70% #2012 - 70% #38 Луганьскы Лемкы (2 част), 03 XI 2012
Еп. 2012

70% #2012 - 70% #38 Луганьскы Лемкы (2 част), 03 XI 2012

•

Опис епізоду

Odcinek jest poświęcony Łemkom na wschodzie Ukrainy, zwłaszcza w obwodzie ługańskim, oraz temu, jak ich język i kultura zachowały się w silnie zrusyfikowanym, przemysłowym regionie. Prowadząca opowiada też o spotkaniu z Mirosławem Peciuhą i jego badaniach nad tożsamością Łemków, które stały się dla niej impulsem do wyjazdu i zobaczenia tej społeczności na miejscu.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем Нескрокого а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Витам вас моі слухаче з вами
Анна Кырпан Днес будеме бесідувати о тім самим о чым уж чули
сте о Лемках на сході Украіны а конкретні луганьскій области Повім Вам
щыро уж давно єм хотіло тадень поіхати але всемі дашто перешкоджало Ну
і неблизко то дорога Приці жыю на заході Украіны а Луганьска област
то сам схід цікаве мі были як наприклад може выглядати лемківскій фестіваль
в луганьскій селі В <unk> році уж сой постановило выіду але якоси
ся тогды не повело Думала м суй же за рік уж <unk>
процент там буду В тім в <unk> році Лесні поіхалем в літі
на Ватру Ждыні В програмі фестівалю была стріча з Мирославом Пецухом о
котрім зналем але ниґда з ним ся не стрічалем особисті Пан Пецух
на тотій стрічы барз цікаво оповідал як провадил своі досліджыня медже Лемками
на чужыні в Польщы і в Украіні в якых формах ся затримала
лемківска культура В Украіні ся не ограничал до Галичыны де єст більше
Лемків а поіхал в <unk> році на полудне Миколеівску област а тиж
на Схід Донецку і Луганьску област Повіл же там Лемкы не так
ся засимілювали як в Голичыні На сході можна почути нараз чыстійшу лемківску
бесіду як на заході Украіны бо мова котру они чули докола росийска
ци східні украіньскы діалекты барз ся ріжнила од лемківской бесіды Ну і
вшытко до окола ся ріжнило не лем мова зато на тлі чуджого
Лемкы як лем могли ся старали тримати ся свого Гличыні доокола вбучала
подібна мова Подібна была культура і вшытко інче зато лемківскы елементы Скорше
ся затратили в такій ситуациі Ясны Мирослав Пецух не просто вандрувал і
гадал з Лемками а зберал материялы до науковой роботы В <unk> році
оборонил Гожові докторску дисертацию Культурна тотожніст Лемків в західній Польщы і в
Украіні порівнююча характеристика А в <unk> році в Гольжові ся вказала книжка
написана на основі той праці тожсамост культурова Лемку в заходній Польсце і
на Украіні <unk>u<unk>u<unk> порунав <unk>e<unk>e<unk> Дуже присутных в тотій салі уж перечытали
тоту книжку то скоро єден наперед другого зачали давати звіданя Ну то
ся зробило іщы цікавше А пак бесідували сме з автором і пан
Мирослав спрезентувал мі свою книжку Но і тогди я сой постановилам же
тепер юж конче мушу поіхати до Донецкой ци Луганьской области жебы видіти
тотых Лемків о котрых Мирослав Пецух так тепло оповідал Кєд хочете піти
до даякых новых Лемків то найліпше першый раз прити власні на фестіваль
І я Юся рыхтували іхати Але в Лони фестіваль стежками Лемківщыны Луганьскій
области ся не одбил Мал быти але го не было Влада не
дала гроші іщы штоси ся не повело зато моє мрія была зреалізувана
аж за рік коли Товариство Лемківщына зорґанізувало подорож до Луганьской области Ту
не буду говорити о тім Як депортували Тадень Лемків Кілько іх было
по тім уж досповіджено<unk> процент родили о тім Роман Кабаці і пак
Дмитро Байкєніч припоминам лем тоту же унганьскій области сут люде переважні зо
заходу Лемковины і єст іх мало якых <unk> процент од вшыткых котрых
ту привезли бо хто міг за рік за два в кюк з
того раю Не знам хто ня тепер слухат Кєд то слухаче з
Украіны то ім не мушу долго оповідати што такє луганьска об чом
Лемківскє Товариство ту постало лем пару років тому так пізно Они прекрасні
знают же то реґіон промысловий шахтарскій а зато і зденацийоналізуваний і зрусифікуваний
На копальнях при добиваню угля а тиж на чысленных заводах Робили ту
люде зганяны з цілого радяньского союзу переважні тоты діти ріжных народів затратили
свою нацийональну достоменніст так было в зрусифікуваных містах промысловых центрах А в
селах переважні жыли Украінці зато можеме ту чути но не всяди і
не ідеальні чысту але украіньску мову Нашы черняне з котрыма ту бесідуєме
радят по свому Але можеме зараз зауважыти вплыв східніх украіньскых діалектів і
місцевого вариянта росийского языка А кєд бы сте звідали чом аж тепер
постало ту Лемківскє товариство то повім же хоц Радяньскій Союз уж не
істнує більше як <unk> років ну ту час іщы ся затримал і
ту єст іщы дост совітского дакотры гварят же то такій совітскій заповідник
То мы тепер зас в селі Переможны лютугіньского реґіона де ся одбыл
маленькый локальный фестіваль з ктижками Лемківщыны Село Переможне і близкє до него
мале село котре ся кус чудачні называт Карля Лібкнехта певні же было
імени Карля Ліпкнехта ци даякый кольхос імени Карля Ліпкнехта То два лемківскы
села де уж пізнійше ся зачали селити тыж і не Лемкы Зато
же Лемкы тужыли компактні то і затримали доднес дашто своє Перемложнім жыют
Черняне селі Карля Ліпнехта жыют Снітничане Тыжден тому скінчыли сме на тім
як чарняне ци то переможняне оповідают о выступі в Кыйові З того
і зачнеме лем мушу припомнути же мы ся зобрали хыжі Івана Рейди
то юж старший Лемко з <unk> рока До него пришла його сусідка
на <unk> років молодця Анна Сороканич а з дому біжку Пак донес
ся до Лучів Кус молодці бо <unk> рока Павло Падухович Він єст
головом реємного лемківского Товариства Но і зрозуміле кєд зо старшыма респондентами бесідуєме
дакус більше о давных часах то пана Павла звідую о тім што
роблят місцевы Лемкы ци што плянуют робити далей в тотім товаристві Виділа
м же были три жінкы же співали чы выступали То нашы То
были вашы як раз выступили Ныступили як могли Та леж довжвы не
єде ся готовити Відят які ся зышли А там спів такі шы
Заспіл уну Дє по ухах і не плымеш так спішыня тых спішы
Неє клубу них громади але перше тамты фестівалі репітіру ФодоронДому Ду Вас
был клуб так не была Вас был до приходили до Юре і
розпівали там і селі там обідали ізмете Як сме разом єздили сме
разом і в Кыівы в Кыівы на фестівалі А в якым то
році было Мы были в Кыів <unk>XX То хто был Вы представляли
там не бесідкы вісіля А кілько вас іхало до Кыєва О <unk>
Но то ціла банда ціле ріня А ціле вісідя І представляли правдивы
лемківскы ралідиіве весіля пісні вшытко сме співали хлопы собі своє Одрядны пробили
не такых платів тоты не было Лемків як переізд не так были
позбераны Та позбераны не так были Тото можна зробити Зліже на фестівалі
не было представлену ту якого си такого обряду божаго не было звоте
хоты но тоты якысы козакы Ци што тото было Оно не нашти
чого ся стало так Не привезду Лемків з дальніх районів Бо обіцяли
грошы на автобусы а грошы не дали автобус не будут выділены А
мали з Лютугійно приіхати з Білу го приіхати з білы мали приіхати
діти выступати ду ани віхли бы не было туз А вашы діти
вы вчыте вашых дітиш вашы Молоды жебы ім то передавати От было
такє діти выступали на хореоґрафічны танец тив был дав Хороґрафічно композиция была
Тепер його правнучка співала маленька <unk>eo<unk> Так так виділо його правым она
на каждім фестівалю співат уж Якій імено Лада Влады Ладарове А тепер
хочут орґанізувати воскресну школу в шкулі Але виділі збрати Вчытель лемківскій мові
культуры лемківскій Но як оно буде дальше не знам Я іздила в
Польщу там они зовном бесідуют по свому А єс бы дахто зашолы
такій од жужы же ґадают по польскы Же попольскы гарю там дажы
добрі А я до Вас пришла і я з вами ґадам так
як вы Але приде дакій там блігадір ци хто до Вас приде
то выже не будете по такому ґадати по лемківскы є ґадаме по
лемківска раз тота вшытко вас лемківє Вшыткы і Рускы і Украінці ся
тужыли вшыткы тут по лемківскы Єден такій был в нашым мы того
не знаме што він той то власол торка было то іх вежы
а він вшытко знає што ся як называт а мыкалета мы тото
не знаме што ты знаш Та цікаве Но такы в раз в
Польщы після того є Вцестрык приглашат приляжат но дажете раз дяте про
палици хлоп А были сте в своім селі В своім селім не
было бо нам дали мало часу Я робила аеропорту на кухни І
мі давали тільки дві неділі тоді было то Я тепер пожалу што
тепер дают і місяц і два мож зітрівти А тоді тіль неділя
дорога была далека бо шты тре суток дорогы туда одтуда а тамти
ся хотіло породит ся піти там то там то там то там
І мало время было што не поіхалам до свого села Мате родину
в якых місцях конкретні Ну та обшых было там тоді Ліґниця была
ото в Ліґници в Ліґници сме были на базари сме были Тоді
ж як раз хто тото служыл в Ліґніци хтоси служыл з хлопчысків
Федорчак служыл в Ліґници там тьотка была мене жыва то дядько то
і то до церкви ме хтіли пісти то луйко єден то іко
другій вшыткы там в тамтых селах Я там забыла які тоты села
называли в тамтым районі была мало мало часу было Рады были же
сте пришли та стрікі тераз пише єм уж дено <unk> років А
в якым то році было єй зобыла якій рока згруб ся Ну
з грубша ци ся робила ци місце <unk> а было іщы іщы
<unk> років міні было <unk> будівді рада там єм Тоді было я
ся наробойте робиєм аеропорту Я так зрозуміло же то вшытко село аеропорт
єздило каждий ден і вшыткы вошти вшытко переможне тут в аеропорту це
такє нан ся такє одкрыло ш і дорогу нам зробили а то
сме ходили пішкы Томаш до Сарайвы по Поболоті Іщы а тепер дорога
пожалости автобус за автобусом коли любе время хочеме і поіз сядеме і
поіхаме в горы поіхати і пят раз ден гото Воля невозмож Тепер
же лучче ранці ся до Луганьскы доберали <unk> кілометрів ішы на Пуль
Я родила я родива третю єм понесла на базар на спині <unk>
кілометрів і на низєм ішла І родива єм там і влици ся
кєвяк выішли на базары ну были віременна была тяж Лотуйно поіхала і
родилам і доранам ся вы а вы направду ешли не родити але
на базар базар да си дум даштоси покуплю жебы м мала дома
там помыло ци бы м знала же буде выцет же третє та
треба думал же ся оставати А оно ся пришло опід до Больниціти
Но чекайте і якы єс бы заросте ішли Назарім было видно же
уж Тай гноци не схватилой не одвезлий до больниці і єм родивай
больници в котым полежала тамті <unk> дни лежала і там домів зас
не машын не было тот як тераз машыны пришол ліняйком кінма і
ня одтуда злоту гінаш домів привішы з цецком на руках і я
на лінейкі такє Міхала такє жытя было <unk> перш такшу она вже
правда вмерла не жыє тепер А кілько молоды діти троє ся Стар
самы старший сын Петро друга надіжда і третя світлана і тота святлана
заболіла што ти на голову і вмерла ци же єй четвертый рік
пішол тепер остепер з тамтого місяця неє жый О так і то
же свєдочкы стали пережывати своі ой та я пережывала мене і сестра
Мервай і той і брат Мери і мама і няньой Я ся
не пережывала дост єдно і як дост так шоєдно за другым ой
тяжко А тепер самом забыл ходит полици Але іщы ся добрі чуєте
і виджу Я то так ся чую та ня не боли дниць
а ногы не жыня болят а так ня на дно давайте кус
весельсє то іщы повіджте пару слів о тотім фестівалю А оты люде
в селі задоволены же одмате такый фестіваль же ту центр лег такий
Як люди на тото смотрит што волены по тому шо неє нас
никлюба не ничого ся не видят а од на фестівалі сме єден
другого з другым ся зыйде тото приідут одказ си того дня прийде
і оджераш дешові Хочу жебы фестіваля хочу што не было Протів ету
А чом што ім тото шкладит што імь огольцю закажляш баден ден
лем Галю слухаєш Но лем єден ден єй і на тіж нецілый
ден І нецілый ден Лем пів пограют хоц трошкы хотівко того фестіваля
што пограли он побот а так тихо ни кони там дітвора підут
до магазину там мают той сут выликы там і там пюти ся
діти тікы пити навчат бо там бо клюба неє до клуба не
підут а тамтікы комазину там зробили такі Таку комнату І там ся
сходят і там же і пило і вшытко і танці што хочу
тай робли Ото плохо Аж выхотіли ся звернути до Ольг Бенч Нопер
она в Словакі Так знам она не в Міністерстві Культуры а в
Словакі Шебы потовкнула нам клюб як нам зробили ґадаме за тотку ґадаме
же діти неє де дідом піти посідити погуляти поето там кого магазина
топцуют ся то пют то етоме Нихто такє Люди Вольсє теа была
в церкви Вучыні там по украіньскы Но там в церков така сідят
хлопы по ліву сторону а бабы по праву сторону А ксьондз украіньскій
тыж по украіньскы одправлял по украіньскы там єм пішоти зострыком до церкви
там красило тоже Ну там по украіньскы сподабало ся мі селі іх
нім єст тото як костєл там єм не было бо як раз
тоді был закрытый там єм якоси шом не была не попала до
него А украіньскій церкви была в Бучыні Часами не іду до церкви
а сухам радіо Часами перебыває часами так харошо одправляют і казаня харашо
попокаже казаня вшытко Зытікана вытікана девятдесят ся начынат девятдесят ся начынат і
ото же як не іду до церкви так же сідам і сухом
радьой так харошо вшытко ну Оно так вшытко тото Тіль там перекрученеш
о по украіньскы веце по украіньскы очынаш такє як ото нас там
єст капличкы то єсно написано Да уг є то слухам Хотіли сте
дошто повісти я Вас перебило Нє Я хотіл повісти єдно шум момківскы
про Лемків Шыоджеку журнали Ватры двомківщыны по тым мі прислали з Закарпатя
ґазету Лемка Карпат ім до Джуда А люде ся інтеретают там зробили
специяльно назвали Ґуточок Лемка там штил на стр Лемкы а тепер маленькій
кавальчык фестівалю оголошую жіночий вокальний ансамбль Паняночка прошу над сами оголости што
будете співати бо мі не подали Вы такы красны молоде по рахувати
вас ад вас сіст такых кап Я не знам ці на лемківскы
місци ся найду такы красны дівкы як тутка на Луганьсті чытайте і
ся раз Никола і дале з новарствого району село Штурмовер і Кымник
нашого ансамблю Олена Сотникова Лемковині полмидже гороми Лемковині полми Лемковині войселецьоми До
тоселецько поля номы звали доселецьом поля номы звали чом тото селе полянами
звали буджеми Ліси Карцівали поляв правляли ліси Карцівали поляву правляли ліси карцівали
поляв правляли они поды ся лини пресерияли Красніх Красніж собі літ марку
рану явого творий мальом ановка першыт Кєд дахто лем тепер донос ся
долучыл то повім же сідиме старшого уж поважного ґазды Івана Рейды Пришли
гев його сусіда Анна Сороканич і голова Лемківского Товариства Лотугіньского района луганьской
области Павло Падухович Ошытко ся діє в селі Переможне де компактні жыют
Лемкы і де раз до рока ся одбыват лемківскій фестіваль стежками Лемківщыны
Місия подабат же Лемкы ту ся тримают злого Тує коси більше одружнійшы
бо ціле село Добрі жыла с так єдно село дали ціла чар
на тут селіали Журай почеры тут раз і выіжу же од Ліжува
Але даякы втікали даякы втікали правда Я же м тікал тоді вернул
А чом ся вернулиш мати поіхала сюда а я остал сам бо
не было грошей покуса я заробил грошы і так аж приіхал Восем
місяців я там был украіньскых вшей кормил Дакшы не смішно Е тот
было так што є в паху залізу о так послушыло і десяток
є Я спал над кінь ми вирох был Я спал там Лягал
спати коли Я не знал І коли встаєш тоже не знаю Она
мене буде і снопі понабрасувала снопє понабразвала і я молотьо молотю <unk>
снопів жыта оббиваю і коней кормлю што роботы Я был пасарше А
я вже буду до роботы Я бым за хазяйна і сіял і
вшепічни То вы горите же то было дергополины в самінтарнополи де сы
в селі на Вышли Як ся называло село Висла Якій район не
знатесвы район Знам же там сут Лемкы тут там в Хроскуві жыє
брат нас двою Панч нас так Поляками называли тут ріхали та Полякы
Полякы Полякы і драли ся тут хлопчыска ся драли оно на пополянды
тоты рускы тоты нашы нас тут там рускы веце на тамтроны за
стопа Циквы Русине Да Полякы называли Полякы за шак нажевали Были на
кождым шагу Приіхали сюда та коханы Поляк чо яє та я не
знаю та вы стали Поляками ту Га там выли Русине а ту
стали Поляками та Полякаве Но ведете якы то чудо суты О тым
ся смирили і Зразу тат своі своіма ся женили своі своіма борце
девд за руского там підеш вот а потім же ся перемішало юж
ся Рускы женили наше і тоты уже ся змішало а зразу тількі
за свого треба выходити так дома в Польщы привыкли за свого А
потим же привыкли з рускыма Вы гварите же женавит ся были Были
ся то обчыскы дам А чом были ся Ну то так тых
не пущали сюди а тых туди аж по том як нашы діды
жебы молодьож молодьож были сме Тых не пускали до нашых дівчат а
важне пускали Но з чого як бы то ся зачынало так ся
начынало бы они ішли сюди а тото не пускали та даш ся
зяли тот дідо Верхановскій і шемі дідо хоц батько там звекор вод
палками нагнали тых рутіх Належ за раз другій раз єй ся смирили
потым ся змирили же всьой же ходили дружыли А зразу так ся
было шо они ішли сюди а тых не пускали і о такє
ся драка получыла А можна повісти же тото село было лемківскє І
тот колхос был лемківскій а думківку было тотых рускых як бы на
тото село Яка част повіли Бо они мы приіхали та был там
Енгес колхос а тут а тут а тут Грущов ото были два
полхозы ды той а потым як соєдинили жебы докупы тото вытыш робили
одепаючожыл Зробили один корхожы а тепер перешли на общество Як Хрусов пришол
до власти то він укрутне злюбил Там было сиво для кылеметру тых
Джепаюка пару хож бы дальше был Горком хлос Все Скасувати вшыткых докуп
мож сказати як бы не было плохо але люде не падали духом
а веселили с ренес писмє мішли на степ співали зо степу співали
ходяк ся не поморили дес а тераз так або сме ту оповідати
же Лемкы там сяди співали Да ішли ноі на степ співали зо
степу співали была неділя парібкы ходили ішли дак ішли дівчата вперед парібкы
ззадій з піснями а не ходили та як тераз Зразу під рукы
є тойортіж го Ану він повідзьте што співали мож вымі дашто за
співати што памятате што найбільше якы Якы співанкы з дому памятали мож
і якы якы найбільше што было такє же найбільше тоты любили ци
тото ну Така якы вам весільны Нє ріжны Ріжны а такы невесільны
то якы співали Ану ну ну бы бы сте спомнули пару штобы
а ви якы памятате Нє ні а бы весільны памятам Мене є
зять Повісти родина было мале дватця жени єдный дважені в другій зем
вышла я ся знам ян памятом было я не парубку Ял ся
в Утугіні а потім в віценску ся вшыло фунту войска пишу Весільні
знаме добріше і весільне знате людс В привісіли співали все од початку
бесіднього обряду і амеран ся співали Як пришли за молодом співай выбере
ся выберай там як назвали як звали тамті святы Но наприклик выберає
ся выбы выберай выберай выберає ся з нами вшыткы своі злости при
ложкаменями При ложкаменями при топці нога ми жебы с была добра медже
сусіда до раз співали як не пважме ва не пважде бы ж
єс плакала кєд єдвождала жебы ся оддала А тоді шы співали як
достільцясі Да ти мамо сє нема теж зайте мамо з неба боба
з нескы треба но там шыто співали тогде кєд не было той
мамы Нияк не было як не дає то было там гід дуся
і мамы то трапівали то і молода сідат з стыма зо своіма
сідат на ствелецо так єй підспівуют а потым ґе той зас же
ідут там до церкви там ци до церковці Єд нас церковци дво
є призресяма мычко це твоі обоє Ци до той а потім зас
на вшыткы тоты якы весільны разно співают уже сідают за Стиві співают
там і то на молоды на молодого на дружбы на дружка тамты
дружка сє де там ся сєна свіє теда дружба позерат дієц кофте
рад Но а як парібкы ся зберали молодого так перед весільом і
тиж были даякы співали дак а што парібы А што парібкы співали
Я ідеме ідеме з горы Ідеме і де ме з горы на
Ноє де мегля Дату нову роди демеля да тетой новой родины родинонько
на ся ходме до ся посієме жыдко зродит ся ково ся посієме
жыдко зродит ся ково ся Ой Архівана што дружба любил дружку зробил
стежку без петрушку без петрушку без капусту Бо наш дружба любил дружку
без петрушкы без капусту бо наш дружба любил дружку А жебы то
пам бє дал Жебы дружба дружку взял недак як не спілне той
такотного на придаток десино треба было ся прирыхтувати до фестівалю Там на
фестівалі было кому співати Нє но да было кому але также чузє
співали а трасіло жебы з вашого села там были першы і цілый
час жебы вырядили тым фестівальом Фестіваль Васі днені тує ваше свято а
вшыткы то лем гості Але вы ґазды знате в тым році такє
руковудство тым фестівальом не думатеваня не знасло што він буде А потім
знали за три тыжні в ствар люди Тут капличку отыли то же
пока ся добіли тых Русів што Ру пообывали чого такі знеруваны зот
голова Іщы повідьте кус о давных часах кус смі уповіджте Як то
было же в вашім селі зачали аґітувати жебы выізджали на Украіну Хто
то пришол хто то перший зачол з чого ся зачало як од
ну Як як было то же аґітували і як вам гварили там
вы мусіли бы тоты памятати правда же свы в Польщы были в
Польщы є значыт е минул уж тот фронт мено то тім скінчыли
же фронт уж Властиві фронту не было селі Але пришли Червена Армія
пришла змобілізували молоды хлопігаты зробили шобраня в школі Были всі родителі шобрані
Ни выповід сму Він проповіл так є так так так так так
так так так так так так є так Но і обслуждали хто
Лучы я поіду Я поіду а то я не поіду І так
половину села осталош а половину поіхали Коли то было ци памятати коли
то люде ся позберали в школі і як то была весна весна
война кончыла і тут як раз вже жебраня было Як ся скінчыла
війна значыт в маю Да в маю значыт в школі Хтоси повіл
же мусят вшыткы ся в школі позберати і будут дашто Вам гворити
так я там не было боже Яковы А тілко інда Вони позаписували
хто буде ішол до Росиі і куда Такій хто был грамотнійший был
бы ньович был мадяк тоты ся писали і ну і люди то
стягували хто куда Там нас подальше там де шахты сут ну де
шахты шок буде <unk> будут заробіткы і вшытко і отож там і
бо постали вывезли сме з дому іхали сме то ся сме забрали
хто в кого хазяйство якє было хто сы хаты были шалюваны в
кого там знимали тоты дошкы бо нас везли в крытых ваґонах розкрытых
телячых вагонах розкрытых та кажде си хто там куточок закрыл своіма дошками
Вод і тото сме нас по штырі по пят сємів вагон погрузили
вод і повезли а мы деси і брали коровы з собом то
же в заднім вагоні были коровы а оні і коні коровы Хто
мал мал коня хто і коровы коні были в заднім вагонішыт попере
той Ну і там де як сказали єдеме прицепили нас ззаді остановка
Остановка на стікы то настійкы там на годину ци на стікы выводят
тоты коровы і пасут там коло того трошкы попасли попоіли а пяд
іх же вс сьо бабы варят хлопы пасут коровы зас загрузили вагоны
дальше а потім не стояли неділі на дві сме стояли Коло як
пісувал озеравы Бурчы ага коло озера Кучовы Там долго нас стримали Вот
і так сме іхали Іхали сме выіхали сме весном а приіхали сюди
Була Бурка Як раз В борка сме приіхали чекайте жнива так ненцитвы
выіхали нас везли два з половиною місяці липня В документах липня першый
елон пішол Дершый шелон пішол з вашого же люде з вашого села
вашого села грузили нас в ґрибові ґрибів Погрузили іхали приіхали сюди привезли
нас аж на Бразоль Тут нас до нас Привезли выгрузили тоже з
вагонів нас вод а потым під вода пришли під воды і привезли
нас сюди це село тоже там єдны плачут другы з там яка
тота дітвора то же платця і привезли нас з Сарай А спивези
Лабразок Бразоль там же ж нема ничого Оді курганы Спілюгля А бабы
пляжыт Боже мій чому тут буде робити Думаєшы все такє під угльом
А потом же назым Переклоне сийо ге Тери колира А потом нас
везли кільми в село А тоді вже тут ясно же туж земля
хороша Нуцей Але так шарай бывців гнали в бас застелили сом на
вожы По попояд попузарцей на воз выкели то же дай господи Боже
А потім розселяли по селі а село было розбите розде вікон де
дверей не было такє вшытко порозбіване і по штырі по три сім
є нас в одну хату давали чокы нас просприділяли кого куда а
потым же трошкы порозтолкували і так нас той то же така хата
была розбита шой нас Давали нас до гузюватого нас трисім было гузювато
потым нам дали там хату низува там хата розбита дві комнаты Калідор
такій здоровый был з Калідора зробили клядовку і сарай з того колідора
вод Потым давай же помаленькы ся давай строіти єдны другым строіли такы
помагали єдны другым хыжы ставити хаты новы бо ж хаты были розвалены
та де розваляли якій трошкы камін была де де а де ходили
в балку камін были набивали єден другому помагал так село строіли шо
вшыткы своіма силами от Ясно ніж послушно было Но але ту колиси
жыли Німці а уж през якійси час то тых Німців не было
три рокы ци кілько Німців не было по іх <unk> ігы певосили
што печі высали на Волугу за Волгу одтель До Казахстану Бо Ніпсє
наступали Я бояли ся туже они передут до Німчого стороны і выдвоювати
З Німцями проти Рускых держа Я верну іщы кус назад і іщы
до того як сте были в своім селі як бесідувано о тім
же мусите даси ити мусити даси переізджати же не можете быти далей
на своій землі Я вертам до того і вас ся звіднам як
то было як то пришли і напр зобрали вшыткых так дорослых в
школі і зобрали і так повіли же мусите деси ити же не
можете ту далей быти Вы памятате тоту пришли наприклад Вашы родичы додому
і што оповідают Як вы памятате тото як то было же я
памятам же кажут ся жо не заіхати до Росиі Там вшытко обіцяли
тома обсуджают Ну ты поіде А люде мали охоту іхати Другых Хто
якы хто сіял бо ци весла была Хто сміє хто гойзалкы поробили
гойзают ся Сміє ся Дума о богато землі той ся оставал а
хто не ма бізнійше тоты іхали бо тудно обіцяли шафти се так
гє Бо тому жо были Ґєличавы мали землів Буднивичы мали землю ґамбали
мали землю А іхали сюди люде поняли же як поідеш добровольно запишеш
ся то возмеш хазяйство А як примусово будут выселяти то і валізкы
не дадут Ну то так і было Потомці о сташу всіх переселяли
ся Майданами Зато люди ся зогосили поіхати брали на Німецкы Зынови Кудин
поіхало записали ся кільку родины дес шырох глошен жа Кільку приблизну родин
была більша часте але ц меньша тоты же записали іх харо глошен
же з родин м а кілько в селі было так Більша част
ся вписали же іх о доіхати а меньше вчаст ся остала і
той ючарні по документам по архівным было <unk> дворів о <unk> поіхало
там <unk> ся остало на мі ся малос Як тоты люде но
ся вписували але як то было лишати свою землю од як могло
так быти же люди ся вписували ци ім так як бы пригрозили
Як ім повіли же они пішли мож на найстрашнійше же лишыти свою
землю як ім было тото повіджено як аґітували Тоты аґітаторе тоты аґіанты
Як они аґітували обіцяли дому іхали багато обіцяли люде ся писали богато
обіцяли Там підете там бы шахты той а ту приіхали пішли на
шахто на шахты та ся повертали бо тому же шахты были позатоплюваны
поза той угіома а дома обіцяли багато кой чого обіцяли як з
дому іхали Ну а по тому шоказали Єси не хочете тепер іхати
пізніше поіхате з Чымайданом а як тепер та заберете си вшытко своє
Так ворили же мусите зараз ся вшыткы уписати інакше не буде же
мусити і так і ся выіхати лем пізнійше так Ну пізнійше лем
не пізнійше як тоты што пізнійше Они як цю пасом і гнали
же выганяли іх вытше А мы ішли добру Да а мы добровольно
привезу нас веток в Ґрибів іхал Землю молы была нас привезли в
Ґрибові по тым же і то сме там не знаю з кімы
там в Ґрибові были же сме выбыли сів неділю што яли Покуза
нам тягло дале а потом погрузили одвезли нас та так кілометрів дес
до <unk> як остановили Яба істіл Польщыном в Польщы а потом нада
было давни лішына што везли дальше машыністом зопватте потягнеме дальше Но а
як вашы родичы наприклад як они лишали тоту хыжу де все жыли
Як і як то было Оно так спокійно такы і піш такє
лишали Нас тіж была нова шалювана бо сме ті построіли бы была
над берегом пото під берегом де шалюкы знали Тоты доскы познимали з
шальовкы і все як раз ме мали накрыти на шнан зниляло А
люде Конечно были такы што богатчы были мали землі більше нашо было
штырі єктары в ся о землі Забрали діти тайшой тай пішли бо
казали же тут же буде все тото вам дала не дале нич
тоты грошы Приіхали сме сюди запомогу да взяли <unk> тис а з
тых <unk> тис што зкупили козы Не треба оддава Вертати а потам
пришло вертати Дати сі приходно страшыли ся не зрозумі запомогу што як
мы приіхали сюди они нам обіцяли берте грошы як божычку пожычка же
буде безплатно А потым приходили фінагєнты і требували з нас тоты грошы
а як мы первый раз як ме получыли це тоты грошы не
вартали ничого А як пришло ся оддавати і яєчко і молоко і
масло і вшытко сме продавали бы дра пожычку заплатила што вас зробил
хліба што такы горохы пришло ся оддавати же были грошы такы шый
Одакє было нам запомогу давали Казали же запомогали Як приіхали во не
будуватут голодолка і ото треба было зяти дес буханку хліба в ганках
хліба сторублив стояла ци на силу тут солдаты стояли та до солдаты
ту ходили та просили там тоты хліба і літоя продавали стакан выщербыли
стакан кукурузы тішло <unk> та тоже за <unk> рубли А шос той
кукурузы лободу єли все єли Дохы коней коли не было чым кормити
дохли вытягували в балку а мы ходили одрубували ногы з неварной демокє
было Выжыл тількы дахы вижыл такы же вмерали шы не буше істи
та і тіг бы ві все такых погмерали багато так же все
было хороше такє было тут Тот Антонців тоты Алексиі Здурка была то
же тіфом боліла бо іх там далеці ветомкіргіж был пресідательом з карбанам
така жыз былажкы зберали а кусі вели кішыні в довертали кішыні <unk>
Штани наберали зерна шобы той тут завязували той штанину тут завязували шоб
додому принести Отакє было жытя Як мы прихали было трудно нам жыти
Воло голодовка раз тут голодовы Перевезли тут в хатах то по нічым
З засады нада было оплатити тоді податкы да Вод як єс вырубал
тоже схватил дерево вод а палити треба было чым навозом палили чым
попало тягали є така о чым біда была Лот а тоді же
начали трошкы же пішло <unk> рік же трошкы легше стало бы же
пішли на роботу уложай был влот і стали трошкы леґшей зачали тоты
уложай показали жда Людели і так то вы фактичні не мали паспортів
бо не давали в селі лем в місті давали паспорты роді Паспорті
не <unk> паспорты по тым паст шанува наси в штотых роках дале
паспорты є А як тоты люди пришли ту діти не знам як
але русит сме так єдна ходиме до школы вса благо керзовы такых
а друга чекат дома в котрым придеш домі ся везува што та
іде о бладсок кірні тоты скірні і іде до школы тоже пальто
купили дали <unk> тисячі запомогы купили козу і пальто за <unk> тисяч
Мі тоже тото пальто так сме двох носили єдно діваме та на
мене то добре было а єй нада было підязувати то пальто ниякє
тото підяза не было Отака была біда Платя ходили на той нагород
та купляли Тото в старовині якій сых взяли два разы постірали же
оно него до него же не голове не пали Співали же надали
бо даж постірату та влицю Пішулі м а як пришли тоты Лемкы
видят же то степ же то цалком інакше же ту треба ходити
на тоту вімерабску роботу до Колгоспу Як было Вашым родийцям Ци они
нарікали Варвали донів хотіли до Польщы іти на границя ся закрыла і
никого не пустили до ниякой до Польщы вже всю Плакали хотіли доіхали
Выіхали доіхали до Тарополя і всього єй остановили Границю закрыли Жыли там
Тарополи Но виділи же то сциґанили вшытко же то неє ничого того
же оповідали як то приняли Ци од ваша мама одповідте вы як
ваша мама што говорила о тым же як ту єст на што
ся надіявше Казало для лівшых жем дома нам не буде ту Споминали
часто о тім же было дома Япоминали выдал жу дома ся споминали
Дома мали своє зерно своє етод змололи хоц млинці малоли тоту муку
літам кашу ішло але змал своє і мал си Зварити тішло а
і ці хлібах печыт ци тоты адзимкы печытш а тут шо пришли
ни хліба ничого неє і грошы не нич они тоты до дні
писали а нич на них не давали І така біда была Голодовка
тут голодували так же я ломодуіла Ой хочу згадувати бо як згадує
теж ради Но але я хочу спомнути жебы молоды знали як то
было най не будут вшыткы такы мудры най знают як то было
і треба знати як было колиси Бы тепер ся аж зажерли аж
правда аж правда Хліб не раз беру та приберают хай жебы на
дальше хоцухі та хай надальше буде а они так фиґмык бо окажут
горя не знате іщы сте не зазнали міг бы вшыткого мати і
о діти ся мы голы ходили босы ходили чом ногы болят тепер
бо сме ходили в ризиновых запога на роботі з нас синарни курчо
ся я не вчыла або не было зашто ся вчыти Світла не
было лямпу засвітили ям ся наробили та на вечер якє там вчыня
было батька посадили то же сідил а мама єдна настроє пішли на
сме на кукурузу брали лянкы тоді іх давали на кукурузу пішли дорвали
тоту траву жебы корову прокормити жебы тоты грошы оддати што сме взяли
Што сме взяли запомогу нам тавари бы не было а в нас
гіру зямла Оддешо розили ж сам а двежу выжыли ся така што
Вы говорите же тата зобрали ци якы Ну та взял якых сих
одходів такых по тым тоты одходил на той помінял зовсім а они
такы тоты одходы были негожыл высыпал куром А він набрал ступу хорошу
одходы а батькы тоді ж посадили Коли то были якы цин Як
рік было цен <unk> є <unk> друг же пришли они значыт <unk>
два спойгоды были <unk> як деси так было <unk> біятелі <unk> якы
Арештували ци арештували вкладів набрали хорошый не тоты што він взял домів
бо Ну кура мы сипал а він не тых набрал той пришол
міліцийонєр а набрал стоку так на тоці мож і пшениці набрати меншу
посадили си Но хтоси повіл же набру хтоси виділ хто си виділ
хто си повіл Знай хто то і што заарештували як было Ну
він йому дали пят років а він два з полони оцідил бо
Москы да Москвіі Строіли Леніньскы горы Він был в Почоті такій был
етот робил харашоє го выпустили А де был тоты Час же не
є сіділ де си робил нотаронскы горы стрілили тоты ґраз поінны тож
Тот термін як бы был в Москві Да Москви з гємадяньскы горах
тоді А мы были з конризмом Знамом жели нас троє было мамы
татик сме скубли траву єто шоб корову прокормити што грошы были шрошы
оддати тот тот як шестоту Да што сме брали як іх суду
музикы тоді была нич не стояли тоты грошы а потым дорогы такы
были Опшым было бідаку ну такє было насє жытя Пережыли сме хоч
то і чого ж не было ся вчыти ни ся не вчыло
бо ся не вчыло бо не было за што ся вчыти Сім
клясів кончыле і всю Пішла робити на свині І нацийональнику робила на
копніті для робила і демцікы не робилай а потым пішла народом ся
то там же хоц легше было Єд так тепер чловек не може
ходити Ту я на разі буду буду дякувати а я бы іщы
колиси пришла і тыж бы м так полобесідувала з людми І може
не на фестіваль або на фестівалі то треба быти на фестівалі А
мі цікал ся так як я днес з вами бесідую а мі
бы было цікаве іщы так достаршыма людми котры іщы дашто памятают бо
бесідувати бо кількошы Е Я і Петро Вычнеч Юсиф з <unk> Анна
і тося Ну што ся не збесідує тися ничой тепер хвараторже і
чом не скаже А навшы не то будуєте то я Вам дякую
барз мі было приємні з вами Мій милы слухаче На тім наразі
мусиме скінчыти Черняны уж змучены бо мучу іх з самого рана до
полудня то най кус сой оддыхнут а на другій раз най бы
нам дашто оповіли Снітничане А о собі повім же я цалком не
чула ся змучена бы з такыма Лемками бесідувати то лем сама приємніст
Жаль же так скоро проминул тот час Припоминам же былем в Луганьской
области лем три дни жолтня Але <unk> на фестівалі <unk> луганьску на
конференциі на стрічу з мешканцями села Переможне ся не лишыло тілько часу
як бы ся хтіло Але і за тото дякую вшыткым хто поміг
зорґанізувати тоту вандрівку хто привюл до ня Лемків з котрыма сме бесідували
Хто гостил ночувал принимал себе і щыро помагал моій роботі Боже заплат
вам мили моі Лемкы Но і тепер уж направду мусиме ся пращати
Але ниць за тыжден будеме ся чути зас До села Переможны лютугіньского
рейону луганьской области вас допроводила Анна Кырпан Оставайте здравы щестливо Слухайте <unk>
процент плем на Скракова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного
цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян слухайте сем <unk> процент а
будете мате цілых <unk>