70% #2013 - 70% #60 Сенько Ваньо і Андрий (2 част), 30 III 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #60 Сенько Ваньо і Андрий (2 част), 30 III 2013

•

Опис епізоду

Odcinek skupia się na języku i tożsamości łemkowskiej oraz na trudnościach w znalezieniu rozmówców, którzy potrafią swobodnie mówić po łemkowsku. W dalszej części Andrzej Sienko z Tylicza opowiada o swojej rodzinie, dzieciństwie i życiu Łemków po przesiedleniach oraz w realiach radzieckich.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем Нескрокого а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Видам Вас милы моі слухаче при
мікрофоні Анн Кыртон Цікаве ци дахто з вас думат доколи утім як
мы робиме нашы едициі щыро повім же кєд ходит про мене і
про моі едициі то тота справа для ня не барз тяжка Найтяжча
річ найти чловека в котрым файні ся бесідує і од котрого вшытко
можна ся дознати Одраз хоче ся впомнути ґеоґєны котрий вден зо свідском
глядал чловека правдивого чловека бо неправдивых фальшывых люди докола было дос Подібно
і я вглядам правдивого Лемка для едициі ЛЕМ фм Лемків єст дост
але найти правдивого тяжко Уж не буду ґадати вытім же потрібуют чловека
котрий бы знал цікаво оповідати і мал што оповісти то зрозуміле Але
в лемківскыма радию Лемкы бы мали радити чысто по лемківскы і ту
власні мам проблемы Кєдде хто лем ся інтересує Лемками як учений ци
просто любит лемківску культуру то з тыма ясно бесідуєме чысто по украіньскы
Але біда же з Лемками тиж бесідуєме доколи чысто по украіньскы і
днеска власні такє буде наше радию ма ціль і фіксувати лемківску мову
і єй розвивати і тиж давати можливіст слухачам Мим волі ся вчыти
лемківского языка І то не лем слухаючы едициі про язык але і
вшыткы едициі Кєд ходит про мене то я сама ся чул в
тот спосіб же бесідую зо своіма респондентами Ну і кєд мам респондента
же хоче робити по украіньскы то я од него нич лемківского ся
не навчу Але нич не зробиме што маме то маме Лемкы депортуваны
Украіну нашли ся в ріжных умовах Даколи умовы были такы же ся
думало жебы лем не вмерт голоду А не оддацін інчым Часто было
так же Лемкы хотіли як скорше зробити свій язык были страшні высміваны
Хто слухат юж долше моі едициі може звернул увагу же барз рідко
звучали ту голосы лемківскых діячів Украіні І не зато же я іх
іґнорую Ні Я просто не знам хто з нашых діячів може нормальні
годину бесідувати по лемківскы Вынятком єст хыполь Михал Тиханьскій староста фестівалю монастыриску
з котрым мали сме першу нашу бесіду і іщы <unk> два три
Лемкы і юж на тім конец Може памятати же на дця <unk>літю
Фундациі Досліджыня о Лемківщыны по лемківскы знал бесідувати лем редактор ґазеты Дзвоны
Лемківщыны Ігор Дуды так само єст вшыткых лемківскых товариствах Повім Вам більше
найсловнійшы лемківскы діяче не хтіли ци не могли зо мном робити по
лемківскы Покійний уж Петро Когут не піддал ся на провокацию і вытиснул
зо себе лем пару слів рідным діалектом Подібно і лемківскій історик Іван
Красовскій з котрым мы бесідували і іщы будеме бесідувати Лем по украіньскы
ґадат знано лемківска співачка Мария Байко но Софіі Федині Тунич не буду
зашмаяти бо она принаймні не Лемкыня Быти Лемком то значыло не лем
бесідувати по лемківскы но і быти честным порядным побожным плекати своі формы
культуры свій стиль жытя господарюваня Лемкы были барз тісно звязаны медже собом
мали теплы щыры родинны сусідскы стосункы Мешканці єдного села творили єдну міцно
злучену спільноту В новых умовах радяньского жытя Лемкы стратили міли стратити не
лем язык но і вшыткы тоты прикметы Власні отім оповідат ту і
Андрий Сенько з Тылиця найменьшы семох діти То уж <unk> наша едиция
О родині Сенків просиме слухати мов я ся знаю але я внадцет
років від родины пішол Лемківскы дновины вжывал Школа Росийска мова Інститут Росийска
мова Же яківску облиси переіхал нациі на роботу по направлиню то там
же на украіньску мову полністю перешу Вас зараз вшытку родину при пересиліню
повезли до іловайска Єровайска Іловайскы як привезли того было серпні місяці привезли
на тіловайскы Но і мы там майже дві дубиты з одкрытым небом
сиділи чекали і потім прийшли приіхали фіры і по трьох селах одмістили
нас з ешелонатых цих людей по трьох селах Федоровка Михалюка і ся
од ней забыл як то село По трьох селах ну недалеко было
так в межах до <unk> кілометрів одне село від друго а вілованьска
до федеровкы было від станциі трам як приіхали то се было росийскє
Ішколи росийскій і люди Росияне Ну а то колиси там де нас
поселили то было там Німців было богато але іх высели в Казахстан
перед войною Ну і тых людей порозміщали по тых де было свобідні
будівлі то порозміщали тых Лемків Але декого потіснили так як мы жыли
в директора школы нам одна кімната і маленька кухня і стайня тро
Шубудуно є там моі вспогадак є розмістили нас семеро чловік бо брат
нас брат в Америку з Німецчыны подаване лем стані а мы там
были Ну я пішол тоді в Польщы закінціл три клясы украіньской школы
бо під час винны украіньска школа была а там пішол з си
Ну і вшытко было юзіначі в тій школі правды як то быше
на родицкій огні цього ани одного слова мы по росийскы не знали
І си было дуже тяжко звыкати до той мовы Но але якосы
діти швидче а з старых людей тоты Росияне сміяли си нас бандермы
называли не признавали ну але люде нашы роботящы то працували дещо навет
ті примали Як за добре ну потім нас нам дали інчы уже
было дві кімнаткы і кухня нам дали інчы помешканя ну але тоді
пиця з голодовкє то сестра Іванка і Іван поіхали сюди на захід
Іван в комарну в початку там де женил ся А Іванка Івано
Франківскє туды найшла собі роботу і це імціло се залочно Ну а
я вже приіхал <unk> році сюди а тато з мамой ся лишыли
ся в Тынбасі і бра Знаци я брат Василь і батькі жыли
до <unk> р ну а потім они приіхали они прото приіхали вже
в <unk> році тато з мамою сюда до Станіслава же іх брат
тоді приіхал бо сестра найстарша Ганя то вона вышла заміж там за
Лемка тоже і жыли они окремо в іншым місці а потім всюде
як приіхали і завербували ся на Херсонщыну Систраганя Ну а я тут
закінцил то же росийску на росийскым о десяты клас вецірньой школы Во
денній школі не было місця і в вецірню школу закінців і подал
ся Дніпропетровск Будівельный Інститут так мені захотіли ся Но і бы поступил
добрі всо ішло правда тяжко было бы то з дому допомогы не
было лишено стипендиі Закінціл дуже добре і потім в <unk> році по
призначыню выбрал собі роздол будову консумольску велику будову хіміі це і сірцями
комбінат роздольскій Но і там я пропорцювал до <unk> року два з
половины рокы я пропорциювал в роздолідовы львівской воли Біля Миколаєва Новы великы
великє там куротны є Воды навіт сірцыли серця новоднею воды роздол курорт
был долтам а потім велика будова там жедаців недалеко Нуєце я там
пропрацувал два з половином рокы потім тре приіздал в Калюш цей будівены
з Роздоля і мене направили Судигоно франківскы вже старшым еконровом на будову
Туди я был старшым еконромом як начальник будівенной Дільници працувал І было
то до <unk> року Но тут зжену в <unk> році я приніс
операцию тяж <unk> операцию в Кыєві тяжку ецей Але все нормально Я
тут попрацувал а писы операцию же мусіл міняти на конторску роботу стам
начальником виділю праци зарплаты В будьвенным комбінаті Івано Франківского ну і Явє
воє два рокы пропротила начальником Віділу працы і зарплаты комбінату Львівского але
жінка затворила тяжку і мусілил ся переізджати назад до франківска Єд так
франківску вже прижыли ся ну і працувал в комбінаті а потім в
управліні при екскавациі Нацияльным компляном Віділ Азвітам в <unk> році на вахту
оформил ся в управліня буровых робіт Івано Франківскій <unk> років я відлітал
до Сибіру <unk> років до Сибіру відліта так што довело ся по
колиси было такє же Мускуфілы аґітували Лемків жебы вшыткы ішли жыти до
Сибіру же там єст тілько місця а так тісно было ґазда не
може розділити землю медже вшыткыма А а аґітували іхати было такых пару
же іхати до Сибіру жебы вшыткы Лемкы выіхали до Сибіру і там
бы было для Лемків найліпше одного виділи тот Сибір як то выгля
было такє то є така ж само аґітация як нас быше агітували
іхати на Украіну І мы поіхали фактично першым ешелоном в <unk> році
На Украіну агітували шыла землі плодродню вам тут буде прекрасно все ну
а як приіхали в Колгос а потім голодовка то вже відчули як
то добре І нихто никуди не хотіл рушати ся ну а втікали
сюди на захід бо тут іщы не было когостів І ся можно
было господарювати самым ну і почали тут на заході тоже Лемкы обжывати
ся потрошку ну і дішло до того што хто добре обжыв ся
То в Казахстані о Сибірі Казахстан так як звідси Украінців пересиляли масу
через ці діів украіньской повстанцкой арміі заголоны лісовиків товды высиляли цілыма селами
звідси Ну і такє і нас Лемків Куди Од мы вас будемо
розселяти де Миколаівскы облест там давали когоспы бо там в землі пустували
не будую керцунску облест тоді было такє переселеня значыт ну тон уже
было добровільне хочеш єй ну але там мни обіцяли дамали правда іхати
і кавали в землі там Окрем ділянкы Ну на Донбаси тоже было
майже добрых земліців назома такшы мы з себе обробляли обробляли выстарчало такшы
Ци полковгости надіі не было на заробіток товди не мож было Спочатку
навіт не можна было наси коровы забрали в то малі коні привіз
на дон бас забрали в колгос а то все пропало акше было
дуже тяжко а потім жебы прижыли ся якос помаленьку але все одно
поіхали сюда близше до заходу Цілый час вы были при своіх родичах
при тотовы примані Вали Могли видіти як они вшытко спримали Як рахували
Дуже тяжко то сприняли бо тошо говорили што нам повернут ся і
грошы якы там в переселенцкым листі там мене є Скількы оцінювало наша
господарка і будівлі со што нам тут си грошы ті повернут нам
дадут землі нам дадут сей то все было обманом От выписка із
державного переселенского там видно На яку сумму было далише мосподарка ронди Ненько
Григорий Андрийович <unk> року народіня <unk> Члены родины Сенько Мария Теодорівна <unk>
року народжінь Знайчыт вашы отец і мама <unk> Сенько Е Ганна Григорівна
<unk> рока Сенько Іванна Григорівна <unk> Сенько Василь <unk> рік Сенько Емілия
<unk> Сенько Андрий <unk> Сенько Іван Так і в <unk> році Так
были переселены в Сталіньску облиц Села Тыли <unk> Новосаньского повіту Польщы при
переселені ними было залишено господарскы майно і кєд складали з жытльовых будинків
<unk> Метрів квадратных то доли <unk> метрів квадратных саду <unk> дерев <unk>
дерев сім я мало сього землі <unk> ком хектара в тому чыслі
орной <unk> ноль кома <unk> гектарів то Вартіст залишено ми настановило ціл
<unk> карбованців <unk> карбованців за тотішніми цінами но <unk> ді копій не
було повернуто і зного ся шыя операция Вісла были сме з Креници
з Шаву попивали і там з єдным Лемком мы ся запознали Родом
він од Ґорлиц з якого сик села його до Крениці Гынлярка привела
А тераз він мешкат коло Кошеліны Лемківскому селі є штыри родины Він
нам оповідал траґічну новину В операциі Вісла про свою родину Я си
запамятал вшытко што він ґадал І по тым вершыком тото єм поскладом
четверо діточок мама з татом мали його найстаршого Михалом назвали Мал дванадцет
років як іх вывозили то памятат добре што з ними робили Як
він оповідал аж тяжко слухати треба было слизы на очах втерати Ніч
была місячна і звізды світили а авта по селі баз гуркотіли Вчерах
хтоси гадал же цвічыня буде і до ліса підут зы селе вшыткы
люде Тато з мамом встали Нам кажут ставати треба на дорогу дашто
зрыхтувати Тато іщы пред тым штоси працували і деякы річы уж попакували
Зберайте ся діточкы і будте готовы Мама іщы піде подоіт коровы Але
на подвірци выякы ж были і мамо достає они не пустили Дідо
нашы хворы постели лежали звідуєт ся тата чом сте поставали Тато ся
візріли стиснули плечами бо самы не знат што то буде з нами
заходит офіцер з двома вояками Зберайте ся вшыткы поіхате з нами Коня
і коровы не треба вам брати зараз по свідчыню будете вертати Треба
як найскорше на фуру вам сісти лем вберте зо собом на два
дні поісти Дают дві годины бы ся спакувати бо фура не буде
долше Вас чекати Мама заплакали слизы вытерают діды як узріли з постелі
уж встают Чом Ты плачеш Марись што тобі зробили Чом тоты выякы
тохыж приходили Зберайте ся діду кажут нам єхати Нашу господаркы на два
дни лишати Хто ту нам покормит худобы пацяткы і хто до коровы
выпустит теляткы Ниґде не поіхам ту буду вмерати Ту моі кісточкы мусят
поховати Діды ся загризли што маєт робити Клякли пред образы отче наш
гварити За што ты ми божы по слав таку кары Посылаш на
мукы душу мою стару Пресвята Мариє допло мож міг вмерти Бы м
ся там не мучыл як жебрак обдерти Діды гірко плачут рукы залямуют
і святы образы нимают цілюют Як дідо ся молил мы тіж поплякали
Пресвяты образы тіж сме цілювали Хтіли сме образы зо собом забрати во
якых казали хыжы іх лишати То што сме там могли навіс поскладали
решту на ґаздивці вшыткы полишали Дідові на возі сінник постелили казали лежати
і коцом на крыли Фурашыла вшыткы ся прекстили слизы як пацюркы зоже
ся котили І в інчых подвірях тіж ся пакували і єдны з
другыма Лемкы ся прощали Може юж ся на все вшыткы розходиме Певной
ся з вами ниґде не стрітиме Буте вшыткы здравы Дорогы сусіды най
Бос пильнує од нещастя біды Ков своіх лісів юж сме приіхали чом
си тоты возы в ліс не кєрували Діды барз поблідли Не могли
гадати лем штоси роками зачали махати Тато свою руку дідові подали і
так дідо з татом єй ся пожегнали Лися вниз пожолкли очы уж
заперли так на тому возі діды нам померли А в єдному місци
возы поставали вартовы на возах вшыткых привіряли Во як зауважыл казал діда
зняти певно будут його на поли ховати Ниґде го не берте мы
вам не даме мы го там в лісі самы поховаме Тато коли
діда сіли і тримают і забрати діда тато ім не даєт Зараз
два воякы до тата вскочыли і рукы татовы позаду скрутили другы два
воякы і маму тримали інчы небіжыка з воза юж зтягали Бог все
вишні видит плачут драны росы бо діда поклали під вербы до фосы
Зоскочыли тато з той фуры і мама што ся там діяло Страшна
была драма Тато піднюс діда там о тому рові Во як дал
татові кольбом по голові Тато коло діда як забитий впали А лиця
татови кырвом ся заляли Мама підскочыли хце піднести тата Діти моі діти
ю сте сиротята Во як на нас кричыт бы ся не рушати
каже нам на возі вшыткым посідати Тато опритомнів кров з головы тече
А воя як на фуру його своры флости влечы діда ме лишыли
вшыткы сме плакали а мама татовы кровці вытырали Лишыли сме діда під
вербом за фосом покропили кырвьом і з слизовым росом Што там буде
з дідом Де го поховают може його кости си поогрызают В товарны
вагоны люде злядували до кінцьовой стациі тыжден сме єхали На штырі родины
в тым селі лишыли а решту по інчых селах розвозили Поля не
оране ани не сіяне а вікна є двері в хыжах поламаны Там
де нас привезли тато хтят єхати Може треба діда даєк поховати Але
в тамтій ґміні так нам приказали Жебы сме ся з місця ниґде
не рушали Аж пізногосены тато поіхали але там за діда ниц ся
не дознали Якє наше чутя До тых катів буде Они нас мучыли
як звіры не люде Я тото до смерти буду памятати а іх
ціле жытя буду проклинати Такє на мов лемківской шыліны якє він прижыл
і його родины то был верш Івана Сенка про операцию Візла о
котрій може слухачы в Польщы знают більше А тепер вертаме до того
што пережыли Лемкы котры были депортуваны в Украіну Слухаме што оповідат Андрий
Сенько Приняли як приіхали дуже розчаровані были тым більше твою зустрічу коли
Тид голым небом майже дві добы пролеже просиділи на стациі просто выкінули
на стациі тидголым небом ну а там што ніяк не могли привикнути
до тых крадіжок што там было Там было Всі привыкли красти все
тягнути нашы люди до того не были призвычайні і тяжко ім дамали
се поцяткы По перше церкви не было нашы люди привыкли кожду неділю
іти до церкви помолити си всо Ну а так церкви не было
ні в місті ні в селі ні де не было церкви Потім
же деси в <unk> році одкрыли такым молитони будинок ілвайску маленькі ну
декули там на неділю приходили То православне было А так то не
было нушомоли ся у хаті при образах якій привезли з собою туда
молили ся а ті місцеві сміяли ся з нас то ж полністю
там цілий у школі атеізм того то было такє шо не признавали
Ну і там дуже богато было аж три великых приміщыня займали дитячы
будинок дитячы великій будинок ци діти сіроты якы батькы на війні загынули
або десто было розкідно дуже там было дес напевни до <unk> чоловік
в дитячому будинку Ну і на летті діти шходы робили бо нашы
люди як посадят городы тоті ходили і нищыли і о такє і
сміяли ся з нас ті місцевы люди Ну а потім уже почали
помаленьку привыкати навціли ся і красти лже і свойой онуці тягнути ту
шурудиловку гости Шоб якос прожыти бо не выстат ся го свого а
на трудоденнє цього не давали робити треба было від світаня до вечера
запыти ціти Ну правда што брат был трактористом то він трошкы більше
зарублял Златий Василь так был трактористом Препрацувал на трактори він більше зароблял
ну а і лем як было спочатку тото же електрыком працувал в
колгости ну а потім уже поіхал сюди тым уж там лишыли ся
Я як найменьшы ну шо татом пас Когосну задо колгосну худобу ну
а деколгос на там і выганяли люди з подвіря хто мал худобу
то разом з той паскулгосну худобу в літі ну а потім як
же <unk> клясу в васмых класах пишол то же я працувал єздовим
о огородній бригаді Возыл зібраный урожай місто там здавал магазины то жы
в осному класі як є был <unk> рокы є был якій здовита
ну а батько был сторожом на баштані колсну великій баштан был до
там ротоні Но баштандині арбузы Великій він років три там працувал у
сторжы А так сторожом в колготнє бригаді там о треба было сторожів
бо люди вноці тягнули все шумли навіт Ходили по солому з Кірди
Я сам ходил з такым гацівом і Мишкішу буду постелити худобів в
хатє ци і в стайні бо в нас было тримали правду одну
корову телици свинку о так оджыли по маленку Можно повісти же люде
ся навчыли красти бы были в дост тяжкій ситуациі в дехо тяжкых
голах тяжкых умовах жыли Шо навіть было такє мама з володу же
почала пухнути же пухнути што не было шыісти не была ся ланота
ан мама што было в хаті то вєдносили вілованьск на базар продали
там шыскупили якусь Трошкы ци кукурузы ци мукы хліба бо хліб лише
і о вайску бу а в селі ну пекли з сього могли
Знисит мокуху розмелют розмелют кукурузы розмішают то і такы пляцичкы выходили было
жорна була така Крупужка механійкы шо крутили ся як млено о котейвы
і Амале темім мленец дому Таґы з дому були з дому так
є зорна лена были так то над цьому мололи а інакше шум
пропила лобода з буряка листя О так ну а картоплю потім як
же почали трошкы вродити ну потім же почали же почынаєт ся дес
<unk> рік то же давали трошкы більше на трудов Дували ти што
можна было на тому же пружыти ну і своє зберали Яка была
тота система Было на тот труды ден яка си норму то норма
так платили якысы гроші ци давали лем за никой акы грошы не
платили лише натуральне зирны Значыт люде котры робили кугло з піса могли
лем за свою роботу таматурю Зерно наприкладно так зернолоґію можна было там
ну зерно давали давали і соняшник і пшеницю давали тами кукурузу розраховану
было там пустити грам кождого на трудо ден Ну а такы для
роботы вызначали як напрополичны в ручну сесапками одробляли в основному трактор іщы
тоді мало було в ті рокы то вручну все ішло обробляли ну
а мы навет зі школы діти приходим на тік як молотили сонячник
Порізали головкы сонячнику і нас ми потиками выбивали ното кузнат ся зі
школы выганяли дітей і выбивали той сонячник з тых головок в ручну
А на Лемковині ся ночник різ Нє Ну шо там о лісів
заглі не было ниякых лише ішли західні полосы біля залізници де проходла
залізниця там были посаджені дерева клен акация То шло такотне такы отаків
одбуло то такє слово сину десметрів з десит шыриною з одной з
другой штоб не задувало залізничны колі то там было на Сажыні оці
снівозахісні такы полоси Шотнігом не задумало цей А так земля одде мы
попали федоровці была досит порізана выболками глубо такыли єроду дуже глубок ярками
Был великы карєры де вапнях добували і нариты мурували з нього а
в основного робили хаты із самана або просто лину на бивні Ага
повісте што то такє само як то ламан тоє мішана земля з
різаною соломою оце і набивали форма така Воно было деси центиметрів <unk>
на тридцетнадцет высоты на <unk> на пляти як весело такы якли якы
слакоблоків подібно до шлакоблоків деревяні формы рубили мисили ногами силию оцю глину
Соломою і Собоючы лем є тоді же втіформы набивали антиформы лоновы сыхало
і складали його а потім з цього мурували лже хати Нобівсє не
давали них додолем єко нізма і жела єй ций і лина Но
а ягрина мала быти жолта глина глине там выстарчало то же карєры
глиня не були навіт діла глина была яка робили навиты горшкіз нею
ти выпалювали А це саман або як же они не роблят саман
то просто опасбитон забивают у нас зараз фундаменты то рупили деревяну опалубку
і туда місили тоже цей і просто закідали в ту опалубку міждошкы
якой там шырини втолкули тоже ногами втолкули місит І підняли поступово до
гри і о так розли стри Глину просто глину та гыну ту
ну глины готовы заготовляли окремо окремо заготовляли а потім є же на
ношах высыпали туда між тыма дошками Утоптували ногами і як оно трошків
же схопило ся тіцокло дошкы піднімали высше і так росли стіны аж
до горы А дошкы потім заберали силі так діны а стіны потім
глиною вымазули долівкы підлогы не было деревяной в хатах Долівка біла глиною
Мащына і ниякой ніякой підлогы о тотам з лісом з дером было
дуже тяжко а давякы наведякшу хату ну дахы робили більше декотры робили
з соломы А було ішо робили і з дахівкы і з черпиці
а шыфру там тоді не было а та і жінійше шыфрем дали
А такы з сомой робили З соломы околоты соломы вязали і робили
дах ну але перво было дуже тяжко дістати дорого было Дерно на
крокви і на людкы на товсю на двері то было тяжко але
якос помаленьку і нашы люди будували собі де треба было як не
було де будували с самого Ну дехто собі але тот лише допоміжні
там стаєнкы ішли лупали камінів в карєри і рубили ну то для
стайні для там для якого допоміжных такых богату все выйшли і самоні
Тім тюрили на выце вноім робили одтікы брикєты є дате наєд до
опалиня але у нас си вони вжывали бы в нас шахты були
близко і угілля было вдосы А як бы не было то бы
полили ся выгноіты гноім бы палило дуры такы етакы ідеолоґів гноім тажы
брикєты такы як сну одругів як турпыні такы це з гноів брикєты
такє выпрііхали і там был цалком інакший клімат безпекотне континентальне Але привыкли
до нього і Хворобы не відчували такых змін бо то сухій клімат
сей Зимабуля остра зимабуля До клімату привыкли швидко лише до одставин тых
якых опинили ся до кінця ну в основному люди звітом втікали коли
в <unk> році одпочала ся же голотовка Втікали сюди на захід <unk>
році Ну а ті хто лишыл церых хто од братом міг іщы
заробити тато зароблял ну а мыл же діти то як діти мама
тоже ходила до роботы город трошкы то іщыри якос выжывали по маленьку
А то у кого не былоу достатку того то втікали сюди ся
могли спакували ваєцкы нишкі і втікали Тот голод повоєнний был страшний ну
а они іщы на новым місци не то же дома собі знают
як рады дати Нали хотцяты якы ротувати было там же ташы люди
котры кус слабшый і декотры погляду як мы жыли на Лемківщыні то
там запасы было завжды І на ціне окремо і на єду окрему
запасы были всього Ну і тримали ся кождому хіба той же котрий
не хотіл робити кожде малы свою якус маленьку господарку і якій бы
бідний не был але коровка у нього мала быти в стайні І
там зовсім інакше хоц ті землі были дуже бідні горісті всо тяжко
обробляти іх было што кожде раз як орали то каміня мы ходили
зберали і складали по гынях по межах складали ну але так жыли
А там шос того што кі червноземы як одівали буркы бо там
в бурках ходили в осини цей кайошы то мусили кайошы привязувати бо
ті червноземы стягали кацийной зытя такы ли такє липуці Ну але люптало
та в тім болоті та о так тому болоті Но еге якы
привыкали помаленку тяжку было дуже тяжку а тепер Андрий Сенько оповіст про
свого брата Еміля котрий был на роботі в Німечыні пак ся нашол
во Франциі і выіхал до Америкы Томате А це во журналі Американскому
Лемківщына в <unk> р брат Емій написал про тилиц Але на английскій
молі він написал дуже великі двохпомник такы грубы менуары То я дал
унуку в Кыів він перекладає то з анґлийской на украіньску мову І
там є протилич то же великій початок Ваш брат Ем был в
Америці то выякоси контактували він З вами не поіхал Украіну бы го
не было Не приіхал бо він не знал де є не было
звязку Аж в <unk> році він нас рушукал через червоных Хрест і
з <unk> року мы з ним переписували ся Я навед з Днепропетровскы
одцілсем інституті то як приписувал ся з ним він был філателіст сильний
Зберал маркы на видія то же займал ся Філателію Менеон <unk>eo альбомів
Марокє такых чудесных Нуєцей <unk> року Ну а потім нам в <unk>
році з Іванкою вдали споіхати Він до того часу часто приіздил сюди
на Украіну был <unk> разы в нас востях Ну але до Станісла
до Франківска його не пускало так они мі одкрили же не пускали
Але на дику він приіхал ге А не пускали цьом была Іва
закрыта зона була была закрыта зона бо тут вінсковых обєктів было А
якы обєкты Ецы Еге Золотче о він повіт ся Стины Тенжви булцей
штаб Вінскы то было там ракєтна база І там же был штаб
наш украіньско польскых тых спільны такєй Вінскови кєрівный штаб Західніґвіньскы і тому
всо то было закрыто ден єму вдали проіхати За нами за каждым
кроком всюди ходили де він тільки з нами ходил ішол ішли в
ресторан поісти Є недалеко єднос сидит наглядат ішли по місту Бачу поже
крокує за нами шоб мы кудис ге не дойшли в біг до
цього доходило не вам покажу ті фотоґрафіі як він призял і як
я в нього был то взагалі дуже дивно выглядало для нього о
такє слідкуваня што нібы він якій диверсант ци террорист Навіт як мы
з Іванку ітуда єхали в Америку то нас годину обробляли Як ми
ся выповинні поводити там як з кым спилкувати ся ниде ніякы украіньскы
стылькы не заходити а як зви там приіхали то в мене оцей
од фабрыкы Роман брал інтервю і ниякых розповідий про умовы жытя в
Америци мы не мали права тут розповсюджувати То было іщы залізны зановіс
з <unk> рік То шмы там бачили то о такіло тоці як
бы кому поповідати то было взагалі том найбільше дивне вам было коли
вышли до Америкы то можна повісти же цалком інакше як Уряньскым Союзі
Што было найдивнійше Мене здумувало то што тамто же спільнота то загальна
буля Але они рідку зустрічали си лемківска і він тоже был в
тій лемківскій спільноті він навіт дописы робил журнали він жыл в містечку
Ню Гемпшыф там великє університетскє містечку Було Він працювал тому університетскому університеті
працувал і она університеті бухгалтером жінка Нємкєня була але ций сусід з
сусідом могли і не знати коли хто помер Лише по тому дізнавали
ся ци прапор єбо біля кождой то в лісі було ций біля
кожной будинку кожен ден піднімали і опускали прапор американскій Як прапор ци
не упущений ци не підняти же тоді ішли узнавати што там такє
стало ся Сусід з сусідом не спількували ся навіт родины і то
рідко одне другому шус допомагали Він надііл ся бы там был стрыко
в Америци В <unk> році як поіхал то там бы він думал
што імустри коту поможе ніцем мудит моміг він сам так выйшол люди
хотя з двоюридными братами мы там зустрічали ся они приіздили до нього
додому А так так шы подібне як в Росі Што сусід з
сусідом один другого не знали як мы приіхали Як ся уклало його
жытя Він был на роботі в Німецині так так його забрали він
в початку працувал у Крениті называли ся Балдинсти Малды Балдин та молод
заберали на різні дорожні роботы в основным укріпліня берегів рыцьок на дорожні
пірятого каміня як я ходил сидят і біют молотками каміня і селят
на дорогы Німци значыт зробили в одинцах форма в них была своя
А потім вывезли Німеччыну тых всіх болдинців в Німеччыну він попал на
французску границю аж туда попал Гомбур земля Сбрывкены французска граници він працувал
там на фабрыци великы фабрыка електрозварникон працувал Іваны тоже але він тут
был в Бреславі Вроцлав тепер Польше Він тут был то же він
был вывезни А звідтам як не было звязків нас вывезли зразу після
війны іщы туда не дішло то все поста покіді дішла він шукал
над нейшол і лишыл писа другому цита То він ужыл два рокы
в Франци а з Франциі він вже в Америку поіхал приіхал ту
році в Америку І спочатку жыл біля Ню Йорка там як раз
працувал на корабельні верхі а після того вже помінял купил собі хату
в Ню Гемпшыр там будиночок купил непоганы гарны гє Но і женил
ся там в Німкені дітей не было в них саміх двох жыли
добры выстарчало імго помер в будинку перестарилых Він ся даси вчыл Вриці
в Америці він в тому університеті де працувал він на декотры занятя
катедры ходил займал ся володівсі з Момовыми Ін так ну украіньска самособові
польска німецка французска анґлийска і росийска Быдівшынов ми його навед агітували іти
в спецслужны Федеральны Дюрослідуваня ФМ але він відмовил си від той роботы
і працувал так За што робил Нові слюсер во університеті робил всі
які были ремонты сам складал навіт у себе в господарци він мал
техніку різну сам складал сам конструювал сам выроблял сото в нього было
такє прикрасны всо Я його дуже поважал роботяга был в золоті рукі
Де мні диго хе Выдарот весенкы вшыткы поекта А брат в Америцы
то жыл нього багато было віршованого Навіт два сторін выстол пан Еміл
погане про горы про Лемківщыну основного хто спогади до нього Алже про
жытя в Німечыні то ньо дуже тяжкє жытя было дуже тяжкє Але
він выходил з того бо браты отошы є отіло фотоґрафіі ровнє І
він там займал ся фотоґрафіом Ем Там навіть в тій колоніі ден
был Він робил фотоґрафіі єздил по селах бо бідно там були єздил
по селах Рубил фотоґрафіі тым він тоже зароблял Займал ся отшу одсилут
тут вайвом аж до кінця то все його фотоґрафує знимкы ни його
знимкы дуже тым займал ся так шоу І писал тиж і писал
тиж поезиі вышыткы мате вшыткы здібне до писаня Але як усо так
вышло Же были в такых тяжкых умовах же не годны были якы
высшы школы дві ся школыти ну і умы ся веша освіта іванкы
а ротория так ну а Іваны то вже самовіта і шлавче Лу
освіта Але вшыткы здібне до того ну і є так Тепер послухайте
Што оповідит ном старша сестра Андрия Синка Іван За кілько часу были
сте там на дым власі я там пробыла рік а потім товаришка
іхала хоц якраз Петріша Кыйволі сестры сестра Петрішы Бертыєвой сыстра Стефа мы
разом школючыли ся І она єхала а єй сестра вже жыли тут
І она єхала сюда і я знаю то она мала до кого
єхати а в менкого нема І я ну бідували О так от
знайшла такы помажкы на Старенькой Павці Роботы не было і в залі
Без документів ріхал без документів І значыт пішля было такє управліня по
евакуациі Вербанку я пішла до наченика і прошу што бы єй роботу
даку а м ін я была мусіла сказати неправду што є відстала
від поізда Бо як бы сказала правду наран мене бы відправили назад
і нажыт роботу Я питаю не кажу дес был в бібліотеку од
елікажі з книжок сыта не будеш треба так жебы муде мушо поісти
І порекомендувал між трестолоє рестораны в єтыка етвы лорґанізациі У мене специяльности
то нема і значыт там де помічником єт бургатель Шын в корным
Лазєші там люботелів мене вывещували тепер так то было Фезелу тзв фезилу
там дуже скромно видували І нихто не знал жымене никого нема Я
так як я сьогодні пообідалю і пообідаю яку єс там кашы то
кажды другій ден о так То што дали там де бы робили
то же робіляли ади то рак Е то наче до так раз
в ден єли А потім вже як то кажут пішла вже на
роботу Калькулятор была помічником потім калькулятор потім богал потім старшым бладор отак
по щеблях ішла і потім же калькуляторм мене бе приняли в столову
відальню і же і там я вже не голодувала І была така
шеф кухар дуже добра жінка Я все оформляла документы і ведам же
пильнувала мене же выду я так высохла шкіра іс як то кажут
Се за той рік а то вже значыт відгодували мене івже Но
і тепер ім і хотіло ся мі вчыти ся Я одслухаю радию
радів і значыт звучыт музыка Я собі тых ліп різно уявляю і
я значыт собі подумала жебы піти музыти вчыти ся Я не думала
же буду по специяльности працувати я ж навчыти ся слухати і розуміти
музыку І так я пишол десне вчылисті А з чого дака ся
зробила думко Бо тиж як вы Таксий будумати оно може не такє
практичне може до жытя не такє може єст дашто більше як бы
престижне ам на тот момент коли треба было просто якоси жыти якоси
давати своі рады то може то выглядало м такє Ну може навет
дивны тот выбір так А чом так власні подумали сте же добрі
бы ся вчыти музы юзый в семинарі учытельскє настрохы вчыли музикы Вот
втіли навіть грати на скрипці Я навед полежы з гуслі Ягусу літа
Я б привезла на скрипку но а потім на два цітуни до
музикы было так Ям інчы привезла ту скрипку я вже на ній
николи не грали Але все ж таки як то інтерес до музикы
в мене залишіл ся а між інчым одпріхала то я без документів
тут Някых документів то знайшли ся добрі одивоты што мене принял на
роботу в Дрест єдалин то был головний бухгалтер дикы іскры Порфірий Гавриєльович
То значыт я звернула ся до нього роботою значыт бідів по евакуациі
значыт мініпулядів весловій ети пішла я до того но бухгалтер документы нам
не выдавали переселенчых документів і паспортів ничого І от знайшла ся добра
людина Вім не принял без документів на роботу Так і потім я
вже єздила до Кыєва Міністерство по евакуациі там мені видили копію пересыленчу
документы на основі якого я зробила паспорт і між інчым о цей
портві Гаврілыч іщы раз в жыті ні поміг Коли я працувала в
снятині в музичній школі І там желены прописы най м не уштрафували
Я пішла платити штраф банк і там зустрічаю того пофіра горячый скру
він был директором банку Певн же єм же штраф не заплатил о
такє влай я так віскій добрых людей мі зустрічало ся в жыті
Так згінкы добрых жывшых помагали Бопадали інчы але то такых было мало
Ну еы зничы і ям ім я ж не могла тикы на
стипендиі жыти я продолжували працувати Бухгалты і вчыти ся А вчыли сте
солочну Нє Охотне стацийонариі на залочного не было в музичным учылі Но
такы можно было діяти якначыт рано о <unk> <unk> годині є на
роботу Вшеповыснійшы тревель то діє вже бугатыр працювали Был старшый бухгалтер є
бухгалтер в З початку єбула Всій з ксиром рахівником касирю потіж була
богатру і я значыт рано на восню приходжу в сепу выписуюшы трева
біжу на лекциі і мішли акцийовых перервах на роботу і знов на
леґци а вечерами треба было вчыти грати Треба было і я вже
вечір пізно є в класі після уроків значыт же граю чу ся
грати на фортепіяно і вертаю додому пізно в ночі І думаю чыя
сьогодні обідал лечы не обідала Вот І такє значыт было тото я
Значыте е то было тото учыщы же тепер і мні січыньску так
так так так так так так так так так так так так
так так так так так так так так так І мене я
музичной школы не кінчала тоді был ся підготовчий Кус Хо без музичной
освіты підовчы курс од ден рік а потім же основні <unk> курсы
В отім не приняли без іспытів на підотовчы курс а потім же
основні Вытикы перевіряли єй згідности і без іспытів приняли І як три
рокы то я і працували і вціли ся Вод аплатів ся на
<unk> кусі як ну І вже тікі вчыли ся і на стипендиі
Часом правджа де знайомі богателі не давали кус робот оль ольфой зароз
за люди Оло добрий вечір Но то можем в принципі завтра рано
там зустріти ся якшы у вас все выходит Добре на десяту добре
на десяту прошу так Буду цікати м завтры значыт было тото тото
учыня ся так учылистя і я на <unk> курсі жыла на стипендиі
фактично Як і закінчыла учылищы з відзнакою Місячів ґрупы ЕС студенты навіт
не знали Жы я працю бо я не пропускала і справляла ся
вот правдодиректор был такій колишній то Білюков дирек колишній міліцийонер был директор
музичного учылища Може собі представити а был музикантом А да він не
был музикантом де директор музичного учылища якоси він выкликал ґабінет І значыт
чому я не ходжу на комсомольскє зборы і не вступаю в комсомоль
А я мукаж же я не можу бо я мушу працувати я
не маю можливости Вод не маю часу ходити на зборы Ясий же
я працюю і вчу ся то єтикую мож ліс ним Но то
я забы забороняю працувати Тото в такому разі я мушу кыну ті
учылище Він мені дал спокій то штокы было тяжко тяжко приходило то
вшытко тяжко было тото звывати туту світу тяжку ра тяжко ом ночам
треба було Вытувати ся важне того рока вы якє опрацували через собі
на світу новызну То Ваша специяльніст то было фортепіано так деревяньскохорый а
Дерегяньскохоровий Виділ Так і м інчым приізджала комісия з гартівской консерваториі простуховували
выпусників мене записали і выкликали наступні еґзамены а як я в гартю
подякя буду там жыти на стипендиі Та яни не поіхали звычайно А
кули підкрыл ся залочный відділ кіівской консерваториі То явто як раз як
<unk> Музикінці лучыли ся <unk> я поіхала до Кыєва вступати в консерваторию
токій был значыт тикі в Кыєві заложный Від біж іде і уєвід
собі якій был конкурс великій значыт на Деревятско Хоровий відділь бо я
учыли ся Деревянскы хоровый кінця і тоди выступало деревянско хорови На <unk>
місц было на Деревянскохоровым Факультеті а поступало <unk> чловік <unk> чоловік не
одно місци де я могла мати надію што я поступлю І от
Бог міні помагал Я тепер жаду што Божа Поміж є завдя одчували
Божу Поміч і там значыт наш выступний Хы такє в комісиі дикє
світила композитор Вірьо Волка Бериківскій там <unk> крити што затепер мож оповісти
же то клясыкы Орифеі Так же я поступила тото взагалі ділом і
я тепер раз нишу што мені бог поміг шыє поступили я же
там же вывісили сві спискы я навіт не спішу чытати бо не
думала же я там є в списку жыє поступили Авже і чыкашот
ходит на жед є в списку Є поступили о так бачте знайте
шы Но бы ж Божой помочія то не могла Мы услухаче на
тім гнеска уж будеме кінчати нашу бесіду Оповідали сме о родині Сенків
з Тылиця о двох братах і ся зовут Іван і Андрий і
сестры Іванці Днеска лем они ся зостали з великой родины бо было
іх семеро діти Бог дал ім долгы рокы Іван Сенко в лютім
святкувал <unk> рокы Кус молодця од него Іванка ци югаска як повідали
на Лемковині ну і о пані Іванці пару слів єй жытя ся
уложыло кус інакше як у братів бо ся не оддала жыла перше
з родицями пак уж няня не было долго жыла з мамом і
вшыткы єй барз любили Цінили шанували в роботі в музичнім учылищі де
она выкладали А коли пішла на пенсию зорґанізувала Івану Франківску Лемківскій Хор
Бескєд Але цалком нова істория нова оповід А мы днеска уж будеме
ся пращати При мікрофоніі была Анна Кырпан поезиі Івана Сенька чытала Романа
Схыляків Оставайте здоровы А хто буде ласні тепер святкувати Великден то жычыме
веселых сват Слухайте сем <unk> процент лем наскракова азо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk>