву
місцево польскы влады Крім того напры были така найбільша пасіка в Польщі
і ци найбільша пасіка на всупольщу єй є властиво заснувал і утримал
тепер власником єй гі переселений Украінец ци депортуваний Украінец Степан Ткацюк ци
є тока пасіка Ткацюка а были то кожны скло за воді власником
якого є власно громадянин Украіны якій выкупил тамцю ґуту і де выробляют
ся зараз художні вырубы зі скло А были суристичні Для нас такій
подорозі мы єздили мы плывли кораблем одным з великых Мазурскых Озер правляючыс
з Порту Миколайкы Дві годины мы были на тым Озері внокє своєрідне
як там сказало нам дольдовуково походжыня долгы як ріка І ци особливє
вражыня якій особливый спокій доколишніх ландшафтів багато калюжниц ну така трохы казка
І таку ж пливлипу ельбунскому каналу тот цеє між оструду і льбунком
канал должыною понот значну понут <unk> кілометрів якій колись выкористовувал ся власне
для транспортуваня для суту такых практичных цілей а тепер це туристичный обєкт
туристичне диво там можна поплывти кораблем по сусі Великій Парпад Высот і
тому корабель плыва по воді тут є заходит уж люс опускают ся
на ґунібу Доріяну площадку з колесом і дале єде по рейках што
з такє нібоні кулер Тобто є такє вражыня якых не сподівали самоты
може і прощу хто ничу різноманітні дужы Дуж різноманітні дужы носит цінні
вражынь Богато було люде з Украіны Ну ци полне автобус ци было
майже <unk> осіб З ріжных реґіонів Украіны з <unk> области практично вся
Украіны від доду з усіх куточків было представлено Брали в тому участ
так само журналісты з Польщі В конкурсі брали участ журналісты всі з
Польщі Переважно ци є украіньскій редакциі Польскрадию учытелебачыня хоц сяла орґанізатор одкрыты
на тош што власны польскых журналісты в цврали уці з польскых редакций
Ну і плянує це злучати в майбутньому до цого конкурсу не тілько
державні товрадіокомпаніі было досі але і золучати приватні розшырити ций конкурс штоб
зробити його якіснійшым Одже на конкурс насылали зазд своі програмы радию і
тележурналісты і было кілька тем так які были темы пропонувані для выбору
То был цілый ряд номінаций тото пропонувало ся подавати своі проґрамы як
теле так і радийо У такых номінациях як европейскы шансы Украіны будуймо
майбутнє раздом што стволос еконічной і науковой спілпраці Спільне Євро <unk> Украіньска
культура европейскій вымір однесерце дві батьківщыны до реці дуже популярну і ца
тема выявила В памяті предків теж так серед найбільшосовопредставленых гіркый хліб еміґранта
не можу пригадати цих програм навіт незнаючы булити Депортациі <unk> років та
операция Вісло <unk> руку власной ці номінациі Я подала свою програму Моя
мандрівка Ду Ґурлиц А також удзеркали Довкілля це проблемы охороны на околишнім
Середовищы А скількє было радийо і тележурналістів десь однокову Приблизно якраз однакову
і було то приблизно однаково якіс програм було Якою была молова цих
проґрам якой данця про терчу були польскій журналісты ту могли по польскы
цигутувати Всі представлені проґрамы наскілько ци відомо мыніну то вони были представлены
украіньском мовою але была вымога што програмы можут подавати ся або украіньском
або польском мовом Тото было вызначено дві мовы фестівалі украіньской і польскы
Ну але в тебе було щы по лемківскы в твоі проґрамі Всі
то розуміли Ну высокым разі я не мала жодных претензий або жодных
заяв про тесту не розуміют Отже були орґанізаторы з Украіны Державны Телерадию
Компаніі так така в якій ты працюєш тілько з рівного рівну так
Рівненьска Областна Державна Телерадіо Компанія як одден з орґанізаторів і як друзы
з орґанізаторів цеє Уштыньскій Віділ Обєднаня Украінців в Польщі Все відбуває під
патронатом і за підтримкы орґанів влады як Украіны так і Польці так
уж консульство Польщы Людзку Ту оцінювал ті програмы і з якыма принципами
Головою телевізийного жюрі был професор Кыівского Нацийонального Університету ім Тараса Шевченка за
кафедры телебацінь радийомовліня Лен Головою радию журі был відомы журналісты писменник Антун
Щігельскій Наскількы я могла бачити всі програмы насправді дуже ретельно прослухували ся
тобто напр голова телевізийного журів Лезго Яну за першыма кадрами зразу пізнавал
з яку реґіону та ці інчы програмы то видно было і абсолютно
журі орієнтує ся в жур проґрамах і має певну Свою думку про
це журіство дало ся і з громадян Украіны і громадян в Польщі
Ци было міжнародне журіто ню входили громадяне Украіны громадяны Польсі вырішували долю
цых проґраму же на спільному засіданю власны під час самого фестівалю Были
якісь найважливійші критериі кы кєрували си оцінюючы ваші роботы Ну мене здувувало
то коли была през конференция телевізийну журі то богато з тых критериів
якы вывело ся в годовы інтуітивну Ну ті власно якій не пощастило
вгадати відчути інтуітивну наприклад од нас такых лібы претензий до журналістів было
те ч В багатьох проґрамах журналісті ніби від стороны ни від слухаця
не має відчутя його присутности не має відчутя діалоґу В той же
час дві програмы переможниці почынали си словом Моя В мене так вуну
ізвучі моя мандрівка до Ґорлиц і я дуже від себе дуже субєктивну
дуже товто своім голосом зі своіма вражынями зі своім спринятям не ховаючы
сподавала весь материял Так само проґрама херсуньской журналісткы Тетяны Левандувской моє любогнижку
ци є єй приватна істория істория єй рідной бабусі Вона казала што
дуже сумнівало ся вертує особисту історию подавати на загал Але врешті все
такы наважыли ся це зробити і в неє вышла дуже прониклива загальнолюдска
істория своєрідна новеля в листах Тобто єй рідна бабуся та єй сестра
залишыли ся без батьків і выховували ся в ріжных родинах і опинили
ся розділеныма польско радяньскым курдуном І циі істориі як сестра все жытя
пишыли сти своій сестрі але вони залишают ся без відповід І ось
внучка знаходит ці листы і вышол прекрасный фільм і журівну голосно вырішыло
што самы цей фільм вартує гран пріз Хоця было декілька справді на
высокым рівні професийных фільмів якы заціпили видно было усю цю нашу глядацку
авдитурю дже переглядали іх рухаючіст Автобусом від пункту призначыня до інчого пункту
і в нас был такій свой рідный фестіваль на колесах і вчас
мандрівкы ми також переглядали проґрамы Водині на фестіва А ся одден з
критерів был теж такий што якой мимоволі был присутній і великой мірою
завдякы тобі Анно в моій програмі тому што це был погляд на
минуле в майбудня Якшто ты памятаєш што ты кажеш в мій програмі
ті слова што Тебе дивующо коли заходит мова про лемківску культуру і
коли штось то більше більш притамонный є погляд в минулы Історию в
тій акци выправити як добыти з компенсациі будсювали в минуле а треба
бы дивити смайбутнє на єй долю на єй сучасне і на єй
майбутнє і на можливіст перспектывы Я намагала ся в цій програмі цю
тему підкрислити усіма можливыма для себе засобами І справді коли робили критичні
зауважыня до програм Ту звернули увагу на то што дуже богато проґрам
в звернені істориі што ічого пограну в пізненій стуриі немає але не
може быти так штобы основный акцент был тільку туди што всеткы дуже
мало програмы кісну і майбутню І тому я думаюте же у цей
момент коли я начебто дивес на історию одвило ся точкы зору з
позициі сучасного і майбутнього Теж мал якій єзна розуменс Для тых хто
не чул твойой програмы ты мож буквально в кількох словах розповісти про
што ішло ся до речыка триваліст Для телепроґрам было вызначено <unk> хвилин
для радию проґрам <unk> хвилин Коротку в двох словах Прощу твоє проґрамы
Значыт выйшло так што мы з добою єздили до Ґорлиц і я
навіт не знала што то обернет ся тым што ты прото зробиш
проґраму што це буде на областному радию а потім што ся штось
доліпиш і відіш леш на тій колиновій мости і там на тому
мості признают што то найліпше проґрамы іде дуже <unk>ЕНП Властиво тому я
вещас хочу сказати такы скажу што це не тілько моя перемога ци
перемогу усіх тых хто взяв ся в цій програмі з кым я
зустріла ся коли я записала ци в першу чергу перемогу тых людей
про якых я там розповідаю Ци властиво іхні істориі іхній погляд іхні
родины сприцінили ся до того што це почули і одверішыли што це
є цікаво што це яку достойну Коли мы мандрували до Горлиц то
мы предмандрували і мы там зустріли Нож на персонажів перерахували Ну отож
я вырушаю в мандрівку вырушаю в мандрівку зо мною Кірпон ту з
тобою ты запросила мене до цієй мандрівкы Ты розповідаєш мені про свій
часопис Друтар Мы трукнули стакож істориі переселеня Твойой родины Стилявы і того
якій ім вдавало ся зберегти свою самобутніст навіт в степах Украіны Дале
наша мандрівка відбыла дес трохы так під знаком Петра Мурянкы Петра Трохановску
тумщыны орґанізатором Лемківску Творцю Усині в Ґорлицях ключовою особою і Власне тыма
не познаєме з його книжками з його творчістю І для мене це
было відкрытя Я відчула смак цю слово і воно теж выкорыстне в
цій програмі Мы приіхали до Ґорлиц на зустріл Богдан Ґамбаль Богдан Ґамбаль
зустріл нас такю ну не мож было не розцюлити сте был дуже
теплый дуже щырый дуж людя не приюл Новуж наостка Булька Муніка яка
назвала ся носткой має чоловіка Лемка і тому на ціли ся говорити
по лемківскы Знов уж Варка Дуць яка выкладає дітям лемківску це є
такій набір набір людей і якых неможны компаніі то єм добло добро
компанія в моій програмі Кожм розповідає свою історию в ріжний спосіб так
В ріжный спосіб кожен говорит про себе Нязі кож розповідає Досит коротко
але і досит яскраву історию переселіня свойой родины свою особисту історию історию
своіх предків і коріня свого Але кожен так само розповідає про то
што не робит зараз цього не робит зараз для Лемковины так І
тамту думали всі што то найліпшы програмы так Тамці подумали што то
найліпшы проґрамы і подумали што треба нагородити треба ся здати навіддале Так
і навіддали ся тобі дали Нов <unk>or і ты тепер на ньому
будеш робити проґрамы ся і ліпші хоц я не знаю ци бувают
ліпші але Буде ж быти ся ліблиня побільшыти Та гарно будут два
гран прі так в номінациі радийо проґрам номінациі телепроґрам і были сє
нагороди так якы не называли си Ну ту трошкы більшу кількіст номінаций
звели до <unk> тому што в якыхос было богато програм якыхос менше
тому постарали ся уніфікувати ци рейці І насправді там в кужні з
тых пят номінаций то уж было перше І місце Мушу сказати што
ті програмы якій там отримали чыкат в своіх номінациях особливо персі місця
были дуже сильні куроці програмы напр в фільм Одейской до радию компаніі
Шобу і Чеваліє Про француза якій закохал ся в деситку оселил ся
близо деси робит вну ци такый герой што словами процорску істину мож
нестреба ціти якін поводици Як ін говорит Зы Легкій як винула як
шампаньскій фільм Ще які фільмы ци радийо проґрамы Тебе так зацікавили і
сподобили си Іщы одна програма Телекомпаніі цього фільму Світлана і Александер Махунькы
вони зробили такє цікаве майже детективны досліджыня про сонцехристы якій мали встановлювати
дувілею Тараса Шевченка але стало ся так што іх становили тілько декілька
І насправды дуже цікаво дуже так мудро побудуваний фільм люди дізнают ся
про те мимо чого вынищыня хлодят особливо Кыяны і чого они не
бачат Що ци є такє Ци є такі лаґонічні скульптуры на якых
выкорбувані слова Шывценка для куждого міста призначал ся свій текст Задум был
такій шту бы поставити ці сунцихристы в ріжных куточках світу де жывут
Украінці А чому сунцых христы звідкіны ци козацкій сунцихрест символ почеркнути з
козацкой культуры якій зображал Хрест ну Хрест вписалий в коло такій Хрест
подібний на сонце В каждому місци власна мала быти інча цитата Шевченку
але вдало ся поставити сонскількы є запамятало в Кыєві і у Львові
Здає ся навіт плянували ся на Гарбаті в Москві але цього не
вдало ся зробити А в якій моменту Кывіций сонцехрест знайшли поваленым він
валял ся на землі або ци было акт хуліганства або ванделізму потім
на якій час він пропал тото історию його встановліня Зниклиня і віднайдня
відтворено в цьому фільмі А власне встановили ци сонцехрест на тому місці
де одбывало ся прощаня з Шевченком під час перевезиня Гутіла з Русиі
в Канів для перепохованя в Украіні Останнє запитаня останнє Ты робила проґраму
на лемківску тему і высвітлювали ті ріжні лемківскі проблемы лемківскє жытя можна
так сказати культурне жытя тож Як ты думаєш чы в украіньскых медиях
достатньо ті темы высвітлюют ся І ци вартувало бы зробити подібний конкурс
сут на лемківску тематику не знаю в Украіні в Польщі в Словаці
нічы щеде Но ясна річы не высвітлюют ся достатньо Властивы як я
потрапила на цей конкурс знаючы што я з девяностых років цікавлю стацию
тему зробила Дуже богату програм на тему депортациі на тему лемківской культуры
ту мені просто сказали єды шты і тут на роботі зав на
роботі сказали єдшты был власный єл та номінация депортациі <unk> то операциі
Вісла І насправді в девянустых роках мені навіт здавало ся што нихто
цого не пише Де неде зявляли сякісти Мало хто навіт з істориків
в серйозку папцю тему може Сергій Цюк Тепер більше Тепер топто більше
люде цим цікавлят ци тепер більше зявляют ся сты і тепер більше
зявляє ся програм але я не можу сказати што достатньо Все такы
якіс інформацийный вакуум стосовно цій темы істнує Люди плютают депортацию операцию Вісла
знайти то кого якій маніплюта практично мало імовірно Люди мало што знают
про лемківску культуру люде мало што знают про Украінців закрырзуваня люде мало
чу знают згалі про закрызуня і смыслово закрызуваня навряд ці знают іх
хто в недулчі все особисти до цій темы А стосовно конкурсу Не
знаю можливо це не є так просто тото такій конкурс мож робити
успів праці Тобто для того штобы орґанізувати конкурс крім бажаня і необхідност
ся дуже велика необхідне певне забезпечіня то треба знаходити тых хто цей
конкурс підтримат і підзіпре матереальну Тобто хто це конкурс орґанізує то це
велика праця поза самою ідею І ці є зараз ця можливіст ці
є тіплеці які си вытягнут ну я не знаю Но был бы
сенс взагалі тикє робити Кажу коли і дат ся про лемківску тематку
може ци бы Зацікавило журналістів і кі може не мают стосунку до
тійой темы але покопати зробити што ес може більше заглибити ся в
то жом не мают конкретного стосунку В высокым разі як шой робити
сут лемківскє то хотя бы етнічны мож наробити конкурс тупту До питаня
етносу етносів етнічных ґруп высвітлювали сбы Ну Я маю на увазі коли
я кажу лемківскій то я кажу так само про ту депортацию і
при ці подіі Ну усю може також такых бы было кілько темі
може і це сю бы было зачеплено Но я скажу лаґунісі што
я вшы сказали його вартує робити але на раз я не відуму
хто міг бы це зробити Што напр сутєво з мандрівкы по Польщы
ци те што кождого разу коли нам показували будякій обєкт майже завжды
дес в якій момент мы бачили табличку што зроблено за грусі уніі
то Европейского Союзу І Унія не тілько дає грошів але і вымагає
звітів і Унія також вымагає уз цих таблиці люде бачили што це
є зроблено на грусі Евросоюзу І Власный Евросоюз тут відіграє не тілько
цю роль току щу безпосередньо дає кушт Справа в тім што там
є дуже ціткі програмы підтримкы на проґа нацийональных меншынці яку цітку прописинь
І відповідно державы в тым зацікавлена то ци вымогы з кызім єйж
уні держава зацікавлена в підтримці цукто навіт якщо для голочкє туце має
быти зроблены Но а в нас одповідно з інокше інокше Пытаня в
тому а кому це треба Не річной тому хто це потягнул треба
ся уж обци комусь былу треба Ініциятор може быти один єдиный як
істом декілько Сьогодні мы маєму сумну ситуацию коли третій ден іде боротьба
за закон промовы про меншыны І питаня кє бы мали вырішувати ся
демократично рішуют ся вкрай брутальным спосібом зокулізму і на жаль не мож
му сьогодні говорити про демократичне вырішыня про якісті засады демократі кібы нормально
функцийонували на жаль дуже шкода што так є Но на жаль всі
розуміючы іде ся про удну меншыну того рашто не іде ся просто
выни там є так бы мовити Так і робіт ся надзвычайном брутальністю
На жаль Украіна не може похвалити си што продумано підтримкы всіх меншыных
якых Украіні є богато На жаль так не є я особисто Тебетаю
з найбільшою нагородою і мені дуже приємно што одержали нагороду самы програмы
де піднімают ся дуже важливі питаня де справді дат ся про майбутнє
Лемків і взглі розкрыто темы Лемківщыны лемківской культуры майбутньой Лемківщыны І такым
чыном што оця програму Одержав Уроду ту ще більше людей про це
дізнают си найбільше н грант приєд то ще більше людей зрозуміют наскількы
знична ци тема наскількы все такє вартує іх принаймні ци послухати Вартує
принаймні ци послухати обжетом Рубити своі высну кєду такє Алертує ци послухати
я дуже тішу ся з того я була дуже рада коли ци
дізнала ся і я тобі бажаю не те щу бы як бы
на каждому Кроці жы двали гран прі Але щыбы твоє слово і
кєды будеш промовляти в радию Щобы люди його не тілько слухали але
і чули і брали до серця роздумували над тым роздумували што сказано
чому так сказано і шбы был такій діалог хоча радийо журналісты не
бачит перед собою своіх слухачів але ж він одбувал ся шбы дійсно
від серця до серця і дуж додякую за розмову Дякую за розмову
можливу серед тых хто слухал всю проґраму были такі які вперше самы
там пуцюли назву Лем фм Добре Тепер ти хочуш якусь пізню тобі
включыти пізню што ты хочеш од лемківску звізд анґлиску Нызюч вебере якусь
собі веберы тут мож бі включыти все ти будеш слухати Выберишка жыбереш
а скажу ся то гадо Є Нє н так долго будем бали
Кусь выберіш пісню ти го ты включіш ты смара ґужуналістом ключыт В
сього з цього найліпшых новых перемог І всю і но тому кінец
хто сплухал молодец ґрант середнього роду Я бачу Перзіночы а ты дістала
ган плі тотзіноць Но за той грантри і жебы ты выщат грандлі
дістували не підеш на конкуш выщад было ничнечне мончнам Ничымом ничымом ничом
ничнам твом тво торга слу Спомысислом ниси сполсислом ниси мойоми спомыси Сполны
си спомниси спомы си спомни спомиси Юж малам мам маламеслом Направ щыре
ся тіж же наталка выграла тот конкурс Выглядат так же в номінациі
радио проґрам на конкурсі украіньско польскым выграли Лемкы котры Лемкы тоты найліпшы
значыт мы Но то бесідували сме по украіньскы о Лемках а тепер
будеме по лемківскы о украінцях на властях Передумном дос груба недавно выдана
можна повісти іщы цалком свіжа книжкы Украіны Істория єй земель та народів
Автор Павло Роберт Маґоці Книжка выдана в Ужгороді в Выдавництві Валерия Падяка
Важне же Маґоці в тотій книжці Перший раз представлят концепцию модерну бо
кєд говарит о істориі Украіны то видит докола не лем етнічных Украінців
але і інчы народы котры жыли на землях Днешньой Украіны Мушу Вас
слова повісти і про обкладинку бо не можете єй видіти в радию
може не вшыткы в Польщы знают же найсловнійший поет Украіны Тарас Шевченко
был тиж прекрасным маяром графіком і на обкладинці видиме єден з найбільше
знаных образів шевченка Называт ся так як і його поема Катерина Катерина
дівка котра покохала росийского вояка Воякы одышли до села де стояли през
якійси час а в Катерини ся уродила дітина од Москаля Родиче выганяют
дому при спанку Во як тыж ся не признає до ней Катерина
фактичні пішла проти своіх родиців проти звычаів моралі навет повіме проти свого
народу Але для росийского солдата котрий ся чул дачым Высшым украіньска дівка
то была лем забалка На короткый час Він ся красній забавил і
більше єй не потрібує Не потрібує ани Катерины ани єй сына Коли
Катерина зрозуміє тото зробит страшне лишыт сына чужым людям а сам з
безнадіі ся втопит То неприпадково видиме сявцінькову Катарину ту на Обкладинці То
выразний символ Украіны Слово Украіны тиж не просте літера У і літера
А ту зроблены гейбы з помаринчевых басанук То ж може ся асоциювати
з помаранцьовом революцийом буква У до басанунка уложена кінцями до горы а
посліднє в слові буква А до басанунка кінцями до долу а з
букву видиме іщы єден символ Символ археолоґіі давньой істориі Украіны то знаменита
скіфска золота вектораль То уж другє шырше выданя книжкы тлумачене з анґлицкого
языка на украіньскій А тепер пан Павло редаґує нову свою книжку То
буде істория Карпаторусинів Властиві моґуці ціле жытя пыше праці істориі Украіны і
Карпатской Русі Якоси тото в ним нормальні ся зміщыт І єдна істория
з другым ся не владит і вшытку в порядку не знам як
тото потрафит робити А більше о нім не буду тепер оповідати поглядайте
в інтернеті і найдете дост Тепер буду бесідувати зо самым професором Маґуці
о істориі Украіны о Конґресах Русинів і о літній Школі Русиньского Языка
і Культуры Она тырвала з <unk> червця по <unk> липця Было тото
зорґанізуване в Словациі в Пряшові а пан Маґуці в тотій школі мал
выклады істориі Карпатской Руси В маю в Украіні была презентувана книжка Украіна
істория єй земель то народів і то была може перша книжка же
можна назвати же то істория Украіны значыт не украіньского народу а ріжных
народів котры на тотій землі тотій териториі жыли в ріжний час і
складали тоту ціліст Ну і жыют тепер даякы жыют тепер даякых юж
неє хтория то єст такы же дашто ся змінят народы сходят з
мапы даякы приходят другы І был такий тур повім так Вы І
пан Валерий Падяк Падяк треба кыдляти є но Лемкы гварят Падяк і
презентували тоту книжку Значытвы вандрували по Украіні і представляли в якых містах
Но я б не повіл вандруваня бо тоты шли што інчого вандруваня
то є в офіцияльной презентациі книгы як мы зробили в <unk> міст
і в Украіні і точно в каждым місті при університетах і при
історичных факультетах університетах мы были гости історичных факультетах зацюнаючы в Харкові потім
в Потави Педаґічным Інститут Потавы дальшы університеты в Запоріжя по тым єдиный
місто де мы не были на університе ци был в Севыстопу де
мы были в Історичній Бібліоте Кримскых Тотарів потым на університетах в Історичных
факультетах в Миколаєві Одеси Кєво Могалянскій Академіі Університет в Кієві Осовска Академіі
Університет в Острози потім в Львови Украіньскій Католицкій Університет після цього в
Чернівцях завишыли ме то тур Ужроди в Історичным Факультеті Ужрудского Нацийонального Університету
ся то удало ся напевне вели такы діалогы презентували книжку і вели
такы діалоґы з тыма же ся зобрали як люде реаґували што было
новым што было цікавым для люди може были заскочены чымси може были
даякы несподіванкы Но в каждым місци мы мали можеме сказати подібный програм
в каждым місці мы мали два годиновы програм мінімально В тым програмі
по перше выступал наш гіст якій дост часто был голова Історичного факультету
або цимісні коловой Історичного Факультету в двох припадах были ректорі університету і
в Острузі і во Львови і після слова гостей після цього видаватель
з цієй книгі Валерий Падяк з Ужородвін віступал по тым я выступал
коротко Інколи мы мали єщы чловік якій был повязаный з кінгою але
на більше был лем ми двоє піс нашого гостя Після того дискусия
одкрыты дискусию з публикою а коли дискусию скінчыли каждий мал можливіст купити
книгу тому што місце зробили перш за все для студентів Выдаватель поставил
дуже мож ме сказати символичну ціну бо оця книга яка охоплює приблизно
<unk> плюс сторінок він це подавал тількы загрівен якій є дужы Можеме
сказати символичні ціну для участників <unk> еврокы Уприближы Приближно такычна евро ближно
так вымаєте правду Вы маєте правду Плижно <unk> евро приближну половину якыбула
або буде выкнигах але це вшы Вшыри чому тому што Зато же
найбільше мы хотіли жебы головным студентам мали тоту до диспозициі штоси тічы
публикы ясно же то можеме повісти же был то експеримент мы не
знали кільків люди будут на каждым місті І можеме повісти же мы
были трохи зоскочены бо в каждым місц мінімальну был абсолютно мінімальну <unk>
люди але были місцях де мы мали <unk> люди якы пришли І
головно што се тычыт книгы мы до кінця выпродали <unk> книжок плюсме
передали за дармо бібліотекам інституциям якій наслостили дальше <unk> книжок Ци значыт
тім боци дуже успішно был же люди были заінтересуваны люди купили і
головны люди і студенты і аспіранты А ци в тым розумліні мы
Досягли то што мы хотіли робити Задоволены высно же я был задоволеный
бо як є можу Вам дати приклад у нас формально коли мы
маємо презентациі як у нас в Канаді кєд видавательство выпродає на тых
формальных презентаций <unk> фалятків Відаватель своє щестливы А ту пересічно мы ми
выпродали <unk> фалятків в каждым місті А коли більше <unk> на місци
значыт в тым розумліні задоволены На другым дискусиі в каждым місті был
доречны не говорили про даякій інчі річі коло кни мімо книгы ци
значы про книгу про зміст як як маю я становищы што што
ся тичыт істориі Украіны так як вы уже говила од самого зачатку
в нашым інтервю што є істория украіньскых земель а істория вшыткых народів
якій там жыли в териториі Украіны а не тілько етнічных Украінців люди
це спримали дуже позитивно мушу повісти і тіж Можу повісти трохи несподіванка
была же в каждым місці была дискусия про обкладинку тому суповісти бо
обкладинка як бы уже описала є дуже імпонуюча Вражює ся же выникає
ріжны вопросы коло того то значыт озна успіху чловіка якій фактично компонувал
обхладинку А дискусиі вчас презентаций Были переважні на яку тему Переважні я
бы міг повісти на тему як треба описати істориі ріжных народів бо
як не знаємо же найбільше в істориі Украіні ты фактичной істориі етнічных
Украінців то не значыт же В тых інчых істориях мы можеме повісти
од Аркаса через столітя через Прушевского Крипякєвич Дорошенко і так досутельного то
не значыт же в іх істориі Украіны як і фактично су істориі
украіньского народу же не фиґурує інчых народів так як Русиянів або Москаліі
або Поляків або крымскых Татарі фиґуруют але фурт і лем як ворогами
Украіны Ясно же ми знаме же державы якій представи в Польщы або
Московіі або Кримского Татару воювали напроти Украіны населеній Украіны але на друм
боку тіж вшыткы три і дальшы побудували культуру є на териториі етнічных
Поляків і Русиянів і крымскых Татары і треба іх описувати не лем
як ворогами але тіж як інтеґральны частины істориі Украіны бо мы Пересвічений
же каждий громадянин якій жыву в буд котрій краіни він бы мал
мати право же знайде свій голос в істориі краіны де він жыве
жебы не было было ситуациі де домінантна або тітульна нация про них
лем говорит а потом су інчы якій не сут повниценны і полна
честины того соспільства І в тым контексті медже Украінцими ми можеме повісти
бо так знову в контекст дискусиі як не мали можеме повісти же
на териториі Украіны каждий громадянин є Украінец Псі Украінци Але ци значыт
є во ній всі громадяні Украіны але є Украінці з ріжных нацийональности
Ци значыт є украінці русиньского походжыня Є украінці польского походжыня є украінці
єврейско походжыня є украінь кримскотарского походжыня є украінці карпаторусиньского походжыня є украінці
німецкого походжыня і так і так дале і є украінці етнічного украіньского
походжыня В тым контексті тєж же то был в контекст як я
одповідал бо треба повісти же за такы знаны причын коли люди в
Украіні видіти імя Маґоціго на кажды презентациі был хоц єден вопрос коло
Карпаторусины то о тым говорили в контекст істориі Украіны Власні хтіло бы
отім ся звідати бо в Украіні тото мено для ріжных люди буде
інакше означати дашто може для фаховых вченых то іх колеґа жыє деси
за океаном і ціле жытя ся інтересує Украіном написал дуже ріжного з
істориі Украіны в ріжных контекстах А для докого буде то чловек такий
котрий ма ідею як оси кавалец од Украіны одлучыти де жыют Русины
і то такій страшний чловек і повіны тіж о тім бесідуют Доколи
В лемківскых товариствах же То то тот же не хоче жебы Украіна
была сильна ціла і такий єст тот Маґлоці такій чловек Но сут
такы же нич не знают хто тото такий і думам же было
ім тиж цікаве же пришли на презентацию І першый раз почули же
єст такій чловек же такій вчений котрий єй ціле жытя ся тым
інтересує Но я бы по перше повіл же самы види закле тошу
я увиділ тепер Я то трохи знал перед тым але як я
виділ тепер через тых <unk> міс деякій де я ниґда не был
перед тым переважно люде знали з кым вынімают уділо М ін Ябо
мено маґуці фиґурує в енциклопедиі в Украіні енциклопедиі істориі Украіні великы статя
промаґу ціґы в ріжных інчых довідників Моє імено фиґрує не говорячы про
рецензиі ци інчі дискусиі ци значыт ци неяк люди там в Украіні
не знают про мене Медже інчым треба повісти же ця книга якій
мезентували те уже другє выданя другє перероблены выданя з аґлийской мовы з
анґлийского языка але перше выданє тіж был перекладеный украіньской мовы выданы <unk>
року критикы цинадцет люди уже бы были приготовлены на тым ци не
было дашто нового і Про них моє імя не є абсолютно ничужє
то значыт же можливо деякі не знали тєж крем істориі Украіны я
тіж пішу про історию Карпатскых Русинів але багато це знают емі здає
ся також на заклад дискусиі Бо коли были питаны коло того і
дискусиі медже інчым нормальны дискусиі не было деякій глупотиі або Тут нормальны
дискусиі люди то берут як нормальне явище і што си тичыт ідея
або розумліня даякых людей про виторнинів земель Карпатскых Русинів з Украіны то
фактично люде якій абсолютно ничого не чытали што я напіл сал ани
по англіскій ани по украіньскій вони лем чуют і єщы дальше так
продолжуют говорити фактично порожніх слів Моч не будате відторгати штоси не буде
Е цікайте Дужелехо ци люди на териториі Украіны або інчі науковці якій
заінтересуваны до істориі крымскых Татарів і пишут про крымскых Татарів і обороняют
можливост крымскых Татарів мати своі нацийональніст і навит повертати на іх земе
ци означыт же хочут відторнути Крым з Украіны Ті дві річ што
має одна річ до другого Або чоловік якій наприклад пішут про історию
Поляків на териториі Украіны ци значыт же хочут выторнути правобережні Украіны і
приключіти іх земель або Геличні до Польщы Нє Ци значит чому чоловік
не може так як узнают права кримскых Татарів або Поляків або Росиянів
або Мененітів не може візнавати права Карпаторусини на іх істнуваня в контекст
істориі Украіны што це мают до діла із так званым выторненя або
розбіті Украіны то ничого не має до діла крім вы головах деякых
людиякі сут напроті ідей карпаторусиньство А то є іх проблем то неє
проблем ани карпатскых Русинов і до кінце ци на ани проблем Украіны
бо м ін На териториі Украіны Карпатскій Русині вызнаный як окремый народ
Ци не мы якій це говорит воні там на землі Украінци ви
рішыли Ци не было головна тематика То люди даякій не в каждым
місті просил коло того я дал відповід і вкінеци ідеме дале Ци
ци не бы великы дискусиі коло того Украіны є велика краіна Русины
то є сматя в контекст Украіны што заінтересуваны чоловіком як жіє або
в Харковій або Миколаєвій і так дале вце знают істнуют Прошю буд
ласка чому Нєт ідиме дале Говориме про інчі подлятні і інчы річы
Было даяка ріжниця як книжку сприймали в ріжных реґіонах Самі видит же
часу часу то є нормально люди в тых інчы ріжных містах шукают
як іх реґіон є трактуваный представко представлены вы загаль на істориі Украіны
кєд є дост Місто наприклад про Хархівщыны пам або про пілдены Украіны
наприклад інтересно в Ужгороді оден вчений споцітал кілько сторінок посвяченых не лем
в моій істориі але в інчій загальній істориі про Закарпатє в контекст
загальний украіньско історичного процесу в тых підручниках де говорит же номизмы не
аж так добрі представлены як не бы мали быти То значыт є
нормальный каждый реґіонт хотє відіти більше про себе такій загальны істориі Ци
значыт Я памятаю же жыта была тема на друм боку наприкримскітары были
дуже задоволены з книгою тому ту в книзі по перше представит кримскій
Канат як інтеґральны частины істориі Украіны бо крымскых Канат была держава де
приблизно треті на теперішній териториі Украіны належало до кримского ханату трьох столітє
більше ци значы треба про Крымскій фанат знову не лем яку ворог
але є шута культуры было шо ті люди были і про них
то є дуже позитивний момент бо іх трактує як громадяни наследників іх
предків крымскых Татарів є полниціный тепер громадяні Украінци значіт выні были дуже
задоволены з тым Бы крем крымскых Татаривды зато же мы были Крымскій
Тотарскы Нацийональны Бібліотекы інчі людиі і якій там были ефектично тубулю або
студенти або пфахівці переважно в істориі Украіны і не же як они
там были або представили єдного народу або другого на другым боку треба
м повісти же я не виділ жодны якій не Сприняли тот поступ
писанє істориі Украіні як бы мал поступати же то є крок допереду
а це мы чули главне бо в кажді можме повісти місто так
люди там пришли деякій лем слухати але в даякым місцях головно в
Харкові і в Львові в Католицкій університеті нормальні вчени там выступали уже
были приготовлены говорили про про книгу і зміст і в сій Всі
знают же фактично так треба писати істориі Украіны до будучности і з
надію же такого поступу можеме повісти мультікультуральний поступ до істориі Украіны бы
мало быти выкористуване головно головно в учебниках школах бо про молодых люде
так треба дуже важливо што они Відіт себе вы в істориі Краіны
де они жывут Власні а кєд была тота стріча де презентували вы
тоту книжку в Ужгороді Ци была бесіда власні як представлены Русины І
ци добрі то недобрі Задоволены были тоты же уж чітали Якє говориме
про уж уроды я лем буду повторяти што є повіл ясно ж
уж роди люди уже знают з кымо выні мают до діла Я
там не прийду як незнаного о о о о особы як оповіл
не лем в Ужгородах Ужроді але тяж в інчых містах в Украіни
а што сы тічыт проблематикы капаторусиньскых ясно же всі вшыткы там знают
Мого імя і даякі деякі невы чытали дашто од мене ани лем
слухали од кого інчого І як є повіл в тых проблематиках знову
то не боголовна тематика Але коли были вопросы коло Карпатскых Русинов та
дискусия была фактично і провадил тоту дускісю головно наш гіст якій є
Діректор або голова Історичного Факультету профенич то был він якій говорил про
по скількі Взагалом або як трактує Закарпатя головно в контекст ріжных істориях
Украіны і до того поскількі там я маю посвячены до Закарпатя і
я маю посвяченый до Закарпатя не більше процент як бы мал был
Закарпатє в контекст Украіны тоє неє центральна земля історичных процесів ани не
як шкід не говориме про цісла люде такы то Мілийон од наприк
теперішного часу <unk> мілийонів значыт є мали процент то значыт знову коло
того было але великы дискусиі коло того не было або не мало
быти Дискусиє про карпатскых Русинів або про Лемків або про інчых То
бы мало быти в контекст інчых робот як я написал ту мы
говорим про книгу істориі Украіны ани про Карпатскых Русинов А тепер заспівают
Лемкы Кыйва зорывай то розоро Бывайте азборой мусува слишы возоро Бывай той
моіш то за сиходи Што за симо Хто з Маси годи Разо
полт і разом вай то розорой то розорівай то розоро Ішыткы вас
знают же то власні тот чловек котрий зачынул конґресы русиньскій котрий был
при самым початку Товды бесідувано о тім же конґресы барз потрібны жебы
ся Русины консолідували і жебы были признаны в своіх державах жебы был
кодифікуваний язык і мусят тырвати тоты конґресы покыль вшыткы не будут ся
чути в своіх державах яко офіцийны меншыны не будут мати твоі права
но і минуло десят конґресів і днес маме ситуацию же прецію вшыткых
державах де Жыют Русины ну ту в Европі вызнаны Русины і маме
тиж результаты вписів тых переписів же Русинів штораз більше лем маме в
Украіні областна Рада Закарпатя Вызнала же єст така меншына але Кыів іщы
не дал якого з документа же то меншына І ту Чулам же
уж може і не буде тотых конґресів бо якусы свою ролю уж
сполнили то буде ци не буде ци іщы дашто треба для того
жебы і Украіні тіж Русины были узнаны за меншыну Ци конґресы в
тім не поможут Я думам што по першый о <unk> Світового Конґресу
Русинів в останым Конґреси в Дсятым Конґресі были дискуси коло будучніст конґресу
деякій люди высловили критичні або скептичні высловленый же можливо Конґрес уже дополніс
своі заданя а треба хоснувати інчы формат деякій інчі повіли же абсолютно
неє Конґрес грає важливуй роли жебы тримали люди разом і кєд Конґрес
абсолютно ніч інчого не робит лем дає возможно з кажды два рокы
же люде з каждой краіны де Русины жыют можут там прийти зустрічати
медже інчым Коли мы говориме про конґрес то не лем Світові Конґрес
Русинів бо уже думают в <unk> р в празі є допоручыл жебы
было і Форум Молодеж якій тєж застворіл і паралельно зустрічає то значыт
же на одну боку конґрес сполнил много але люди вырішыли і кєд
яб медже тыма скептиками мушу повісти Але люди і участників вырішыли же
незалежно кєд річ сут сполнены є сам факт істнуваня конґресу сам факт
можливый жебы люди і старші і молодий мож зустрічати часу од часу
то має єщы ефект Бо мы як Русины розділены з ріжныма державом
і треба фурт гісій припоминати же наприклад Лемкі не жыют лем сами
дес в Польщы вони є час сіршого народу і варты часу часу
тото припоминати То значы в тым розумліня я можу тепер погоджувати з
тыми людми які хотіли єщы продолжывати ті зустрічі в Конґресі в кажді
два рокы так як я думаю же то має вартіст То <unk>
Конґрес буде Но ясно же <unk> Конґрес <unk> Конґрес были заплянованы уже
на <unk> Конґреси Конґрес буде і буде тепер бо то є як
тур шор є на пришол на Украіну знову а буде в Мукаців
остатнім конґресі Іщы проблем котрий не был рішений до кінця то было
з Росиянами значытліпше повісти Русинами котры жыют в Росиі і они ся
просили жебы быти членами конґресу а не як гості Раз повільний ніт
другій раз ніт Ци тота проблема може ся даяк рішыти Во ній
єщы в м я бым міг повісти в стадиі Нарівен кандидатів можме
повісти Я маю становищы ци є моє становище особисто же мы о
тым не лем говорили уже давно контекст конґресы бо на перевеликій жаль
люди мают короткій памят і мы мали два катеґориі членів при Світового
конґресы і ті два катеґориі фунґували уже в девятостых роках IV ріця
Конґресу А якій катеґориі Мы мали закладуючы члены полны члены а потом
асоциюваны члены з ріжных краін то значыт з краін де Русини жыли
як можеме повисти автохтоных жытельство А якій краіны Но В девяностых роках
были члены асоциюваны орґанізациі Русинів з Німецка і орґанізациі Русинів з Руска
были як асоциюваны І я думаю же нам треба то обновити обновити
то уже істнує Они бы моли быти асоциюваны наприклад кєдкід мы бы
могли быти русиньска громада Австралиі нап Полный член да так є далеко
не може фурт асоциюваный член Чому ні Значыт тото іщы я виджу
обновити што што уже был Не думаю я особно же нам не
треба більше закладных полных членів бо фактично Карпатскорусны аж так велько ни
бы могли говорити навы про даякы краіны якій уже тепер сут полны
члены Але то дискусиі коло структуру то є дискусиі коло структуры Світого
конґресу ци неє дискусиі ци хочеме ци не хочеме люди якы бы
хотіли быти повязаны з конґресом Тепер на другу тему літню школу в
Пряшові де Вы мали выклады і то уж была істория Карпатской Руси
Вы мали не студентів пред собом такых класичных студентів а мали сте
пред собом ріжных люди старшых молодшых і выкладали сте по анґлицкы бо
ваша ґрупа была анґлицка Ци вы задоволены тотым курсом і як вас
примали Вы задоволены як вы чітали тоту выкладали історию і як вас
слухали і тек Но такє што є я задоволены то не є
вопросу мене быти задоволеным з тым што я чытаю то і вопросу
студентів якій мене слухают кєд вони задоволены Кєд вони сут ас задоволены
то добрі Я мушу повісти же я трактую тот курс дуже серійозно
зроблены на досыт высокій рівен то фактично є уже зміст доповідів якы
сут капітоли в Нові книзи про історию Карпатскій Русины і Карпатской Руси
то значыт же то найліпшый як я можу робити я можу Вам
певнити же то єн на найвыс рівен я можу чытати такій курс
в Оксфорд або <unk> Харвар або десинде А то буде книжка є
та книжка за рік буде така книжка за рік я не можу
вказати за рікы а бым хытіл было за рикы То не іни
<unk> є тота книжка Я то редаґую моментально ци уж складаны Ту
мы мами приблизнут <unk> Сторинок і фактично ця книга Істориі Карпатска Русь
і Карпатскых Русинів то выформат як великій істориі Украіны Капітолы текстовы клядкы
так як видіти ту значыт не лем наратіва але тіж сут вкладкы
дає документы або бічы Но абсолютно но то так само буде так
потом мапы ту <unk> карт а потом при кінці також дуже важне
рекомендувана література про вшыткых тых добів і по тым індекс значыт буде
выглядати формат буде такій самы як то трохы меньше в сторинох Бо
Карпатскы Руструхы меньше є сукранты То буде барз добре хтіла вам тоту
книжку А то уже вопроскы не говори ме про історию Карпатскых Русинов
та першы як вшытко одне то або я пишу по анґлискє суте
виданя во анґлийскы Так як правидоны будут нову Університет в Торонто понітур
хотя але після того такас і украіньскій переклад буде і вопрос дальшый
вопрос буде до якого інчого словяньского языка ци то русиньскій або Словацкє
не знаме Але першы дві выданя на вірно буде і аґлийскє і
украіньскє І якє ваше выражніня з цілой школы Бы то тиж вы
кіли жебы тота школа еґзистувала што можете в о тім Но по
перше в контексты товже третій рік як офіцияльный студиюм Капатурты норум Мєднародну
Літну Школу Капатрусинистикынорум То є один лем один з трьох проєктів якы
мы перед пятими роками зачали плянувати впоміч Центер карпаторусинистикы Бо мы знали
од самого зачатку карпаторусинистикы як дисциплина Тепер є дисциплина Є людиі цілого
світу і в Европі і в Пілнічній Америці в Западній Европі Центральній
Европы колишні бывшы Радянскій Союз якій професийональны заінтересуваны до тематикы карпаторусинистикы або
з боку языка або з боку істориі або етноґрафіі або літературы то
є дисциплина науковы дисциплины І в тым контексті ясной же будкотра науковы
дисциплины не може продолжувати як не має даякой базу інституциі то не
лем може быти особы індивідуальны Муси мати даякій центер або структура Мусит
мати структура і структуры в контекст інчых структурах котры будут дальшы до
будучности низ лем же паруків І в тому розумліні кєд говориме про
науку нам потрібно структурі карпаторусиньскій структуры в контекст університета І мы знаме
же во останных <unk> роках після революциі р выникли фактично тырі міст
де на університетах на рівен університета є якійс програмів або катедры або
інституты або што карпатрусиньскы то значыт найстарше є катедра русиньского Языка і
Літературы в Університе в Новмусаді в Воєводині в Сербіі потім вы Думаю
вы тіж в девяностых роках од зачатку створили катедра украіньскій і русиньскій
філолоґіі в Нірыгази в Высы школы в Нірыгазина потім в Кракові є
Одділ Лемківско Русиньского Філолоґіі при Педаґоґічным Університеті А правєподобні ту тепер найбільше
є Фактично Інститут Русиньского Языка і Культуры ту в Пряшівскым Університе На
ріжных причын не знаєме же фактычно в Пряшів і Словеньску є найсильнійше
місто де може дашто побудувати і в тым контексті не хотіли добавити
помагати тромами проєктами Пешы проєкт створити научный семинар якій проходит протягом шкільного
року раз за місяц раз за два тижден де науковци з цілого
світу бы выступали перед колеґами студентами аспірантами професорами про роботу наукову як
вони робит То нормальны клясичні спосіб спількувати медже науковцами другій проєкт є
бібліотека побудувати бібліотеку де може здобути посылати книгі сташі теперішнього часу рукописів
мікрофільмів старшых новин і так дале Жебы люди мали можно робити солідны
досліджыня бо бібліотекы є <unk>r<unk> меґа кєд говориме про наукы а третє
Міжнародну літню школу Жебы уже показали людям світу же Карпатурусины є неякій
рівен Бо м ін то такій літні школи це неє дашто нового
Ачи ци моделже давно выпрацуваны можеме повісти так мы спробували тото робити
перед трома роками І тепер мы уже в третій рік ми томаме
то значыт тых трьох проєктів науковый семинар літню школу біблі біотеку мали
сме поступ бібліотекы на тым іщы треба робити але в тых двох
інчых мешу сытичы літню школу першый рок я виджу тіж деякій поступ
і інтересну поступ Ци значы першый рік мы мали переважно переважно мали
сме старшых люде з Америкы котры бы хотіли дащто знат про своіх
предків та мали і в тоді і пар університных студентів пар аспірантів
але переважно старшый але і другій рік так само Але в тот
рік є про мене дуже інтересно дуже позитивно же ми маме більше
молодых люде головно студенты і аспіранты і кєд говориме про аспіранты про
юдеє професийональной Пішут докторску роботу про карпаторусиньскы тематикы мали мы аспіранты з
тых трьох років із Відня і з Німецко тепер того року з
Карльовый Університет з Прагы з Америкы ме мали із престіжных університета аспірантів
што значыт тепер та школа фак зачы нає сполнити головны заданя це
значыт трактувати дисциплины капатуристинищых студиій або істориі або язык або літературі на
професийональный рівен а не лем про нас про нашых людей але про
цілого совіту чом Бо карпаторусиньска культура належыт всім тоє культуры як будкотра
інча культура в світу Я Вам дякую прошу была добра бесіда може
єй іщы Бог дасти іщы ся деси будеме стрічати Правєподобны те Не
знаєму де і коли але правоподобны Барз дякую і на тім будеме
ся пращати тішу ся же в Украіні можеме чытати історию де представлены
нормальні ріжны народы Украіны І преці в каждій державі ма быти власні
така істория бо моноетнічных держав єст дос мало тішу ся тыж же
буде істория Карпатскых Русинів і тішу ся тым же уж третій раз
ся одбыла літня школа і там чытали лекциі выкладача такого высокого рівня
Властиві о тотій школі будеме іщы бесідувати пак шырше бо варта а
на разі час ся пращати З вами были ту Наталия Асатурян Павло
Роберт Маґуці а іх ся звідувати о чымси през цілий час припало
мій Ані Кырпан до новых стріч в ефірі Слухайте це процент лем
Не Скропова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого ся
леякого Анна Кырпан і Натали Асатурян Слухайте сем <unk> процент а будете
мати цілых <unk>