70% #2013 - 70% #76 Ігор Дуда (3 част), 27 VII 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #76 Ігор Дуда (3 част), 27 VII 2013

•

Опис епізоду

To trzeci fragment rozmowy z Ihorem Dudą z Tarnopola, redaktorem „Dzwonów Łemkowszczyny“, autorem ukraińsko-łemkowskiego słownika i książki z łemkowskimi przysłowiami. Odcinek skupia się na jego rodzinie, pracy nad rodowodem oraz na znaczeniu pamięci o łemkowskich korzeniach i kulturze.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сем <unk> процент лем Нескалькова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Ви том вас мили моі слухаче
при мікрофоні Анна Кырпан Днескы будеме чути трету част бесіды Вы уж
знате добрі з кым паном Ігорьом Дудом з Тырнополя А хто не
зна хто найчул першой і другій части то тым повім же Ігор
Дуда єст редактором ґазеты Дзвоны Лемківщыны то ґазета Всеукраіньского Товариства Лемківщына Знают
пана Дуду і з того же уклал украіньско лемківскій словник і книжку
лемківскых приповідок Вродил ся Ігор Дуда в сороковым році в селі Гыньчова
з рідного села походит і його псевдонім Часто ся підписує Ігор Гынчова
При початку нашой першой бесіды повіла єм же не знате што бы
то было кєд бы нараз так ся стало же Ігор Дуда не
міг редаґувати ґазету Дзвони Лемківщыны бо не знаме кым го замінити Хто
іщы міг бы быти лемківскым редактором А преці не єст філолоґом штудіювал
колисси історию мистецтва вціл ся на мистецтвознавця но і тепер єст директором
Тернопільского Областного Художнього Музею Просто він виділ же нихто в Украіні не
бере ся укладати украіньско лемківскій словник рокы летят хоц то не його
фах взял ся і зробил тото Ігор Дуда был тиж єдным з
орґанізаторів лемківского фестівалю в <unk> році в селі Гутиско то бережаньскій район
Тернопільской области Потім лемківскы фестівалі уж зачали орґанізувати каждый рік а за
два рокы они перешли до монастырискы Но і при тій нагоді запрошуєме
вас вшыткых до місточка Монастыриска де серпця зас ся одбуде свято лемківской
культуры котре ся зове Дзвоны Лемківщыны Оно кус подібне на фестіваль в
селі Ждыня но мушу повісти же тепер ту приходит уж більше люди
Але на разі мы не на фестівалі Автор на пільскым художнім музею
бесідуєме з паном директором пєме кау частуєме ся но і радиме покус
о вшыткым Але ним вернеме до інтервю послухайме спочатку фраґмент з книжкы
Ігоря Дуди Впомнеш моє слово Лемківскы приповідкы Тоту книжочку автор присвятил свому
сыну Володимиру і гейбы йому але і нам вшыткым оповідат о своій
родині Чом хочу жебы тота гейбы приватна особиста цалком родинна оповід прозвучала
в нашым радию По преці каждий отец мал бы такє оповісти а
іщы ліпше жебы было написане своім дітым а діти ци внукы мали
бы попросити о тім маму няня Оповід Ігоря Дуды о своіх найблизшых
не єст лем історийом родины Дудів вшытку ту достепове пересічне Дашто подібне
може оповісти певне каждий Лемко Зато може то буде близкє і для
вас Чытат орест шуплят Прородиців Сину што є знам про своіх родиців
твоі діде і бабы што мы Лемкы назагал знаме Праві же барз
мало нас на жаль не было традиций як в аристократичных родинах вести
свій родовід Памятаме найдальше діде і бабу Але того мало бо нашы
корені в Карпатах сут барз давны Як ти пришол на світ я
почал зберати інформацию о своіх предках дякуваты бугы ещы жыв мі таты
стрикым стрієцні брат Петро сына дама котры добре памятали про родинны звязкы
Дудів Тоты дотисовы записы пролежали долго Зостали оформлены в схему родовід в
<unk> році уж коли ся вродила внучка Суфійкы Назберало ся <unk> поколінь
жыют переважні в Тырнополи Діти з триєшных дідів Кыприяна і Іваня выіхали
до Гамерикы в міжвоєнный час Стосункы з ними сут трацены За дними
інтернету в Америці жыют <unk> дудів Знам же купа з них однофамільці
Фамілія Дудів єст пошырена в східній Галичыні на Закарпатю польскій і словацкій
частях Лемківщыны Цікаво же в останній телефонній книжці за <unk> рік в
тернополи записано <unk> дудів Родина і неродина з якых штыри і горы
дуди Певна річ же сме мусіли мати спільного предка музыку За материялами
Йосифіньского позебенного кадастру як дослідил Іван Красовскій зо Львова на Лемкіщыні жыло
<unk> родин дудів Дивно але не знам жадного кремного музыканта в останніх
поколінях Нашого народу правдоподібно походил зо села Смериківці повіт в Ґорлиці Мій
тато кликал єм сам раз так неня і тілько на выг Микіта
Дуда сын Григория вродил ся <unk> черця <unk> року в селі Сквірте
повіт горлици краківского воєводства землі західньой Лемківщыны Село было невеликє мало <unk>
номерів жыло <unk> особ <unk> році Поля мали <unk> гектар <unk> арів
лук <unk> хектарів <unk> арів Пасовиск <unk> гектары <unk> арів ліса і
неужываных землі два найці гектарів Дідо Гриц Дуда походил зо сусідніх смерековиц
был заможным господарьом султисом села тримал склеп Вродил ся близко <unk> і
вмер <unk> років На початку І світовой войны взяли го до Ляґрів
Сідил в Талерґофі Згынул в <unk> році на фронті єсінемо <unk> років
Його імено записаны в чорній книзі Вязнів Талергофу Тримал єм тоту книжку
в руках Баба Матрона Буда народила ся <unk> і вмерла в <unk>
роках походила з дому Астрябів Была родина Домитвія Астряба педагога історика і
громадского діяча на Полтавщыні родом зо сусідньой Высовы його сын математик і
методиста Александер Астряп Жыл в Кыєві і вмерт в <unk> році О
них пише кажда украіньска енциклопедия Гриц і матрона Дуди мали трьох сынів
Дюрка Михала і Микіту старшы братя за традицийом успадкували господарку і ґрунт
Юрко Повітцови обнял посаду солтисы з Квіртного і бил ним долго од
<unk> до <unk> року до выселіня Молодшы Микыта по закінчынюклясовой поставовой школы
в Сквіртным працувал даякій част на господарці потім го послали вчыти ся
в промыслову Школу до Ґорлиц повітового міста Повідал же не раз ходил
триці кілометрів пішкы в літі в зимі зо Сквитного потім з Ганчове
до Ґорлиц през Гору Маґуру Каждый вецір по роботі учньове ходили на
теоретичны лекциі до загальной школы низчой гімназиі Тато барз часто з подяком
споминал про свою науку кровицкого майстра Юзефа Войнарского Навчальны свідосту выдане <unk>
в <unk> році підписал голова Промыслового Товариства Кравців в Ґорлицях Пьотр Пьотровскій
засвідчыл своім підписом і печатком Бурґемістер міста Ґорлиці Покликаний до войска Польского
в <unk> р не служыл як такій же ся вчыт Пізнійше в
<unk> році Повітова Призовна Комісия в Яслі залиціла го до народного ополчыня
По закінчыню наукы тато іщы три рокы працювал під майстром свого научытеля
Юзефа Войнарского жыв і рыхтувал ся мнего В грудні <unk> р вернул
ся до Сквіртного Уж быв час ся женити і родина поглядала му
богату невісту сусідній Ганчові Ганчове село медже Высовом і Устом Рускым были
більшы і богатшы За шлематизмом <unk> р тужыло <unk> грекокатоликів В <unk>
р в тым чыслі Поляків <unk> і Жыдів <unk> Поля были <unk>
гектарів <unk> арів люд <unk> гектарів ліса гектарів пасовиск і неужываных земель
<unk> гектарів Мали деревянну церкву Покровы Пресвятой Богородиці побудуваной в <unk> році
і плебанію парох отец Іван Тита трьохклясову школю з двома научытелями і
чытаню імні Кацковского З ганчовской родины Дуркотів вышли барз дуже священників на
Лемківщыні Моя мама Мария з Ковальціків родила ся в <unk> році точнішой
даты не памятала І тато і родина кликали єй Марина Скінціли початкову
шкулю Діду по мамі Ільку Ковальчык досід час был в Гамериці доробил
ся достатків вернул ся домів і мал намір заняти ся промыслом за
заокеанскым взором На єдиній знимці котру зберегла мама выглядал барз поважні зо
закручеными до горы боюсами За Ганчолом два три кілометры в бік Устя
Руского під Рустоком при тракті купил перцелю до якой належало поле і
ліс зване кІВ A<unk>En Збудувал Тартак для урухымліня якого одвюл воду з
рікы Ропы до Потічка То было мам миме віном Бісіля ся одбыло
консеквітне <unk> р бо <unk> травня за документами тату Юш Машкыв Ганчові
в товашнім архіві схоронила ся знимка весідньой процесиі на верхах і долях
єщы лежал сніг Дідо Ілько поміж татови выбудували коло тартаку нову хыжу
шалювану дошком і крыту бляхом Шыбкы на веранді были з кольорового шква
хыжа была скінцена в <unk> році уж по смерти діда Його смерт
была загадковом Він робил інтерес і фінансовы справы в Ґорлицях Жыды компаньоны
ци конкуренты барз заздрили му Коло <unk> року наглі схопила го сліпа
кышка апендицит Він ся побоял лігати на операцию в Ґорлицях і поіхал
до Кракова Нашли го і там Зостал похованы на раковацкым цминтарі Минул
му праві же <unk> літ Пробабу Олену Ковальцік з пирців знам меньше
лишыли ся разом зо старшым мамином братом Ваньом в Ганчові в <unk>
році пиця скаральной Акциі Вісла Вшыткы зостали выселены на захід коло Ліґніци
Селяринанці Юшы Вундружы Вырвана з рідных гір недолго пережыла сина вмерла зо
два рокы обыдвоє похованой в місці рудна были сме з мамом на
іх могылях в <unk> році Моі родице мали двох сынів Ярослава і
Ігоря Славко ся вродил в <unk> році а я в <unk> названы
сме были на чест князів Кыівской Руси Тато повідал же мал книжку
де тоты князі были намилюваны Певно то были істория Украіны Руси Микола
Аркаса або Михала Рушевского Обоял ся іх як і книжкы прусівых стрільців
вести до совітской Украіны лиш дома тото слово часто ужывали родиче На
початку ІІ світовой войны в <unk> році дакотры Лемкы піддали ся совітской
агітациі і выіхали на Украіну Нераз питал єм ся родиців чом сусідска
хыжа стоіт пустком де ся поділи люди Нашы сусіды до слова Мали
цікаву фамілию Москва За Німців тато зробил асекурацию маєтку в Ґанчові до
якоі входил будинок з верандум тартак стайня боізко шопа і выходок Загальный
закляд взаємных забезпечынь в Ґорлицях оцінил нерухоміст в <unk> злотых а повторні
<unk> <unk> злотых Вартіст поля лісу худобы коні коровы свині уси і
збіжжя ту не врахуваны Война ся скінчыла але для Лемків біда ся
тілько почынала Збалемучена родина Дудів з квітного мая <unk> р погодила ся
выіхати на Польтавску област Агітаторы повідали же там землю Чорнозим мож мостити
нахліб а на плотах росут кубасы Ганчывяне выіхали ІІ Татой якій орієнтувал
ся в політичні ситуациі і чул што такы совітскій рай з його
кыгуспами в степы іхати одказал ся Мусіл сідити два місяці в криміналі
в Ґорлицях Повідал же му злі там не было бо занимал ся
кравецтвом Мама носила му передачы Тым часом минуло літо і настала нова
фаля депортациі Вересни як бы в зобраны хліб з поля мусіли мы
выіздити Цілый місяц чекали сме транспорту на стациі Колийові в Ґорлицях Противы
нашы добра зостали заладуваны на стациі а мы мешкали вдовы Юзефа войнарского
татового майстра <unk> жолтня <unk> р ґражданін Дуда Никіта Ґригорєвич отримал евакуацийный
лист де были вписаны три особы родины Мария Ярослав Ігор якы будут
выселены в Тернопільску Област Таты якоси вспоминал же в Ґорлицях за час
войны осіли дуже втікаців уцикнерів з Тернопільщыны Іхали сме в ваґунах Товарняках
од Горлиц Бестициі Біць Ясло Кросну Сянок устрікы Дурішни перетяли державну границю
СРС В добробильскому Відділі Державного Банку Колохерова тато зробил перш обмін пінязів
в <unk> році <unk> жолтня Выдали муж <unk> рублів В гырові сме
стояли два тыжні бо не было потягів Зпід Берліны вертала ся Червена
Армія коли оці іх пустяли першыма Начальникы ешел час од часу давали
лапулку хабаря жебы ся скорше рушыл По дорозі на переселенців нападали мародеры
і злодіі нас обіґрали два разы Мама вічно жалювали за теплом Кужышанком
Дале были Львів Красны Злоців Тармопіль Трембовля і кінцева стация Джурин нас
выдували Стоял конец листопада Было барз зимно земля ся біліли за нами
возом приіхал стрійкой Мільку з Бучаця якій выіхал скорше і забрал зо
собу Мы мешкали в нього зо два тыжні аж покля тато нашол
вільну хыжу в монастырисках По долгій дорозі <unk> і <unk> місяці поз
людіях на нове місце жытя сме привезли дві коровы єдну уцю <unk>
центнерів продуктів і <unk> центнерів зерна Нам давали приседибну ділянку <unk> Р
землі Хыжа монастыску стояла в недалеко центру міста над ріком коропиц коло
базару Была відгідны цілю зиму стіны мукріли Тато тяжко захорувал на плюце
але якоси вышол і тримал ся при здорові іщы <unk> років Голодных
<unk> роках великой біды сме не знали бо тато зароблял на хліб
кравецтвом по патенту Патили музерном пшеницю і кукурицю мололи сме на млинку
якій привезли з дому мали іщы корову козы і куры Мы діти
дост ся накрутили ручкы млинця корбу січкарні і натолкли масла в буденци
За чорным буханцьом хліба треба было стояти годинами в ґлєці коло пикани
Білый хліб видділи сме тілько по великых святах В літі <unk> р
до монастыриска приіхали возами запряженыма коровами правдиво напішу тата старший брат Юрку
з родином Они жыли в Полтовщыні в селі Усовка прятинского району замешкали
недалеко од нас На яр <unk> р переіхали сме до новой хыжы
на передмісцю Берізівкы при станіславівскым тракті То был гардий домик з ґанком
подібний до того якій мы зостали в Пульсі чытыри покоі коритар під
домом Станя коло негос городу і Содочы Дале нам пару гектарів полен
на выцілківскым лані де сме в четверо ґаздували два літа За нами
на Берізівку перебрал ся істрику Юрку з Рудином Руку <unk> пришла колективізациі
і приватна господарка ся скінчыла Были сме добровільно примусово записаны до місцевого
колгоспу ім Леніна на Березівці Жебы мати смужку поля тато з мамом
часо часу одвезны до осени ходили на нову панщызну На мами тримала
ся домашня господарка кухня праня худоба город Не мала доброго здоровя Тато
знал добрі польскій язык новітню історию был нецытаний інтеліґентний тверде ся тримал
лемківскых традиций і обыцяів Безрадия журналы ци ґазеты на штоден не обходил
ся до кінця свого жытя Памятам же в сусіда слухал заказане радийо
Свободы з Мюнхена любил політикувати з колеґами при затуленых выглядах часы по
войні были непевны В його нотесі нашол єм такій запис зроблений меньше
як рік до смерти На украіньскій мові Бібісі говорит о <unk> рано
і <unk> вечер <unk> рік Был реліґійні кажду неділю і свята ходил
до церкви Од дідам нашой родині до днеска схоронила ся Евангелія молитувник
ілюструване жытя святых З автоґрафом тую книжку спровадил Григорий Дудол в року
<unk> Коштує ст курум також і біблию Старший брат і я ходили
до початковой школы на Березівці а потім до середніх центрі міста Славкы
сім клясів і поіхал ціти ся до бучецкого ЗО технікуму Тато єздил
до нього і нераз брал ня зо собом На памятку о браті
я написал потім книжку про Буцяц в <unk> році З триго курсу
взяли го довискы Служы в Чернігові а потім в Румуніі Цікали сме
домів высеным <unk> жолтня <unk> року страшна дата для нашой родины Пришли
звідомліня єф ритород Дуды нестало вмер і зостал похованю містів Фокшами Румунія
на Рускым цмтарі Пізнійше зме ся довідали же <unk> жолтня <unk> року
зостал забитый на улицях Будапешта під час повстаня Мадяря Войны ся скінчыли
але нашы діти продолжали гынути за чужы імперскы інтересы На його могылю
ниґде з ме не єздили На мій запит Міністерства Закордонных Справ УС
в <unk> році одповіли же консуль Констанцы могили Ярослава Дуды однайти не
зміг Єскєдціл технікум во Львові і поіхал на роботу до Тырнополя Жыл
в родины татовых братів тато з мамом зостали ся самы монастыриску тато
працувал в монастырискым рай по Бут Комінаті был записаный до книгы Пошаны
за высокы выродницкы показникы в суцилістичных змаганях В <unk> р тернополе Татови
якій привик до штоденной роботы нудило ся і якоси він повідат Сину
пенсиі не мам може бы м пішол і ся попрацювал так він
стал гардеробщыком в сусідньом кафе Калиным в якым проробил єдна <unk> років
Обидвоє тато і мама барз тужыли з Домом Хтіли побити на рідній
землі дыхнути гірского повітря напити ся в Одесєвиці зо студенткы гмити ся
в Ропі Так ся стало В серпні <unk> року мы з мамом
одвиділи захід Рынарці Юшевіци Любін Споткали ся през тридцет років з родином
Кувальциків о якій є знал тілько з оповіди листів і знимок Он
нас повезли на Лемківщыну Были сме в Канчові на своім обійсцю якого
не мож было познати ани хыжы ани тартака ани ярка вшытко заросло
лісом аж до дорогы Горту до Ростокы зостал вырівняный ріка Ропорз обмиліла
Природы ся змінили як і люди В липци <unk> року на запрошыня
Мілька Крайняка зо скликного тато тиж одвиділ гідне село Был в Ґорлицях
місці свойой молодости вернул ся барз засмученый Думу медже собом ґадали сме
тілько по лемківскы Зато я памятам лемківску бесіду Догнескій А коли лем
почал редагувати дописы до ґазеты Дзвоны Лемківщыны іщым ліпше ся вицвітів Нашы
переселенці переважно варят украіньско лемківском мішынином Тато в останні рокы коли ходил
на роботу старал ся бесідувати по украіньскы але зо синным акцентом Мама
домагала ся пенсиі затраченого сына але од урядів приходили єднако одписы Родиці
не были на його утриманю <unk> серня <unk> року мама дочекала ся
мене з роботы і тихо згасла як раз в ден родин свого
мужа Тато недолго пережыл маму Уж на сорокови ден не міг встати
з постели Лежал місяц в питалю Вернул ся доми і рано <unk>
вересня на руках сына і внука оддал духа Бугови Обидвоє поховане на
микулинецкым цминтарю Темнополи там де лежат штыри татовы братове з родином най
з Богом спосівают Сын мій може днескы тобі продіде і бабу про
наше переселіня не барз цикаво цитате але приды той час і спомнеш
моє слово А тепер зас вертаме до нашой бесіды припоминам же то
уж третя част і бесідуєме з паном Ігорьом Дудом то директор Тернопільского
Областного Художнього Музею але тиж і лемківскій дієц бо єст і в
лемківскым товаристві і в Фуло єст редактором ґазеты Двоны Лемківщыны уклал лемківскій
словник о тім уж мы бесідували в двох першых частях а тепер
принагідні бесідуєме о ріжных лемківскых поточных справах А повісте мі такє пишете
в своій книжці же вашого тата высадили в тюрму власні зато же
не хотіл ся описувати на депортацию так В крисці приповідок спомнуш моє
слово я пишу о тым Бо то є факт правдивый От же
мы мали выіхати в травню маю маю місяци мали сме выхати Польтавску
<unk> рока <unk> року мали сме выіхати на Польтавску област Чом на
Польтавску област не знам бо знате може того же там Матвій Айстра
был на Польта в Польтаві в свій час за то родина Наша
родина попо бабі Так але родина осі в тым місци треба повісти
хто такий Матвій Астряп бо дахто може не знат того діяча і
Матвій Астряп былы ну та педагом былы літератом былы Тапішкы пришол од
Лемківщыны до Кыєва потім з Кыєва до Польтавы і в Польтаві занял
такє поважне барз місто был віце Пят доповісти кєрівником дворянского зібраня то
є высока посада Ґенеральско по моім од посады высока посада была І
його сын математик так в каждій енциклопедиі він поданый украіньскій енциклопедиі поданый
бы він барз поважні вчений был його сын так Но та може
може тото сповродило же выіхали оту там на полтавску област Алеміі тато
был нацитаний і орієнтувал ся в ситуациі на сході і не завтіл
єхати Ну і дякувати йому мы ся не турали по полтавскій области
Він відсідил в Ґорлицях в кримінали а хто го зосадил до криміна
Та польска влада напевно не совали Як то выглядало як повіли Ніньові
же ся не хотіл бы сувати і што І то він не
хце выізджати Но так ну не хце Но але так было інкримінувано
же за то власні воціну Я не знам было пят років я
не памятам о тым Юж я не памятам і конкретні як бы
м гнескы то яз бы м го з диктофоном жебы оповіл мі
вшытко докладно так от а я ся не спытал і тото што
я попамяти все повідам же дякую мойому татови же сме ся не
турали бо його братове поіхали там на полтавску облас А на другій
рік <unk> році пішы і коровами з Польтавы приіхали до монастырск єден
до монастырск приіхали виіж были де ми іж были так мы Бо
мы приіхали в Осени уж то так грудні до бучача потым до
монастыріскы в грудні <unk> р Они на другій рік приіхали Ваш тато
певно хотіл жебы з вас был кравец а вы пішли в мистецтвознавці
Што было найважнійше же вас спонукало такє зробити іхати там далеко аж
до Ленінграда Бо мистецтвознавствы во Львові факультету такого не было Был в
Кыєві а в Кыєві я не хтіл ся вчыти І і іщы
спонукала мі я тоту же В тій академіі мистецтв вчыл ся Шевченко
А я ся вродил товды Яр Шевченко ціле жытя повязане з Шевченком
Я написал книжку в спілавторстві Тарас Шевченко на тернописці Штырі выданя уж
вышли На другій рік бы <unk> років дня роджыня Шевченкы мало выйти
іщы єдны выданя Ну а вы были ініциятором жебы створити тот музей
выласніли як ініциятор ґльой Ав Того обласна Рада створила той Музей але
як першы директор тут і почынову знулятут З корекциі першых <unk> творів
позал ме <unk> скорознавчы Музей продоли суты творы Барз добрий музей може
не такый барз великый але добрій по рецін не іде бы та
певно же як бы было більше примішыня можна Ну не в ты
ряды показувати так як мы показуєме а розмарити так векше ріднійше о
анимаме приміщыня і не світі нам ничбы І я так розумію же
ту і лемківскы ріжны імпрезы докули бывают то лемківскы выставкы в нас
бывают нас было мистецтво Лемківщыны было Никіфло было Єсенко было лемківскы Никыфора
то што приводила криці <unk>ovaвы выставы Никіфора бо тепер што сторічы Лемгринович
хтіл навет Никіфора привести до Новатряне Поле підчас фестівалю Од як нереально
навит Но Подзвон подзвон директорів Дудлова То позводил єм тажетальшы прешом якыси
поле весены в Нікіфоры Ну а якого лемківского найґілшы любеты ци скультура
ци графіка ци Лемкы то більшы графікы Ци скультуры з культуры більшы
згляды Я не можу поісти єдного бо я фаховец містествознавец і я
не можу єдного поісти же мі ся подаба тот або Ні такогя
не можу поісти бо як же можу повісти же там і ся
подабати европецкє а марда т ся мі не податы якы повісти Но
і тоты тот цікавы гевы Певно ся котры цікавы Як хоцкы цікавы
Мают робити помник тернополю бо проєкты они зробили мают робити воровий волонти
гороми горони О яси голей ти золоми зоботи ге ге ге ге
ге ге гей з годе новодиву гома Лемкы Вар свого діля самила
гора до тя прийду ге з вечеро не прийду богероте о вірной
під ломом м ін я знам хоц я не контактую з тым
Спедуніверситетом на філолоґіі вывчают лемківску мову Де Пет в університеті і навет
єм задают заданя бо при лемківскых приповідках то не корыстуют ся тым
книжком тото я знанты Цікаве бы было побесідувати з нима де ж
може зробити кєси інтервю Можно бы было піти на фельовы н зараз
на нова коз є тока Стефания Панцю то оно тык єсліл тотків
голову Панцинів Стефания Єлисеєвна Ложнів А терпелянскє рейон Ложнів то лемківскє село
она з лемківской родины а родила ся уж тут Тербелянскій Рейон Но
панци Стефанія Єлисеівна лемківскє село Філолоґ педаґог дружы Івана <unk> іпофілоґічных наук
А то навет нарік старше од негона <unk> а непреселены до <unk>
на ся ту вродили уж <unk> тыж Напанця кандидат Філолоґічных науків <unk>
р Закінчыла Черніватскій Університ <unk> р пяцювала учыти украіньской мов Турнопізложн <unk>o
од <unk> доцент знал кафедру украіньской мовы Автор низкы навчальнометодичных працвытвору Лемків
Ловру в тым чыслі антропонім Лемківщыны Материя до словника лемківскій выбір о
тото Но то хтіла бы єм єй видіти тыжньом бесідувати А тото
село Лоснів то село десів О де удатыма Лемків створил <unk>э В
Лося ЮНА нонькы не был Явнам же в тотім селі Воснів перший
в Украіні был лемківскый Хлоківскій най найпер найпершый Коли іщы не о
перше была Мария Байко байко сестры і Бывошлівскых і Лосні Діхати до
Теребовлі не доізджати до Теребовли то наліво не доізджати кількодам кілометер до
Теребовли на ліво Ложню А іщы такым свіданьом мы бесідували колисси з
Михалом Тиханьскым ото было моє перше інтервю до лемківского радия і мы
не могли прити до єдной думкы бы він повіл же найнайпершый каси
лемківска імпреза в Украіні то было на стадийонів монастыриску Але в якій
то было році то він не міг мі повісти ци памятате же
якійси лемківскій такий фестіваль ци штоси тате около на стадийоні в монастыриску
Было штоси там я не был там але штоси было Який то
міг быти рік Якій то міг быти рік значыт то міг быти
рік міг быти рік <unk> Чом о тім бесідую бо я йому
уповіла же были тоты ватры втиску і перед тым были А він
позейшы были вже перше постарі Він повіт першы был На тото было
просто концерт на стадионі концерт концерт а ватра в розуміні оген огниско
і фестіваль по типу Ждыні бо я робил того о <unk> році
Я робил по типу Ждыні хоц ім іщы товды Ждыні не был
Не слухайте Явно што першый фестіваль в Украіні першый лемківскій фестіваль най
найпершы то в рогатиньскым реґіоні село Кулоґутиска Лопусня А Лопусне Штоси было
та Лопусні То было село Лупусня В <unk> році Но то скоріше
не могло быти А пак сусіднє село Вутиску зробило В <unk> році
в гутиску Я робил бо пуслі было ранійше было То был концерт
але такій не лем концерт а як бы фестіваль бівшый <unk> знам
як то называти тотятиханскій повідат же в монастырискых был фестіваль Нє ні
нє нопавне не было Слухайте но А што ся діє тепер в
монастыри скубы я не модно зрозуміти Я брала долгы інтервю тогды В
Тиханьского Але я не можу розуміти што ся діє Я знам же
оддавна єст Музей Лемківской Культуры Державний місця рахує Державный Музей Монастыриску а
што ся діє і якій стосунок Тома до того лемківского села котре
мало бы постати На тым місци де тот зелений амфітеатр ци як
тото місце де ся одбыват Ватра Ветра на поле Тиханьскій мі повідал
же музей буде перенесений з того дому там на поли і де
си там буде то было барз мі дивне а іщы дивнійше мі
было коли ся дознала єм же то буде як бискансен Але неє
ани єдного науковця котрий бы знал як ся роблят скансены а роблят
то просты люде і як хотят так роблят товды ся не называт
Скансен а ся называт просто Парк ци Як там то не Парк
фактично і Нескансен але То є Ватране поле Ватране поле якє тепер
назвали лемківскє село през тото же неє уж окремой установы музею Музею
неє окремой установы Хоця музей є але він входит в лемківскє село
Ну але тиханьскій повідал І директор того лемківского села в якій входит
Музею Тиханьскій Але тиханьскій зма будувати але на музейній справі ся не
зна наприки є директором ту музею художнього в Термополи та вы скінчыли
вымати у світу же высял цілены на мистецтвознавстві і вы ся розумієте
Де ґрафіка яка і кугу автора деякы і іщы річы сут але
тиханьскій зна будувати зна заробляти пінязі зна іщы якыси потрібно знати Але
по добрі єст адміністратором але на тім як ся робит музей ци
як ся глядат експонатів ся не зна Мож вып памятати коли было
двадцет років фундациі святкували во Львові і я устала і повіла же
буде такє лемківскє село повідают же то буде сканцин а неє там
никого хто бы знал як ся роблят сканцены лем сой люде самы
роблят то не повідайте же то сканцин то буде просто якысы атракцийоны
жебы люди сой оддыхнули Я Но Лек монастырийскы найти специялистів Тернополю тяжко
найти специялистів Еву мі тяжко мі тяжко найти тулу тернополи специялисты думзею
Але коли я тото гворила там східил Борис Рыбак котрий перше был
директором з канцена в Львові І я тіж і до него адресувала
тоты своі слова Він єст специялистом од той справы А при тім
він нич не повіл інчы нич не повіли науковці Іщы я не
розумію што ся діє Кєд буде перенесений музей того дому де він
єст де си наполен буде перенесеный в найблизшых найблизшы я не знам
кілько з десят років не буде перенесены ниґде Не може быти там
перенесеный Кому там перенесены до ліса Но то власні Не буде перенесе
під Музей до ліса єм На диктофоні записано Штоси він ма він
чыла не міг такє одповідати Я раз другій третій лей ся звідало
бы мі было дивне і він повіл же Музей піде до Ліса
Музей до Лісы де Но і ліса Но най бы ваш скорше
ліс лішыл лісы А як же скорше ліс до музею піде а
новы одде бы ваш музей Хтоси повіл же в лісі бы бы
бы бы бы было найліпше то обзерат же обзеравали сну так І
там найліпше буде ся зберігати вшыткы дньо образы ся історіма торожыти тажы
і побудуют хыжы для Тихамской буде там мешкал Но як же інак
ся шовде доізджал кажды раз три кілометры з монастырі з доватяного Полю
Но власні власні Зато я він мі такє полю Едуман декіс ідачний
Того не буде слава Бо та не буде тото Я уж думала
жей є неано можете спытати ся про тото выдрывали ся бы він
тот ліпше знале тифаньского ім звідала был тиханьскій преці директор того Юту
уж <unk> гектарів там мобыти Так <unk> гектарів здає ся так божде
А пожде кілько Но бо то ма быти ну то пляц ма
быти бо хыжы там має быти паркінґ стоянка значыт там ма быти
та для базару для выставкы ну та для люди тато купа Но
а што то властиві буде Як то повісти бо я не розуміл
там написано ся і гіподром там буде А сиподром штоси хтоси чул
єм такє про гіподрома лейподром тремати кони поперсю Дале коли неді зараз
Што властиві буде бо розумію же не буде тосканцен в нормальным значыню
того слова І што то буде такій парк одпоцінкове штоси такє місце
По перше має быти нормальной інфраструктуры ватряного поля жебы люде пришли і
каждый нашол собі по своіх інтересах одповідны зацікавліня тамт І єдному ся
подабат концерт слухати другому ся подабат там бавити ся значыт ци то
там Смакувати лемківску кухню чыциі ци по десятдеций пробувати так ся вшытко
ма і остатньо про што мы ведеме мову жебы тото ватряне поле
функцийонувало ціли рік О тым ся іде а не музей переносити до
лемківского за тото є абсурд але жебы оно функцийовало і Цілий рік
аж цілий рік то є барз дуже ріжных там проблем Но видите
во Львові сюлцянківскій Хай фанцин функцийонує цілий рік і там сут ріжны
свята етноґрафічны фольклорны Там сут ріжны якысы майстер класы концерты забавы выставы
але е так то єст у Львові то Медже Львова Меджек львова
так Но як же шепченківскій Гай Но бівскє село за кілометры од
монастырі с так і в монастыриску неєкілку люди є культурній інтеліґенциі тілько
неє о і зато як то мало бы быти А кому то
властиві належыт то єст державне то єст я тоты девят <unk> гектарів
На днешный ден як то выглядат Зараз там штоси ведут тоту бесіду
як тото оформити землю тоту на кого як вы правничым сенсі як
то зробити Бо то там проблематично Я до того не вникам бо
то не по мій Той ся занимат інчы люде Чо я буду
ся там в тым міся так бавил ся тым будна што ономі
Одту ліпше тото з Найван Гнович тото питаня Тихановскій знає добро питаня
бо не рішає на областным рівні Як тото зробити бо треба тоту
землю приватизувати і оформити якоси Але знат чом Утім тепер бесідую бо
наприклад была ідея в Кыйові зробити Світовый Центр Лемківской Культуры І вышло
з того ганьба з Лем довышло з того і мало быти ґрандіозне
і мало быти і церков і зали для выстов і мали быти
вшытко пришытне А тепер такы лем высокы домы і ся вказало раптом
же Лемкам то не треба а доправды хтоси своі там пінязі інтересы
ма Але на той ґрунти Ґрунті ся посварили дає і маме скандал
барз неприємний але най ся ладят але для ня лем єдна річ
Я не хочу жебы Лемкы были здискредитуваны і тиж монастыриску не хочу
я хочу жебы о Лемках Повідали лем добре бо колиси Лемкы были
приядны люде і хочу жебы о Лемках як бы о тім што
робит Лемкы Лемківскє товариство жебы не вышло на штоси такє паскудне был
Кыйові штоси мало быти ґрандийозне на цілый світ бы Світовый Центр Лемків
А моти мали будеме ся вывали такы проєкты были куснічні можна повісти
і через тото Кыівскє товариства якы назвали ім Богдан Грантонича до того
часу формально не належат то всеукраіньско Товариство Лем за тоту справу президентко
спецет Они не хтіли жебы хтоси істи з святом Ні ся отручыл
так но але в результаті днес не є нич неє того світового
цену то прошу ся питати Меціхала Мацівского так А я колиси піду
до него і буду то выясняйте там бо там барз Заплютано заплютана
свою будівельну фірму так як я знал так Но і в мом
може мал при тім якій сытый інтерес не або та певно же
там мали багаты дуже малы люде там інтересы бо знам же ся
посварили на тым ґрунті як повідати правда жебы ся не посварили в
нас іщы мастых на На приватизациі той той землі того ґрунту І
жбы то вышло на хлопцен для вшыткых Лемків Но тако як ся
почнут як выйде на першы плян материяльне материяльне тото пінязі материяльне забезпечыня
пропаде духовніст пропаде ідеє лемківска пропаде наша справа бо мы почынали без
пінязі на єдным ентузиязмі А од ідеі О тім одрочыня Лемківской нашой
власні А од власні Вы были тот чловек тых же зачынали і
власні вы были орґанізатором того фестівалю гутиску і власні вы зачынали не
лем тоты но властиві І при початку лемківского товариства Вываристві Лемківщына во
Львові было з початку єдно товариству нас то оно было фіксуване і
каждый мал білят Я был номер десят Но а повічне таку річ
я уж глупе цалком дашто ся звідном Можє глупе по што створили
лемківскє товариство По што яка была ціль Я пішла до пані Іванны
брати інтервю Оно товды было при початку Лемківского Товариства Івану Франківску пані
Івана Сенко влиця і я єй ся звідам Пані Іванно по што
створили лемківскє Товариство А она гварат на як жебы Лемкы ся сходили
І зато же во Львові уж было то створили і в нас
Івану Франківску бо з Льова пришли і гварят робте і в себе
лемківскє товариство і мы зробили і мы зробили Концерт был Хору Лемковина
і там оголосили жебы ся уписували до лемківского товариства хто хоче І
пак люде приходили ся описувати і люди приходили хтоси в якысы дні
там чакал на тоты же могли ся описувати Так было і были
люде барз рады бы ся описували і бесідували медже собом приходили І
были барз рады же тепер юж можна о тым бесідувати же уж
можеме повісти же мы Лемкы ну і концерты си зачали лемківскы Но
я гварю ну добрі при першым етапі ясно вшыткы ся зышли вшыткы
ся замальдували же Лемкы но добрі рік другій третій а пакі уж
і у франківску не было ани концертів през якій си час ани
нич не было цалком не было бо першый іщы был пертый як
пак тол Криницкій тан сталониць Але не о тім бесідую а о
тім но зышли ся бо не можна было о тім ани повісти
то были як тайны товариству же Лемкы зышли ся Єдым другому повіли
же Лемкы же мы были выселены депортуваны і так дальше но зробили
пару концертів но добрі А яка ціль дальше товариства А были іщы
ціль як і для чого іщы вписували ся в товариство Жебы поіхати
до Польщы люб нам видіти Но выіхали єдны другы треты уж поіхали
і дальше мож нихати зробили візы пак ну перше безлістом но добрі
но але дальшы етапы тото золотвлены уж на якымси етапі Але дальше
Лечого створили в гостиві лемківскє товариство зышли ся єдным другым повіли сме
Лемкы Дуже слушне питаня і такє питаня бы треба было поісти з
трибуны на зізді з украіньского тогористу Лемківщыны то барз слушне питаня Ак
але што дале што дале Створили сме ся обєднали сме ся робиме
штоси а што дале А дар нас записано в статуті з украіньского
Товариства Одроджыня Лемківщыны О а яс тот тотуалерали розму Так я розуміти
я зробила сироку апію з того статуту і тот пункт гля найбільше
дивний Бо я не знам як можна гнеска ту одродити то што
было там і товди Як то можна в Украіні одроджыти не на
своій земли Нє Закарпатці можу додроджувати на ній Закарпатця на своі земли
своєй жыли тисячы років може Але як бы можемо Тато як може
в статуті быти такій так як Лемкы на Заході як може на
німецкых териториі одруджувати Лемківшын там німецка територия як они мож діяти Як
бы можеме то одруджувати Лемківчыны як мы на своій землі Было інша
справа Коли мы можеме сой записати шу будеме плекати тоты традициі будеме
Не заплека них є то нормальне Сташы нормально Але о тото одроджыня
Я ся можу зрозуміти а в тото статуті записано Знаті што мале
на увазі коли тото писали Бо мы гнеска жыєме в Украіні компактно
не жыєме жєме розшмарены кусы в тернопівской властил ся власт біл ся
полпы Але неє автономіі неє як улоси такого краю де бывше Лемків
ся зобрало Велітарна держава рота але ґыбель Крим госи зробил автономію так
але на разі знайш што мали тах ты Но але што што
мали на увазі коли написали в статуті же мают за ціль одроджыня
Лемківщыны тото єст барз складне питаня і мі ся здає же одповісти
на него так просто негоды бо я не можу тиж одповісти як
то можна одроджувати лемківску культуру можна звычаі традициі пісню мистецтво можна Але
одроджувати то є барз складно і з тым питаням прошыл задати ся
до головы Украіньского Товариства і до головы світовой федерациі Яку лемківску співанку
найбільше любите В мене сут сут кам пицька грима <unk> лемківскы співанкы
кантицькы правды О тот є Горен Наша Горенашы то мушы знати так
облачком О прошой облацком любите тотой версы мій версы кєд ми пришла
карта нарокова Червена Ружа зродили ся тер там на Луці Залени та
<unk>entk Лемко Яси Лемко оддал той крени Креницкого одспіла Мы кренецкій а
як доправды тотословацкій гімны твоє мельодію взял од него а слово своі
тік дописал Тыра Тяжко жыти на чужы тяжко выкати тяжко цеє то
є гімн нашых Краянив на Заході Тяжко жыти на чужыні Тяжко ту
привыкати найтяжче нашым Лемкам рідный край забыва задоволеным слухом тоту тоту Як
вспомяну рідну землю о нашу Лемковину жаль на серце Слезы в оцях
мало не загыну як в помяну страшну весну <unk> рока Як выгнали
нашых Лемків на чужыну до Левку Шумте верхы і потокы На нашій
Лемковині шумте черчте Вас чуєме на далекій чужыні Імеродия Барсы то співат
хор Тяжко жыти на чужыні Тяжко ту привыкати А найтяжче Нашым Лемкы
Рідний Крайзы быва ти А найтяжче Нашым Лемкым рідний Крайзы была ти
Мати як ус си мрію звязану з Лемками з лемківскыма стравами з
Лемковином Втім звидіти Лемківщыну бо єм малым хлоіхаєм але на жаль той
хыжы яка є на одклялинці мойой книжкы спомниш моє слово де ся
вродил Не істнує од <unk> рока Єй розобрали де си єй вывезли
де си тото місце заросло лісом бо то было коло села не
в самому селі а кого села лісат мі прикры барз Я єздил
до свойой родины на заході бородина моча помамі аж на заходів та
ковильчык калакукы Ковельчык та помамі кывельчык о што бы м хтіл Хтіл
бы м наприклад поіхати жебы не уж повідам найти метрічны книгы в
архівах Ґорлицы Кракова ци Мшыны де си там повинна быти метрічне жебы
нашол родовид своіх предків а они сут сусмериківця Дудів де ся хтілы
Бо тото нихто не зробит як я не зробил Я уж зроблю
я поіду о родовіді я пойду а тото хтіл м зробити но
але на то треба мати час І не знам як уж піду
на чысту пенсию бо я уж давно на пенсиі але выроблю Але
щы роблю От роблю то як піду Спробую тото іщы зробити Добрі
Я Вам дякую але знати Я не мам можливости з Вами бесідувати
выте на якы акциях Яниґда Е не мам можливости з Вами бесідувати
все такий чловек же вшыткы з вами векед єстил быти бесідувати І
до вас Но так я мусіла специяльні днес коприти Але мала велику
приємніст того квартякую ся за словникы за вшытку та уж о і
на тім конец дякуют прихоют докаму Та прошу прошу вартякую Жыняте впили
повзапла Милы слухаче так пришли сме до самого кінця нашой едициі Не
хоче ся мі іщы пращати ся бо не о вшыткым повідзяно а
то уж треба быти домів де Івано Франківска Тиж мі бы ся
хотіло долше побыти в музею бо ту сут представлены барз цікавы мистецкы
творы і не ма значіня тото же даякым <unk> років а даякым
лем <unk> но тотраз добрі ани Не посмотрю на них бо юж
треба летіти жебы ся не спізнити на автобус Але обіцюю же темы
котры мы ту зачепили будеме розвивати і будеме ся до них вертати
в дальшых нашых бесідах а тыж мам надію іщы не раз в
нашім радию будете чути голос лемківского патріота автора словника редактора Лемківской ґазеты
Ігоря Дуды Тырнополя Дай му Боже многа є літа і здоровя і
охоты до лемківской роботы і достойного пошануваня його праці Тепер уж направду
час ся пращати до Тернопільского Худежнього Музею і до його директора пана
Дуды Вас привела Анна Кырпан Оставайте здоровы стрічы за тыжден Слухайте <unk>
процент лем на Скаркова азо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого
шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян слухайте семка <unk> процент а будете
мати цілых <unk>