70% #2013 - 70% #86 Петро Мурянка в Украіні (2 част), 5 X 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #86 Петро Мурянка в Украіні (2 част), 5 X 2013

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Petrem Murjanką o jego dwóch podróżach do Ukrainy, między innymi do Kijowa i na Zakarpacie. W rozmowie pojawiają się wrażenia z tych wyjazdów oraz refleksje o kulturze, historii i spojrzeniu na Ukrainę.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте <unk> процент лем Не Скропова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте сет
процент а будете мати цілых <unk> Видам вас мили моі слухаче при
мікрофоні Анна Кырпан Днеска І част бесіды з Петром Мрянком Наша тема
Дві подорожы пана Петра в Украіну врожыня рефлексиі спомины Тыжден тому чули
сте оповід о першій подорожы в середины мая о вандрівці до Кыйова
з выставом Никыфора наш гіст його сын Ігор Трохановскій і Юлия Дошна
прикросили урочыстий початок выставы лемківском пісньом і поезийом То была добра нагода
для вшыткых хто пришол в тот ден в Нацийональный Музей Украіньского Народного
Декоративного Мистецтва в Кыйово Пичарскій Лаврі пізнати і традицийну і сучасну культуру
Лемків А для гости з Лемковины добра нагода гвидіти Кыів запізнати ся
з Лемками котры мешкают столиці Украіны Друга подорож Петро Мурянкы в Украіну
одбыла ся уж в середині липця Він был єдным з делеґатів Світового
Конґреса Русинів Руснацох Лемків од Стоваришыня Лемків і зато поіхал на Закарпатя
Мукачеве Сваялу Ужгород Єдно о цім бы ся мі не хотіло гнеска
родити о політиці о ідеолоґічных справах Звідал лем пана Петро лем о
выржіня з подорожы а преці мамен не простого вандрівника а поета мыслителя
філософа і його погляды і його виджыня світа то тиж цікаве Але
цалком оминути політику ся не повело даколи она якоси сама нам в
Лізла хоц єй не просили Очывидні дашто вы тім уж чытали бо
пан Петро писал в часописі Бесіда Но а о чым си писал
а о чым си не писал і о тім власні гнеска бесідуєме
То припоминам же тыжден тому Петро Мурянка оповіл слухачам як <unk> мая
урочысто отворили выставу Творівникы Флора она пак тырвала іщы пітора місяця Нацийональный
Музей Украіньского Народного Декоративного Мистецтва де ся тото одбывало не лем цікавый
сам по собі але єст цікавым місци заповіднику в комплексі Кыєво Пичерска
Лавра а той єст єден з наймільшых і найдавнійшых монастырів в Украіні
хоц Тепер сут там тыж і ріжны музеі діют выставы Монастыр зове
ся Печерскым бо оддавна ту монахы ся селили в Печерах принаймні такє
практикували найбільше асткєтичны з них ту прибывали в молитві покорі умертвіню ціле
жытя а даякы ту в печерах были і похованы Очывидні на то
треба было сой тиш заслужыти Не знам ци то доправды печеры яскыні
природны ци іх монахы Выкупували Быліме так то підземны лябіринты коритарі а
од них одходят маленькы кєліі А сут там і мытіцкы підземны церковці
То вшытко в земли но а на земли Кыйово Пичарска Лавра То
величавый архітектурный комплекс на правім березі Дніпра ціле біле місточко біле бо
сніжно біле це білены тоты стіны церков і ріжных домів котры там
сут зелены верхы золоты кресты В Кыйові не єст так як наприклад
в Кракові де маме єден комплекс вавей бесідок і духовной і світской
влады Центр Державного і Реліґійного Жытя В Кыйові то не был єден
комплекс княжы палаты і давны церкви не творили єдну ціліст може і
зато коли княжий палац был знищений найдавнійшы церкви і монастырі правды не
вшыткы ся зостали і стоят доднес медже нима і найбільша перлина Храм
Софіі Кыівской Но тепер послухаме якы вразіня мал з прогулькы по Кыйову
Петро Мурянко Як вам было в Кыйові што сте виділи Кыів Якій
він выглядал для вас якій был то новы Прекрасне місто Прекрасне містоми
Захоплятчыма мі ся виділо точно єм знал же сут барзцінны памяткы культуры
Давна Софія Кыочерска Лавра і інчы Але не сподівал єм ся же
єст такым потужным містом такым великым містом такы і інчы будов і
будівлі сут такы Велико містецкы ся мі здавало же лем тоты памятникы
памяткы культуры штара будут А то єст велике місто велике місто велика
митрополия Жы гей єст того єсту видіти там бы треба было направду
Зышол єм ся з такыма пішли сме з Усыном ся перейти зышли
сме ся з Поляками котры повіли же сут першый раз в Кыєві
і же ту треба вертати же ся ім барз понимало Кым Не
знам якы од Поля Так Полякы з пивом в руці ходили по
улици так же може ся мусит ся подобати Софія Кыіов Печершка Лавра
і в чых печерах сме были провадила нас пані провідник По печерах
великє пережытя барз великє пережытя в ту в кыівскых печерах провідник бесідувала
по русийскы Так я з ньом так кус бесідувал дашто ім помагал
чым в нашій ґрупі як дашто бы не спохватили а зас по
самых вечерах хто ся не даст іти ґрупом Лися іде поєдному і
ном так зас провадила ту такє тото такє ту такє то такє
і приходиме ґу до такій раці Гвариту святий Мойсей Угрин і зачал
єм з ньом бесіду уявлят ся она же як провідник не знала
чого вывести чом ся він угрин зове я повідам то єст святий
з мойого краю Карпат з угорской стороны з угорской гей І зато
так потомны од назвали Майсий огрін пришол з нашой з той стороны
полудньовой стороны Карпат Як ся нашол на ХХ столітю чудно рече Але
такій і для мене было такє такє глубокє пережытя быти при тых
його мощах на Сын як реагувал бо може інакше вы а інак
ся і інче поколіня Нумам же ся му подабало тото вшытко захоплювало
то як і інчых Думам же то значыт сын не вельо інакше
видит тото Як я хоц напевну молоды вельоричы видят інакше хоц оно
ся не ріжнит в якій спосіб такій діаметральний жебы інакше смотрили і
на нашы справы і в тотым контексті о котрым сме бесідували А
Кыів як Кыів йому ся подобал За єдным вынятком Пішли сме на
таку легку вечерю і і пива ся напити вночы в центрі Кыєва
сме заплатили повіл бы м два раз дорогше як в Варшаві Здавало
бы ся барз дорогом містом єст в центрі Кыів Думам же в
якій місци сте были но дорогы але думам же нашли якы сыт
екі місциі а тот іщы місце треба вас знати Але може нихто
Вам не повіл же там Задуже можливе Хоц оно не было жебы
м так повіл на вид аж так пересадно ексклюзивне Жебы мало быти
такє дорогы знате ок же за то ґодам бо неєдно ся в
світі виділо бывают ціны але тото ма ся перекладати на тото што
ти дают іщы за тоты опіні З чым єс іщы марно На
хтоси провадил для Вас якусы екскурсию ци Професийні так ні сме ходили
на власну руку сме лем кывецарскій лавреі мали сме провінника провідникы мали
сме по тым Музеюм скарбів Украіны тых найдавнійшых іщы скарбы в Кіфів
Серматів і грецкы з Побережя Крыму Пащы Но на Побережы Чорногой гей
Но і ту чуты сте тіж тоты з тых розкопок Могыл скєфійскых
і інчых Но было бо оно вказує што находжыме ся на земли
котра мала барз богату істориі не можна так не можна того порівнати
абсолютні даме на то до Польсты Кєд бы тото хтіл до Польщы
порівнати в тым контексті то Польща є джунґльом якій сом Новом Ґвінейом
з абсолютном джунґльом де в сударинів з Украіном і з тамчыма богатствами
той культуры ріжных культур ріжных народів тоту польска земля но не презентує
нич на добру справу тіс та дівандрували даякы народы аж і на
Лемковині найде ся даякій піняз з періоду Римской імпериі найде ся Але
не того роду ґарбы якы там ся находят направду Бо Украіна то
такый коритар был майжы вандрували народы уж од тій од вельох вельох
віків коли тисячы років Коли была тота велька вандрівка народів то вандрували
так за го І зміняли ся повім так же наветы Украінці гнешне
то мают ґєны од тотых вшыткых народів жебы мішаны так ся же
тото вшыткы ся зобрало зато Украінці так на выгляд сут ріжны не
є якыйси Єден тип же Украінец мал бы так выглядати тото угетаю
в котрій зого не сых Од духовленых Лемків котрый писал же типовый
Украінец маністо мілометрів міліметрів Такє дурне аж аж дурне Но зато Украінці
направду достіжны в ріжных реґіонах і зато жено было но тото місце
де тепер Украіна повіна также было такым куритаром де переходили раз аж
аж і потім уж на початку нашой істориі при тіж Мадяре тіж
перешли Мадяре ней Печенігы айо передше аваре Мадяре А потім і тым
самым дургом Монголы перешли Лем лем же они перешли там як повісти
воєнном дійом же махнули ся і вернули Хоц по тым м остали
притішы тота Злата Орда была зо два зо два столітя сіділа на
роз І зато тяжко оповісти же Украінці такы ци такы ци такы
Шылия од Шылиявы Для тых Хто лем тепер ся долучыл до нашой
бесіды підповім же бесідуєме з Як то ліпше повісти о склясикум сучасной
лемківской літературы Петром Врянком Як то часто єст глосены споминаме яр і
літо а конкретні бесідуєме о украіньскых подорожах пана Петра в маю до
Кыйова а в липцю до Підкарпатской Руси в Закарпатску област Украіны Але
закля зачнеме зас о тім ґадати послухайте пісню гурту Пляці Рімі зо
Львова Здає ся ту пісня про коханя про тугу про осін але
тиж о тім як доколи тяжко в великім місті быти собом бесідувати
по свому бо там вшытко чуче Завтра прийде до кімнаты Той друзі
Не багато выпюте комодного То спринес іст Скаже хтос жытя прекрасне Там
жытя прекрасне авона а Сидіт тыма стінами Буде пети на пєты підшало
голвыналь Я співату для неі Аж брід тыма кришталь Та хіба зуміє
голос подолати су печа світі Я люблю єй голоса а люблю єй
устав озит прийде осінь люси розбіжымо ся вы русифіковы Вона Цикєд нема
шумна Буде пити на пядів Моє кого печальна Моє поля золота Я
продолжы кричати Леч послашна і пущы волоса Я люблю єй волоса Я
люблю єй тонкій буста та не удолзі прийде осінь Мы всі розбійжымо
ся по русифікованым міста Пишло нашло Ситі нема сумна пяніти го Моя
поля золота Я продолжу кричат Ніч бы смачна Я продолжую кричати Ніч
бы смачна і уста Я продолжую кричати гір спецмесна і уста Цікавым
мі было чытати в бесіді же выкраіні прібували быти Украінцьом і на
хрещатику прібували сідувати по украіньскы але не з каждым ся доло так
же выдо гыжно одтверджыли же тяжко Украіні быти Украінцьом Є то правда
То правда Я і з другой стороны хтіл фактичні знаєм же Кыів
предшыткым зрусифікуваний русиньскомовный і хті єм тото на так бы на вас
не скорий видіти переконати ся Так же фактычні і тоты реакциі были
такы же часами хтоси пізріл на тебе так вертикувату зна найповіл бы
м з погордом може але так з высшістю О вогоховацкы думы не
бесідує но і так же аж тіж грошы сме мі мінялисі в
банках переважно по по росийскы вшыткы бесідуют але мож было же трафляло
ся же одповід по украіньскы і власні товды тот чловек так бы
тішыл ся же ты до него поукраіньскы зобесідувал тз якій такій кыівскій
парадокс столиця Украіны Такы я мам тиш учутя коли є в Кыйові
І так тиж бесідую по украіньскы і луганьску тиж былам бесідувалом по
украіньскы специяльні до вшыткых в місті якы перейты там як найти тото
як то прібувалам і дакотры тиж ся тішыли і так прібували доколи
тяжко але прібували доня луганьску ото такы чудніли ляна же ту чуєш
росийску мову а на банку пише по украіньскы Ано бы державны сутны
Вшыткы написы сут по украіньскы жертвым Кыі Написы сут а то сут
мертвы Мертвы сы жды Але повім так же в Украіні дуже люди
ріжны акциі ріжны такы выдумуют жебы жебы фунґувала нормальні украіньска молова тота
наприклад в Кыйові виду на тот на тот істя часу Але то
злоды тепер наприкляд выдумали такє же в Кыйові і в інчых містах
ідут в ріжны кавярні бары кысу там рестораны і де ся не
бесідує до них по украіньскы то пак вшыткым інтернетів сядинь Вшыткым інформацию
тоту і навіт наклеіку таку наклеєт деся на дверях же ту ся
не бесіду не хотят бесідувати по украіньскы бо сервіс в Украіні ма
быти такий же коли я прошу по украіньскы дати мі кавы то
мі мали бы девісти прошу по украіньскы а не хотят Украінці в
Украіні мают дос великы проблемы і Жаль же так єст а кєд
бы не мали тотых проблем кєд бы Украінці в Украіні ґаздували спокійні
нормальні то і Лемкы Украіні мали бы меньше проблем і в Закарпаті
Русины і так мали бы меньше цалком проблем як бы тота ціля
проблема не была бы Ляцьохора окрем та окрем Окрем галичыны бы за
долго уж при тім якы сяли мож штоси іщы што припоминати іщы
з Кыйова што істі мож не было повідяне то лем тото і
даме скоро думу кыла бо дакус за мало часу понагляли сме ся
вкотіжыли были сте дві добы Дві добы Двібы на добру справу нецілы
ы дві добы Тот ден вернісажовий был занятий міцно бо мы сме
перед тым відомо як чловек жыє хоц бы з тым выступом сме
перед выіздом не мали ани єдной пробы ани сме не мали репертуару
што будеме співати аж там сме собі дограли репертуар і сме зробили
пробу так же треба было і дашто видіти то перший был то
ден перед вернісажом нас попровадити покыв по чешскій Лаврі і потім вернісаж
вечер з тым пивом а на другій ден было властиво лем до
полудня часу а треба было видіти лемкі Кыів Нож што за запілдня
вельо не добру справу за за пару годин Так же не мали
сме коли Але тото центр найінтереснійший сме виділи А хтіли бы сте
іщы раз поіхати жебы было коли Гей е так жебы жебы было
веце коли і веце веце часу на тото а предовшыткым рад бы
м побесідувати з тыма Лемками в Кыєві веце Зыйти ся на даякым
вечери з нима побесідувати як суцо Не так як псябре з воду
прегнал текже чого напевно тіж забрали Мі здає ся же барз велика
проблема з же не контактуєме так як бы мы мали Лемкы вшыткы
контактувати Проблемы же мы думаме тоты Лемкы то нам чуджы а тоты
Лемкы то нашы а тоты думают не тоты чуджы а тоты нашы
же вшыткы проблемы од того же мало контактуєме мало бесідуєме мало ся
стрічаме вшыткы зато місяцдаєме і поділены в якымси сенсі Мало видиме єден
другого напр до Вас підышла пані Євгенія і вы так зачали мило
бесідувати а лем може не знали же деси єст така пані же
істніє Але но она ясне же знала о вас але од ся
стріли І ся стріли і были вам добрі і приємні і кєд
бы якысы так більше ся стрічали бо на ватрах ріжных то лем
повістит добры ден і пива выпити ци штоси там выпити і концерт
єст проґрама А так нормальні то не мож бесідувати так А як
бы то так было жебы люди ся стрічали попросту Так но но
навет при такій імпрезі як вы были кєд бы была пак іщы
яка можливіст бесідувати нормальні Я мам повім же ту зас входиме в
тоты нашы такы поділы але од нашой стороны стороны бы все была
така воля Мы бы сме хтіли Мы бы сме хтіли Але правда
єст же акуратны сут люде котрым ся здає же посіли цілу культуру
вшытко знают вшыткы наукы а мы сме деси там на марґінесі які
чы такы одсталы котры не розуміют о што ходит і зато барєра
проходит але од нашой стороны бы бы бы бы бы бы была
велика воля бесідувати быти з Лемками Украіны Але здає ся мі же
Бодай в однесіню до тых Лемків ту нашых в Польщы до той
а іщы уж до той нашой опциі лемківской же неє такой волі
з тамтой стороны єст велика іґноранция Іґноранция непошануваня думаня другого чловека же
мі Вільно быти і такым якым в цу Але може напр дахто
чул чытал же тот наприклад Мурянка то страшний чловек то такій страшний
такій а ту пришол на выставу Никыфора і виділ же якій синормальний
і цікаво бесідує а так красні с піват а цікаву представлят лемківску
культуру А може коли того мурямку ся не виділо а деси чытали
же то такий страшний там сепаратисты они они тото то они єдно
а другых видіти жывого чловека І до такого чловека хоче ся підыйти
і з ним бесідувати і кільшок выпити і так дальше Але я
вам повім хоц бы таку єдну ліць котру видно одраз котра даст
ся прочытати дайме на то выданя лемківскых календарів в Украіні До якійсых
орґанізаций котры сут по серцю тым выдавцям То сут такы інформациі такы
честны добры гарды што як Хто в тій орґанізациі там пише доктор
чакічы Лем так жебы зафіксувати тото Стоваришыня Лемків і там написане Копча
і Трохановскій што сик в такій формі то ж меті маме і
докторів себе і люди котры і штоси робиме і думам кєд ходит
отуты Лемківскы справы хоц бы удавничы тіж вельо ся любит а тото
єст так як повідам трактуване помочы шому помочы шому ани тото не
одбераме так мо трудно назвати акуратні тамту страну матір матір єст турка
Но матір єст шту де ся вродил Но де ся уроды ци
єст самодил І тота корінна культура то єст мат єм Но і
тото ту місяцдає не мало бы быти жадной дискусиі Припоминаме же мыгнаска
пришли в гості до Петра Мурянкы до Крениці пан Петро оповідал як
был в середині мая в Кыйові і брал участ в невеликым концерті
з Юлийом Дошном і своім сыном Ігорьом Трохановскым а в такый спосіб
они представляли лемківску культуру При твараню выставы творів Никыфора привезеных з музея
в Новім Санці Окєм того же брали участ в такій барз варній
подіі они іщы мали част на прогульку улицями Кыйова і тепер власні
чули сте врежіня лемківского поета зо столиці Украіны Но тепер ідеме дале
Выславе Мукычева Ужгорода бо там в середині липця одбыл ся Світовый Конґрес
Русинів делеґациі од Стоваришыня Лемків пришол на Конґрес і Петро Бурьонкы На
сій бесіді хотіли єм робити о самым конґресі Бо о тім юж
нераз повіджано і в нашым радию тиж нараз гадали на тоту тему
зато ся звідую глем о вражінях од фамой подорожы а было в
ний не лем сіджыня на конґресі але і ріжны несподіванкы Были сте
уж на Закарпатю Был єм раз перед чым на попереднім конґресі Першый
раз і другій раз было тото саме На конґресі тіж неє коли
тіж неє коли десипіти на бік походити полковиций зійти ся з людми
побезітувати з людми тіж неє на токоли Але повімам же вынюс єм
такы вражыня потім такій цілком припадок справил же же єм виділ того
чом ся не сподівал Все был єм близкій опініі аж і той
стороны украіньской же на тым Закарпатів тоты Русины так кусцюк шоліют же
можна тото назвати політичным русиньством Так самі тото виділо єст през тоту
мож повісти з певністю тоты долгы рокы совітизациі справили же є як
є Зробили з люди што хтіли Але не до кінця і ся
мі здавало же там тій переписі ци хоц была перед тым тіж
така як то ся зове тото же голосуваня был котрісого рока за
автономіом Закарпатякономічном то іщы был Радяньскій Союз то было товды першым пунктом
было си хотяте жебы Украіна была незалежна а другій пункт дописали сой
коли робили тоты анкєты лем в Закарпаты референды То референдум был і
другій пункт записали же ци хотяте жебы Закарпатска област была автономным крайом
автономна Но <unk> процент проголосувало за тым же была автономным крайом Але
пакы в Кыйові подумали же не треба того І пап додто пошто
говорил референдум Так але Крым єст автономным краєм гнескы і не знам
ци добрі то зробили політичні то можеме тиж дискутувати бо може і
не треба было того робити крым то єст крым то єст особливе
особлива річ і а в такых катеґориях не можеме думати же треба
было не треба Но але в демократичных обставинах повинно ся чыслити кєд
є референдум повинно ся голосу референдум послухати так же там уж не
входят в гру інтересы державы ци што Але я так повім я
колиси поіхало на Закарпатя просто і туристам І єден провадил тоту екскурсию
Івано Франківска і повіл так же Закарпатя ході того референдуму захтіло переважні
переважні люди ся підписали зато жебы зробити тоту автономію Кыів на то
не позволил не зробили але на Закарпатю люди жыют так як бы
тота автономія юж была Не дале то не дале Але они сой
жыют так як бы тото было І доправды так жыют бо то
кус інакше як ціла Украіна кус інакше там сама ґеоґрафія тото вызначатрафіє
тото вызначат тали ґеополітичны оложыня Дяжыня До Европы Коли посмотриме на мапу
та видиме же єст малий кавальчык граници з до Польщы єст там
кавальчык пак Словация і Румунія Уніяк є маленькых кавальчык а граничыт зо
штырьома державами До Украіны належал лем од <unk> рока а так Як
направду то од <unk> колижы установила ся рядска влада і тот край
но особливий мама свою історию было кус інакше як потім бойці Карпат
там было своє специфічне там жытя котре ся ріжнит своє істория І
оно в якій мірі остало Іднес Ілес остало Але повіл бы м
так же остало але векшыном на селах в містах уж міста тотра
і бывша совітизация і тераз з тых <unk> років незалежной Украіны робит
своє відому же ся фурсує культуру загально державну так як зресту всядий
Але як неє своіх установ такых векшых то они не можут ся
пробити простото про тото форсуваня Е украіньской культуры кульшу повісти же на
Закарпатю то не єст легко было насаджано в часі ряньской влады і
русийскій язык і ясне же украіньскій в тым літературным вариянті і тепер
документациє вшытка державно по украіньскы але то вшытко не єст легко в
Закарпатю де жыют Русияне тиж як меншыны Австрийці Німці Слова кы Мадяр
Мадяры і Румуны Циґане барз дуже Циґанів барз дуже в кім краі
Циґанів і інчы зато Закарпатя тото не єст моноетнічным Е поіл бы
м так але на долинах бо горы сут нашы а горы станулят
<unk> процен просторі Закарпатя Так ну але то специфічний край і Зато
власні же был під Мадярами же был медже войнами то Чехословациі належало
то на такє вшытко просте не жыют туй як то гварят на
Підкарпатю не жыют туй лем Русины жыют ріжны народы але оддавна жы
ют Разум оддавна по сусідскы і оддавна но якыси знают як жыти
по сусідскы разум но але то треба брати до увагы же не
жыют туй Русины жыют по сусідскы ріжны ріжны народы Хто слухал і
моіх едиций з Закарпатя бо і я нараз з Закарпатя робила дашто
і давала моім слухацям слухати саму тоту мову а там сут тыж
ріжны діалекты то напр барз добрі чути же дост дуже мадярскых слів
єст натуральна Незрозуміли нам Лемкам напр Під Крениці мы не знаме што
то єст напр якысы там фраметликы ци якысы Інчы ріділи і внес
ся тото позначыло остаточні середча і чуга і інсі тіл як тіл
продужуючы тото же тему яку сме зачали виділо ся мі же є
то лем порівняно невелика ґрупа ґрупа без якійсой реальной силы Ґрупа русиньска
котры ся мают За Русинів В переписі нибы офіцийні штоси такє было
<unk> тисячів але на перепис в Украіні рахувати то значыт на выслідкы
того перепису то знате находити ся в якійсым нереальным світі Але мі
ся ті здавало же цілы гын великой реальной великого попертя для тых
лідерів неі Помилил єм ся кєд сме вертали домів Здавало бы ся
в якійсым выбераным селі сме ся затримали бы ся нам авто з
обслугы І місцевы нам помогли кєд бы не они тот не рад
не дали бы сме рады понимали сме нарядня доброго гей і помогли
нам місцевы пішли вступили сме до першой хыжы вышол єден нидно єден
пішол по другого дружый пішол по третього ся назберало і зробили нам
тото скоро помогли е было примете турі ремете Детуріме але село перед
хыбаль Не памятам як на мапу пізрів то буду виділ якє то
село вчыны докладні так думовно бо сме схіл переіхали одслаляли до сторону
Перечына чыньского району І бесіді розмовили сме ся і офіцийні заперечыли же
они ся чуют Русинами Є там вшыткы люде так посідают Но І
в моіх едициях тиж они повіли же цуют ся русит Русинами Є
они не мают нич проти Украінців Они гваряты же просто Але ето
значыт не мают ниц Дайме на тото про Украінці так я не
мам нич проти Украінців Тале чуют ся інчыма вшыткоєдно чуют ся своіма
Русинами Є то цалком такє як бы повіме мирне бо нараз уж
люде в Закарпатію я іх ся звідала Кым ся чуєте Ны чуєме
ся Русинами І докотрых гварят же они Украінці і Русины А до
котрых гварят же лем Русины і они не мают нич як бы
не протиставляют не протиставляют Они варят мы Русины бо мы такы бо
мы тужыєме і мы ту вшыткы оддавно Русины і не на тім
клонит І они ім барз кладат же в Украіні вшыткы ту розуміют
лем лем назво так назвыме тото же брутально называют політычне русиньством політычне
русиньство це охварят Но то ото ходит но але тоты Але тоты
мазме ді украіньскы згаличыны особливі вшытко называют політычны русиньскы Нє але мы
кладут вшытко до політычного домішка політычного русиньскы знате і кладут до єдного
мішка а то мало бы быти в ріжных мішках Бо я бы
повіла же єст і політичне Я бы повіла же сут єс быкували
о тым О тым але ін не будеме не доповіл єм же
мі ся на основі того же акуратні єст тых орґанізаций здавало бы
ся аж за дуже хоц нас хоц нас іх тіж не бракує
зіж тіж не бракує Але Але акуратні виді што мін напр неы
Яна акцептувал абсолютні тото покликаня ряду Закарпатской Руси і Премєра і так
дале уважал єм тото Оддавна за дурне не заакцептувал єм Не акцептувал
єм бо найперше треба як кєд аж бы і так думал то
найперше треба стати на ногы найперше треба збудувати культуру то значы культуру
тоту масову культуру таку основну науку Е Інституты вшыткы треба поставити жебы
зміг стояти сам на ногах аж потем можеш думати о премєрі Премєр
є на самым кінци а не зачынати од премєра кєд ничого не
машы до городит ся значыт Маш мас мас козы Але не мас
не ма з того зорґанізуваного Найперше треба тото зорґанізувати а потім е
потім выберати премєрів Ни не знез того кін Але то была дай
мы повісти єдна опция але м ся так виділо мило мило єм
был захоплений за то тым о чым повідам же неє в істоті
так як бы мі ся самому здавало же гын гын єст реальна
сила в людях котры чуют ся собом Але мы ниц не повіли
мы стали на дорозі де вам ся вломило штоси ся поломила машына
так авто і мусіли сте ремонтувати і так ся дознали же доокола
жыют Русины Вы ім повіте Выбераным лем першым річыдам з дем ся
намага То была дорога од Сваявы до Перечыны Знам добрі тоту дорогу
і тиж там іхала і тоты села з єдного такого села была
едиция і <unk> процент знате то было на Сам новый рік были
сме тамтам были вертепы там были такый фестіваль то з того была
едиция А вы ім што повіли жы Русины ци хто ци вам
не треба было повідати Сім сме Повіли ім ся акратні были до
тіж так поім трудно мі повісти і што они думали але повіли
сме ім же іхами зусі цитувал Конґресу Русинів Но і ок бы
повісти они знали о тым же знали же єст Конґрес Але то
моді тіж вой великой бесіды не было мо коли со направили дале
в дорогу траз дозрав тікати знают Русины направляти авто знают знає значыт
тоты нашы тіж бы знали лем не мали чым лем не взяли
тых нарядя вшыткого такого потрібного бо запекло ся колесо і як было
одкрутити шрубу трабуло векшой вагы інчого ключе міцнійшого такого Іпак поіхали сте
додому А як іхали вы през Березни і так там переходили границю
Гей через Березный ублю ну ублю І сме стояли на граници тоба
три піл годины Милы слухаче припоминам же місідуєме з Петром Мурянком о
його подорожях Украіну Ну а тепер родили сме о Закарпатской области Ужгороді
Микычеві Сваяві де в липцю одбил ся Світовый Конґрес Русинів і де
пан Петро тіж брал участ Тепер бы вартало зробити куси осінну музичну
перерву і послухати осінну співанку На щастя в репертуарі пана Петра нашла
ся акурат така яка нам гнеска в тім місци найліпше бы пасувала
Уж минулой голь і літу зышол теплий ци уж не ходит радіст
світу уж єй неє в нас Шковра но одкул Милий мій Дає
ся мі птаску тігі уж не чутний над пылями твій цудовий спів
Іты три рат кона рікы же не жолтий Уі Зивым смутком ні
мым кыріку туга дусу і Шкораночку милим Дає ся мі пташку уж
не чутний над польоми твій цудовий з і Осім цвопкат за облотку
шыбыл мочыт чурба сіром стерньом кырача дост мам того достраночку мили мі
Не одпер ґу і мрій Ай ся дісту Красной весны Вчую за
стрій шко в радоцку Білий бій Не одпер гій ой ся дісту
красной высны тюю зас твій Іщы культурна проґрама самого конґресу Вы якоси
брали в тым участ ци выни представили лем свою проґраму не было
закордону ансамблів лем своі місцевы супували тіж не была то така велика
богата проґрама з того взгляду же не знам чом не Не знам
при чын бо в тых першых відомостях конґрес мал быти в Мукачові
і мы сме прихали до Мукачова і в Мукачові сме ночували а
на головну част конґресу тоту основну сме іхали до Ужгорода Но і
ся вертати По што Не знам чом До кінця не знам чом
ци ся в Мукачові не нашло місця жебы конґрес провести До кінця
Я виджу таку ситуацию Бо по што было там ночувати а ту
ся вертати до Ужгорода кєд часу неє І зато влажні треба єхати
в тамту сторону і вернути ся прото і концерт был вельо меньший
Як был концерт на першым конґресі акуратні в Ужгороді Были сме на
місци це часу было велика ґаля Была великій концерт направду был думам
же вельо долшы ніч бывают нормальны концерты такы чырвал зо три годины
тераз так але приємне было казали такы і тоту сторону таку патриотичну
русиньску і выступили Ансамблі такы як бы повісти котры жыют нормальным студенным
своім жытьом тоту сторобля тото вказала Думам так бы тото жыве русиньство
в украіньскых реалиях О так бы рече Злучні з тым о чым
єм повіл векшыном были то нибы місцевы репертуар пісні русиньскы але ансамблю
але гопак быти мусіл Хоц то Русины орґанізували бо ы деме на
тот ансамблю так єст Можна то бы тото трактувати в тот спосіб
же остаточні конґрес ся одбыват в Украіні Очывидні так і было бо
думам же знают же тото не єст закарпатскій танч но і повіли
сте мі же пішли доому кыцяла жебы видіти замок То было в
програмі але вы пішли кус скорсє видіти тот замок так вулканіт так
тотомафора Вулкан Хтіл єм быти бо знаний є з істориі тот мукачівскій
замок дуже ся діяло Я писал зрештом о тым хоц бы опустаню
Ракочыя в роках <unk> в котрым барз велику участ брали Русины рахували
На то він і обіцял рівніст В своій реліґіі свого бытя так
же пішли з тым ракотцьом то в цілій істориі нашій не было
другого чогось і подібного жебы в мілітарных діянях Русины брали таку велику
участ што найменьше в першій фазі того повстаня Русины были основным сим
рокочым в першій фазі повстаня Но але з того взгляду і то
мі ся не лем прото остаточно то барз богата істория котівского замку
Цікаве сам замок і хтієм голидіти хті єм голдіти было в проґрамі
же то буде при кінци же же поведут нас медже інчыма по
тыну замку але я знал же не буде же не буду мал
коли быти жебы мы будеме скорше одізджати і пішол єм вечер першого
дня ночы і єм ся обезвічыл О моім дояму Баєм ся здаріл
колино Але мож тепер будати памятати той мокыскій замовк леня буде колино
боліо погляду Мукысівскій замок Дуже Но я так Вам повім знате же
то жывы лем хвали куліном то і щениц а кілько там выгнули
люди докола кілько там якы там війны было як бы тоди зробила
жы І так ге роде они были тяжко Як бы война была
то выяв мся быял Но а вы якы су так лемкыном ся
втяли до того каменя то і то іщы а кілько там вшыткого
ся діяли Йой Но был тот што пильнувал там тугу ночы сторож
але до такє видно было інтеліґентний сторож был Пізнал історию то нам
оповідал тіж Він оповідал нам я йому оповідал так сме сей оповідалай
бо я тоту справы присіджы в них знам То цком гноцьовы были
ґом цілком темно В середині він наспустил там цихоты як уж так
вцеты дали сме му там не знам кільку гривен жебы нас уж
заперте было і не было освітлене лем сме так місцями были бо
ніч не была така барз темна а од міста кусти тоты світло
так прубували то на обрубі мурів а не самых будівель деси на
краю мою тотам видно было Але тоты тоты суткы там на місця
в середині пляцы но то были такы темнійшы і корытарі темнійшы же
цілком по помацку змешли бы но ін не было засвідчене А вы
ся не бояли бы там якыйси привид хлодит здає ся І лони
зрійні мама rorÑо так І она обороняла тот замок в єдній з
моіх едиций тиж оповідала лам і о тотым Замку Кус і про
Ілону Зріні бы оповідалам Про Замок в Ченеґійові де было такє великє
коханя той Ільоны Зріні но і дальше там Но але то недалеко
Мукачова є бы нактивніст сваляли сторону сваляла Але в о тім замку
было штоси там цікаве пустили вас лем тоты двари три ци гей
то значыт нідоякі с до клемых кєм наджне Не но не ходили
мозей так же вночы ном так хотіли сме видіти о жебы мати
понятя не Лім си з дол велькій о не Але вражаєм сий
же такій велич як там ся пішло на міс Ідиш ідеш ідеш
ідеш іщы но барз велькій хотіли бы стев ден там іщы піти
Мам надію же не лем там а по Карпатскій Руси хтіли бым
походити так як суцо не ден не два а штонайменьше з тыжден
походити ген по тых хорах прекрасно В енциклопедиях нашых написано же Лемкы
жыют по Уж а дале Южны Лемкы ну то Лемкы ци Руснакы
пряшівскы ци ци ци як повісти то власні то долина Ужу і
там власні тишы Бодай тото слово Лем бесідуют іщы бесідуют і бесідую
єст тото слово Лем І з того уклали іщы єдну мапу де
тото слово лем єст то пак і ци заниматы Я знам може
не третю але што найменьше чытречу західню част карпатской Русак то превеликоберізняньскій
переченьскій район то єст на мапі же то як бы до Лемковины
на тотій украіньскій мапі О тоты реґіоны ту о так так А
ту де си мукало то іщы і ту лем будете чути і
ту то іщы і ту будете тото слово єст і барз легко
Лемкови розуміти Руснаків з центральной части закарпатской области кус інакше сут іршавскы
діалекты але тиж подібны но там дальшы гуцули в самым Кутику Так
за єм в Ясині коло Ясину Барбы м хотіла жебы выіщы пришли
в Украіну такы направду жебы было більше часу і видіти дак бы
м пришли і на ватру монастырів монастыриску Запрашам Вас юж тепер запрашам
і буду барз рада Вас видіти і проводити по Украіні барз радо
іщы колиси бесідували сме же мати в Украіні родину то юж не
мате контактів з том родином Тепер на контактуєте десімдесятых роках Выли в
той році Гей бым <unk> році і то уж минуло не видіти
цет пару років <unk> вмерли моі няньом то была няньова родина Трьох
братів там поіхало дві сестры і то ся родина розросла шыроко обоє
дума за тоты рокы але як няньо померли то десі сме втратили
контакт А то з другой стороны єст нам народинный контакт бы татров
інтернатом можна найти хоц кого Тепер длямати коли няньо вмерли порівняно молодо
бо <unk> років малей ніньова сестра котра жыла <unk> пару років Нова
іщы ся контактувала бо відомо же то найблизша родина а дальша як
єс ся роздрібня роздрі роздрібня деґів з поколіня наступне наступне Ноют і
знате зрештом же ли в інчым світі ани в інчым Я памятам
на якій тот світ был мы сме якійсий час переписували ся з
мойом дворідном сестром то значыт постырку стриковом дівком То як товды Писал
по украіньскы до ней жебы зрозуміла і чудувал єм ся тото зо
совітского часу она одписувала мі такым языку якій такій суржык знате в
каждым разі украіньскій літературы язык то не выно а мали го в
школі А мале в школі бы в Украіні были Украіньскій Вар Мушу
дякувати за таку крас бесіду і за вшытко што мі повіли і
про Украіну і про конґрес і вшытко Іж клонец треба ся пращати
слухачами ци як Думам же так же треба шанувати і слухати вічас
То приємні мі же выповіли же іщы бы пришли Украіну і барз
рада буду Вас бытати Украіні барз рада бо я так повідам же
Украіна то велька держава де жыют Лемкы і Лемкы Русины не можут
іґнорувати ци не любити Украіну можут як державу але як край тот
То єст край де днеска жыют Лемкы Шо єм о тым писал
со єм тото підкрислял оддавно не інтересувала істория Руси істория Украіны Література
Украіны вшытко м є тото інтересувало давно і акурат не так же
сіджыл тым вшыткым обертати ся з нам в тым ям выпубликуваны в
Украіні нараз уж были публикуваны лясі поезиі Так думам незавельно але штоси
там было В літературных журналах і радєм я думам же і мам
як выповісти річы з Украінцями і ту з Польщы В Украіні былам
не былам так то не мал такых якісых специяльных контактів але акуратні
ся легко добесідувати ся з Украінцьом тым з Украіны місцевым а часом
тяжше ся бесідува добесідувати з Лемком жыючым в Украіні найти спільну бесіду
Але бесіду Часто контактувати і може товды ну честійше контактувати Чест така
надія Як я Вам повім То єст тока надія Я мам таку
надію і хтіл бы м жебы сме были близше жебы сме ся
потрафили зрозуміти Але правдут речы то єст така надія як в пробах
єднаня ся в церкви заходу і сходу В обставинах Польщы то єст
такє будь сме єдно хоці до нас Но і так оно єст
а на такій основі тяжко збудувати єднаня Будме єдно хоцти до нас
Не хочу на тым смутнім скінчыти але скінчыти на чымси треба Ци
на смутнім ци невеселім але назагал оптимістична вышла нам гнеска бесіда і
кульоровы приємно мі было з вами бесідувати Нопер тепер пращам ся з
вами дорогы слухачы і пращат ся з вами гнешній наш гіст Барз
поважный гіст Петро Мурянка бо гнеско Были сме в Крениці в мешканю
в ґабінеті пана Петра Слухайче радия Лем фмій близкы Красні здравлям Красні
здравлю здраво Щестливо слухайте радия ЛЕМ фм Слухайте Анны Кырпан бо довра
редакторка інтересуючы веды свойой проґрамы Тримайте ся здраво будте Дякую но і
най тім конец Но оставайте здоровы До стрічы за тыжден Слухайте <unk>
процент лем наскоркого азо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шелеякого
Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте сем <unk> процент а будете мати
цілых <unk>