70% #2013 - 70% #65 10 літя школы (1 част), 11 V 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #65 10 літя школы (1 част), 11 V 2013

•

Опис епізоду

Odcinek jest reportażem o dziesięcioleciu rusyńskich szkół na Podkarpaciu, z relacją z uroczystości w Mukaczewie. W nagraniu pojawiają się także odniesienia do wcześniejszych rozmów o tych szkołach oraz do koncertu dzieci, prezentacji podręczników i wystawy poświęconej ważnym postaciom rusyńskiej historii i kultury.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сет процент лем не Зкакова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Сатиян слухайте семкат процент
а будете мати цілых <unk> Гіздос воскрес видам вас з великодньом милы
слухаче при мікрофоні Анна Кырпан Великодны свята гейбы проминули але іщы ся
не скінчыли Бо Пасха то свято свят Радіст котра не може нараз
ся урвати а мусит звучати в душах іщы долго аж до Русая
желям жебы в дусі каждого з вас іщы долго світил співал дзвонил
великден Юзім повіла же былам в Подкарпатской Руси ци то закарпатской области
Украіны Дві едициі з того вандруваня выющули інтервю з русиньскым вченым і
журналістом Михалом Капральом з Ніридгазы Гнеска будеме бесідувати у святкуваню десятлітя русиньскых
шкіл на Подкарпатю Мыж дашто оповідали Вам о тотых школах Хто мал
охоту може найти в архіві тоты едициі і сой переслухати Рік тому
рівно рік на сім ефірі слухали сте інтервю з Валерийом Падяком котрий
Ма не лем своє выдомництво ну і занимат ся русиньскыма школами Друга
част інтервю з Падяком зачынат ся з оповіди о русиньскых школах а
при кінци червця В нашім ефірі тіж чули сте інтервю з Марийом
Буйко учытельком русиньской школы з іршавского района Она докладні оповіла нам як
діют тоты школы а ліпше повісти клясы бо єдна учытелька зберат діти
до єдной клясы І пак вчыт іх пят років а новых діти
котры підростают не бере покаль не скінчыт вчыти тоту єдну клясу Ноясне
кєд учытелька хоче ма дост часу то може мати і більше русиньскых
клясів а не єден Але вшыткы учытеле роблят в звыклых школах і
не годны цілий час посвятити школі русиньскій Ту уж знате же то
недержавны школы же они сут там де ся нашли учытеле а де
неє такого учытеля неє і школы Переважні такы повіме факультативы діют по
селах сельскых школах І тото вшытко діє за спонсорскы грошы Но тепер
перейдеме до самой урочыстости Она ся одбыла <unk> квітня В Мукычовскым Домі
Культуры достала єм запрошыня од пана Валерия Падяка і сой подумала м
же вартат прити на таку цікаву подію бо в Домі Культуры буде
концерт діточых фольклорных ансамблів і декляматурів презентация новых учебників прорусиньскій школы і
выставка портретів вызначных постав русиньской істориі і культуры од Василия Скакандія Так
было написано в проґрамі Ну і направду были цікавы Бар єм задоволена
же пришлам до Мукачева на святкуваня десятлітя русиньскых шкіл Мам надію же
і Вам буде цікава реляция з той подіі Але наперед мушу повісти
єдну єретичну річ Топравда же барз мі ся сподабало на тотім концерті
і портретицка кандія то пречудовы аквареліі но і добрі же выдали підручникы
Але іщы не знам што то такє русиньска школа на Підкарпатю Я
знам о тім лем з оповідий Сама ниґде не виділи єм того
Виділи єм лем добрі прирыхтуваний концерт Діточкы прекрасні співали танцювали деклямували поезиі
вшытко было супер учытелькы ся постарали Вышколили діти як найліпше перед выступом
Але з того я не годна зробити высновок яка єст русиньска школа
Ци добре там вчат ци она ма высокый рівен ци може нормальні
конкурувати О тім милый слухаче я мам нич не повім бо на
разі не знам коли буду знати то вам оповім Але знам же
в Закарпатской области сут і інчы русиньскы школы ци клясы котры не
мают Жадного стосунку до Закарпатского областного благоцінного Фонда русиньска школа о котрім
ту радиме Але о них на урочыстостях нич не повіли но бы
то не іх парафія Зато не можу нич о тім оповісти хоц
бы м і хтіла Но о цім не знам о тім не
буду радити Виділа єм лем тоту святочну кольорову урочысту част цілого процесу
вчыня то о тім і оповім а зачали ся вшыткы традицийні діти
зложыли квітя до памятника Духновича Од помника урочысто пішли до Мукачевского Дома
Культуры вшыткы діти обыли іх кус більше як сто Ішли красні позбераны
каждий мал в руці маленькій підкарпатскій прапорчык то разом з учениками і
іх учытелями підеме і мы на тот концерт Ну то плодне уж
ся зачынат подносалі Честовальні гості Сята Добрый дін сі Добрын ді і
Вашым Цілі наші честосердешні поздоровленя всем тым гостям якы до нас приіхали
і з далеклой Захани Ізценаты до нас приіхал нашноуважальный медцена Стілан Дзєпа
лос якого постоянно чустуєме Ягора пак матряно місию Оклону Одпису русиньского Фоблицтва
Вечерже русиньскоє Я Явекрас єм Приіло місця до вас уважаний професорт Макоці
Нашы повідил є згірник ординарнорусиньскы Школы ци знами взадна буду любили Явчока
Віґы кандидат наук выґлада Інституту Русиньской Языка і Літературы голова правліня Закарпатством
Ґодіну фонда Русиньска Школа Мадяріва Видме Прекрасных озелі і Словаків Ідальне велика
для нас тісти Едниска з Сломечами є художник над художник Украіны Володимір
Микєда Вытенами місця світя Словами Володир нандже влад дале Дітале Красы гостеі
будутя Высалі ци єй выставили з оніпорфат його хоц Лема красна ремалія
Якує чую Різ людома з гості з вадярчы мейсе чесно приволисет і
найстанут і тасла ІІ острічали сосним назвыці медиі заумреф новали Ченагівска Школа
<unk> рік у нас выборил <unk> руц <unk> ціловам даме ся докличлий
затлямілизациі пописами просийну Ялжаско знайомого Русины Сі Василь Мактова аж пісмер Зыка
<unk>n<unk>вай Мусці Місим нашы самлітя русиньской школы был видичок якій учат недільно
русиньскых школа і брали мы участ в усых фестівалях які проводили ся
на пат руків джерела мужутця усе вызкупах было триєте для себе єдню
тушу увидеяком люблет свій материньскій язык Як низ каждым роком розвиват ся
і рідны наш русиньскій дух любовно прадіных традиций до красных русиньскых спіла
ног а зараз прошу на сцену нашого дорогого Валерия Івановича Валера Сіло
Высокоповажны нашы гости єм повіз <unk> нашій три школы роблят на Подкарпайці
Я лижу ваньом моє другых нашых частованых Росів Во споминіка Терном Жыже
і Шолниска і єден з патріярсиньскы дві ґміна Подкарпатю од чужыма самому
зачатку доня наш вадскых Общества Русинів Подкарпатскых Русинів Біян Дуниш Тілько мате
дністи жебы прийти і відіти до тото нашой сатой вытезначной на тому
нашому саду дякым красконтеришів і вшыткым нашым густям по Звідництві єм нашых
села Фактично Сисиль достаєн тересы <unk> футів тому кєдили выфуті принесли вам
Усисиль Могосло Принесли вам християнство і принесли вам писмо Іж з того
часу коли Монту і в Карпатах маєме своє рісмо мы ся войли
за наш язык Через су вітя формує ся граматика росийского языка і
жыве ся ідіня Пущовы Уж выє виділи а може такой сібы хотіли
видіти Красні образы істоє нашой Ґалериі котру мыднесла в актиі влагодійной надрациі
русиньска школа окрони <unk> образів єс найтиложе і з Александром Духном Шомичым
І вытону бымогых люди котры так ци інчых были повязаны і з
шырньом русиньской Осліі смо обыды знами і честовний народний новер Украіны Васильска
Анд автор тых образів але такы чужы оправдал со місц йому можут
сы быти пізнаны Другій сато Тоє <unk> руків і знароджыня і однароджыня
Александра Духновича Вы не говориме тоты Александер Духнович не треба ани ім
узнакови пояснювати же што то за ослово Остала господі нашы русиньской Карпатской
Руси і найстріти Саты тяжку вірити же русиньска школа місє <unk> років
під о праздний ювілей Я хотіл то буде стижы Іщы єден чловік
котрий низ хотіл бы быти приізнами але не може бы уж Девісец
Петротів Стефано Молдова котрий родил ся в Сваляри жы поакшы учыл сил
XXIXбурі муакшы де жыє Удаників Канады є успішний бізнесмен якій многы едувал
до того жывы русиньскій школы зачали робити і тоту бы ты персі
часы коли до того двіганя вызвалял чествоний вкуш Я знаю же вільний
єс нами Василь Санхами єден з ініцияторів того двіганя і То же
місце має десят років рідозанслуга та тіж поличы русиньской і послідньой нимы
Марадис туі Віди і наша дорогосці на чере Нис ми віділи бо
не срепрезентуєме Чытири крижы Фактично перше раз смо вышли на алцяблик русиньскій
язык дякуючы нашым учыкам А то лем першы ци першы уче може
бынеся выпускати ІІ своі сила Бослаєнам нико не помож Але мы маєме
резервы мы маєме силу і не маєме волю і мы докажеме же
ціла система освіди мы подолі хоц і є повык з державы дотеперішного
дня Ани даколи моральной одпоры на яку могли бы сме даку щыру
Але якыме сильові ся вожы Оти десят років фактично одміняє украіньску державу
Відєн о много вагатшый єм украіньска держава бо він може собі позволити
Фінансувати русиньскы школы вых части не позадушала Яписло міністра Росліны Украіны Увіт
На русиньскій уче на русиньскы школы грушыйте перед вечерас ани на русиньску
на русиньску мову авец на русиньскій язык Я думаю же могло єщы
прихід думати і орґанізувати нам вшыткы вєдно і з Координатором Проґраму Русиньщы
Академіо Канадской Рудівской Академіі Науком Гоноре професором Новойского Університету і лем з
рід русиньской історийоґрафіі лідрусиньскым котрый был на зачатку тых русиньскых нашых паций
<unk>eo<unk> Робертом Маґучым Я думаю же мы посилиме ту роботу Бо мы
маєме добру перспективу і мы маєме добріх символів Ні з суй ме
можеме так же дігати і славопера гена якій є Координатор або офіцийным
представительом Консурців ма сівероамерицькых русиньскых орґанізаций Такых орґанізаций в Канаді в Америці
єст сі Біліст пришол і може дащо нам буде низко говорити доброє
бо ни так давно была делеґация з Америкы в нашых школах то
така была малиня провірка і было все гіп Дублі Наконеци своі сцен
На десятя чыс десят різмів што я хотіли подякувати красно подякувати каждуй
нашы учытель Бо без свойой роботы без свойой маленько і каждоденной подвіжніствой
выботы місця не мали вити Дотых <unk> школи котриниска фунґу Мы мало
быти <unk> тис діти котры ходит русиньской школы про котрых уже одкрыта
перспектива в учеписах у ґімназиі Кресуро В університетах Європы де они мож
му выбрати в осадах русиньскій язык і культуру вєдно і другы велькы
дисциплинами то значыт низ Каждий тітла котрі бере ся за росийскій язык
за росийску чытом участ свою і свою може за пару років спати
специялистів з русиністикы І мы думаєме на дій місяц чы пройде <unk>
років і ным будеме мали своіх докторів наух кандидаців мал із Русиністикы
пагано є же не будеме мати нові силы Новох нашых учытелів бутіли
будут поставит своє присі умушыт нашым тым крас чыт подерністру дерусиньскій школо
а в цілому За час за час за <unk> років через систем
русиньской школы пройшло і тисячы відлів мы Вшыл єдно Нас выло вшыткых
<unk> учытелі Долже сила То уже дащы Усьо році може гонщына даяти
єй сушу у сьому році <unk>лафіду Спалотс <unk>VP<unk> выпускника Русинів свойой школы
Дохотіш же каждой рідны будеме выпустати <unk> можут масло выкусників А то
значыт же наша школа має до другы перспектывы Чыстовні мирі дорогій Активісты
учытелі чыстов не нашы влуці Вітає вас каждого і з нашым унікальным
дістя Удержарите неє нацийональности Русин удержарит ней ани яку піка не выміляє
ся на пору учяжників з русиньского языка Суть Русины суть русиньскі школы
І модицидує є по русиньсці і ся од вас в нас нымарляменті
а мами засвоходжы маі Бо кажда культура має ориґінальне розумніня і расу
котры сут на оса цілому людску До ся міді нас на діяльте
Ни забуду з якого я роду Автор Анна Готєпова цитає Мария Пенбурска
Недільна русиньска Школа Лаівской Загальносвітній школы і Цєвіка Ольга Іванівна Стрічай Напоминала
мемочка Жы бым не за тома якого єм роду І амю казали
ци часом сы стала Же талавно свою запротала Не підти си мамко
не піди ся на сво снедопусла Одколи сте знасли колиску своя польску
зусильского колеска фарама шмо цифрова котрий накликала Яма Зо співам конґуску мана
спевала Днеці співала в ній усала І співам камаша не вшытко гувіла
Ясви діти співати роціла Сівата і нукы знают І перед каждым за
стенных оляр Не каждому знати кольоссу ісводу жебы до запольса якого віют
і сыня Жовыйому діка Войву Мария Лебівна до зміры Луканьом станго Аніла
Войді Зату паматка Ег роду рідну там <unk>em лоґі <unk>etя поступате послупатециватселен
Русины на <unk> років лезка єме суспорі <unk> років ниска єме задумати
на <unk>y<unk> тіж даме старпат Юбіл лем десят робів за май боже
го насєвай бы стадай боже го насєвай преджеста емуварна з циме фмерт
Есо тивы до бути мамо денуваш артисты до фурт мо Вы сме
мали одпалати зітка ци ни пан Валері Падапуда буде пані ґив пан
Валері Падапуда буде пані ґлиб Александер Дурнович рад Соляна Дзітаре Ярослава Руси
Зарозліня жом <unk> масуля Мазоро на світаль Ліє рускє дітя о нас
на ІІро зтіздали Обновела природа з неє слово Сокови і зміздови посолести
мутелів і сам Стайте стій будуйте дослідно гра Поставите уж приді обновем
фора Стойте місто не по ноден Сійте богато силі стле не стресує
можде люди Росте бога Не спутуйте не пригновлены старан не было черво
бо тво честны здоровы Робіт честны бо описо Хто ціо них моя
по сужы Акшы брате з ота не зна Змагатей страни під далія
Бо то зелены бо ріва сыно <unk>yня Анно Михайла уж має Дадютворы
свиданы Вітайте виночку Шродилазочка Мало дітиноцьку якій народил Красноумови і звасило камінне
через Дуно пустин Ні сме туди рыбали другы буй мати то і
миле біле дитя назелений ґоті то як мили Дале се мож ноти
Шописо буд молотенкій Мампутую іскати Казапу все пишли воцьків однести а Тересонка
і сва санду Свуй винот не несла цього ти резонка Свой винот
не взала Дене головолька заболила яй завязала Тай мілий терезонку дилітересонка до
мокы усти Тай мили терезонку будбіриі блокы Дай выкіднули теризонфу Дунажли лопи
она з того ду наіка ці раз плива та все своій любімонці
По слову касаля Як бы тебе моя мамко Было бы ся девят
не пускає на таницо Най ся з тому дивлят Як бы тебе
моя мамко Было бы ся пят Не пускаєх на вечерниці найдома сидят
Як бы тебе моя мамко была писодна Не пускай олегію розказати згодна
Як бы ты моя мамко волю не давала Тоді б не была
по каміню выдиця пльнола Рудит ся на Землі автор Анастасия Талидар Дзідаля
Віталя Черницько Школа загально Свідня з села Госоя Лішанского района Дзєґірка Магольска
Мария Никіва і Парео Лю Везут землицю типлинку ци пару досерци до
сіпы бурну будріла наш міпа родной ся той яку зуті горну і
Пересесни білийка Перезайставак сме і ялиц бусного єдійству і горзни Стали поес
І днем они не жыла в Торонто у Празі все ціоси Раз
соны восподні і плаю собі і будят спільна різні Сіт та полонина
од древнього брета де тліє з села Лавора Там будстрів тоты іросы
студини і я там пахне сора глубы ноць вородна стороноць ми добра
Оддебы не жыло світа Там перво єс была быса Вільний Землици солоха
і спомно русиньска Уліня той моє і зі спиш соломя Ох учазеннице
што грієш нас візно одсюзне болем моя Притуду любиму зріблею до серця
Це лемку брудной доры Типлим звліє ізранину душы та велиц брудной єбры
О Русь моя слата былимком підказком Водде тилене жыва Де моє поліня
та моє насія Івіра была тверда І де мы сутьба незалярна Русина
Все лієзимір боціє ся голос зивници од норі середисні Головом роліст проідку
родной змі де мают червині та жыют руснакы Ромашы Сефа ж мі
Панує за краю і серце мыяна і дуга ньом ціт в далекым
краю Лем ся на крыля у гора карпа Лем сю і лсні
і не бу і спасу Карпа і кусі слизує землиці Карпа там
моі сторока міняко і браты і применя родина із солом на політі
Даст силу велику кравли на роды вдыхне кріпост А сонце зоріє Той
частка мойой сідвы Храни населочній землицю русиньску Вітрай і за спис Ісы
і білі одтар Іваный він оців Заізу Пісня Віктория Ларбы Василь Рад
загально світня Жыго Дереного Морта Ціркы циберана Сарма аколи знаня Василя свобо
о ды Лебіс єс <unk>orto<unk> лісі чорні од чорні чорты ре ип
моде Стенлістя то Ужым материя Іван Сида Тітаня Олейса Хо мужі Саному
тітлясию Малина Асима Так звіз ся долго любі мампо Бо товды спокою
си мі Не будут веселі освіранкы не будут щастливи о слі Докє
знаме матері Додна скуплена кажды днина Нам се видит ож местарі Мусит
ся вмамит дина На Знисі моі рудні мусиме нам темы памятати Мож
лем доты з вами сме щесливі докіз інє знамет на самати Русиньска
Ладина Співа ночця Зітер ізвиня Євеніна Маладко і Валерия Реквец Загано звідня
Шова села Марло Стоваючы для поповід Мария Воля не зо знаєця выволя
не зє Лемкы зо сымны Нічын ід кыны Водь ди мой тыны
дній мой ды Ворі сюка тивы знаєця то грубо знає Маглина ґляного
діла для ред іного Загало світня жыкова номер діст ліс Сомо кажу
дідина Ганна Лебрина Могілес дали Стало ся тода Локами покій люди підали
жыли з горышка Днези си товера уж не мала стати жы могла
мати дітину прокляти Завды Зя охочо в тот примір провісти Што розстало
на новы міст під лісом шыли Жыле пільо з діця Жыдували де
сисю Стом вело З тым лісом кыжа вірці бур а колеча і
з Янчы Біны два доходили о вечері Жыдыва циверт дівця сігнико покры
єщын Огєдны судины од рана прихысті дзят выселены та заберет акы і
хлопцы Ра ци змірити ті малы діти што же выз не хотіли
Мати одвале дитериса для діжці багатого божерефто Коловыс шырокого парамиза ай зараді
сыста шынового одыца Уціли маля не бо іх пар і є статуша
і як не лем писма Коробці зачали є припіди а дівкы не
хоты зникти Погнавшы двері оддумала єдно Невію што не іде за другого
ал Кобіщы сенто Лем сиді Хлопе з тошы не мало мухи але
мал кус часу де шори кіци выдало мучы ціку раду Далесі Ци
лише ту Вашы оси Нида затя Кієсє має Скочы сой дій Сумє
што має робити ця од гушыт пан напискы сусі Поі пастихі Не
дай затраты блогі милий духі Дай матрі розы абылже наскала діє пям
пропало Полю попідлі тво тьот памятают і неситали поспіли фестіва Як жер
батькы пошырів лем чакы же пришле з того стату Доголя пустили жебы
сирітали свят осв Єд да через конґу сви му з Логшы залишыти
Достины місц на серектурі діют переселены серед епох покій матшы в єсі
тіжы С <unk>VP <unk>ex Памати приского деце у цер хотіло перевіз пия
весело суйкі зкоха Але фактів дію в церкви ЛіГякыма коліны і тали
Буда єсей полі Кєдис ізвало дескарака стало Наглівы зычыловли скали іщы дым
позерали Тоді кычым нидецали Як десет вік вами урвали Своми звинили люди
кузеля Яві чарзыця на стилісы тікал Шыхы стату тікали што годи оповідали
Пальці ціли уступу не сім ністи гляда в єдным ґру дересі А
якы подабал єй рукы а што дві стачы якій моє вік Цо
кого стріла за єдну годину Бо за тоту куля писо шыт узит
Іван Шыпличы шыткы выста ци детально знал багато Бо та не тым
місці кам зыстал як неє жолтний ліси тото Нові Охоло з камені
а з чало ходи высухого клат Ніце не зыстало взіткы шмат про
то заливо Согосна вшыткы теплиґраты жебы треба не дітям платы Для помічрасного
ді разі узєді дак до осоміси Єлизабела Дзірци стрічого Росина на сел
Дзідльо Русит Яна сел Мария Ліґран Яну Узеру Повіцянконіі цілі подаромі руцяло
формлінят Єн на русиньскы слова Валерий Мануєч о І маготі а маті
і з сема вас за памісло словас може бы мо Майдів різни
народи в світів ІНП Народів Канале Недавно другы рушыре выданя історию Украіны
як діяля си якій представит розноманітніст Украіны не лем во етнічній ікроізы
але для вшыткых народів якій жы Украі А чом я прото говорил
Добілон бовіли як опіл баніі Заклипате теж богато нацийона види же кєди
ту пришоли днет наступного тижня так было по тотій візіі якій ужыли
або Словаком якій Утер назад паро або Румі або Румині або Євреі
і хотіли ся адховати дащы ту на мирно бы было присутне юдей
з урядом з областной Рады з урядом Украіны з містом Хатру Польщы
якы і Пісмо або я як вам Ходяк пові моральном подвору дия
Але ми себе знали а ту никого То дивлю Але і біда
А чом не біда Поминаме ми маме Учітеля і ту і а
припоми перед вами Бо з вами Русини были суд і буду Незалено
Як і нас ни знают не признают присутны посылают писмо і так
дале Мы зме а не буде І дякуєме вам головнамі Милы слухаче
на тім внескы мусиме ся попращати жебы ся стріти за тыжден стріти
ся в тым самым місци в мукачеві в Домі культуры на концерті
до десятлітя русиньскых шкіл на Підкарпатю А іщы мам повісти же запровадило
вас стадий і зас попровадит кєд будете хтіти Анна Кырпан Оставайте здравы
Слухайте <unk> процент лем на Скракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян слухайте семка <unk>
процент а будете мати цілых <unk>