70% #2013 - 70% #54 Іван Красовскій (4 част), 13 IV 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #54 Іван Красовскій (4 част), 13 IV 2013

•

Опис епізоду

To czwarta część rozmowy z Iwanem Krasowskim, badaczem historii i kultury Łemków ze Lwowa, poświęcona Łemkom w Ukrainie, zwłaszcza ich obecności we Lwowie. W odcinku pojawiają się też wątki jego powojennych losów, studiów i pracy popularyzatorskiej, w tym wykładów z astronomii organizowanych w czasach radzieckich.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем Нескрокого а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Витам Вас видам вас милы моі
слухаче при мікрофоні Анна Кырпан Днеска зас бесідуєме з дослідником істориі Культуры
Лемків Іваном Красовскым зо Львова бесідуєме про Лемків в Украіні а переважні
про Лемків во Львові Перше мыж оповідали о тім же Іван Красовскій
робил в львівскім Скансені а вродил ся в селі Дошно но і
барз добрі ся учыл в школі зато продолжыл ся учыти в Рыманові
а пак в учытельской семінариі в Креници по депортациі в Украіну замешкал
в Термопільскій области в селі Мала Плявуча Депортуваны Лемкы котры нашли ся
в Украіні в повіме дост тяжкых материяльных умовах і не лем материяльных
Кєд лем могли ішли ся вчыти В Учылища інституты всяди де лем
могли барз дуже Лемків скінчыли высшы школы Нераз сідили на лекциях голодны
часто студенты мусіли і тяжко робити не лем ся вчыти жебы мати
кавалец хліба але ся вывчыли До такы же барз ся тягнули до
наукы належыт і Іван Красовскій Зпочатку ся вчыл культурно освітным технікумі в
Теребовлі на бібліотекаря пак чогоси во Львові в Школі міліциі а потім
юж вступил на Історичный факультет львівского Університета Але о тім вшыткым выж
знате а внеска бесідуєме о іщы єднім епізоді Зытя пана Івана то
його лекторска робота то лекциі з астрономіі В Радяньскым Союзі была така
практика лектуры іхали на села в колгоспи а тіж выступали на заводах
фабрыках в ріжных орґанізациях і барз часто принаймні в <unk> шесдесятых роках
лектуры чытали лекциі з астрономіі Зорґанізували тото не для того жебы темны
бабы в селах ся знали на звіздах ци могли найти на небі
де Юпітер а де Венера То выдумали совітскы атеісты то была лем
нагода аґітувати же Бога неє Правда пан Іван гварит же Йови цікавила
лем чыста наука а на Бога ниць злого не повіл Ну то
хоці ся вірити Але юж не буду нич коментувати слухайте сами нашу
бесіду Тема котру мы зличали же во Львові был такый Центр Лемків
Лемківской культуры так ся стало же зышло ся ту Дос Лемків котры
нашли ту роботу Доколи єден другы стягали правда родины якоси так в
бівшым Новы Почало се з то што было мене в квартирі мутапу
Олі было скінчыли університат то быв якый рік <unk> <unk> року сивота
жыл менше більше постійну тай взял трохі і переіхал назад <unk> і
тоді тоді почали знашульсі на Лівлоу Выж ся лишыли во Львові выж
мали во Львові руботу так Одраз по університеті достали сте роботу Роботу
єщы раньше зістал до університету Я до університету працувал до закінчінь університету
науковым прасівником Музею а што режыт ся історичным Я там десь дездездавнійше
<unk> рухує там уже А то так было можна Можна можна можна
было быти залочником і пресувати науковцем Екшом вылюны были до того дані
трохи охоты дані І головным цільом можливіст аналізувати партиі тым писати же
бо я писал шы змалку є ся уж в тым в школи
писал вірші друкувал іх дитячы журналыкі фні то ся пропало як мы
пересерали Але выписували і пак уж в кім селі де вас переселили
О што то было такє дочка партизана же вы мусіли деси то
сховати што те робил повіст же дес пятнадцет зосвітів я записал субітоку
повіст склал Но і хтось хтос сказал Нашым старшым братам і пришло
каны шукати опруг рубити Но добрешу вони пришли кімнату і пішли туди
в малу візбуд зв О вырішыли шо там є ховают о всю
свою писанину О а тато а тапы тато за той час ховал
сю писанину яко было на пеці і туди в кухню там же
в угню не было бы давно былило ся тіхі попіл і зривзы
все влопів і вс што і унитам подивились пошукали і выйшли нима
те не Але факто пропало Аґли по тому пропало пропало ту мушу
я пішолчыти ся і сховал ся під стріху Під кічкє не знают
ся хтось батіл і вытянул ся просто кічкі підугнили єй І вону
выпало і зігниву на дусі пропал то я вже не знаю не
стало у чім там было написано То было звязно з упало таке
Змісты ідея того была безперечно выдумана я мал знайомых якій були лупа
і я там взял собі за основу ного чловіка такого федака і
вырішывшы в нього была доцька яка дуже ім помагала і дуже богато
робила для ся його партизантского загону Ну і там я придумал рятакых
випадків ріжных жытьовых Вым было дуже цікаве бы мес хлопци ме чытали
жолы Татры хоплю лавы спи є тото чытали твоім товаришам Та все
і Малаплевуця Мапловуця Но ясно як бы я не чытал то ви
нихто не сказал то хто сказал што я то пишу Може він
не з злым наміром сказал дес такы говорил сими нашым вызвутелями не
злым наміром а просто пополил ся што я зенців усєтівску семінарию шум
пишу шыгарну пишу о або не а то він тосялек Ну дале
по тому нічого не знайшли і в Ніслу Ну а в учытельскій
семінариі заохочали писати писати вершы писати прозу было такє же зварили Яку
Я там я там писал прозу трохи продолжыл писял писатив ци руци
повіст І почало з того ся нам директор східувы занятя літературні на
тему моі перші дні в семінарі вступлиня і перші дні вражыня хто
як писал а я думайте я напишу тову формі і художню твору
Як є пережывали є еґзамны золото то і я написал такій досит
великій твір і по тому дуже хвалил мене директор каже ну не
маєм писменник а він так гарно пише То был директор Сіси Ґумеян
Сіси і ся подабало і повіл же думу лас заявившу Красівскій дуже
гарну пише маєм літератор це я тож принял святку жерту маму я
же далекій был від думків што буду якым з літератором ці о
тым але дуже приємно было што директор похвилил Але добрі же такый
директор же хотіл як коси молодых заохотите Томто він был директор ім
по тому в Америку выхил еміґрацию після <unk> року там жыл Дуже
прикрасна людина был розумный дуже прикрасный він до нас до Крениці приіхал
десь зі сходу з Києва Малын Малы Кєві з Університетів в Выдови
доктор Наук доктор в Мілиянці Сиковисків цілу літературу украіньску літературу А якы
было тримати Історів сывців Рызикєвич німецку мову Дацькєвич Рысунків Волошынска біолоґів такій
был я вже собу То было досить богато музык До Крениці вчыл
ся до <unk> року три рокы в Крениц <unk> по <unk> рік
Тото што дале вам вы Крениці то барз дуже для вас значыло
мало значіня дуже багато Крениця мені дала дуже богато але це было
продолжыня мого навчыня тому в молодому віці люди на більше Хоче дістати
більше зберає і більше запамятове звычайно але я был приготовлен до криниси
Я мал усиві такого великого гарного дієця молодого він шіст років старшый
в мене і в Антибли по тому його забрали Німці і там
Він помер симу в кунстабу і тебля в ґміні дуже багато поміг
він на підготов до Крениси а другій зыбул священник Бодансенків то його
застрілили Полякі польскы ци підпільникы з Сороч році А ти бляк загынул
в <unk> році в фундстабурі Ти бляк мені більше дал быти з
тиблят му я кілька років такы контактувал ся він міні журнали звіноців
довал світ дитины і вес ся з міні оце Розказу нимы з
лем просто дуже дуже проводили богато часу протягом кілька років а з
Семків им то я меньше был мало один рік не Фенецілийны Чом
таку вам дали раду іти ся вчыти до Крениці Праву тому сю
інчы шкілы за лішківны было Лемків в сіні В сякій війни выникла
ся семінария уже в часі війны Кыі Торговна школа Фянси а мні
в Рымановій был такій дуже вінтежне давно помер в Америци дуже дуже
такій спередовий проґресивний священник отец Харина І оце я памятаю што він
міні каже ти іці Сыночку в Креницю я тобі допоможу там то
і він там десін написали пус записку міні довту в цьоташу то
сплав це дуже добре Тиб мене підготовил він мене рекомендувал По дорозі
не єхали з кєд ся компознайомой з Волошыньску і в по дорозі
до Креници і она уже по тому дан нами тримала цек зверхництв
А ж мы же мели бы ся до цього приготовлені і безперечно
Кренися дуже мені багато до ла дала ні багато знань з такых
пренутівше іх не знал ранійше Наприклад Білоя зоолоґія істория богато Япо астрономіі
знань з дубу Креници ет допо не інтересує бы всядий в книжках
написано же вы ся якы ся вчыли пізнійше были уж бібліотекарьом і
ріжны лекциі проводили всяди і астрономічны держав Я страшне любил астрономію так
гыбоко вивців што мні пришло ся в Кыєві чытати лекцию в університеті
в Кыів університеті студентам якы вивцяли астрономів і внепросу мні задавали питаня
з якой я Астрономічны обсерваториі ци з Одеской ци з якой з
інчой ци звідкі тамты настійкы були переконанні што є направду якым професийным
астрономом А я тати вбительскій але я дуже глибоко знал астрономію я
міг Был нас якій професор по астрономіі єврей сам я вже забыл
помер то він теж дуже захоплю си каже я дуже дивуючы знайте
гарну гыбоку астрономію А чом ся заціковы я но я видите Я
жыл в сусідстві з дяком дякы жыли нас Димковиці і дуже проґресивный
дяк а його дочка вціла зі мною в школі Яс ясно приходил
онавцівас досить такы посередню андияів допомагал того неєдно я дуже вшытко з
нею справлял ся і пояснил тото А дяку задовольний тым і почал
міні дещо там говорити про сонце про зіркы Я тоді блу дуже
примітивно я вважал шу зіркы симелесенькє світила якє бы створил для прикрасы
садцо небесно шад великі світила сонце і місяц шуни я не на
небу з воді є так примітивну ты але мене си дуже цікавило
він мі розказал шнє зіркы ци великі світила ті они дуже жыле
повиннас Выли в тисі розів дальш од сонця від нас Я думаю
не як так мож быти дальше і де небо звід як так
можут быти дальше З я што не мал понятя што істнує безконечно
хоц простір безконечні І я кажу а як же сонце обертає ся
муколо землі де оно там діаґнуцує де ся а оно не обертає
цеси си земляновковы сонце в Індягні то Він так нісе цікаво розповівшы
што мене ся надзвычайну надзвычайно зацікавило Окрім того кажну тепер ми раді
Віт Пуцінку заспіваюшы з церковны Він хіл дуже я мал гарны голос
шоб я єм помагал што єм малейше і што заспівал єму там
ся наще Вірую ців Апостола Но як што Апостола ме цитали то
він придумал якусь таку казкову розпуйстю пішол там Жыд по воду тішотам
шырвы рыва тереву але з голосом церковным такій такій великій вірбу церковным
дашы я навців си церковну мельодию він мене писмо навціл дуже швидко
Я дуже был спосібний дотыкал Дуже швидко мене навціл церковне писмо і
вже через дес через пару місяців як кусяли мелцяня він взяли на
десет вызыков малого я пресідала посла люди та Любти вызвивали а міні
такы були діс гордолісика Як в лемківскій церкви ты чытали Апостол чытавте
Хто лем тепер до нас ся прилучыл для тых повім же бесідуєме
з Іваном Красовскым котрий ціле жытя достіґжює історию культуру Лемків мешкат во
Львові Але тепер трубиме маленьку перерву і послухаме співанку Мариі Байкой мосто
мосто мостос вечерота шты машенькы лодоку єй ге гішы тыма на герів
нас гой той Христ пас Ну і по тому по тому пцю
аструномію шыв шкорі шолучным першу о другу класу єлже же мнес зіркы
зіркы зіркішо такє уж вчытель леж ся спытал ся він міні дополниня
не любил давал А кули ялже закінціл <unk> клас рыману вижывців си
я вже был такій до світі неостанушу же посял выступати з Лекси
тер своіхы ну рідків учнів там уциім розповідавці тзв лексиі о здякі
пригоды Але я ся се по різному обєднувал і питаня про зіркы
з питаньом про цьортів і там про страхіві так дальше так што
навіт деякій мамы зі мною по тому сварили шя розповідаю дітям і
сну істориі вся тіж выниоцю спати не можут буде ся то Авже
я посял чытати по справжню м лекци Коли вже в <unk> році
пришол до технікуму Теребулянского Там як прочытал пару лекций в технікумі мене
зразу приняли в товариству збушыня знань о я вже тоді чытал А
уже коли закінціл технікум коли пришол на роботу бібліотекара то ся не
так але коли уже переіхал з Львова в <unk> мил році ци
м ужы на постійну так меньше більше пішли юристичны школы Я уже
чытал не тілько в Львові але і В Кыєві В ні пропетру
зіздил чытати і в Одеси чытал навіт лекцию по всій Украіні нас
рекомендували возили нас на семінарх є выступал то я в тоє посялі
Віршів я вже не писал покінул вірші писати а почал такій спеті
публицистику історичну писати Пепло о основному з дипломной роботы Як выглядали тоты
лекциі Іхали сте в даяке конкретне село ци де там іх повімляли
про се переважно такшы знали зелели ся і я находили в емпосіна
встостю богато людей цікавы сис тым якы наше майбутнє як світ выглядає
ся му нібыто паде і взіркє коли выкінесвіт Я постараюсь Вам усе
все розповісти але я більш такы не все робил я розказал як
ім хотіло з більше ці просто будова всесвіту ци тхылити на сей
бік Ціє жытя на інчых планетах ци мужливій кінец всесвіту я выберал
собі тематику і більше на цьому зосереджувал нашого не выберали шумне же
не гыне досказувати ся одразу або я проводил навет цілі лекцийні такій
Ну як сказати цикли лекциі Выцінал від того як світ дійсне м
почал творити ся з того як реліґія говорит про створень світу дальше
Реліґію я выкорыстовувал небагато бо мні багато не дозволяли выкорыстовувати реліґіі але
я сказал шум для того штоб я розповіл про будову всесвіту про
жытя на інчых планетах то ял висково повинен выкорыстати ці Тенденциі сі
леґенды якій пошырені в реліґіі Ну і міні ніци дуж добре Мні
священникі хволили я специяльно просил особливо як призял до своіх сіл тернопис
лове з велику Пулуцю малу болузю а там всюди мене священникы знайомі
я Інаой зпрошол на лекси Грекців незадовом слухали і зважали што я
не роблю великых образив для реліґіі стараю ся як раз быти обєктивным
ци нові товды товды в тот час каждий актор такый мусіл повісти
же стары люде ґдают ріжны глуплоты такє глупство же то Бог вшытко
сотворил алеправду совітскы вчены вшытко дослідили же оно самы ся створило плянеты
звізды і вшытко саму якы вы о тім оповідали Я Вам скажу
єдине чо я дотриму все більше наукы ніж Цых розповідий і цых
даных я формувал своі лекциі на цісту науковых засадах з тым шу
я тут давал поясня як том арабска реліґія як іслам як християнство
дивили на це таж у це было дуже так в такому рівні
Дійсне на науковым рівні без образ для церкви Я наприк в жыті
не сказал навіт на мене дуже дуже был злий Меланцюк секретаров Кому
што я чытаю левці згадую про священників навіт декули уніяскых ззаду священників
Але тілько в такому дусі шому не были при свойой ідеолоґіі антирадянскій
они не могли признати радянского ладу і комунізму о Але я николи
про них не горил які злочінці сувинні Сказалшы як што ти не
напишеш проти шептицку о реферат што він был злоцінич на його руках
кровлюдска тыстю то тишептасин захистиш Я засміял ся каж міні єсу в
не напишу шептицкій не є ся людина і яку є маю право
так писати я признаючу він был далекій од ідеолоґіі комуністичной але він
никого не ввивал іх на рукаю о ним Ото раз ты так
думаєш штабоце тео ты і дисертаций не захистиш і далі не дал
захислити потомні перед смертю признал ся гушко істориі кєрувалшу Каж ме не
выкликали кілька разівскы залишыт цьому нацийоналісту украіньскому урват нацийоналісту ти ні в
якым разі не давай цивен світлу на дисертацию а тоты будеш за
це відповідати всю каже є мусіл підписати жы і робити все то
шуб шуб не дати закєсити Але лекциі міні не забороняли чытати тому
же ям был дуже потрібний я дуже чытал Багато Без тексту я
не выкорыстову запис запису різник Я цитал інчы лекциі по істориі по
істориі реліґіі по астрономіі але я кажу жу я вза уникал дуже
такых різкых проблем науці якій бы могли якусь пряму на мні залишыти
цішос якіс претензий тішотан Што найбільше інтересувало люди про тых люди Якы
звіданя давали о тотым цілим світі о планетах звіздах коматах што найбільше
цікавило іх все цікавило ім і дуже важко до них доходило тестю
Вы всесвіт безконечний шви просір такій Всі думали што істнує земляны землею
склепіня істнує небо по сьому склепіні розсієні зіркі сонце і вони дуже
дивували ся коли з Ециі не завжды одразу вірили все од ній
вірили у ній дивували хтіли шешу знати шешусь питати Багато питань было
такых такій лекци Во люде самы приходили ци так ім повіл я
ся тавту приходили самі то вону дуже захоплюют ся як шлюб все
вникнути втерти ся як кажут цю в центры з ци общеня то
подумали можно міцо відмовити з вону дуже захоплює ся псеня астрономія Світло
іде тис кілометрів на секунду і сонце світло іде <unk> хвилин і
<unk> секунд А як це може быти шуєта так далеко галапы кіж
від них світлу іде тисці років Нітло оце я ним не міг
зясувати субіців безконечніст все світу Ясну шушы шусте цікавет се заізаршыє багато
таємни з якій не всі не знаєм але таку на є нісю
нефрадишы любим А тепер зас вернеме до нашой бесіды Бесідуєме про Лемків
во Львові Уж з початку пядесятых років Лемкы ту ся сходили в
неформальным своім товаристві бо товды закласти якє стоваришыня офіцийні то была річ
абсолютні неможлива Львів топевно было лем єдно такє місто в Украіні де
зышло ся кус більше Лемків а медже нима ся назберало більшы інтеліґенциі
і они прібували дашто робити навет в радяньскых умовах А тоты умовы
были такы же попросту вшытко было заказане а о Лемках ниґде ся
не бесідувало Вынятком были выступы Сесер Байко но і пізнійше уж в
<unk> році постал хор Лемковина в селі Рудно коло Львова То майте
на увазі коли пан Іван повіт слово Лемковина то ходит лем про
хор Лемковина а не про дашто інче Тему жытя і діяльности Лемків
во Львові в часі ряньской влады уж сме зачали в інтервю з
Петром Кугутом Шкода же го уж неє з номи Пак бесідували сме
о тім з Терезом і Штефаном Кыщяками і коли цікавит то може
глядати в архіві і сой переслухати но і різбяр Штефан Кыщак то
давний товариш Івана Красовского Разом ся вчыли іщы в часі війны учытельской
семінариі в Креници і з того часу приятелюют Тепер каждий з тотых
семінаристів Юж ма Будеме споминати і о інчых цікавых особах лемківского Львова
але коротко Мі як каждому журналісту хотіло ся потягнути занитку і жебы
далей бесіда сама якоси такла ся розвивала з єдного в другы поітікала
але ся не повело На звіданя знали сте того і того Пан
Іван стандартні давал одповід Знал єм ци просто знал бо бесідує по
украіньскы Повіл пару слів о каждім але дале справа не пішла Я
ся не дочекала долшой оповіди Повім щыро сподівала ся ім більшого Бо
Іван Красовскій свідок епохы жыл в тот час і в тім місци
і знал певне вшыткых львівскых Лемків Но але думам же дашто цікавого
в нашій бесіді ся найде для каждого о Львові і одімы хто
Приходил ту ся сходили барз цікавы люде наприклад ци знали сте был
такій настуржылиць А описал вір і є в Зимні воді жыл Він
до мене додому приходил і я знал є Не мождати шум будиту
Версідум што нас погляды были трохи різні він был такого напрямку мослофільско
а я украіньско і якось якыс нас не значыт сю мы сперечали
ся высотам не так добре відносили ся Было вас такы в кімколі
люде з котрыма вы більше приятелювали наприкуд Золотым самопочатку до разом робили
сме товариство засунували Лемківсина не створили Фундацию досліджыня Лемківщыны він міні помагал
в будівництві Церкви я был першым головою В Фундациі він был заступником
головы Фундациі в товаристві Він был головою першым а я был його
заступником так мы з самого початку были звязны з цій руні Але
з самого початку іщы од пятдесятых років од <unk> років А як
вышли жывы коси ся стріли Я там вышлу Ну я приіхал до
Львова в <unk> році Росиі дою юридичну школу і в <unk> році
почали сеци нашы Там был ли был такій ваврик Мускуфіл такій рульвови
секретарства вопіі колишньой по тому призяли Американци си мускуфіли Це Юрковскій то
це мускуфільскій бувы Сяскына Ну я крім ваврику то я з ними
добре жыю з Лаврику мы мали деякі суперечкы такі а самы я
добре жыл мы розумны орґанізували цю Лемковину створило лис схудили ся обговорило
ци все Створили мы разом щ Мороси перше Товариство Лемківщыны але нам
то діло ком заборонил його Не його створили зробили навіт Плякатвы пустили
про фестіваль ківы зробити лемківскій році нам кум заборонил Ну правда перед
тым в <unk> році вычынає ся з <unk> р як мы зустрічали
Там такій ромко Суболевскій композитор Овисневец Любомир економіст науковец дуже проце і
всі мис зходили ся на глібу А два там сестры Байко Кысяґі
і Цюлик і Ґуд Тоді кудол родиванику іл Не багато Но приходил
до нас такі Лемку стенопискы области журналіст Сиско Семен з баржы працувал
в районній газеті і теж каже Я напишу статю створити хору в
Лемківскы на Львові і написал натуково в літературній Украіні <unk> ци <unk>
році цю статю ну і ты помогла трохі по тому взял досить
сильно за хвор Коса на польскій Ой козак нам помагал композитор і
в <unk> моросі нам вдало ся створити цей хор по тому створили
це перше товариство нам заборонило пком зновам посяло з перерва Не радили
зрадили з потому контактували ся з Лиском професором Академіі Науху Дожньой і
Воцеславом Братуньом поетом Волыняком якій дуже нам багато обіцяли і багато зробили
в створін товариства Лемківщыны Не так так так так так так так
так так так так з ними обговорили вворили же склали статут Перший
Нуі пригутували ці усеновці зборы на <unk> липня <unk> р Створили си
товариство а по тому через три рокы там зайшли деякі непорозумліня што
будівництва Серпы то Ос то не зворила же тоді Фундацию і Фундация
тым заняла ся Але дальше тоты річы то уж добрі описаны і
в вашых книжках теж описаны як было дале а от власні хто
якы іщы было з самого початку Як люди ся сходили іщы так
приладні як то было но од напримід ся сходили о цім бесідували
Ци споминали як было колиси ци дашто оповідали каждій особі Любов Зебыла
голуна мове це науково витаня про Лемків про лемківшну сибуву голуне Нам
не дают роздуму лем над тым чы робити шобы переконати владу протешу
лемківс не істнувала шу Лемків є шу треба тер піднімати питаня по
градянска влада была проти пишіть про тешы Переселенці Єв нас в Поспі
працуют більше ні о жодный істориі жодной інцівы тиш але я силовно
писал заграничных ціл выденя што є мало зо се великы неприємствы в
тым але сякым разі ме горы говорили наве над тым як выкорыстати
лекцийну роботу для того што помухти Лемком Ну носеми Засоловину по тому
коли уже офіцийно нам ці композиторы і професоры почали помагати трохи туже
же ме были тоді быложні же перешло на будову науці часирного нового
новіця сийсториі Но трудно было но єст в початку на першых початках
серед овисій інтеліґенциі переважала ся руска тео теория мускуфільску характер русиньску Вы
о якым часі років туже же коли створили Лемковину коли створили товариство
то почал ся розквіт Цієй украіньской орієнтациі більше О Створили Стовариство Тернополіяну
Франківску створило спольці Товариство Обєднаня Лемків хоц там єй стоваришыня створило з
русиньскє а нас його не дішло зо створінь Хоч початково ця тенденция
русиньска і русофільска была сильнійша але дуже швидко вона перейшла тому што
Сергій Зынін тей дурко што написал Лемковина Сибір таку такого пасквіля поганого
Проти Лемків і загынул Ебы його знали Не знал є його але
знал його братів Дуркутів О ци ці дуркути повмерли ци тамтой вмер
той по тому да они жыли Не жыли в зимній воді і
золото тут під вод і по тому ішы разів меньше ставало менше
по тому Ці молодці пішли а іхні діти вже напр Русенку долго
гусий писменник в інтернтивну пісні жыл і підтриму сею супітскій рух по
тому вмер Русенко а його діти вже стали Украінцями же в є
опішло жертвы І ту та після твореня Лемковины пішол такій курс на
вшыткє розвиток терез лемків украіньскы орєнтациі хоц ся украіньска орієнтация дала змогу
ім розвивати ся все такій што не хочете говорі Але Лемків зараз
ненны а погану рівню в сой розвитку культуры Хоце це дійсне ця
тоцька на найвысю розвитку можливо бо Лемковина лже же свою верхню тоцьку
пройшла Видно вже же менше менше дає надіі як доваланійше Але повяткувано
шуфорфур але все такі істнує тепер переслено Украінця світова федерация Лемків хоч
вонаше не показала свойой роботы але Але матиме змогу покажы Тепер выйде
оце незабаром выде величезны енциклопедычні слуни Лемківщыны Те буде велике Рух перед
ним можно сказати што Лемкы ні ся не роблят в найгіршым серцю
о розвитку культуры Лемків як ся найкрасі зараз успіх має мистецтву різбі
і співу То найгірший в положі імова ношо не зробил цю не
зробил Одяр теф зубувєжі Лемків ходити свою о Я маю теж одяв
небісті з Пости ґміні зрубилу цю фото є маю сей але ну
ну не хочу якой якой зміні наві незручно іти на якє Свято
на конференциі выратил Лемківскій Одєв Звіды Може і на конференциі тото і
не выпадат Але я о такым выповіли же перше ту як Ламкы
ся судили медже нима частійше были русофільскы тенденциі наприклад мы бесідували о
Кугуті То кугут выріс в такым теі русифільскым і там был його
мост Марена же был дуже за тым на телі был сий Мерена
Тереґм же такым был вердым русифій вуй Бемба той ву а як
вы з нима товаришували Кєд они мали цалком ріжны позициі погляды реально
яв неснеме николи не входил в суперечву Я завжды отриму си тенденциі
шумы Є частина колишнього руского народу етноґрафічна ґрупа і николи є з
ними в суперечкі на це не входил навіт я іх переконавшо Створеньо
віснасмо роси Руской Лемківской Республикы на Лемківшні было помилкове тому шґывал однаку
Манеска Республика то была мугла добити ся якой автономіі А та дві
Республикы посяли і Субосы сутеречко о не сут сперецяли з ним Наприк
был нас такій русофільско напрям Ломко Суболевскій Цим священный Кайово тато выпустил
сей збірных пісень лемківскых о по тому цей Ромко Соболевскій выкладал анґлийску
мову і зафуріл і помер тешты понуме были з ним колеґі Можно
навіт сказати мы николи не торкали ся проблем суперечю на цю тему
Та з кувутом я стількі років працювали ми і я знаю якій
він він знає якій я і кувутна в іміні часу ворюва мені
деякі мне кульшы што ты товаришує з Кресовскым кросовскій нацийоналіз ти русофі
Але каж я субіз ся ого нічого не роблю Калим Ята субіт
цього нічого не роблю Робим справу для Лемків а ти о нас
не обходит політика і не такій до кінця жытя пружыли же нас
політика не входила А з кєм іщы вы так приятилювали лемківского коло
З русуфільску Нє на жаль Тых Лемків лыжы Ту ся сходили во
Львові то хто часто приходил в гості Овино до мен нечасі приходили
ци нашы різбы лізвынкі з Вількі тото одрихівскій орисикі Стесякі Дулиньскій нібатор
піддарували його музей віддал більшу частину О то найбільше до мене приходили
Ну а з нашых в мойому силівдошні окрем цього тивляка не было
в нас інтеліґенций было кілька хлопців які готовили сту крениці але крениця
лже закрыла ся же было за пізно дівтята тамтві дята доцька і
каферудавска отовин не має інтеліґенциі было тачыя з Душняны не зустрітся тікі
звіркы з повытянкы і ще перед депуртацию є мал гарных колеґ на
Лемківшыні ци в віслийску селі в полянах Сурувисных Там де де три
взяла ся што Олены Кульцівска малювала тамто я навіт зострічал си з
нею там дошні в дорозів она іхала в тому Уйвой мезулену кульцівску
і влагорозів зустрічали ся Ото я з тыми Лемкы там в Віслицьку
і в Полянах Сурувисных дуже богато єм о там такых приятелів гарных
Лемків священника осысьово ядловского діти Вони трохі молоці были хлопци від мене
лет не дружыли разом до останку Я там там них в церкви
Апосил леся з часу із ся вчытал тота в мене была Бовитянка
Вілька Ултушово Віслоцьок і Поляны місты кратом рависку близко Нова там товаришували
а пак уж то такє товариство было до сімнадцет років сімнадцет років
депортация тото такє юнацкє шебуло товариство ну і там заіздял є кілька
разів в Заладці Риманівскій тамтекє сеньо кубеле язык єм є в Креницівс
О то я до них заіздял ше двортаты депортати ше пару разів
не зустрічали спиш Цеж ну і найбільше низкіс ся кунду сы вціли
зразом зустрічали Вы разом ся вціли в Крениці та в Риману іщы
тепер кысяк то од того часу кільку років в Ашкунях влезкій да
ну так так мы трохи трохи розішли св на різных на оприсцях
Пляцуєм та і то але все такій якій сяк бажаючы ся бузылжы
в цих рінацкых цяцах буду найблигі моінтуарх ну і остал ся все
такій То тиш щастя было так вшыткы розшмарене а што выстріли своіх
товаришів ся звы а дуже дуже я блиску подружыл ся і з
синами тарнови ся Юлияны Мирон помер м і перший колега мы з
ним зустріли шпі підчас депортациі як мы пересыляли ся в вагонах всых
хоровятів вера Міхале Приіхали Іхали не разом але привезли нас одночасно майже
до Путуторів і не там путутороз зустріли зружыли то я жінку добре
знал терновой шефа дуже приємны пані Буланя ну і ся його сын
Александер Шывему в Уж груді жы Іщы єдна співанка Мариі Байко з
єдной зо плавных колиси сестер Байко ці мал є Ну і Лемкы
ся сходили Ваша жена Честувала выбесідували пили гарбату ци даш што може
міцнійше і о цім переважні было бесіда Но головным чыном Бесіда це
лемківска бесіда была Федотоє Яженивс Яженивскі Музеє ци Рус За жінків же
не хочали бійш так теж сходили ся разом і цястували ся як
могли Алеж крім лемківскых шеі родинні такій проблемы Ту єст знимком в
<unk> році в тотій книжці дочно то єстно і было два у
моєму помешкыні цьому місци воводют ріжні аспекты розбуват ся найбільше розвинута тоцька
нашых з устріч і це елемент небі А по тому тому після
<unk> року туми вже же декуды в нас устрічали за більше в
земні воді там з устріч зробили уж науковых В Зимній Воді тиж
жыло до Лемків А повідсте ворили сте же знали На стора Жылиця
Ет нові нідез якій кулезі вірхі дарувало ледеву ничыя жароз не знає
До кого іщы ходили стентом Я не памятаю де я найбільше ходил
в Юрковску А у Лисновича знов те одну Лиснович взял зі мною
по сусідстві зі мною на Глібула мы з ним дуже близку были
знайомі дуже Повідте мі дашто о нім все чловік розумний тихій але
такого теж русофільску напрямку Він зружыл сильну з сим Ваню Гнянку і
Гваню Гунянка Періху злоту же діву не разом більше проводили ціцвий Ну
мы з Гунянком не онянку і не дуже так зближали ся так
нормально жыли але Не дуже ясно він приходил доколи долости водил дуже
часто приходил Юлий Снович приходил Вваню Гнянка приходил Ясне же были якысы
родинны темы жытя але были і бесіды о лемківскых справах нота це
головным цином Дафі то осім переважні было бесідувано Завцяку сіло служити на
Украіні товариство Лемківсины Чуло привідка в <unk> роках ка В <unk> році
створили хор <unk> році Творили перше товариство лемківскым нас музеі яке заборонило
луку Но але мы по тому дальше то двес части товариство реснов
по тому ємы уже композитор ми звязали же пішла повекша в політиці
тройка докумигнанц професор Не комичкомицько м по тому сєм братунь ратунь і
тому нам вдало ся вже це офіцийно сурити зареєєструвати честю <unk> році
то ня цікавит коли іщы того вшыткого не было при кінцих при
початку років Оты ся просто зберали і лем такы сой хыжы дома
мож было о тым бесідувати так шыроко то бы ся не дало
єм самы двоі самы своі Но бесідували жы добре кєд бы мы
мали якє товариство Але в <unk> році не могло быти товариства то
ясне нимо не мали варє не мали тоді сестер байку помустати ім
хай вони закінцят консерваторів ненавид зберали деякі там попару ци ферболонців в
тоскій для них жем ім помусти то были в центрі увагы сестры
Байку і Хор лемківскій бо сестры Байку почали з ся што треба
бы было хор створити тумы над цым хором працували ту і сыцей
сыско з із баражы стеківскым друкувал ным поміст профіток то в што
было науково хору Створили хор і шлоуково товариство Лі сестры Байко наприклад
такы цікавы річ Я бесідувала з покійным паном Кугутом він косцини хлопів
ци не міг уповісти Не цікавило як то было так же він
приятелювал з ріжныма Лемками з Америкы же они были в Лемко Союзі
як то они приізджали він ом повідал як іх гостил в ресторані
бо был директором ресторана в інтуристі І він оповідал же приізджали Лемкы
і ту іх видили вшытко указували в тым ресторані гостили але пару
раз і кут был в Америці здає ся пят раз і выстерба
куль і там они презентували лемківску культуру Американьскым континентім Ну тиж цікаве
не так просто было колиси хота Лемко Союз была головна лиця мускуфійска
русуфільска орґанізация тому вони підціняли з тым правим які там істнували вони
не могли кричати за Украіну В умовах коли іх запросили на фестіваль
де совы не просто співали лемківскі пісні більш нічого політику не мішували
Але як пустили Пустили аж до Америкы Меджы днами Но до Петра
Пулу та претензий не было Він мал ґружбовый особливый паспорт і мі
єхати коли коли забыло времен Но раз він заручыл си за сестер
байкуш він повідає він дал розписку давал че были были співакы якій
єздили артисты на шіт на Салку заєсце ци не был лише хтось
бы єздили давалы гарантію што він відповідає за них Ну але же
і они так легко приізджали до Львова тоты лемківскы активісты з Америкы
а і іх цінувала родянска влада бо вони за Рус за Русь
вони были комуністы і за Руси цей внянка ваню із туди в
Мускву і му показу выкрасті когоскы бы там не пустили ды люди
тє там його возили до оли то яка велика радіст як він
то со выоспіву Анрис якій там райны сувітер як там добрі як
там кымфайны і уничер се ім це вину то радяньска влада орґанізувала
вшыткы принятя для Шыпер безпересно все все было за радянскы грошы і
робили свято ачы ясно ту сут без сумнів То правда як перестал
іх Ніти Рыдяньскій Союз то і Лемко Союз тиж не мал як
єздил до Америкы в <unk> році ту Лемкос Єлієлі снувал там уже
Рускєл там ся газету выдавал раз на місяц уден самого і там
вшеякій працівник жебців же они самі казалиже Можеме повісти же были фінансуваны
з радяньского суя та це была аґентура Радянского Союз де я тумают
деякі іхні выданя нашы книжка то особ то тамни просит пиші там
ницього не скрывают Но але тиж як было такє писати аґітувати жебы
Лемкы іхали в Сибір же тамта добіг ну маю мают сю книжку
Як бы мали місяц якы ом давы чытати Ну то тиж такє
там не біжу до Сибіру Не виділ як там єст трашы страшне
Кричал на Украінців што украіньскы нацийоналісты говорит про голуд На Украіні в
Русиі голуд не має є голов тількы у них на правду А
там пшениці ґу Васитам сього до осала досит о такы такы дурници
вся Вшыткы знаме якій страшний был голод же мамы діти єли Зато
зато ты о Серия Зенін Серія Дуркы та Бунсуві Псевтосенін зробил для
його і стрілили в краснянскым районі тут же новал Та мабуці хлопці
зіплали бо там унимали осереду в Красным там оцеєй кук Красну А
то говорите же знали сте унянку Ну а як він ся чул
коли він уж не был никым кєд ту жыл во Львові Признавал
себе Карпато Украінцим же Можна повісти же його карєра ту ся скінчыла
Скінчыла ін ся Н Там ім пенсию уждали йому і жінці і
там на пенциюжы кортиру імдили телевізорю дарували не вых А дашто іщы
писал Та тут уже не писал Написало дну сте тіж што треба
знати Лемкым в Америці і там спростувал своі думкы шу він был
неправий в оцінци політикы чы дійсне Карпаты заселені украіньскым населеньом одна выспростувал
трохи трохи признал тене на наші сі ідеі там і там потому
в том на нього нападали Лемків ниядно падали він тут жыл у
Львові а там де в Карпатскій Русі проти нього трохи писали Новы
я як він міг гунянка в <unk> друг році в журналі Лемкы
Передкарпатской Русі уневидували Редакцийніст в циті написати шмы Лемкі можеме братати ся
і любити ся з Німцыми як рівний з рівным але ніколи мы
не можем Погодит це з Украінцями він то надрукувал я показу цей
журналы своім колеґам і хтось з Мускуфіну мені вкрал шоб я не
мал цього журналу О я цитату списал і надрукувал собі я журнал
сам мені вкрали Як же людина не мала світогляду жодну што людина
бували глибоку цьому каламуців ци комуністів Росияни вона признавала тільки росийскє народ
Велику Юрусь Но Тыж што можно было і такой людины надіяти Яйдусі
вам повіло же барз мі ся подабыт як писал желем А желем
хыхой колеґа желем был Украіны Слайны тикі Лем украіньскій Лемкы желем был
розумных во зміні його дуже шкода Выприятлювали Так так я про нього
писал він про мене писал він якій здарувал своім А не были
выданы єдном книжком нину выражальне вывод Владні тотым і шкода В чом
бы то мы тоді же не мали можливы фільма але в Украіні
в Украіні Лем не мож было тоді ся не мож было І
ся Украіна зачала можна было выдав Выдати мож на было Но Але
може люди бы сой поцітали Безперечно та люди свій мож могли почытати
і поцітали то швишли Новы выйсло Ну так я заду Лем надіяли
з неділи знахомика што хомик зробит він обіцял што зробит вшы його
ци перетворы робит але так і Хомик пішол А што Хомик хотіл
Зыхомих поети на хомик Но так але што хотіл бы наєветы звіруть
хутворів лем Вы зробили в своім жытю ба дуже Неєдну добру справу
для Лемків Вы зачали єдно другє третє в скосені дуже вшыткого зробили
Але де інчі люде котры бы пришли молоды переняти вшытку І тепер
єм сой не о цім інакше прецівничы інчы люди Наприклад Хломик не
видал книж ку Але чом не пришли молоды і не повіли Одишол
од нас уж той чловек пішол до вічности Южно Лоні Авроама але
мы хоцеме тото выдати Тот головцьок ци Русенко Жебы пришли діти внукы
і повіли товды не было можливости выдати Але в тебе єст Може
може я трохи трохи встрану духу то я візьму ся я зроблю
За кінців оце выйде словник то я музявим ну выю праву зробили
а де інчі люде Де решта Ейшлый ташы я товаришыло выл ным
цін лист однолітками а вы трохі молочний ті тепер теж а выстає
вымерли Хомик молочців від мене думал на нього надію клал помер кырпан
молоців від мене помер цулик молоці від мене помер Ой ну но
што ты зробиш Но а тепер тепер суленку молоці від мене помер
ну а шемолоці то треба было шуб ці люди шемочых притягали шубы
в резер не притягнули Власні од ото ходит другє третє поколіня Лемків
уж в Украіні і они бы лоґічне было не мали дашто робити
далі Бо ви дай мем Бозі іщы століт жыти і дай вам
Бозі іщы робити і дай вам Божы далей і писати і так
дале но але то уж вы можете быти патріархом для молодых котры
бы мали дашто проводити зато мі дивне же неє той тяглости так
як бы то мало быти Выня выбачте я пішла на конференцию тоту
же было в вересню Акция Вісла До меня выбачте за тот наукый
рівен котрый там был Бо не єст науковий рівен вышли такы по
<unk> років они понятя не мают Они якыси чытали рефераты они понятя
не мают та ви як робите досліджыня до хоц в інтернеті ци
ди Чытайте тепер можна найде дуже Мож наглядати вся ади Тепер до
архіва пускают просто не треба брати дозволу Так так Та я сама
была в архіві та я знам Лупы оповідали Лупы оповідали і видно
было же не знают а найсмішнійше же назвали конференция в А Візла
а пришли і оповідали о депортациі Украінґы то я не мом огімкы
задати В ґазетах журналах почітайте шу переселенці на Украіні жывуты в результаті
акциі Візы Єнкы чытала Е уж не раз не брат не три
то выбачте то неє о тім бесідувати Што за стравы тоты Мили
моі слухаче на чым мусиме перервати нашу бесіду то зробиме клонец власні
в тім місци Но іщы будеме бесідувати о львівскых Лемках і з
Іваном Красовскым і з інчыма поважныма людми А тепер час подякувати досліднику
істориі культуры Лемків зо Львова пану Красовскому а тиж і Вам же
вшытко выслухали і будеме ся пращати При мікрофоні сідила Анна Кырпан До
стрічы за тыжден Оставайте здоры Слухайте сем <unk> процент лем наскракова а
зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і
Натали Асатурян Слухайте сем <unk> процент а будете мати цілых <unk>