70% #2013 - 70% #66 10 літя школы (2 част), 18 V 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #66 10 літя школы (2 част), 18 V 2013

•

Опис епізоду

Odcinek jest drugą częścią relacji z uroczystości 10-lecia rusyńskich szkół na Zakarpaciu, nagranej w Mukaczewie. Opowiada o historii i obecnym stanie nauczania języka rusyńskiego, pokazując występy dzieci, wypowiedzi nauczycieli oraz trudną drogę tej edukacji od dawnych sporów po dzisiejsze inicjatywy społeczne.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сет процент лем не Зкакова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталя Сатыран слухайте семка процент
а будете мати цілых <unk> Видам вас моілы слухаче при мікрофоні Анна
Кырпан Тыжден тому слухали сте першу част концерта з нагоды <unk>літя русиньскых
шкіл на Підкарпатів Тота урочыстіст ся одбыла іщы <unk> квітня Але з
вандрівкы Позакарпатской Области привез лем дуже ріжного материялу до радия зато не
можеме вшытко дати оперативні Но преці <unk>літя можна святкувати цілий рік Зато
думам суй же то не такє страшне кєд о тім концерті оповідаме
за місяц Тым більше же якоси не пасувало давати такы веселы співаночкы
при кінци великого поста А тепер по великодню тоты підкарпатскы співанкы аж
самы ся просят до ефіру кєд ся просят до нас ту пущаме
Але внескы то будут не лем фраґменты концерта моі короткы бесіды з
учытелями То тепер мы з вами зас в славнім місті Мукачеві а
вартало бы повісти же місто направду славне давне історичне лежыт в долині
докола горы Горіл тотім Закарпатю якысы три кутны а не такы мягкы
легідны округлы фалясты яґубыскы дінискі горы три кутны но і улиці в
Мукычеві сходят ся до центра міста тиж три кутну Ци ліпше повісти
од центра одходят три улиці на три стороны світа Часто такє єст
в казках З якого си місця выходят три дорогы і якій силаньо
не зна котром ма піти А нараз ту стоіт і камін де
написано наприклад такє підиш направо стратиш коня підиш наліво стратиш пінязі підыш
просто стратиш голову Але коли бесідуєме о русиньскых школах русиньскым шкільництві на
Підкарпатю то през долгій час то власні так выглядало як в тотій
байці три пути котрыма колиси вели русиньскых діти іх учытеле Єден то
пут москофільскій другій украінофільскій і третій русиньскій і барз долгу русиньска інтеліґенция
не знала якым путьом найліпше вести діти і в якій языку проводити
шкільництво друкувати букварі Барз долго жыл міф же народний язык нияк ся
не надає до книжкы до ґазеты до школы Уроцістіст в Мукычеві ся
зачала з того же діти зложыли квітя до памятника Духновича І несміло
лем коли зачол пол Роберт Маґойці затягнули гімн Пак ішли парами і
співали красні весело і махали пропорциями Але мусиме повісти же навет Александер
Духнович тот авторитетний мудрий чловек Клясик русиньской літературы не повім выразні же
треба хуснувати народний язык Цілы ґенерациі поетів прозаіків публицистів ужывали в своіх
творах так зване язычє языковий гібрид з церковнословяньском і росийском лексиком І
зато же было три пути мускофільскій украінофільскій і русиньскій так пізно ся
зачало ту власні русиньскє шкільництво Властиві аж в часі окупациі мадярской прібували
дашто і до того але не все і не всядиль По <unk>
році коли Підкарпатя долучіли до радяньского Союза русиньскы школы были скасуваны І
уж в часі незалежной Украіны видиме як ріжны підкарпатскы діяче учытеле прібуют
запровадити вчіня русиньского языка Розуміє ся факультативне Ясне же тото вшытко выглят
до скромно бо то сут лем ентузиясты Украіньска держава не помагат тотым
ентузиястам ну і а то приці тиж важне не барз перешкадят А
хто помагат наприкляд знаний меценат з Канады Стівен Чепа координатором той справы
єст іщы єден знаний в русиньскым світі чловек троньскій історик Павло Роберт
Маґоці Хто хоче біль ся о тім знати припоминам же в архіві
радия Можете найти інтервю з Валерийом Педяком то голова благодійного фонда русиньска
школа і з учытельком Марийом Бойко Діти котры ходят раз на тыжден
в русиньску школу не єст дуже <unk> років Тотых котры тепер в
маю скінчат <unk> клясу єст лем <unk> найцілім Підкарпатів Русиньскы клясы діют
в звыклых державных школах лем пополудни Єдна учытелька провадит єдну клясу од
початку і до самого кінця А пакуднова наберет першу русиньску клясу діти
котры скінчыли в державній школі <unk> клясу Но але час уж быти
на концерт і навет не пасує ни піти бо діти ся так
старали вчыли танці співанкы вершы мусите тото чути но то плодме плодме
Істнує Мариса Лаза Макари Сарня Школа працюва діяныма тото Налиса вараю ва
два за льы Автор Михаліна Маджы Моля Цербінь мукаті Звіна особа ном
підводу чела та комплекний циґа фані три колясти на кєрід сы море
буде на ролі бо той леж своє купере нашыі Ей был разыном
Сюде Туди нада Не дам Никы Аж жей си вечера і сю
а позучы си сіда І там вечера да і в тужій час
будівла сел Мосіма ступил і розмови ці поскублят никто не ся Масяни
то не куплят візи сєся лемкальоґія Наше місця цідає Євгения Нова царно
сітня Шкула Малекове цифравскє дідай ся безагаляном Наша безціданиця в славяньскым морю
Яці маху Но і не моє Нам зас фраґса В ньомы в
ньом васі Іде власі Населе до місця легне Лоси Сут на сиці
люде на сирой пультруси Ля народа Стіма Монця нимували сіли і сумя
і созобера Загально світня шлова Великій Березній цідит я сама Манюна Бы
може замітили шумна столітя Кмісия Біоґра Врасла по кажду закурців зараз дя
масо не гы сос Місце нопрезентуєме раз четвер любіжді з полныма садны
Русица чола з нового за новому дзярі Надія мечола русиньскій язык Валері
Мадяркєданімалі талюный похід Ні сме так презентували сусідці Шо зай сурів надже
Школа давно Том ІІ час і много одмітным опроси як дала ся
русиньска швора В пошыри Русинів світі русива Русиньскій язык ци буде найде
в Лі <unk>o<unk>tatka Валерия З єдна книжчах місця презентує автослова до нашого
мецена сцена Стефана Монґолана <unk> річні Ювілея воєн і нитепер ся інтересує
Ям русит нашы школы В поважному місті Стефан Кондовано заказало за своє
жытя в жыті тоты чытри різджы устіл жыткому ледаваписі Валерия Вадня Росена
сцена професора Профорама Годзія і Сієня і Валерия Івановича Ґладяка Маси Відати
водну ґміну пяжду Віданий дві даный три а <unk> ревон і в
головным в коронным чыслі На другым путє треба із меджіма мати і
чіды і діді діть і віддале можно любут зобути Але книгі о
самы значыт про вас Через сую школы яку же роби маєте і
язем буде єщы жыти через громадыку ци значыт коли не вшытко кажено
о книгі я выду думам найважнійше епізад Дуже дякуєме же не може
не лем лідер шусты але видавати якій може то реалізувати Я до
того бым подала што выданя книжку дало тото значы Коли ме зачінали
думали же дако приде і звукы на пришном З того ничны войство
мырозумі мусиме робити Зробити вельку систему подібти котрий приділ до нас робити
за деретній час каже бы я готов написати тоту книжку То значыт
елементарной меда Дале дякуючы одбудюмашых меценациів міністра Майнеры Судію Карпатором де кажды
мінайві нашы утішыти ідут До Европы на єден місяц майже на єден
місяц ны такой грепра жыт фактично купковискорусиньску языковому і позо каждо втішыт
ся высутніва етий і гоє писати внищы Мныв многых реальных проєкций але
нис реализує фактично першыма Што мам сказал за русиньскій выділи ся давай
подякувати рі маєм або Дробила красний учений про нашы русиньскій діти ІІ
ціпіятрічны системы Істория русиньской школы тоже треба Бо прийде ся буде інтересли
в Европесах і при дисертациі пишыт ся на тему русиньскых недільщы на
Подкарпатю і мы даме єм подібни м інформациі бы хотіл сказати про
самоє выдавательство той селицінко котра фактично уж вышы допишы робит І є
не хотіли тоже поняти лем з Ожево нам через родил на русиньску
ідею і зробила тоты чытри нижчы Мы рішыли же не будеме робити
таку даку на двіргоды тригодны презентацию але презентуйме тоты нищырі Вы уже
маєте в руках хто єдно хто дві Кныжычків Ношы дітель уж у
сетерны місяцю будут не лем знати за то книжычкі а реально будут
му сєди се подив книжы Даль бы Бог жебы в соборі І
были дальшы нові книжничкі і русиньска школа і дальше жыла і учела
подрастаючы поколіня Іду єм то подякувати Фундус ціла нам ся по Принорскым
Університеті якій Гідини Хто фінансує ужы книжні клеко то тяжко явля але
думає нечестованых порядных порядочных Русинів і в Америці і Канаді тотой і
своє здоровя і своі силы оддало в тому жебы дниз тота система
котра проґрама функцийонувала Дякуй єм вунду зділено чытоветів і порами Авромі А
тепер побесідуєме з учытельком котра написала підручник з русиньского языка для першой
другой і третьой клясы ту то ся зове Першый другій Третий Цвіт
Надія печора учытелька русиньской Недільной Школы артисты написали Підручник для першо цит
русиньской школы роблю над над <unk> Цвіт Іде написати таку книжку было
у мене сумує або я не лише сама сама є зберала Корыстувала
ся словниками якы внес є з русиньского языка Корыстували ся нас в
Михайло Алмаші выдал такы два такы підручникы для русиньскых школ жывоє слово
слово зы словом його книжкува корыстували ся най словниками і мало своіх
ідеі своіх своіх свого знаня русиньского языка котре єм нісіт про бабкы
пришло і так помалемкы помаленькы моменту таку трубому же язык котры ісунуют
Карпаты Руси буде кодифікуваный Маме ріжны пріалекты і не знам якій мал
быти основом до кодифікациі ци то Вам не пришкучало Вашій роботі як
сой давали сте раду студиі Но наш язык некодифікуваний ся то на
Підкарпатю на Закарпатів нас єст ся русиньскє язык некодифікуваный Я поза прошлого
року ходила у Словакію місяцому ціля при Університеті Пряшільскому і мало мало
бы был приближений бы бы сме вже якыси усі Русины світу якыс
ся розуміли медже собом маленькым ся корыстували іхнім єхнім языком іхнім складным
них кодифіковане язык но або мы по маленькє ідуче свою роботу систематизуючы
то што будеме шумаєме Може будеме кодифікувати і самі свій Якый з
діалектів мал бы быти основом до того бо маме ту барз ріжны
ріжны ріжны вариянты і ріжнит ся тижлова не лем лексыка Но у
вступі до до нашого літературного кошыка і мого русиньского языка Валерий Ваніч
написал статю В нас є три основны Як му вговорюєм звукы три
основны там є поясніня в нас є відповідной такій значок якій каждий
діалекты і з трьох основных якы внестує они знали чытати його по
своім У А більше неє проблім лем тото тот єден звук Лем
тот єден зук Коли сме зачали робити над цим став лем тот
єден зук бо вызнаєте наприкляд великоберезнянсина нам ниґда не пвіз кюнь тай
гемукаців ся і а Мукацівці николи не прийдят кунь Бо тоє кінь
І ним же як видят тот знацьокту но не мож назвати букву
то фактично знецьокне і вним же знал як чытати для свого уговорюваня
як выпрактикували уж тото материял з котрого сте уклали книжку Звы практикували
до того ци здітны уж тото робили ци то выслід ваш робасвы
а пробациі кажете ци мы робили нас было шыло учіст своіми дітьми
Я уж мал <unk> цвіт <unk> цвіт Но Думал уж же через
рік буде для <unk> цвіт тоже русиньскій язык якых тепер учыте діти
і як давно уж высте учытельком русиньского языка ци то не лем
языка але то сут ріжны предметы сів то має ся геоґрафія література
язык Етыка естетика народознавсте є більше нас приметы Істория Ятый рік Пятый
рік в русиньскій школі або там у школі де я учу де
я выкладал у школи у мене є народознавці Музей Народознавці Музею і
як Макарьово Макарьов Мукацьовскє реґіон І своіми дітьми мы уклали словник місцевых
діалектів так называє це по украіньскы і помаленькы діточкы мі зберают нашы
перекы зелеґенды загадкы пісні і кіє на нашому діалекті таку мене з
музеєм Но і тым є дуже послужыли файным материялом для написаня книжкы
Тапер воємуш сюдити новом книжку так дер то быде русиньскый язык для
<unk> і <unk> цвіту Бо си на сам першы і другы а
в основным на <unk> цвіти пят <unk> років навцяня русиньского языка нер
языка недільной школы Якых книжок підручників найбільше нас ка бракує Што іщы
треба написати Но бракує нам і з народознавства не маєме Із естетикы
не маєме книжкы Уже скоро нас ся веде з істория нова Учетелька
наша вже робит над істориі Валеріва нецві сте выдал літературный колашыцьок Но
і сєбы нам треба геоґрафіі Мы користуєме ся геоґрафіі в Закарпатскій облести
То веденя украіньскє нам бы треба своє Вам вірю же тото буде
Варслав Будуже Я тож дякую Вам Буксар Людмілы Юрівны Руській комарів Ужгоргородскым
районі Я оформляла книгы тіж зараз сьоні презентували літературный кошыцьок і друга
книжкы што Русиньска граматика Маляли ілюстрациі до цых книжок Як вам ся
робило дуже приємно дуже гарно я така задоволена і думаю што і
надалі теж буду працувати тому Валерий Янич казал што буді выходити <unk>
світ світ і там теж придемулювати ілюстрациі В нас было дуже великє
бажаня зробити ілюстрациі кольорові а так што з браком костів мусимо робити
ґрафіку чорно білі Дуже мені сподобил ся тым більше я богато для
себе дізнала ся і про нашых закарпатскых писменників бо коли я ілюструвала
то я перецітувала іх творы Я все перечытла перечытувала о раз другій
раз третій раз і шукала такыі моменты як што то была казычка
на придаців повіданя цікас леґенды тіж шном оно передавало і ідею того
твору суть того твору Я думаю што будемо спілприцвяти до нас початок
то якось другій рік А діти кусы зреогували на дуже гарно мі
было дуже приємно Я іх украіньску мов літературу і малюваня в школі
Коли пришла перша книжка Літературный кошыч екс Історию ілюстрациіми Ты діти такі
были задоволені бігали Лею Юля Людми Юрина Там васі малюнкы там вассі
молюнкы ой гарні малюнкы Міні так было приємно розуміте то што кажут
діти то дорожцє коштує як тірозі Воно знаєте то безцінне і то
што ім приємно дне міні пока дивійце дівідце а потім пришол якій
час діс може Пілру внега сє ваша одна книжка веште кажды діти
те не выішла бо ся єй не сил не друкувати не же
віс попутали ниже якы сеж самі хотіли Бо я єм казала што
буде сіділ вас буде граматика уж утримую котры зач то же бде
правда то же быде правда Новне на пілроку ту правду упередили Я
мала змугу дітям є розказати шоли я наприклад малювала ілюстрациі тамты доказкє
пух і варшка мыж то діти дійце я і це і це
а цеме з вами на уроци і міні пришло в голу Я
це сюда добавила і то і то і то у нас просто
і з такыма дітьми од што я іх вчул і вни Іхня
оцінка то на більше коштує єг оцінка наприклад може навіт дорослой людины
А коли там колярку я малювала там не вынікаме Боже Вы такой
чудовищ ся не малювали кажут діти прочытайте казку і зрозумієте што колярка
то така была істота вона символізує собою смерть І автор кажу якій
змилює утворит цілу істоту то він єй описал шо в неє такі
ногы в неє такє волосся в неє така пост я мусіла з
того выходити єй приблизно я єй так побачла і так намилювала Для
то тых хто лем тепер донес ся долучыл мушу припомнути же бесідуєме
гнеска о десятлітю русиньскых шкіл на Підкарпатю а урочыстий концерт з той
нагоды одбыл ся <unk> квітня в місті Мукачеві в Домі Культуры в
самым центрі міста Русиньска Народна Стіваноцька Зарек села Ліця і сполнясковым буды
і загальносхітня Жыдова Саля за Лопові Дзєдка Мажест Арийоніма Світя трансерова Ничы
кажу забаро расы три Рым Ґратуляция А кот митро четале Алексанці бере
муваті сатло нр <unk> інфляцю рафорна Добре Рыґля Купасів профлай хотіл подякувати
окосу вера в вал ратуєме долге жытя бо уж не хотіли пармолят
єдному цілесту ботме невідні рамя Уже чытали другю скусовы Нотуй так фал
дашове призведувате а вами і великі просі Но схода сотого фамаса не
дотекла трапіт памя у тоты деня села выда Но єсли сте не
грало те доповемо не для великі грізных попросили і тот мене дома
не было они крисли дале маміцю і на подоле домовленой зале Я
были дутів бога дух пертий Но было же прізно робіт даку з
Гороне Коли я потракал другу доповену та примудрий мій скові убую што
они так любили свою маму сома з оверті з боронили Бого Кіт
Зыґнянку буде люєм рівно та має удругу періну Но вшы божы гостивали
Ту імераю учулиш то у масувині думаю же не є люди Уцилофанойоніка
хворо Паба Коли вцюла на це тотрі вернула і писида і злу
в котрых фортер А міно было виняло она раз не выдняло ногет
Люйму але має коли звати в ґомині Дере дерево А цивай у
нього дара і приєзд і жарый до дефан лем маму варат по
патях боласу вопер Коли сме увіділи кій дір на Лека дописали але
же гемы І тепер коли тілиме кільку людям це обходит погорог пазых
вали сме в звід своі біди і з миры на неверне ченитя
Но та викалы покєден Нові <unk>oro Узіна сіматі орґаніза уздюслуючы ректо другых
до валю А дзє моє ваємо славу має ойме до ней розмаля
діло было маля узорму коли бы були макті монра од Ладярів Украла
цютере пане боґантів іх ту гру і ділеячых і ґратів Мы для
леклику діли Коли реальне то до нео было выхудло Забал лем ріхы
думі Туй ци пали ним лемкі свєрусків ремометрий Баба высло на віритві
із вело со она не право Мадярів она бела тепер протів разы
спіями Аба уже конячно поголели а то медалі напрали або рулітіли вєче
опиткы з інчого уж у неє волоса долве а розум до єдных
творах бо уфелефоруваной на Найначе горене основана реперациі робела гіл циґраны каме
і цукром Га ва Сі разы в тім утым поревала і поіх
наків перевела Не розуміте нашы сорту Насузыдаю <unk>atum но денясмо же вызволите
Рыґеро поникы лемків сувами тыка стеря і одправли ім Зібіри лісом Люю
злого отяту Років зі я собі вимю уж нехто проєра цидувати Думаш
мамо лем скє в ости вірыл в голова Туй ци бенеметол висіриме
як ір як два голубка туй коли сы прирыт коли байда баба
то стреже на нерузділу і збігати по зубах А це великовіла долемал
ґрупльом Коли входжы стола і каже бабі хай жыє руска ладка она
шоймаготя баба Майжы щасте міня влажыньо вай твою зоногу Коли і за
волоса схватела коли ірачого полсовтя бусті в кєзі ручати а якыци разу
примай по Шамо зутвірі воювано на оглізбува Узеє молой уже ємориям бо
єднало і моґропла Уже мого курила Курила а тікала ся а як
купила вела гери свахлітьо На роботу і ниґуна брали як не благополудню
Йоана красы правохом ся осовіла круглі я професийно усохляла І кєди сбы
не напомина заганци до ганцю з того Церни єд огірох Лизбоном Єдно
доліло і в патры паця до самого Я волю ни єден прокурор
не еконові фетузом а пропоную заіздоменя діло зомальбами Ітуй єден радят екраном
профимайстер і подрают сува Узі узі прокуроре начальник єдного село тек і
сі одіде не было одежы всі поянают декіня но же одва со
Узір баба і называли Так су злойні в Боґославіі то паба незводин
ґан Баба робила дирекциі протів комуністі протів соякту Івана Но што я
можу звивати паночку презерда Я так поздраю Мабусова субілой молодой демократіі так
су буды новий віче дайте паві ла Дайте вам Іван і весми
будете букійно спали ілі будови Дякує Лова Дерева красну украіньску народну співану
дфу чомбы не пришолу єспуня тале сам стегано з літня школа Цюта
і Ванна Озыхнетфо за ами і по русиньс авто Нас <unk>em робили
стернослідня школа Наталия Валя Сиді Недало было них там си тыкало кого
ним фарцали подите Ярлосу дуци і оджалює Аю Ят у Сіндери Зношол
церку рес Летальна ора прече радова Панфераль наді по коли а дружковы
з дружбами входит як шалены книжо лібераль барвіта Наш реде ся Ленеса
для говшы люди дам ма і варша наробит рідку колицінка для ріци
по ґусти цемов діплю спал сыпат кілька фрам Ні це трізют памям
такы тыра Маєса лібле кракату просе молока Пан кєд было пят парат
мусит ся ним пан рухові не слину а поді мечів вокы Дежниця
той гости такій як реды черен Завір гости Пішо на машы Не
має два автомац гости Привіс ся мис Хот на ногы Кажди Вам
укаже даст дірва і тото вам самы тепер маґнат почустувати добру темы
Очых на Шкода же не было більше часу але коротко побесідували сме
з учытельками русиньскых шкіл Кус неприємні не уразило же педагогы хуснуют барз
дуже русизмів і украінізмів А так хотілам од них почути чысту русиньску
підкарпатску бесіду Але цікавым для Вас буде чути навет іх вымову В
Закарпатской области сут ріжны діалекты і найперше з вымовы можна здалека одгадати
хто з причыны хто зо Сваявы ци може з Дячева Яворкільной Рады
Русиньскых Народных Стіл Подкарпатя Василиян Налендє Я роблю в школі міста Мукаціва
і выдуже <unk> років русиньскій кляс же выпустила од них тепер другых
Но так маєм низкє файну єст славну файну так <unk> років русиньскым
Народным Школам Дякуючы нашым спонсорам Стівену Цєпі Павлю Роберту Маґуцію котрый Стараю
ся про нашы школы котрой думат выдаватель Валерию Падяков котрый є і
выдавате лем русиньскых народных учабників книжок літературных Маєме <unk> школы на Подкарпатю
Русиньскє І Я думал што коли су нас были <unk> але я
думал што буду сєм тота цифра має повторити ся тому су люди
зацікавлені заінтересувані Може быти так што може нам і держава буде ся
му буде помагати Тепер нам не помагат никы бо на свом ентузиязмі
І на тій помыслі яку маємо війт канадского нашого спонсора Стівена Дзякує
же то не школо а тря клясы та клясы то є клясы
раз на тыждень вони займают ся мают по Чытери урокы по <unk>
минут і є велика перемяна де не мают ся конферты вой де
мают <unk> минут ну і <unk> минут поці учат русиньскій язык русиньску
бесіду народознавство християньску етыку ґеоґрафів істориют років тому я почынала десят рок
Я почынала внутры тоту котра почынала так у нас был такій ентузиязм
Василь Старканич котрый уже вмер Михайло Алмаші котрый выдал персі книжкы Жаль
што не было знами його теперка Знаю по якій приціні Но і
тіперсі книжочкы ті перше нашы авторы якы были вони Першы і Другій
Світ маємо пят клясів світів маємо своі програмы маємо же выданій од
русиньскій язык ся видал тепер же за припом ся нашой учытелькы Надій
Пецьоре Готує ся до выпуску Істория Подкарпатскых Русинів Мария Бойко готує Но
дяку вучы тым што мы можеме быти за границю Я в свій
час выграла ґрант я была у Торонто в Канаді де могла быти
в івых школах де могла быти бібліотеці в університеті видіти ся як
учнашым спонсором котры міні вшытко оплатили Від поцінало ся Лідвізы до полністю
отриманя там два місяци я могла быти перебывати в Торонто в Канаді
Так Я себе сітаю Русинкою свого народжыня я тут ся народила у
мукацівскому районі Тут народно і батькє были Русины Так я себе святала
всежытя Русинкою і коли мы почынали ся русиньско Евоздвижыня тут на Подкарпатю
з <unk> р коли утворила си Украіна і я собі подумала Я
были ся на Іонґреси Русинів в Словакі дуже м была рада коли
утворили ся русиньскы клясы Коли почынали пропа лем говорити Я перша яка
зогласили си Я роблю у школі выкладаю украіньскы язык і літературу в
мукачівскій школі вже майже <unk> років і тому я дуже была рада
што його годна своій дідочок на чети ся і русиньского языка треба
Є всякі Я такішо розумію нараз зоглашают си Є такі з котрыма
проводят ся бесіды яка ст розвязувальна робота Мусит быти обовязкова бо на
ет я не хоцю обіжати ни Украінців ни Мадярів ни Німців ни
Русинів никого не хоцю обіжати Але зато тот час котрий был Совєтскій
Союз котрий маленько знаєте одношыня до Русины ся поміняло Ну і дотепер
вызнаєте што нас не вызнано нацийональніст Русин нам власт не мішає не
мішає але і не дуже нас подержли Близке я задоволены Чує ся
великій такій подьом дітоцьок выхованя іх выступліня іх На сьому концерті видно
што вчытелі дуже много поробили абы підлотувати тых дітоцьок до ся концерта
привести бо діточкы з области но моі файний обєктут приготували Дорога ім
ся оплацює так што я думаю нико не буде обіжыли іщы Вынайдеся
років Ну ся знаєте все як Бог даст Як бы дес Бог
буде помагати Бо добре тоді коли є рублю ся в школі знаєте
тоді нам даю дає можливіст возможност робити в русиньскым клясі самі такі
Інчий час коли неє утну новцям чого коли неє то ді Я
Ольгайваню на Бонколо лялівска школа і лялівска школа ту і на варшавску
трасу вісем кілометрів веде <unk> од ся одмові Варша Мукацівскій Я <unk>
рік люблю Я дуже почынала робити в Свелявір Василь Васильович царством Небесну
Ястарканич был наш директор Я коли пришла мене вмерт Любік руків не
было та мій директор Міучын та мене хотіл мало подержати задал мені
сику роботу Та я пішля у Варшаву Я думала што як то
лем такє піно было то така як єцейка была знаєте ком на
татам была русиньскій дом такый был Він был директор русиньского Дома Но
я бы дуже пан составил до вчытелю аку мене был не раз
дома І по четвер раз думіл пришол Перевірил як я роблю все
дуже паен было Но а поклим умер і пят років я роблю
уже під цим кєрівництвом Падка найбывше він є так до нас приходил
дотиту нас бывальмашыі то же пальний учытель з залужской школы я го
знала як колегу то былы чловік з великой якы воє знаєте гуквы
педаго нагороды мал такы великы він дуже срозміл Но айбо і без
согостіве на цепы без молдавана нам бы не быти бо нико нас
не подержыл діти дуже люблят особенно люблят товды коли я єм чай
люблю хлоцю коли єм дают цукры тексы ото тото для них Но
писати не дуже Но або мусай писати кажут діти мусиме русиньскій язык
бо тото наша материньска бесіда Та так пишут покырию звертаю увагу на
історию на літературу нас ся всі писменникы на великых дых портретах то
давно Бо коли я пришла судити я далеко была коли почынала м
робити далеко была від того но коли заспівали в Смеляві Я Русин
был м Яси Буду Та я спомнула коли я было в VI
кляси кілько то років моя клясна В о рік Та товды нашо
вчытелька моя клясна історичка усе казала Ярусин бы она дуже любила Духновиц
Я того додумал ж То позераєш ся кілько років пройшло а в
напокі зробили всі писменникы Духнович ся нам подарил ці бере писменник наш
земля клялла великый такый стен діти спершу не знали Думали шо то
Пушкын бо він мало та скожый Така євчытелька Янна Янна вчытелька каже
поклядте там каже Ружі коли пораяли куде там коло Пушкынам мене тот
так заіло і я тепер каждий раз вылядя ти коли почали совджыти
в моі школі Казала му Ім цвіту ибо наш цвіт II Казала
мі єм укажу Вам Духновичу бы сте знали што то не Пушкына
Ота нис мені ся дуже полюбляло піднесли настрій Но велика робота была
і вчытеляк якы той близко урадітів лемкі з покрлец за моє худрущы
і падяка самого і діды Дякую барсыткого вам найліпшого раз єм А
тепер послухайме што повіст гіст Зо Словациі Словом Гіряк Я жыву в
Пряшеві де якій пару років я жыл в Канаді і в Америци
і заступаю Консорциюм Русиньскых Орґанізаций Сєверной Америкы і в тым чыслі найбільшу
орґанізацию Карпаторусиньскє Общество котре чытає <unk> членів Сут такы святы як нешнє
в Словациі о тыж сут школы сут плясы десят чат русиньского языка
Точно такє свято у нас неє назє знаєте што Русины вызнані в
Словачыні же од так званой ніжной революциі На жаль мушу повісти шо
аналоґію я не можу найти на Словачыні зато же цілком інакша ситуация
є там Держава дає і фінансову моральну підтримку навчаню на русиньскым языку
в школах Але неє інтерес з боку родичів і в тым чыслі
тот язык не вывчают діти шы велика шкода бо в языковий лежыт
ціла культура кєд язык вмре то же не буде і культуры то
в тому я виджу найбільшу роботу котра чекає на Русинів на Словачыні
присвічыти родиців же є барз хосенне жебы діти входили до тых шкіл
А Цілком нопакы є то же держава дає гроші А інтереснеє Ту
то є величезна робота і велика подяка належыт тым Русинам і учытелькамі
Валерийовий Падякови Зато што они ту роблят же десят років же закріпили
русиньскє ту школю і же вам єм вельо щастя і енерґій до
той роботы повіджме ци сут даякы як тепер гладят проекты же выміните
жебы наприклад од вас діти котры ся вчат русиньского языка приіхали ту
а діти котры жыют у Закарпаті входят до русиньскых шкіл пихали высті
на Словацию наприкых чымены ци іщы деси де ся вчыт люцивского языком
Не знаю про такы проєкты Але ідея не мусит быти зла зато
же нам треба знати єден про другого треба знати і розділы і
то што нас обєднує А то было барз добре треба то ідею
дати на правильны місця жебы хтося то охопил може в школі в
чабинах може інде і орґанізаций жебы помогли такій обмін Але было бы
добре жебы той одмір і вкручал університетных студентів з Закарпатя Мили моі
слухаче гнеско слухали сте другу едицию про десятлітя русиньскых шкіл Закарпатской области
Были сме з вами в Домі Культуры в Мукычеві Лем єдно ся
не змістило внешній нашой едициі выступ ансамблю Бабчына Співанка То жебы почути
і тот вокальный ансамбль мусиме прити до тотых діти за тыжден Ту
чекам як звыкло в суботу Запроводила вас на Підкарпатску Русь Анна Кырпан
Оставайте здоровесові за співами вайлі співаны дамой на співали за співаны та
Бо співанґія співали жаль і радо вычірня ґоманка ниґа здива очыня заспівам
ґенты чого вечерыня Слухайте сем <unk> процент лем не скова а зо
Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия
Сатыран слухайте семка <unk> процент а будете мати цілых <unk>