70% #2013 - 70% #74 Ігор Дуда (1 част), 13 VII 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #74 Ігор Дуда (1 част), 13 VII 2013

•

Опис епізоду

To pierwsza część rozmowy z Ihorem Dudą, dyrektorem Tarnopolskiego Obwodowego Muzeum Sztuki i działaczem łemkowskim. Odcinek skupia się na jego pracy w muzeum, działalności na rzecz kultury łemkowskiej, redagowaniu „Dzwonów Łemkowszczyny“ oraz autorstwie słownika ukraińsko-łemkowskiego.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем Нескрокого а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Ви том вас мили моі слухаче
при мікрофоні Анна Кырпан гнеска Підеме до Торнополя бо власне там мешкат
чловек з котрым уж давно єм хтіла побесідувати Ігор Дуда з Ганчови
Не долгу оглядали сме місця де ся стріти і де бесідувати Бо
як то де Тас нажыл музею в Тырнопільскым Областнім Художнім Музею де
Ігор Дуда єст директором І не лем рядит од самого початку але
він властиві і зачынал тот музей в <unk> році Музей новий в
Новім Дому І тото незвыкле бо переважнічовисти музеі сут в старых каменицях
домох котры мают тиж свою історию а ту несподіванка новий высокій мешкальний
дім а в нім музей Музей невеликій але цікавий Сут ту достцінны
мистецкы річы Єст зашто і з того што Лемкы створили наприкердака пістичны
творы Ропецкого і Миска Ту часто ся одбывают і лемківскы культурны імпрезы
і не лем зато же музейом рядит Лемку але і зато же
в Тырнопільской области Лемків єст найбільшій процент То і не дивне же
в Тернопільской области більшый єст лемківскых фестівалів концертів лемківскых фольклорных колективів єст
лемківскій музей монастыры ску і сут такы меншы музеі де єст дашто
лемківскє Лемкы сут тепер тиж частьом того краю они ту може кус
смільше більше пелны себе В Тернопільской области дуже єст сел де Лемкы
жыют компактні і не так міцно засимілюваны як в інчых реґіонах Украіны
Але вертаме до музею і до його директора бо тон директор то
не просто директор то фаховий мистецтвознавец котрий видал неєдну книжку о мицях
того краю Друга річ котрого все цікавила істория тернопільской земли цікавы місця
цікавы люде Тернопільщыны зато назберал горы при ріжных материялів і видал популярны
книжкы про давны міста Буцяць Борстів но і сам Тернопіль Директор музею
єст тиж і журналістом і написал уж тисячы статий Але для нас
найважнійше же єст лемківскым діячом редактором ґазеты Дзвоны Лемківщыны І автором прошо
в Украіні украіньско лемківского словника Бо лемківско украіньскы уж мали сме але
украіньско лемківскій уклал в <unk> році власні Ігор Дуда Властиві другого такого
чловека мы не маме Зато при початку нашой бесіды бывілам жартом не
жартом кєд бы так дашто ся стало напр заваруй Боже яка хвороба
ци інча причына то не знать якого мож надати на його місце
Вера не знам хто бы гнеска міг быти редактором ґазеты Дзвоны Лемківщыны
Тоты три сторінкы украіньскы дахто іщы якоси бы зредаґувал Але четверту лемківску
не знам хто бы потрафил тото робити А што на тото повіл
сам пан Ігор Дуда Слухайте будете чути Тых што ся вродили Лемківщыны
єст мало Я належу до другого поколіня Лемків якє приіхал бы Рахуй
же моі відсове то были перше поколіня а я до другого поколі
якє ся вродил єм там мал єм кілько пяты рік і сме
приіхали ту я уж тіж немолоды бо уж в Украіні буде марахувати
є третє поколіня і ты уж поісти <unk> поколінь Бесідую зныма Лемками
але такых як вы єст мало такых люди же не просто лемківска
інтеліґенция бы так суд Сут математикы сут вчены сут лікаре сут ріжны
Але така інтеліґенция лемківска котра направду лемківска то такых єст мало і
такых єст же ся ганьблят свого Же ся не гайблят по свому
убесідувати такых єст мало Вы автор лемківского словника і редактор лемківской ґазеты
то но повім так но так як бы як бы так надай
Боже дашто ся стало і треба бы было кого другого то не
знам кого Я никло другого не то не знатя кым замінити Бо
не знам такого другого чловека котрий бы пришол і добрі редаґувал лемківску
ґазету Бо тоты Лемкы што жыют ты теры тепер в Украіні то
уж позабывали лемківскы мовы А інчы ся не навчыли Не навчыли іщы
не было такого такого чловека жебы ся навчыл Я повідам тото молодше
поколіня навет то уж якє третє поколіня може може з <unk> поколіня
іщы знают по лемківскы а старє поколіня уж суржыком бесідуют Не знає
а неє такого чловека жебы ся навчыл бы Нераз сме бесідували о
тым же при товаристві лемківскы в Торнополю зробиме недільны школы по науці
лемківского языка ци лемківской бесіды Нокому взяти ся за то то Ни
Повідаєт мі влосє зато Оо Но то я мам і так без
того купу роботы іщы жебы м ся взял за научаня не мам
просто часу Но але я думам же вы зробили найважнійшу справу бо
выдали лемківскій словник І то єст перша річ для того жебы зачати
нормально вчыня лемківского языка Мова єст представлена в тотім словнику Прошу дуже
то перекладний словник значыт єст тлумачыня украіньскє слово і сут лемківскы ріжны
вариянты і даєте дост дуже вариянтів І тото цінны власні Але гварю
тото уж єст Але вертаме я нераз бесідувала н з ріжныма діячами
Товариства Лемківского і нераз якоси ся чуло повідало жебы зробити якысы такы
школы ци такы княсы ци факультативы І не виділи єм того чули
єм же штоси такє прібували во Львові же і діти прібували учыти
чули єм же в колюшы тиж прібували для того ансамблю діти Жебы
они добрі співали деклямували лемківскы вершы же іх кус треба то так
наголосы навет жебы вряді ставити бы та бо то співают зо сцены
ну то знаны співачкы співакы і мали наголосы не тоты Та і
тото вшытко попордане такє Да взяти навет друкуваны лемківскы пісні ріжным авторами
не буду назыло іх Но та Боже мій як єм бы выпрацувал
над тым словником том ю том так є пресмотрил пересмотрувал єм то
там тілько было блюдів Боже мій же думам собі но тото треба
было редагувати але я перше тіж напевно не зміг бы м радувати
як гнескы коли м опрацувал тот словник і якій налічує <unk> тисяч
слів я ся сам здівувал же то тілько вышло слі навет веце
бо там іщы в додатку з <unk> плонат тисячі слів Родили Сатеркі
за гороми підеме минами з кошыками будеме іх будеме тарґоти з коноры
Будеме іхрати Будеме тарґоти з конорами Пришол бы я дома з каждый
веці Кєд бы сте відали што мияце то годі чыславне што ногочка
чорне то миясцеславне што ногочы чорне то вимяце Пришла бы м я
до Васкы Бенкіля акевісте мі дали што бенкіла того шугаєчка што на
біле лиску злото бенкіла того шугаєчка што на біле лисо бемкіла Пришоли
до Вас Кождиваці Пето Масеможе невідомо чого правосмило друскій прецемпомалюскій Кожываці правосмило
друзкы прецемпомалюскій Вертаме зас до нашой бесіды а чули сте пікардійску терців
зо Львова є редактором Ґазеты Дзвоны Лемківщыны і редактор мусит не лем
редаґувати але і коректувати коректу робити і єст якасы писовня проволопис Єст
якаси мовна норма же од той нормы мы выходиме коли треба правити
якысы блуды ци до єдной нормы приводити ріжны тексты Яку мате писуню
яка мовна норма будают такы звіданя бо в Украіні о тым ани
ся не бесідує Прислали вам Лемкы якысы вершы ци якысы оповідкы видите
же якысы слова не атакци літеры яку мате норму же вытой писоні
ви знате уж як редакувашу Мушу мушу вычытувати і мушу приводити до
єдной системы Ґазета Звону Лемкішыны выдає ся з <unk> р і пис
ред Петро Сорока штоси два рокы решту Ягну до нишнього дня і
три стороны там украіньскы Три стороны украіньскы но правопис украіньскій є загалья
То проблем ниякых неє значы але проблем єст в тым же коли
пишут ли пишут якысы дописы напр ци материялы но то треба приводити
до єдной системы зо власні одной украіньской громатикы Певі же то Но
а часто приходит ся тлумачыти з польской тлумачыти з росийской продавати украіньском
мовом но а четверта сторона лемківска вічне то нич нового в лемківскій
языці в лемківскій мові ним не зробиме Тоту зробили люде але просто
треба ся поцікавити было тым што они зробили Я ся цікавил тым
І яж вытримал тоты тот тиск зтісненя тото з горы з блоків
і вшыткы наприклад літеры ы А да тота гвора одкай тоту тисмуносы
да тото гвора Новы де то гвалкы Йоі ні давто Лемкы Лемкы
деснуя же Лемкы тернополю Лемкы во Львові Ламкы і сули хтіли літеру
бріхами не хіли Не хтіли не хтіли навет навет подавали таку ідею
абы створити якысу нове позначыня літере бріхаты нове позначыня товты Высмоктати з
пальця і зробити нову літеру А пошту Єдна літера и котра котру
вжлают скажоповісти в Росиі Але Росия вжыла том <unk> року і іскрапком
Жывала го І то не є Росийска правопис єст створеный Украінцями выпусниками
Кыєв Могиляндской Академіі і то Украінці створют тоту росийску мову і росийску
правопис і одмовляти ся од літеры ы твердой не можеме бо в
лемківскій мові є і є и є тверде ы І маме тоту
літеру і уж ся вшыткы погодили і ґазету друкую на ы і
словник так написаны тиж Я о словнику там в передмові написал Єсм
Е написано о тым і є написал єм о тым же зробил
єм спробу вызначыти лемківскій правопис Я не выдумую штоси бо нич не
треба думати выдумувати ровер уж выдуманий а треба просто тото што уж
колиси корыстували ся Лемкы треба обжывати гнескы і розвивати далі Але в
нас неє літературы навыд на лемківскій мові но неєк окрем ґазеты неє
фактичні і тот словник наприке написаны не лемківску украіньскій а украіньску лемківс
допцу з украіньского на лемківскій Я там пишу о тым же не
барз маме книжок лемківском молом жебы тлумачыти значыты звы з лемківского на
украіньскій докраіньского та на украіньскы веце розуміют люде Але цітайте тепер мам
такі звіданя і то не лем до вас а то до вшыткых
Кєд вышла яка цікава книжка наприк в Прєшлові А може вышла яка
книжка в міджілебірцях Ци навет вышла книжка в Ужгороді то я Івану
Франківску не можу єй купити ани не знам же таке вышло А
може в Ліґниці вышла книжка Лемкы написали а може в Варшаві а
може іщы деси а може в Новім Саді а може в міріть
газі Але не знам же такє вышло І не знам же сут
такы книжкы і не знам як іх достати вчас інтернета І тоты
книжкы котры вышли в Украіні хотіли бы мати Лемкы в Польщы хотіли
бы мати Лемкы в Словациі хотіли бы мати Лемкы в Закарпатской области
і вони іх не мают А што то за система Лемківскы книжкы
сут То уж два рокы же пришол ансамбль Кічера то привєз зубом
книжкы тоты лемківскы казкы іщы штоси і там де си поставили і
продавали Но слухайте то аж они мали прити і продавати то неє
системо На заході выдали буквары выдали граматику выдали словникы і не тілько
значыти лемківскы польскы лемківско анґєльскы лемківскы польскы лемківскы і ясеныма корствуй і
они передали нам і маме тоту літературу в товаристві Бо наша літературы
навет ґазета не мож єй купити в кіоску як якы інчы ґазеты
Она передає ся тілько по лемківскых каналах по поленьского товариствах осередках вшыткых
так само і словник Словник был фінансово забезпечены товариствами Тернополя Львова і
Франківска і на тоты кошты на тоты пінязі Яєм одповідно і передал
тоты книжкы рапорт Раз єм виділа раз єм виділа Але так же
бы подавало ся Но Але тепер мы будеме мати церкву то в
церкви якуси таку ладу поставиме і певне і там так вельбо робит
град наприятам літературу Но але треба в службі Божой Лівце пропалити до
лемківской церкви І мож найти такій чуды фестіваль Дорогы слухаче кєд дахто
лем тепер влучыл сой радийо і не зна што ся діє то
підповім же сідиме в худозі музею в Торнополю і мило бесідуєме з
його директором то пан Ігор Дуда Вродил ся в сороковім році селі
Ганьчова был депуртуваний з родичами в Тырнопільску област мешкал в місточку монастыриску
а тепер мешкат в Тырнополі В Ленінґраді колиси студиювал мистецтвознавство але ся
цікавит не лем мистецтвом а і шырше культуром історийом літературом а і
Лемками і вшыткым лемківскым Выдал книжочку спомниш моє слово лемківскы приповідкы а
тиж украіньско лемківскій словник котрий єст редактором ґазеты Дзвоны Лемківщыны котра выходит
шіст раз до рока в Тырнополю і котру выдає Товариство Лемківщына Ігор
Дуда єст активным членом того товариства а тиж активным членом Світовой Федерациі
Украіньскых Лемківскых Обєднань А тепер зробиме своі перерву Най нам заспіват Леся
Ґорлицка тиж з Тернопільщыны з Місточка Буциць ешто ся основу што ся
основало же неє повони же не або вони Ябык мав же неє
бывони же нея пони Ябык мало ци не было ци оли не
было ци опыли Ей ци хлопці Ей ци тлобрывали хлопти Ей ты
хлопци побрывали Были были не офали Были не охвали І ной хлопти
ной хлопти пообрывали І ной хлопти пообрывали были были але класны Были
были леґываты побрывали побрывали іх лопці кросны побрывали покрывали глопці кросны што
мі з того Буже буже што мі єсного Ейже я пішло ей
же а пішло за строго ей же я пішло ей же я
пішло за старому Будивдоня ціву зиму Будиня зиво зиву ей пуща вам
го гей пустя мам го підпер Ей пустя мам го гей пустя
мам во підпер Написал єм єдну книжку дотаперше было при повіткы <unk>
написал лемківскій словник і іщы єдну книжку Тую ся так признам то
лемківскій гумор о і вшытко тиж на лемківскій мові буде гумор то
якій То народний ци то буде тиж <unk> варшы якысы Ні ну
ні то народны то лем народ то народны так то народны то
без усякых вершів без усякых выповідівы як то фиґліі анеґдоты о такы
Лем почытаня Легкы чытаны для Лемків памята лемківскій язык Я думам же
гумор лемківскій мал од того жебы то выдати Але власні ж бы
то был гумор лемківскій бо Лемко кус іначе жартує і ма своє
спіфічне цю ті інакшый лемківскій гумор єст інакший чым За не украіньскій
наприкат ци польскій Рускує на четверті сторон мене все прихлодіткы Ям та
зміт ся кусло все што си там ставлям Но або такы де
нас берам тамтакы стары нупы тлумачыт лемківскы уж такы бо часто дає
лендернізу з Львова ну то служыт там Але не є там редактора
Но тото уж не до мене запитаня Но так але Але не
роб бо єден раз мі дали редаґувати тот лемківскій скалендар дали мі
но тагувал єм але мі ся здає же ниц з того редагуваня
не поправили Ачо не знам не зну але календар лемківскій а написану
вшытку по украіньскы хыбыль даколи єдно статя А може тот про пару
жартів то лемківскє а календар ся зрове Лемківсківскій А по лемківскы не
мало Видите то є правда Я ся застановлям на тым тиж лемківскій
календар а там правдиво же Можару там де якыс дописів суд дописів
і може там якій гумор пару там одє штоси вставленой то суржы
ґмі Слухайте але може бы то інакше назвати може бы то ся
звало Календар о Лемках Циж нашто у Лемкых не лем єдля чого
ровер вынаходити лемківскій календар най буде лемківскій календар Ґазета Звон Лемківщыны най
буде але я одразу запровадил тоту сторінку і я тиж не выходил
в ровера бо то наше слово в Варшаві выдавало ся так сторінко
лемківскє Я го чытал Дроків сімдесяты рокы приходил присылали мі бо то
што тисня мож было на підпису а пересылали мі з Польщы родина
і чытал єм і я о тым знал і памятал єм О
то мі ся здає же то цілком нормальна сторінка Лемків але я
має проблем з лемківскыма материялами проблем бо нихто не пише по лемківскы
Но правда мам єдного кореспондента тот з Тернопільщыны то він пише і
то добре пише по лемківскій гарны такы гумористичны оповідкы Вундер і з
підсєнока то є такій цикль новель От і я ся дивую навет
єм якоси потелефоново спытал ся одкли то правдиво упомянул А я ся
корыстую Вашым словником А хато мі было приємно то раз а по
другє Но чую же то єм правдиво я там міням може єдно
два три слова може там штоси Навет абзац не роблю так як
він пише вшытко єдно підряд так я і лишам тото цікаво тоє
давнійше то было друкуване такє тыж з продолжыньом Цвіт портины Анны Воробель
то навет ся зацікавил влоткы Максимович Повідат одклис тото взял та кажу
та ні давал рукопис о а може без рукопису перезнати той рукопис
такій же треба было редагувати го як кождый рукопис фактично переписувал єм
гом правил язык правил єм граматику мову але Але той тото я
был задоволеный тым же я мам материялом якым мож порцювати І ся
зацікавил тым я повідам треба бы найти вшыткы підшылк ґазеты і вшытко
тото перезнати він повіт же бы пустит до інтернету єст найбільш сайт
Він робит колосальну справу і я тут дето в передмові ци дето
де сут Словникувачы я подякуваня му написал О прошу щыро вдячний Владиславу
Максимови чугамрицкому Лемкови за електронны вариянты Працверхрадско Ріґера Кольберґа Колесы Сібра Лежка
та інчы о і вдячнимавропецкому львівскому Лемкови за усны парады і працы
Павлишына завадкы попы якы зглатили моє знаня лемківской мовы та і сам
слоник то я такє мусіл поісти бо справді в гладкым максимазмі електронны
вариянты дал о ним до того часу сут в компютери і Я
выкористал іх Ей я ся выдал до звідувал як уж приіхал з
Америкы звідує ся по телефону з ним а лемківскій словник юж бы
мож было опустити на Анґли яж пустил го Єст він да інтернету
уж пустил діє бо з самого початку не вартало оддавати в інтернет
можливе і покупувансты Але не шклода фай ся люде з нимы корыстуют
і є інтернет в лемку повідал же уж так є запустил інтернет
є Але то робота робота зробити словник але робота і поскалювати Знате
єден сум мусіл шыти Але як тепер зробиме своі перерву для того
жебы почути як лемківску співанку зно заспівати пікардійска терція зо Львова я
быго зілля Янґ сьоди мілийоны релійоны мыйона ся єйоны Йоды милийона ся
мілийоны хы но ємо але того обоже є древкові Валерия Мамекіньского амя
Йон ся оде Йон Йоне яде сяде Йоне А Ману Кіржа Йоде
Йодай Йоде Йон Йоде періоды періоды Йода ода собі періоды Йом <unk>
зі гос Бо я тишным не є філолоґ фоховец Я містецтву знавец
Ну але я ся нихто не брал з фоховців А робит тішы
з лемківском мово села Гылич є такє Бо Євгеня Турчів зробила Ях
знам і да она вышла книжка тота пізнійше Я уж не міг
ніч зробити бо я бым є включыл бібліоґрафію і посмотыл м ся
в слова якє ям зробил бы і шкізко был народу Так же
там мене не вказано навіт той книжкы Але то добрі же сут
ріжны словникы і барз ся тішу не было Но та добрі же
є штоси же можна Зюдати ся там в той книжкы што там
єт там а як не было ніч то што з роботы Не
было нич перше Мынагальна потреба з ґазетом Злом Лемківшыны я бы ся
і не взял на лем може засловник бы а інчу мам книжків
маму про книжку Котермопіль єнтум написал а тепер друга лежыт на своі
та сіджю вычытую єй Я ся такы книжкы пишло То перша частина
друга В роботі в од верстка ілюстрациі вшыткы а і в стрим
написал од дві щы може в тну третю та і дозбыл на
часу вельшеку пома інчых тем фоховы чысто Але тото што бо тут
написано по лемківскы та і тамы теж словнику написано Бо в Львові
бібліотека Лемківщыны выдают тоты книжкы выдают выдают тоты книжкы Ну бо тото
же в бібліотеці Лемківщына Но то я уж хтіл так жебы то
вышло в бібліотеці Лемківшына от хоц я іх сам редагувал то ся
нихто не втруціл тотого самректу роблю сам редагую тоту книжкы но бо
лемківскых правдивых книжок не выходит выдвоі Про лемківщыну про села пишут про
ну так про про край свій пишут про про якысых люди лемківскых
пишут то добры Але правдиву лемківскых никт не пише А чом Табо
не знают Дворі тисіж не знаєт по лемківскы Не зна мій сыданий
старий колеґа Іван Красовскій якому я може вдячний тым же м ся
зацікавил лемківском темом бо він писал дуже барз дуже іщы товды іщы
іщы боже <unk> років тому назад еф писал до нашого слова І
його найвекша праца енциклопедиі Лемківщыны іщы не выдана ну то Він пише
по украіньскы але про Лемківщыну Він уж не памятат но хоц він
старшы од ня Мі ся здає же В Украіні то моя така
думка лем моє в Украіні найбільше про брема Лемків то брак інформациі
Коли бесідую з Лемками досрідку передумном єст Чловек котрий може оповісти і
о своій родині і о тотім селі ци селах одкль вывезены і
кус зна історию лемківску і кус більше інтересує ся Переважні Лемкы не
знают де си бабци діды де си з Польщы а одкаль не
знают де з Польщы Котры знают же то Лемкы часто ся милят
доколи думают же Лемкы а они наприклад знатсяня ци то західні Бойкы
часто не знают як коли взили кадль часто тото так перемішане часто
не знают хто тото такы Лемкы І наприклад знат же барце з
такого а такого села Але де тото село Не зна чловек Догнишнього
дня навет нашы Лемкы не розрізняют выселіня <unk> рік а <unk> рік
о І акцию Віславо называют акцию выселіня Лемків на радяньску крі на
схід тото то в Радянску ґрыня а не на захід А я
тепер дам чымого року Высени Вересню пришле м до Львола Вім вченых
была конференция до Акциі Вісла а там о Акциі Вісла хыбай двоє
люди могли оповісти Арешта Бесідуваня ся не стосувало нас бо арешта бесідували
про депортацию в радяньску Украіну Што люде называют в народі в народі
же то была акция Візла І зато так голові перемішано так вымішано
страшні вшыткы факты дати і вшытко І то не лем тото але
Дуже такови єст же коли я з людми зачынам бесідувати же виджу
же та Буляраза і Лемкы Стид і ганьба але не знают засадничых
річ і не знают часто навет о своій бабі дідови такы родинны
же то бы мали ся знати такы неґлобальны але такы І барз
мало мают понятя навет тото высіліня барз мало мают понятя як то
было Навет діда бабу не хтіли ци свого тата маму не хтіли
бы порядні ся звідати ци може записати а такы же записуют од
своіх родиців спомины то барз мало змінкы І я так тепер кєд
є уж як бы є уж журналістка ци як то іщы більшім
тоня разит же Лемкы такы непоінформуваны і друга річ котра іщы была
дзяня дивна же наприклад тут наприклад Лемкы луганьской донецкой области І товариство
было во Львові створене в <unk> році а протых луганьскых Лемків наприк
ся дознали дост пізно там был такій гузор в тотій областній І
він тотым повіл же о не там Лемкы і так дальше же
сут Лемківскы товариства значыт координациі не є інформациі не іде Оно як
бы єсно того як бы і неє Чом я о тім тепер
повідам Не зато жебы когоси критикувати Так я виджу же то найбільше
проблема же неє інформациі же Лемкы не мают о собі такой найважнійшой
інформациі Деси в Львові вышла книжовацка Фундация Досліджыня Лемківщыни видала Хтоси купил
коло церкви хто си на фестівалі купил і на тім конец якоси
так шыршыниє Єст девят лемківскых фестівалів І можна ся забавити і послухати
лемківскы співанкы і якысы навит танці можут быти і можна было выбити
іщы штоси і навет купити лемківскы календари Але фестівалі сут а Лемкы
о собі не знают Власні тота ґазета Дзвони Лемківщыны то може я
бы повіла капля в морі Но єст але того барз мало Але
місяц здає же найбільше проблема то же Лемкы так мало о собі
знают або нич не знают А лемківскы товариства власні на тоту не
звертают увагу а звертают увагу жебы было девят фестівалів і іщы Далеко
ходити не треба Ци можна повісти спытати ся пересічного чловека в Украіні
Ци він зна нову історию Украіну правдиву історию Украіны не тоту яку
давали зо совітской влады Не тото ци він зна правдиву історию Голодомору
репресий войны навет навет войны повоєдну Голодоморци він знає тото Не зна
І так же говорити про Лемків же они не знают свойой істориі
Украіны не зна свойой істориі до того часу І покле він не
буде знати свойой істориі то буде єй повторювати і буде ставати дварзы
наградні Та гевно же інформациі дез длітературы неє прес неє А спытайте
пересічного чловека Лемка чы не Лемка Ничы він знає выпамятат чын та
не зна діда прадіда хто был де ся родили одкіль знає то
треба ся цікавити тым Я коли ся вродили мій сын потым ся
коли вродили в Нуцькі я уж почал робити родовиц свій і диш
єм до прапра Ґіда і нашо пят поколій роздал єм по своій
родині і повідам тото што я міг зобрати то є зобрал решту
пиште самы І іщы як бы мы мали можніст таку поіхати до
дето бы поіхат до Ґорлиц наприклад ци до Мушынкы ци до Мушыны
ци до Кракова жебы метрічны книгы нашых сіл одкли наприклад моя родина
походит Бо то мама тілько з Ганчовы а тато зо сквітного А
та сквіртне фатично тиж не было родинным селом нашой родины а Смерековиц
был родинным сельом і зо Смереківця вшыткы дуды походили о то як
бы м знал то я бы м ся довідал барс веце о
о своіх предках Але я зараз іщы вернеме ся до предків але
Така річ же мі выглядат тото коли може меньше я ся цікавила
або я на такый може кут зору я інакше може вшытко сприймала
А тепер мі выглядат коли я по ріжных фестівалях лемківскых поіхала Тадиль
сядиль з ріжныма Лемками бесідую і бесідувалом з тым же жыют на
Полтовщыні луганьской области на Закарпатю Словациі ту в львівской области Манофранківской ну
і так дальше в Кыйові і постає такый образ той цілости якє
можна так повісти і виджу же такы найбільше проблемы же люде не
мают дост той інформациі Радяньска влада ся скінчыла коли было тобу А
тепер незалежно Украіны як бы выглядало же мала бы тота інформация быти
і люди мали бы ся ціковити тиж і в інтернеті буде глядати
Міс здає же роль Товариства Лемківского мало бы быти може не так
вшытко дати людям Але за ціковити заціковити жебы люди самы глядали хтіли
самы ся зберали жебы самы штоси хтіли робити а од власніз за
зничы запустити тоту машыну як бы а ходит о тім же роблят
фестіваль коли самы люде тото дабут робити Все є люде якы сут
полодрями Но і якы подают ідеі і тоту ідею спримают нарід і
іде за том чловеком Так было і так буде напевно все Но
так то природне Але мі выгляд так то воє думка то я
повіла змі выглят же то найбільш о проблемах люде не поінформували І
я не виджу такых діяльности товариства власні в тотім Рузлі а виджу
більше такє жебы было як бы лемківска культура представлена яко свято свято
фестіваль концерт в такій формі от як бы в такій формі жебы
якійси спосіб шыроко інформувати не там вдати книжочку пак другу портрету А
як бы шырока інформация навет лекциі штоси такє тото гниє А яка
Ваша думка може ви цалком інакше видите цілу проблему Мож выдити же
цалком інакше тепер проблемы сут же то бо я чую даякы люди
мі гварят так же найважнійшы для Лемків жебы скомпенсували вшытко што Лишыли
в Польщы ємотрите материялистичный підхід до проблема Інчы гварят же неє жадных
проблім Та Питаня лемківскє было зрушене з місця з проголошыньом незалежности Украіны
в <unk> році фактично навіт в <unk> а скорше в <unk> році
во Львові постало товариство Лемківщына Бо змінила ся соспільно політичны ситуация і
питаня Лемків повстало актуально і мы могли зробити тото громадскє товариство Но
Але то уж прошло прошло прошу я вас то уж прошу сорк
кілько по депортациі <unk> а тепер іщы іщы веце пришло Ни і
певна річ же інформациі інформацийный простір барз бідний Та доднешнього дня він
бідний Але мы з вами днескы як раз пополнюєме тот простір Я
свойом ґазетом Дзвони Лемківщыны вырадийом О одыхраз бы запомнуєме тот тоту пустку
яка істнує в нашых головах нашых краянів і в залі в інформацийным
простори І теже то правда же робота товариства якоси так видно веце
по фестівалях по чым іщы по якых конференциях по якых забавах Но
та добрі же ся Лемкы зберают но та як раз на тых
забавах хоц сходят ся і они познают єден з другым і признают
ся же то сут Лемкы бо до того часу ся не признавали
ж Я знам по переселіню якы сме жы мешкал єм в монастыріску
то вшыткы Лемкы дома на улици і в школі вшыткы сме бесідували
по лемківскы а Тепер тяжко познати Лемка хыбаль по фамілиі мож бы
было познати його а смотрит ся а фамілия така то мусит быти
Лемко Мусит Але тот Лемко сам ся не признає же він Лемко
Але як копнути ся то він тото певні жебы а дідо може
тама якій сий прадід уж бый жы молодшы поколіня был переселенец із
Лемківщыны Но Але вымагати штоси од того чловека жебы він конкретні робил
для Лемківщыны та то нереальні Нереальні Значыт каждий мусит прити до понятя
я і Лемківщыны своім З своім путьом бо не можна наказати так
от ты є Лемко значыт ты маш штоси робити ты маш перше
думати за Лемківщыну а потым уж за штоси інче Ниж так не
можна ставити питаня Но Але другє питаня іщы якє стоіт перед проблема
якє стоят перед Лемкы в Украіні асиміляция То є закономірне такє понятя
якє мы маме гнескы Старшы люде ну та уж старшых од мене
уж барз мало Уж не знают бесідувати по лемківскы Они уж не
бесідуют они уж не споминают Молодше поколіня хто хце Тот зна цікавит
ся і шанує край своіх предків а переважно вешшіст вшыткых тых люди
они байдуже ци по польскы оповісти обоєнтны до питаня до проблем лемківскы
в Украіні <unk> піде гором другій підеолом третій обуцьоми Єден піде гором
другій піде долом третій обі Якій госи зо спів на тіло борикы
поцює мі ами пооцює мі омили оч до Гымы а оцює мі
омили боцює мі омили оч до Гымы і Віє вітер віє зеленім
бескій діі Ой давном не было ой давном неби лаздмили мны ті
а ой давном не было ой давном неби лаздмили м наби і
ни на беті діі ани на шептоню Принес мі го Боже принес
мі го Боже на солодкій ім спиню Принес мі гыбы же пригинет
мі гыбы же на столоткій Но а тепер вертаме зас до бесіды
для вас заспівала Леся Ґорлицка з Буця Тернопільской области Наприклад молоды люде
ци наветi укуліньо Лемків може і не Лемків были низмішаны Хотят більше
знати о Лемках хотят більше якыси ся зорієнтувати што то єст такє
ясне же можут глядати інформациі в інтернеті Але кєд бесідуєме Не о
інтернеті Де можут прити жебы ци де можут глядати інформациі і де
можут якыси більше пізнати што то єст лемківска культура што то єст
історию лемківску якыси в цілости што то єст Лемківщына Кажды Лемкы То
в Украіні бы ним повідати ци в Галичыні конкретнійше мож найти таку
інформацию в товаристві Лемківщына областным районовым ни місцевым механом реґіональным бо в
кожных з них є певный обсяг літературы сут ґазеты лемківскы двоны принаймні
Та в Кызыкарпаті выдає ся Лемкы Карпат напр література і з Польщы
поступат бесіда ватра поступают календары поступают і можна хто хце тот ся
може довідати і прочытати Але другє питаня же він не хце того
бо то бо то ді труд то є праця жебы сісти почытати
тото вникнути в ту історию тоту цінчой справы легше пересмотрити ся по
інтернету ілюстрациі там штоси такє поверхово прочытати бо Я є прихыльник того
же каждий чловек повинен інформацию здобывати з книжкы а не з інтернету
Хоц користуй ся інтернетом зараз бо він спрощат барз дуже нам часу
было сідити в літературі бібліотеці то є трата часу о ад А
в інтернеті то скорійше тот зрозуміло же же то є похвально і
то є якоси скорійше Але мы втратили праніня дійти до основы до
сутности нашой істориі нашой культуры і і тото приймаме так поверхово по
Кєд дахто бы ся зацікавил історийом Лемків то мі ся здає же
єст лем двотомна книжка Збірник Лемківщына же в даны у Львові там
єст єден вызділ історичний ну може і ниєден там был там ріжны
І мі ся здає же лем тото репрентне выданя істориі лемківской стру
на історию Юлияну Торновичу Дак де чловека котрий бы хотіл глубше знати
то она як на теперішны часы она не єст гідна книжка Така
добре добре повім я о прото Прото бо я уж долгы рокы
был член президиі Світовой Федерациі Лемків тепер головак Контрольной Комісиі і мы
на своіх засіданях тото питаня часто піднимали і зготуй ся до друку
нове выданя В істориі Лемківщыны не до <unk> року а до нашого
часу редактором єст Мирослав Сополига директор з Музею Свиднику о др Сопилига
професор і ту в Украіні каждий голова областной орґанізациі мал написати історию
свойого свого товариства І я знам же Александ Вернович готує тиж інформацию
про діяльніст про роботу з Украіньского Товариства Лемківщына І тото має выйти
товды буде Новітня істория Лемківщыны фактично Новітна істория Лемків якы были выселены
ту на схід Барз добре было часто сут такы дивны ситуациі ж
бесідую наприкляд з Лемками з Польщы котры были выселены на захід і
они часто понятя не мают як ту мают ся Лемкы в Украіні
і як іх высиляли як з нима было і наприкляд єст такій
міф же вшыткы в Украіну пішли по своій воі А то не
такы вшыткы То яка Е Там з початку В <unk> році было
там кілька родин а были іщы за Німці іщы за Німцім <unk>
році іщы было за Німців так Быого добровільно переселяю там ґзаком добрі
є су так І році тиж іщы з початця На початку <unk>
были тижы Добровольці якых хтіли выіжати іхто них не примушувал Але такых
добровольці все было меншы меншы а котры выіхали то іщы втікали та
і тоты што выіхали в IV сороков році втікали за Німці вшыткы
донзад до Лемківщыны бо признали той совітскій рай од і повіділи же
том жытя в неє і втікали назад Милы слухаці на тім мусиме
скінчыти нашу бесіду жебы іщы раз ся стріти з паном Ігором за
тыжден Бы то не лем директор Тырнепільского Областного Художнього Музея і єст
не лем мистецтвознавцьом і краєзнавцьом і мытцем графійком і журналістом і навет
не лем лемківскым діячом і автором украіньско лемківского словника але і барз
цікавым спілбесідником Малам велику приємніст з ним поґадати І пару годин минули
як пару минут Красні дякую пану Ігорю бы то чловек поважний і
барз занятий але щыро ділил перядний кавалец свого часу для нашого радия
Но і будеме ся прощати До Тарнополя до музею і до пана
Ігоря Дуды вас допроводила Анна Кырпан Оставайте здравы Слухайте <unk> процент лем
Не Скропова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шылеякого
Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте сем <unk> процент а будете мати
цілых <unk>