70% #2013 - 70% #62 Орест Шуплат, 20 IV 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #62 Орест Шуплат, 20 IV 2013

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Orestę Szupłatem o sprawach łemkowskich, jego działalności w Towarzystwie Łemkowskim w Iwano-Frankiwsku i w Chórze Łemkowskim „Beskid“. W audycji pojawiają się też wspomnienia o rodzinie, przesiedleniach i losach Łemków po deportacjach.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем Нескрокого а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Ви дам Вас дорогы слухаче при
мікрофоні Анна Кырпан а в лостях Лорест Шуплят Што за єден зараз
будеме знати Чымси гандлює в склепі продає цукор макарон олей муку іщы
штоси я приходжу до неголи треба купити цукрю купили сме мішок іщы
нам ся нескінців і дост добрий цукр Не знам одкль го бере
зараз будеме бесідувати але будеме бесідувати не про гідло а будеме про
лемківскы справы Орест Шуплят єст в Лемківскій Товаристві в Івану Франківску Співат
Лемківскій Хорі Бескід дос давно уж Цікавит ся лемківскыма справами Ну а
решта зараз будеме знати Я вас витам Дай Боже здоровя дорогы слухалці
Лемкы і Лемкы як нас чуют Ту вшыткых витаме З самого початку
зараз до справы Орест Шуплот як я знам його родины з Бонрівкы
з того острова то такы <unk> сел недалеко Коросны де были кус
одділены од цілой Лемковины І хтіло бы м жебы пан Урест мі
повіл два слова о своіх родицях кілько іх было і навет такє
кілько само років бо я не знам кілько мати років <unk> як
хлопцю мож ся повісти а як баба то муси ся сти дати
а під <unk> а додрі а Мушыны мусят повісти так як воно
є Але мі рятує Міся здає же циґанете же не мате доправдый
і <unk> уж так рік місяцде знає ват бы уж сам не
памятал што здає ся здає ся же циґанити Так выглядате же я
бы так не повіли бы сой може дописали сой в паспорті жбы
были старші Нє А нє повістте кус про тата про маму тато
з мамом народили ся Селі Буднарівка курсяньского повіту як што такы розібрати
си то тато было вид народил си році тато народил ся в
році мамо ХХ тато написано шердівскы цє воєвудство а в мамы написано
жешівскє однає теж село але написано Змінили Зато час ся змінило Так
Но тато всежытя мриял попасти туды на свою батьківщыну і так не
зміг попасти помер від трав і за то ж машына коли збыла
тым томном рік ся пожыса тов і все але дуже надзвычайно хотіл
попасти все такы до своіх батька Бо мрійом мрійов мрійов орґан нашы
прирядскы владя не хотіли пускати тым більше вынезапересували ці всі переселеня выселены
Мы ужы все знаєме дотепер жывут жывут біля нас ми бід не
всі разом сходим ся чы кожен ден бачім ся Найт якшу якій
проблемы є позруюты як в нас много черговый раз поломила то мусим
тепер для неє ходити трохи Што любит лумати молів Любит ходити пташок
кормити писиків кормити а она повідала же пішол писика кормити іх памо
і ся любит такомало Не зналам же сут люде котры люблят А
цого року пішла люд <unk> січня нам пішла на вулицю є просил
до церкви не хоц ты будуже слизку то пішли на подвіря што
вы там робили пташок кормити пішла Видити пташок тыж треба кормити але
якоси може леґше леґшын тато і мама з бонерівкы і были депортуваны
разом зо вшыткыма так єдным транспортом зо вшыткыма так як то было
Так цікавы гікы В Кросно відвезли всі вони выселили си в Кросно
і там чекали пятнадцет днів для того што подали транспорт дне все
звантажыли ся і приіхали сюди на Украіну єхали на Украіны єхали туди
на Донбас на Донаціну але так якы нашы ґазды буде трохи мали
при собі якій австрийскы дзиґаркы Мали ся з том дале як тепер
называє ся хабар місом кегыбістом і іх зупинили поізд зупинили біля годитуркы
ци біля собой колюмо і они потім порозіли си осу село порозі
хто поіхал в Снятин хто приіхал в гуртерківскій реґіон Богато оселили сит
шукали місця де є вільны хаты там селили си То вшытко значыт
бо може нашы слухачы не знают вшытко ся діяло в Івано Франківской
области і то іщы было щестя бо тоты котры направду мусіли під
на Донбас то пережыли барз тяжкы рокы был там і голод а
якы ту на заході Украіны было кус легше і іщы не было
кульгоспів тоты Лемкы котры нашли ся ту на заході якосы перетырвали тото
кус легше тиж драматичні але може не так тяжку Як было тоты
на самым сході Якоси менці більше мешканці бунарівкы жыли близко цнятин і
там доокола того місточка в ріжных селах глубока так іщы якы села
Глубоковы глубокы грабить од снятын самому Снятын в кулюмиі богато зупинили си
і поступово посяли тікати бо колгоспы посяли си і люди почали тікати
по містахы Моєбиткы выіхали в нім было два рокы они выіхали до
франківскы тато мал ту труботу ледве мамо зобравску лгосбу было на ним
глядом працувати фізично дес шукали собі тут Найшли і два рокы мені
були мы выіхали з села я такы кожен рік приізджал в село
до Бабсы і все селовродити лемківской мовы здіяли актом лемківскым довцівс говорити
дуж добра а тепер продолжыл єзди на Ватру до Польси тішыл ся
тым што має можливіст серед тикых людех говорити так само лемківской мовою
В селі жыли діду баба то чыі родичы тата ци мамы Дідо
оден загынул з есів окупациі другій помарк якы приіхали його так майже
не памятаю Ну зыхвырів на туберкульоз і помер і лишыли ся бабци
з бан по <unk> роцілові сміло тре будут ци все підняты на
ногы бы фытичны діти приіхали маленькє <unk> років самы старшому было ківку
было Ну мамы было <unk> діти атка было <unk> діти В родині
в родині батька родині трохы леґше было бы там четверо сынів были
якы вже трошкы были старші і вони дале собі рады пішли на
роботу а од мамин і родині были великы проблемы тому жы лишыли
си жіночка з малыма діточками там Ефактично в Войковици Булю по три
рочкы батько загынул пішол в УПА разом вызволяти Украінос ся в <unk>
уроци і такы не вернул ся дес пропо вєдницкых лісах Отыкы іщы
іщы зу з Бонерівкы пишу якы головний проводир ци орґанізатор В бонарівци
з нацийоналистичного Підпіл Юрий Кацьмарскій пішол другым з ходом З Кракового не
ішли дуже богато там в цілиси Бондары в цілиси і од самопорівска
ци родина мамна Бандеры жінкы то мамны дворідна сестра труюрідны перекружы Як
Вам родиче оповідали про якійси край з якого выіхали ци были дома
даякы бесіды Вы якы сой представляли Ци вы нияк не представляли тото
якы Вас голові якій си образ зложів Втомужыли си што люди зберали
ся люде розказували і такє вражыня будущыв не розказуют яку сказку най
св не могли собі уявити ся о таке што було были гарны
лісы были поля были лукы де росли богато трави і лікарскых і
такых там люди займали ся всім і В селі взагалі было дуже
богато дуже розвинуте село было бы мали чудни вці професиі на той
час сельскогосподарскы якіоты і в озеру были нуд все што ти не
хоціш займали ся кожен займал си своім Приіхали сюди лишыли си всі
о такы типы як жебракы ничого нихто не тешу змогли з собою
привести Ремонаты кєй привезли все позыберали з собою дулгуспу коні худобу так
само лишыли ся бідні і мусили приходити на ту панщыну відробляти той
трудо ден шможно было якыс прогодувати в своій себі Як было оповідано
про тот лемківскій край якє оно было як порівняти з тым што
мали сме ту Чым ся ріжнило може даякы річы для вас были
несподіваны а може вы і не вірили же родиче оповідают і тото
правда Ну своім роди ся напевно треба было вірити бы вони вшытко
оповідали што вони пережыли в свій час а то были ся дідо
Баді баба баба жыли тоді вони богато вшыткого оповідали бы якым ся
там жывы і як вони халупу добудували юж ся переселили тоту галупу
і не могли жыти бы вшыткых вывезли Была через рік як вони
писали жыти в Новій Хупі вшыткы зобрали ся і ввезли ся Там
ся зберали бо діду Бив Вівхор в селі і вони ся зберали
навет настан в хаті в бабці В станциі ВалиХор Вы ішли до
школы знали же в школі ци іщы десе медже чужыма людми о
тім не треба оповідати же родиче же дідо баба были вывезены з
Польщы же то была тема така домашня так То была заборонена тема
для вшыткых ме николи ниц не оповідали єдно што мене од приходил
не зна єм як по украіньску повісти наприкы врас на Ур я
ся прибру шваду яку шваду шут ти выш в светрі а я
не можу згадати што такє шыда на Понашім а святар є по
украіньскы О такым способом я собы здавал што єн той не той
Украінец якій тут не жыв і не знал той мовы добро бы
єфактично більше розмовлял напевно тым тым діалектом нишы як дома розмовлял так
Выповіли свам было два рокы Вы ся перебрали до місто Такы перебрали
ся баткы перебрали ся до міста нас взяли зо соботу Івано Франківскє
з Таніславів як коли называли се Але кажду суботу неділю мы приізджали
в село помагали Быткє помагали Свій мамі в ній другій і мы
так само приізджали з ними і ходили бавили си всі разом розмовляли
выли розмовны тікы на лемківскій моє бы всі вкусно приіхали всі кучно
переселили си і всі од якой так зуміли ци все зберегти завжды
думали ся покы мені там покым мене поіхали до Польці першы раз
в девяностых роках то я собі завжды думу же си тикы така
мова тыків нас тикы не розмовляєм в родиницю тількы наша родина так
бесідувала буду аж ся двуну як то може кыкому питаня якє задавал
Як то так тікы ми міємо так по нашому бесідувати в новколишнім
світі не бесідує так І ту в дивностых роках як бы першый
раз приіхали на ватру я мі ся воці одкрыли бо я чую
вшыткы бесідуют по нашому Но дуже барз приємні было же так ся
оты шо Шок шокє што мы уж старшы были бы не были
дітими так по тринадцет років ным між было села <unk>e напевно коли
я першый раз поіхал на Ват ци найбільше ци рік <unk> рік
І то было барз дивне же такє можливе так же Ту Украіні
нич такого не было Не было такого фестівалю Не было жбы якосы
Лемкы сесходили на такы великы імпрезы В такых масштабах якы в Ждыні
ту нич в тым часі низ ніго не было єдно што мы
ся могли здбати на весілях на забавах такых родинных і все от
і співали пісні співали і выселили ся ті весілля робили з тыми
свашками з тыма різґыми носили си ходили ся ци в собаців своіми
очима як уногарно выглядало ті лемківскы сіли Решети выні Возминя Возміня то
єства Ну а тепер до вісіня то я уж оповім то што
Вы мі оповідали было такє як єси весілля же перед тым весільом
вышли до молодый котру знали бо тота молода была Ваша куліжанка зо
школы ся вчыли в єдній клясі і през цілий час цілы десят
років вы не знали же она з лемківской родины а нараз ся
указало же то тыж Лемкы але то такий секрет был такє тайне
же то Лемкы же нихто не знал каждий Лемку был партизантом Вшыткы
знали же о тім не можна же то на тота тема то
якєси тобу но і таку мали сте несподіванку Вы пришли до свойой
давньой куліжанкы они ся рыхтували до весіля значыт вышли і сіли і
зачали ся гостити І зачали співати В тій родині і вы нараз
виділи же співанкы такы же тоты самы жывы знате Як такє може
быти якєси чудо одкль тоты чуджі люде знают такы самы співанкы як
у вашій родині В дуже добрі запамятали же я тото вшытко Вам
повідил бы дісо так ся стало мы десят років ціли ся в
одному класі з Лілиі Пертей пана Петра Пертия Доцька якій соснувал товариство
тут ну і от однокласник так само Богдан Тхір якій разом ціли
ся в силодному класи Ну і так як мы были друзыми в
школі Так они мне єст просили на быти дружбою в них новы
силі Я пришол до них дохати дес четверців пятниц босидя завжд робили
си тікым ді в суботу Пришол до них в четверці пятницю был
якій типу свашок же не робили тут місце же дакули такого конкретно
Як то по селах ся робили се свышками зо всімшы ходили люди
одне до одного там перед весільом робили так як воно має быти
а тут конкретно насібрали бы треба познайомити ся з шо мы дале
маєм робити на тому весіллю Я пришол сіли мы Зо стломшы там
нам по пят грам налили ну выпили собі ну і чую розмова
яка серед старшых людей така проходит чыстотинны з якым діалектом такым подібным
до того до нашого діалекту шмоє В моій родині такы бесідує ся
так Я послухаю слухай ну потім засяли мы співати пісні выни засяли
співати был нистарші ним сидят доросли мыш молодісі рахуєм сину не співаєм
Слухай му Я чую но але я все жытя співал бы быткы
моі співуці меджына і батькы і мамы дуже співуці були і о
завжды є всі ті пісні вивцял ся з дитинства напевно І од
сиди <unk> вони почынают співати одну пісню яку тут на Украіні не
співают другу пісню Цієту Поляцку Кєд мі пришло карты сєку і богато
пісень і всі лемківскы Ну я не зну найшто лемківскє я просто
знал што з того кєрунку з Польси от вы не приіхали з
Польсі де співали ся дикы пісні І тут накєдас ся пеккід це
все вы знаєте і вынит мені так бы це щы не было
най близко до девяностих років До створеня товариства це ся було то
напевно дес был <unk> рік Я не памятаю точно коли назаміж выходила
Ліля Ішол до нигну і думу што такы питаю си в ним
мні так гурты моітків В спусі переселень ной уни та мы так
само спульсі Мы вже знали си што мы разом шми оты звідты
што наше коріня од ней потім з батьками з моім батьком поже
спілкували си знали ся што і пан про те переселены си і
моіткы переселены в нечаси часу дистом зустрічали си Вели бесіду про це
все Ну буду досит цікаво но а я вже так прислухал ся
Мені теж буду цікаво як си воно так ото істоні ся появили
си ті семі люде што ті семі з того села не тікы
з бонерівка ся звідкіс там де своно є і Бог знає де
і знесит де с так само так дуже цікаво ци все было
І накінец коли ото пан Петро почал орґанізувати куленій Украінові Докрему лет
ся перед тым почал орґанізувал ты турису то він перше за все
до нас позвонил батько же не буду бы він померне А от
я одразу принял активну участ і з самогопочатку створеня товариств сяс был
разом з ними він мене субоюл всю дивузив бутикы Ідемо на задушні
дні до Польсі єдемо єдемо на ватро іде моі мы так почали
єздити і ото ся сомрізувал ся хор І так само з самого
посятку в тым хорі перед тым ся мы мали на хорі орґанізували
такый невеличкій ансамбль Од ся Хору не буду орґанізувало си товариство Навіт
не Івану Фенківскє а по мойому львівскє відлівскє товариство пан Пертей нас
орґанізувал докупы і мы там зібрали си єдемо до Польщы на задушні
дні Ну тож теш ме приіхали там в Креницю а потім з
Крениці в Тилиці я так своім оцям не повірил коли приіхал оной
Кыликою допису на <unk> років хрещынь Украіны Русі біля церкви в Тилиці
де скількы кілометрів од кордону де якій том могли быти Украінці які
том могли быти оты Жыти Лемкы коли є знаюш што ци польска
територия там не было ниякых выявляє ся шу мы всі звідти моі
быткі звідты і так само Я вже це знал так приблизно але
дуже дувал ся тому в суму шут дуже богато люде якы ся
там лишыли си так само міют розмовляти такы як мы І от
мы єхали першый раз як ми єхали в автобусі од посідали собі
задяди там писяли співати на шомусилі так співают інчому силі так співают
якусь пісню там ся хтус і зібрала си тыка од кугорта кілька
нашых молодых од людей якій двай ся співаме тевай си співаме те
і потім мы Ністу ани сього о так прямо некілька голисів но
чыты Голусивци не так просто было пішли і одразу на сцені заспівали
для тых людей якы зібрали ся в Тылиці Зустріти нас подивити си
хто мы тыкій мы мали подивити си хто выкій В ни Лемкы
Украінці мы Лемкы Украінци ну і говорим Бесідуємо бесідуємо так звычайно ну
може хто там лем бесідує хто не лем бесідує але вшыткы мы
што се знали по хто цілком не знал бы не міг ся
нахціти а хтоси знал трошкы молоти як я Ну хося бы частково
так ми ото я попал ториству фактично ізотушы пантейм на тому весіллю
мы взнали са щы мы вси з одного краю ш наша батьківщына
не тут а далеко за межами Украіны за далеко замежами Радянского Союзу
і Іщы це наш край мы бы хотіли і там жыти ну
бо быккє насе жытя мрияли туди повернути си наєд гадкы собі не
думали што они дожывут тут до старости ш іх тут поховают і
в них будут тут іхні ждыны вжы лишыт це неспоконвісно жыти Певны
іщы сут люде Лемкы діти Лемків внукы Лемків в Украіні котры іщы
і днес не знают што такє Лемкы конкретні одкаль пришли часто родици
уж вмерли а діти внукы не мают понятя Може дакы пришли до
якогоси товариства ци нашли інформацию в інтернеті то більше мают понятя А
мі ся здає же і тепер сут такы же не мают о
тім понятя Як выдумате Є такых душы навіт з мойой родины є
мамен твой рідний брат він молодшый від мамину він <unk> року выкладал
в Комуністим Інституті І його выся зтягнуло до тых люде він правда
выріз в снятин і од незнавтой лемківской мовы не зналшу там батько
його был засудженый на <unk> років і він просто все всі скрывали
хто в они є звідкы вони є дуже всього бояли ся бо
тоді ци все накладали си на Прожываня тишы з ними слідкувало ся
і от вытично аж тепер почынає дещо розуміти але говорит ме все
жытя тянуло од тых людей якій які от так якыси говорили до
той мовою якою розмовлят це тут на Украіні І ті пісні співали
си його так само тягнуло одмы тепер приіхали выступали якы судбовы то
він дуже я до нього позвонил він пришол свойой сімєй з жінкою
з внуками і од послухати подивити ся шошто таке творит Записал ся
том ториством скєкє я знам ну же тепер трохы розуміє ся але
років <unk> тому він ся того всього ничого не знал не мал
понятя і він не знал шу дес там у Львові орґанізуване такє
тувариство як лемківскы тувариство То він аж тепер коли мы єдемо в
Бонерівку коли мы єдемо в бунерівку давайте орґанізувайте автобус єду в бунерівку
ми вже там були но але поідемо як же ты є пропозициі
од людей якы ся не були тамто обовково поідемо може ся кілька
чловік лишыло ся такых што трохы памятают што то воно є оты
гадам Голодиньскій але я не знаюч ми го зможем з собою взяти
бусти років в цьому році най буквально через пару днів йому <unk>
років він богато всього знає богато бы нам розповіл але він ледве
ходит Ну здоровє йому не дозволяє так на паро далеко іхати все
такы ци далеко а особливо наш кордон переіхати си жах найтяжше бо
там по десят годин можно стояти в червсинь і то бы не
пропустит хос ти єдеш на свою баківщыну і шукат розібрати си не
батьківщыну бо батківщыну мы маєм тут а батькєвсину батьківсину динасі родины були
де насі жыли родины з Пукунвіків русосу три марику сатри мабри Тепер
іщы вертам до школы до молодых років то можна повісти же вшыткы
Лемкы сідили тихо не бесідувано о тім же приіхали дес з Польщы
бо То было як бы навет може стыдно може стыдно навет же
яка си інакше вымова ци штоси інакше якысы несовєтскы люде То было
домашнє домашня бесіда же одкаль пришли Недумашны спомины Но місцевы населеня додавали
ся дісно якыс неадекватно тото не нас не вважали за людей і
взглі навіт зато мене был нацяник мы з ним друзя ми были
знисіты Він на своій роботі працувал я на своій роботі працувал но
але він рахувал ся моім на сянику і не выклипал што сме
там был з ним Розмовляли і никне сдішли до толшы одтам хтос
Лемко ся ух ты диви си він тик нудсы люди ци циш
не люди ци в згліш ту о не такы шу ну такыма
словами обзывалшы це было я так дуле ся думаю Боже Божык быти
знал з кым ты розмовляш Твій товариш теж Лемко самы <unk> процентны
натуральны Лемко шануєш Так з якым ты дуже гарно спілкуєш си зглядно
но фактично мы могли розслабыти ся тількы там в селі як шо
приізджали в село на Глубоку де кучно выселили ся вони де не
было нієдной родины фактично з місцевых все село було в для якых
всі были вывези до Польщы а мы поселили си в іхніх хатах
То были лем такы родинны стрічы і товды ся чули свобідні коли
была лем родина сусіды вшыткы збонерівкы то товды были самы своі і
могли бесідувати о своім і ся не бояти товды чули сте ся
нормальні так А деси меджечуджых люди то о тім небесідувано бы то
може бы ся сміяли а мож бы не розуміли Но скорше село
не розуміли бы ты Тых людей якы ото приіхали шос розказуют своє
про сут людина не в стані зрозуміти того што Кугыстам є на
дусі Але місяц здає же і внеска мала ситуацию коли ту люде
місцевы не все розуміют Лемків здає ся уж кілько років проликіло напр
навет ситуацийом же Хотіме поставити лемківску церкву но і было такє лоббі
в міскій Раді про лемківскє але были і силы котры не хтіли
жебы была лемківска церков і цікавы же были такы же просто хтіли
тото місце хтіли там дашто інче будувати Але были і такы же
В інтернеті писали што то Лемкы ций будуют они такы паскуды ім
не давати Ци Вы доколи з тым мали досправы Но ні но
стикали ся з такым і деколи почынали поясняти о ты людям хто
такы Лемкы шолни такы сами Без рогів без копит без ницього звычайны
нормальны людны може набогато красі ніж ті якы себе рахуют бог зна
якым може веніхто а може ті люди якы з вами спіткуют си
є хтось но треба было проси людям доказувати І то дуже дуже
важливо тісно там хотіли побудувати в тому місци де хтось хотіл собі
якій комерцийный центр побудувати і не хотіли дати місци під забудову церкви
Все такы добили си люди дубили си ходили ходили дубили си і
дуже приємно шунавше фактично Ну не половина ну третє систины так ся
трохи буде зведено церкви так жы дуже приємно А взяти на Любоси
оты як Церкву посідали будувати то неможливо было ниякых документів орґанізувати бы
як си Лемкы собі будуют семіцерквы Лемкы фактично на глубоци собі буду
побудували семіцеркву і ніхто ім Ни копійкы не дал люди Скідали ся
хто з кількы міг зо всіх сторін не тількы ото з глубокой
былни бы не могли побудувати таку запроктувал так само Кацьмарскій сюрій той
што проєктувал нашу церкву тут бы ім фмківску зарошывы Фактичні внисели си
тых само будерівкы іхня родина і одвин выв ся стал архітектором І
тепер маємо від нього оцю роботу і по його проєкту будує ся
на є дуже приємно што це все мы самі о то ефектично
Но хто може хто не може хто фізично може хто грошымо може
якыс допомагают тягнут ся і дуже бы хотіло ся бы всі дотягнули
сви такі самі люди як без рогів без копыт без нічого такого
ты як то нас місцеве населеня рахуєш уж Од Лемкы Лемкы ци
є дотепер такє од відношыня В ґазатах в інтернеті были такы віданя
по што Лемкам іщы Церкву то неє Церкви докола сут Церкви Як
то Лемкы будут мати іщы свою Што они не такы християне чом
не потрібуют ци навет деси в селі там власци ци дилково сут
церкви такы нормальны Они хотят якуси інакшу ци то єкаси лемківска віра
ци што то такє Іщы были звіданя люди з товариства Нацяня ци
інчы тоты товариства выселеных же чом Лемкы хотят церкву выстарчіт якій си
і якій си камін там в тотім місци же памятник депортуваным з
Польщы і юсь а Лемкы все хотят чогоси більшого чом Лемкы хотят
іщы дашто чом не выстарчіт ім якійси маленькый камін ци крест ци
дашто мали цьом якосе так єст же Лемкы іщы штоси хвотят для
себе Но напевно хоцюты ся зберати де ты сувы Мал мати можливіст
помолити си Бог разом зустріти ся Напевно і за того хочут десце
фактично Церква та лишыт ся тут на Украіні для всіх Украінців не
ты для Лемків і ци дуже серйозна ситуация шоты мы собою не
зоберемо никуди Навіт як што на той світі тему нихто нихто собою
того не Не візьме жебы побудували так шыц тікы похвально што од
Лемкє до того мают нахыль од робити робити робити це в них
так напевно ся з тых чесів зведено будувати Чом якы так ся
стало Кєд Лемків депортували і было наприк ціле село де они могли
замешкати то было іщы легше бо мы своі і медже своіма Але
коли так было же давали іх якєс село де уж было там
до з мешканців то товды были ріжны конфлікты нерозумліня І пришли преті
люде котрых выгнали котры лем барз мало могли взяти зо собом залежыт
в якых умовах было тото пересиліня колиж выганяли так цю пасу то
брали цім были доколи навет В кім пішли Но скорше то могли
взяти кус більше якусы худобу і так дальше но і пришли люди
котрых выгнали і іх якусы дост часто місцевы не розуміли і высмівали
і збыткы робили Чом так было яка могла быти ту причына Місцевы
не знали Лемків Лемкы суй жыли на Лемковині і не конфліктували нич
Не было іщы до того якыхси конфліктів якы бы могли тырвати пізній
То напевно відлады богато всього залежы тум што інформация напевно поступала од
ми провезли тых люде вони там В звірі Бог знає хто не
могли прижыти ся на своій териториі одпочыває ся тут так швидици до
них оберажно ставти ся бо то люди якы приіхали Бог знає звідкы
Бог зна што з собою привезли як шуны якшы так розібрати ся
тою фактично привезли і даяку культуру Культуру вырубництво культуру поведінкы культуру мовы
навіт вони вывсіли си такы розмовляти од чысто на украіньскій мов без
діалектів без нисів то літературной мовою посяли говорити ті якы выселили ся
або говорили діалектом аборили чысто літературном мовою місцевым выселеню досит тяжко давали
си літературном мовом говорили своім діалектом тото гуцульскым бойківскым місцевым галицкым До
Лемкы ліпше ся вчыли по украіньскы Доля нас зоставило вчыти си украіньской
мовы так як оно має быти бы планно кожне слово вывцяпы тому
ся буду трохи Відрізняло ся все такы діалект наш конкретний Не так
собі якій як небудь а все такы діалект є трохы одрізняєм ся
діалектом од самой украіньской умовы хотя мы фактичні всі Украінці Якшу так
розібрати си то напевно мы скорше всього односим ся до староруской якоіс
мовы такой яка вже тут згынула над цих теренах і на самій
Украіні хотя як што чытати стародавнє писма то Скорше слушу наша мова
більше подібна до тых писменнішу тешу на Украіні тому ся заховали давны
формы языкови Лемків і тепер можеме тото видіти і то для філолоґів
барз цікаве Тату Вашой хуліжанкы зо школы Лілі Пертей взял ся до
того жебы зробити лемківскій словник перше зачал Тото Олеснович зо Львова а
пак він завершыл тоту працу Як думате по што робил тоту баз
вельку роботу Потрібуєме ци не потрібуєме лемківского словника Як днеска можеме тото
хоснувати Мертва мова кыбельдя вченых Новзалі то коли він не писало ций
словникы тоты того словника то ж богато літературів выступало не можна його
выдавати то бы што він претендує на першы ци яка інша нацийональніст
і того так заперечували його той словник Я думаю покіршы ци треба
діалекциі діалект діалект украіньской мови ци од зараз дуже я думаю кожен
діалектик шу скомпонувати всі діалекты кєв нас є на Украіні Нси се
створит си на тону хот як раз та украіньска мова од хороша
розвинута украіньско мо з діалектом як не буде діалекту фычно кожному силі
по інчому говорил най тут де мы жывемо на Голицині на східній
Ґалиціні фактично кожде кужде село якій має свій діалект ци дуже приємно
однаєт недано выступуват професор Прикарпатского Університету теж выказувал за свій діалек за
те як вони розмовляют там на Коломисіні Дуже цікаво но од чого
мы лемкы не маєм права од внусити лепту в ту украіньску мову
входити в ту украіньску мову в своім діалек циж прекрасно циж чудовшыт
є щє один такій діалект якій може і зобути і го треба
напевно вывцяти і дівчаты не тікы в школах цілы в тых осередках
де сєй лишыли си Лемка часо Є свідала в пані Іванны котра
была при початку Лемківского Товариства Івано Франківску по што орґанізували в Івано
Франківску тото товариство Для чого Яка ціль того Оно повіла жебы Ламкы
ся сходили Іщы повіли же во Львові створили лемківскє товариство но а
з того ся створило пішло до Івана Франківского Ну і добрі Створили
жебы Лемкы ся сходили Ну і як ся сходили Сходили перше было
такы были зачудуваны же тепер можеме о тім нормальні бесідувати Вшыткы Лемкы
вшыткы ся до того признают приходили ся уписувати такы рады но зошли
ся но ся вписали до товариства но а дали што А што
тепер робити Для чого створили лемківскє товариство І так я до днешнього
дня не годна зрозуміти таку просту річ для чого в Івану Франківску
створили лемківскє товариство Го дуже цікаве запитаня дісно по што было робити
тото лемківскє товриста што в статуті записано якє си удроджыня і так
нон то записали Але для чого тото зробили Яка была ціль Но
памят перш за все од тешо забороняли сестілька років говорити про те
што од будут кіп великє переселеня народів народу частины того народу якій
приіхал сюди і так добровільно примусово як це называє од них добровільно
там агітували розказу ликазкы про те сут в днецкій обли сусідскы серделькы
ростут на деревах і жытам зглі І коли люди поіхали туди вони
зрозуміли што іх обманули обманух то комуністичный уряд фактично одной другой державы
якы спіцильно створювали все все І тут <unk> років прошло ся скількы
там почынают створювати си товариство товариство якє фактично о тых людей якы
были в світ ся обманут і якы іхні діти мали можливіст же
зорґанізувати си якуси зорґанізувати си фатично в якєс товариство де внимали можливіст
дійсно спільно вырішувати своі якіс проблемы незничні зничні од навіти запиты в
Верховну Раду можна написати відкового яві я як людина як сам нічого
не зроблю А од як ся туристу туристу написало прошу дуже одповісти
на такеты такету питаня од прошу дуже тым повернути наші в трацінні
землі маєткы якы люде там мали бы фоктисли всі якы жыли на
Лемківсині напевно дуже мало родин якы рухували си там бідным населеным всі
мали якусь господарку Томучасти і моі родины тым О того люди хотіли
в той час орґанізувати си якєс такє середовищы товариство де вільно могли
розмовляти Тепер я думаю так само мы фактичні збераєме ся в сіти
ну насядкы богато же не має серед нас тых люде якы все
орґанізовували мы всено підтримуємо Я думую наші діти так само повыростают внес
ся зараз не розуміют сюд ци треба якыс збрати си вырішувати купно
леґше якіс питаня проблемы ніж о так один поза одного ходит Было
пару такых річ же Верховній Раді тоты рішыли напр же люди котры
были депортуваны мают даякы пільгыд днескым мают даякы поле Ну і може
іщы єдну другє но і на тім конец повісти же якысы такы
права Лемкы достали компенсациі за помогы лем тото же можна меньше платити
за мешканя ци там за електрыку ци за што же можна два
раз на рік деси поіхати Задармо Ном стало І я не можу
зрозуміти для чого зорґанізуване Лемківскє товариство Я знам же роблят фестівалі каждий
рік ліпше роблят монастыриску Евлоны было барз файні Было дуже люди аж
несподівано же кілько приде ци то не мало просто зорґанізувати фестіваль ци
імпрезу бо для того може зайти ся на даякій час лем ґрупы
люди яка то орґанізувує Іваны Франківску зорґанізували товариство зышли ся Лемкы ходили
з реґіонів ся уписували были были барз рады же уж ся чуют
Лемками можут о тім нормальні повісти же можна ужы писати о Лемках
же можна співати вся лемківскы співанкы і так дале і так дале
же уж можна но можна А што з З того скорыстали же
можна мтужыцкого ситуацию з юж стало бладя та хай буде уж стало
можна Як бы не было товариства то то то то то то
то то то то того бы не можна людина бы сиділа в
себе в хаті сама по задвірках і они бы дале што спесідували
розказували што мы там звідти оджаліти бы мы такій є але медже
собою а так люде показали ся што они є што є така
од проблема на Украіні де купы люди выселену фытично дуже богато піл
мілийона населеня якы приіхали з териториі Польсі і нихто не знал про
це а тепер взнают люде трохых Хто хоче знати хто і знає
а хто не хоче знати він дотепер не зна думаю же дуже
можливо так орґанізувати си і все все створеня того такого товариства Повіли
мі Пані Іванна же першы дя чого ся зберали дя чого заложыли
товариство перше што зачали робити найважнійше поіхати в своє село ци поіхати
в Ждыню на фестіваль і тото видіти То была барз важна річ
бы так каждий поєдинцю то не могли зробити але ся зорґанізували Сіли
до автобусів поіхали виділи яка то Лемковина якы тоты фестівалі як тото
вшытко выглядат як тото село одкель выгнали а може і тота хыжа
іщы стоіт Но і то было барз важне То были є першы
річы найпершы якы вартало зробити І зробили Дуже люди могли поіхати і
уж не раз были на Лемковині шкода же даякы іщы не были
Але было барз важне даякы люде лем в тот момент зрозуміли што
то было і што то єст коли поіхали тадель То было такым
пунктом барз важным в жытю а для дакотрых люди то был пункт
котрий перевернул тоты жы виділи і розуміли Што за землі што то
за культуры што то за люди то барз важне Але поіхали выступили
іщы раз поіхали іщы раз выступили Заспівали зорґанізували хор до одріти співают
хвері Ну а дальше В якым си руйці на тім як бы
стало пану того бракує Од того што не мож зустріти ся так
низ того ні сут А мы вже знаєме он наперед шы має
зустріч Ватры зустріч на другій Ватры І ци дуже приємно штот є
од высем і сказали што зорґанізували си для того што хтось міг
попасти туди на ту Лемківщыну в ті села де народили си іхні
ботькы Ци дуже важливо бы в той час не можна було никому
попасти ци было дуже секретно дуже засекречено дуже оберігали си не дай
Боже туди дес поіхати як бы так Лемкы мали своє представництво в
парляменті сядинь же любіювали ся лемківскы справы жебы ся рішали жебы дахто
представил в парляменті лемківскы інтересы Не маме такых представників Ци в областній
уладі ци реґіоні выразні жебы были як бы пролемківскы жебы дашто конкретні
влада робила влада дає грошы на фестіваль монастыриску але як бы так
ну так абстрактні мобщы дає тепер дає так так так так так
так так так так так так так і то Рішыл бы недавне
так нас будут двоє троє орґанізували ся Давай створимо яку сватру нихто
бы нам не поміг а так товариство яке вымагало один раз другій
раз показало першый раз без грошей без державного отручаня бездержавной допомогы показало
што Мы можеме тут на Украіні зібрати ся кучно і провести дику
якусь імпрезу яка сподобала ся місцевому місцевій еліті при кєвництві яка знаходит
ся на даний час і вони почали це так само піднимати в
ці питаня А може мы поможемо і же держава помагає а ци
дуже важливо просто нам трьом як бы мы так троє зібрали си
і попросили Дайте нам грошы мы створимо якыс том ватру Нихто бы
нам такых грошы не дал а товариству все такы домогли ся мы
може найты не просили просто Побачыли шустого што свыходит і от а
мож давай і ся однес кажу в кождій структурі декы мы не
знаходимо си на ЕС областна адміністрациі міска адміністрациі і всі інчі такы
структуры не обовязково шуб не были адміністративні Лемкы працуют і якусту дулю
Не знаєте шту ани Лемкы і от от я поможу поможу бо
я своім я хоцу помогти Два рокы тому будут ся три два
рокы тому на ватрі дже богато селютів стріляли ся з <unk> годины
там ці <unk> хвилин циж в великій гроші выявляє ся Якій с
Лем куди сди там в Кыєві По надзвычайных тых ситуациях І він
виділил заступникы был Не знают уж о тото Должы лем выстріняли далже
быстріли купу грошы Но і теж пішло з державного ґюджету Но выстрілили
але мыно все все любували си не тікы мывкы любували си лібували
си всі хто там приіхал а там же приізджає напевно зараз більше
<unk> тис але не приізджає з Украіты ну і всі ідут з
выступом з концертом тестікы колективів якій хотіт выступити шуд не мают як
вписати ся цита даєци дві до хорві крутилы вітри пісні а тоты
Часу не має треба запамятуват уж робити не два дні а треба
три дні робити были сте гасе то все імпрезакы сы науковы конференциі
сут Але переважні то науковы конференциі історичны історичны значыт як выселяли як
депу є і ци якысы такы проминуле Минуле што было давно ріжны
аспекты проминуле А што буде От я о тім іщы не было
но такій конференциі жебы было дискутувано што буде дале Тає на тім
як депортация на тім <unk> році і на тім вшытко стало Ну
а як бы на днешній час річыт назад ся тут є проблемы
Ну одтуд нашы діти вже не хочут навіт одсміют ся коли деколи
там бапсаш якє слово лемківскы скажы і насідіти о Повторют але же
трохи підсмішкувато так повторюют от ба ся так говорит Спуткую ся так
само і з тым Лемками і з польскыми і словацкыма Лемками і
теж там дуже ненормально ци дома мало бы вмерати ци в якых
формах істніти Заран Оты ци якы структуры мали бы дашто робити жебы
в якыхси формах дашто было фіксуване дашто наприклад од старшых люди а
дашто в якых си формах мало тырвати од як то Зараз нас
такого німе Як што трет ся розіврате то зараз нас дес такого
німа є проблема Отут є проблема Одто што вы так зачіпаєте дуже
од вас болит што буде дале як оно буде рухати ся куди
в якій напрямок ци мы не можем симіют передбасіти як люди Тепер
жыєме в такым часі меньси більше з дебільным не депуртуют никого гнеско
і можеме плянувати на рік на два на три наперед на десят
років В кім часі можеме тото плянувати Ци был такій плянА А
плян Би был даякій плян жы в кім році робимо тоту в
кім тото За пят років тоту мы не може му таку програму
вынести якы будівництво якоі свойой окремой державы яка бы в Сігляків докупы
зібрала так і Словациі і в Польщы і на Украіні як бы
си выглядала тото на максимум такій не сіти николи дума не можу
В Тут писев ішторов справно днеска жыєме в Украіні і то уж
доконаний факт же жыєме в Украіні і же вшыткы не можеме уж
піти в тоты села зычати зас там ґаздувати вшыткы вшыткы значыт хыбай
може част але тиж такє звіднаня Но а Ци доколи в Лемківскым
товаристві бесідувано о тім же бороти ся за то жебы мати можливіст
то хоче ся вернути в тото село на тото місце і быти
там власні в такым контексті Ци было такє така проблема як зробити
жебы хто хло міг бы вернути Такы было нас блах колиси было
цимого початку было нас борхы Такє питаня были на зборах з початку
а потім ну Всі бацят што це треба мати для того богато
грошей для того што поіхати там купыти кавалок землі і нихто не
хотіл лишати своіх дітей тут тому шы вертали сибы старі люде а
молоді не дуже хочут туд єхати Хоц наприкладно бы туди не поіхал
бо я не має там най бізнесу того не має якій я
має тут Так добрі же желям вшыткого найліпшого жебы вшытко вам ся
вело жебы вшытко вам ся продавало бо не знам чым вы там
гнесканюєте жебы вшыткы люде купували скоро великден най купуют більше жебы жебы
ся до свят прирыхтували як найліпше Ну і вам тиж желям як
найліпшых свят і желям То для вас барз важна част Васшого жытя
жытя вашой родины част лемківскы Жельом жебы вы чули ся все Лемком
і мали з того лем приємніст жыть Ну і на тім буде
конец вшыткым дякую Я дякую так само тіж вшыткым Лемкам якы нас
будут слухати Агнеско в глустьох мали сме Лемка з Івану Франківскы же
його родиче з Бонарівкы то был орест Шуплот на тім будеме ся
пращати Оставайте здоровы Слухайте <unk> процент лем на Скаркова а зо Станиславова
Для вас будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян
слухайте семка <unk> процент а будете мати цілых <unk>