70% #2013 - 70% #90 Лев Мончак, Лабова (3 част), 2 XI 2013
Еп. 2013

70% #2013 - 70% #90 Лев Мончак, Лабова (3 част), 2 XI 2013

•

Опис епізоду

To trzecia część rozmowy z Lwem Monczakiem o Labowej, w której prowadząca wraca do wcześniejszych wątków związanych z dziejami wsi i rodziny gościa. Odcinek koncentruje się na aresztowaniu jego ojca na początku wojny, losach rodziny oraz na książce poświęconej Labowej.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте це процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk> Витам вас мили моі слухаче
зас при мікрофоні Анна Кырпан і зас юж третій раз бесідуєме про
село Лабова Но хто собі повіл но кільку уж можна бесідувати про
тоту Лобову но те уж было был проґрам села было про Лобову
Был проґрам А як Наталия Малецка прекрасно прирыхтувала про Лобову і уж
<unk> процент Два раз было про Лабову ну кілько можна Нок повім
колиси давно я была іщы студентком выкладала нам єдна кус дивна пані
але барз мудра звала ся Маія Білян і штоси нам оповідала о
давных культурах і як зачала о давных якыхси індійскых культах оповідати то
оповідала може зо три місяці тота лекция была раз на тыжден Но
і все придеме і Боже зас тоты аріі Зас о тотім санскриті
Йой Але я не знам як то она так робила же як
бы каждий раз оповідала о тотім самим гейбы А выходило же все
ся додавало іщы дашто іщы дашто чого мы не знали та як
бы ішла як бы поспіралі і все як бы переходила на высший
рівен Зато не было каждий раз цалком нове але оповідат гей бы
тото што мы знаме Все в середині сідит што се такє чого
мы іщы не знали і о цім не чули Кус чудачна была
пані але цікаво выкладала і так выглядало як бы жыла медже тыма
племенами індійскыма народами вшыткыми І так вшытко знала про Древню Індию як
бы там жыла Але пак зачала про інчы древны культуры то тиш
та як бы там жыла Ну і штоси такє подібне і я
бо зас неска хочеме бесідувати про село Лабова і буде та як
бы о тім што вы юж чули але буде і дашто нове
Но то припоминам же зас нашым гостьом єст Лев Мунчок же вродил
ся в <unk> році Лобові но але был в тім селі лем
своі дітячы рокы і то не вшыткы бо в <unk> році його
мама взяла старшу сестру і його і выіхали в Украіну пак зас
ся вернули в Лобову Но перед тым то уж было оповідано і
хто чул першу і другу част нашой бесіды то знат же перед
тым така была траґічна Подія його тато вмер на рак горла но
а пришли го арештувати його і його колеґів пришли го арештувати в
першых днях війны <unk> ци <unk> вересня <unk> р Но і мы
уж споминали о тотым факті але гнеска зас вертаме ся до того
бо бесідували сме о тім контексті же потім родина выіхала в Украіну
а тепер хтіли єм ся звідати в інакшым контексті о тотій ситуациі
властивій Чом пришли арештувати салку монцяка кравця а цалком неполітика но але
мудрого хлопа здібного активного і власні О тім зараз будут ся звідати
вы його сына Лева Гонцяка Припоминам же він єст тіж автором книжкы
про Лобову може навет повісти книжочкы она не барз велика але досцінна
дост єст там цінной інформациі Тота книжка зове ся Лобова Лемківскє село
Нашой Памяті выслав Івану Франківску в <unk> році і Спілавторами были тиж
Іван На Полиняк і Надіє Юськів Дуже інформациі котру пак пізнійше зобрал
Лев Монцяк не глошло до книжочкы книжочка вышла барз малым тиражом но
і аґітувала єм панна Лева же вартало бы перевыдати тоту книжку Бо
може не вшыткы лабовяны єй мают Но тепер витаме нашого гостя Довельден
вшыткым хто насує Ну і будеме бесідувати хоцют ви вересня ци вересня
війна ся писала першу а то на <unk> ден війны пришли за
тото Одраз так на <unk> день ска поліция мала вшыткы спискы своі
своі уж давно давно Яни не знам точной цифры о неповіскы кутам
арестували але забрали в Лобові Лобові о з нашой хыжы пришли за
татом пришли за мамином братом за двома братами і бох братів забрали
І то вшытку везли березу Картузку і то видце Вшыткых хто чыма
ся занімал так то тоты Але єден же там війна шла то
тоты абсолютно ви як ся кількіст іх ся вернули бы Кого розбомбіли
дорогу і они з поізду потікали інчы хоц одвезли там і пресли
Німці тоты березы картивску польску в погазу в латызні і они ся
повертали на сізло тоты ся вернули дехто А декого з Плотым зразу
же і німецкы ґестапы прихопили Досвянці Масі Іщы Німці не мали своіх
списків іщы Німці не обсервували што ся діє в селі лечы то
кы были якысы повімы так польскы мали своі романшыкали поліциі Думам так
же вшыткы поліцийны они захопили Німці Захопили і теди выберали тото што
против Поляків нихто не цікало а штось там могло быти проти Німців
або потенцийны або тотых почынали юж чыстити Але тотых першых же заарештували
то гейбы за што Но штоси ся інкримінує ци оно єст чы
не є але інкримінує Явоповідя та є за підозри же є против
польскы Як был Москофіл ци там Русофіль знасит він против Польс Бы
він хце тамкам побудувати в Велику Русь так Як ся він Украінец
і украіньскым Фіменсі знесил він против Польці бын хце до украіньства жебы
Лемківщына піше до украіньскы знасит все тото вшытко може заслуговувати на накринено
Ну а реально як было Радо пришли і забрали Спіскыма Но я
єдино тых ґаздів же забрали Они чым ся занимали Тым же самым
приблизно ходили до чытальни Цитали прималюючы в концертах вылучали ся украіньску гостів
То долшла чытальня про світы То были і приступили добры ты тоты
же іх арештували до якой ходили чытаны Там было десят ріжных Были
єдны і тоты самы люде ходили і до єдной і до другой
чытань І може такого я із не знаны Не буде повідам то
чого не знам Фактичні перш вересня уж зачала ся окупация Польщы але
Все його было іщы Німців не было під арешты то вправа влады
І хцу повісти же тато мамі повідал імях кого возьмут то він
ся орієнтувал з якого возмел до них вшыткых ци не вшыткых Я
того не знам але в осякым разі він перерахувал тоты близ коли
насіди же Же придут за мном Юлия і придут і возмут ді
такых І так ся стало Насит він знал хто польска влада тым
ішы же в селі была польска поліция то была дни постеруных Насит
поліциянт был была был староста Поляк тых же Віт был назы то
они вшытко то знали хто з чым ся займує За ниме святкували
так то безумовно зна спіскы тоты такых ненадійных як всяка держава ы
просто мі цікаве з якого боку они не были надійны но з
якого боку там крыл як дале я пойм Хос было быти Важати
себе Украінцем значы были ним не быти недійным Важати себе москофілом то
были ж недійны Зберали підписы під листом В редяньскє посольство у Варшаві
з проханьом про переізд в Радяньскій Союз Так было казє же такє
і то офіцияльно є в офіцийных документах де си там протовы переселяня
то там і є то єст Список тых підписів якы то є
той єст у документах З дійсності были такы люди якы тоты підписали
Но тото о цім мы бесідували же іхали люде в сороковым році
в редяньскій союз серед них были і прихыльникы мускофільства і комуністы та
свідомі Украінці причыны у кожного были своі У дній єхали кєруючі своіми
політичныма уподобанями інчы тікали від економічной скруты надіючіс на краще частины тікали
від політичных репресий від політичных репресий якых то уж была окупация німецка
сороковий рік якы были політичны репресиі в кім В часі зы Німців
То є написано ном я повім то є так Коли мунів до
комуністів зрозуміл ходило лем про комуністів про Москофі могло іти могло такым
чыном іж мати два підставы якых могли быти зроблены одповідні репреси А
товды якы тато повіл мамі жебы ішло на Украіну же могли єй
тиж репресувати повіны так до якого напряму был він і його колеґы
Я думу што тато так ци інакше был ци тоді же москофісту
може токем не высла але то было не пано то русофільство Я
думам же тот повязано з тым бы тоты книжкы што нас были
в хыжы і так даш то богато з них было русофільскых книжок
Але же тато ни як я можу судити з мам них розмов
бо то я в пят років я не міг тото вшытко собі
подумати то він был зали в цілому людина якыма проґресивныма поглядами нают
В тому таці мускуфільству якшыто він до нього відносил ся же то
было не такє чысто тупа бо там было і та як сказати
реакциі або ту паст шкодова та то він ся до тых не
односил так але він якысих то можеме повісти хе тот лем любаля
рум баляру бля лем хы тот лем бляну цельом пасога і карамеля
Ой кармеля гыльо пасого і карамеля ей кармель гы еро нада дем
бомар баляру бля еро на пер ра тогой ґарамеля ей ґарме лян
десобра кора тогой кармеля ейкар гы та мой радьошо ру маля ронтаке
мой радьошом маляр маля ру маля Лампрану ци ворон мигіля Ей ґармеля
гой кармельо гы Лалтану ци ворон мигіля ейкармеля ой ґармель гы герой
вальґе комбатимору маром малю мало герой валькы комбатимору маль маляру маль і
кармеляй ґармі кармеля re море <unk>ear і кармеляй ґарме рум rarі кармеля
rar В вашім селі тиж были комуністы Были Е якы знамели ту
в книжці написана така цікава річ про комуністів же уни навет перепроваджали
Інтернацийональны бригады котры же были свані і были суды то для оправданя
представляли документы же свідчыли же про то же такы было Я того
єсме якы суды коли подавали на апеляцию для тых што судили нот
на выґа мого маминого брата так То на доапеляциі был предоставленый лист
же там было о то написано Ін хцу повісти же і тот
кого про якого вы згадували Там дес теж было тото же посвідцлю
прото Неси такым цином я не можу окрем того я думам же
то і нихто не найде документально же то было так бо то
хыба деси в архівах такых далекых і закрытых Але по усякым разі
так пишут же так го не ґадали Я думам же так по
собі даданя невелико бы то треба было знати же то такы рацы
ся робили Было написано Выявляєте што комуністы Лемкы допомагали у переправі добровольців
в Інтернацийональну бригаду Іспанію то были Совітского Союза так І нелегально то
із написану в пресиі были написаны і пропогадано же нелегально тоты чы
іх так называли добровольцими якы ішли Іспаню будувати Нову Іспанію Укомуніста І
через Лабову Креницю та ся і бы м переправляли на захід такых
Хто Лемкы не хотіли до Іспаніі Того не знам Лемкы бы ім
ліпше помоли Не знам то Тым хто лем тепер ся долучыл до
нашой бесіды припоминам же днешнім гостьом єст Лев Мунчак спілавтор книжочкы про
село Лабова Но і власні бесідуєме о тім селі і о тім
што написано в тотій книжці котра вышла пару років тому Івано Франківскій
Лев Монцяк єст кандидатом Геолоґічных наук Доцентом Івано Франківского Нацийонального Технічного Університета
Нафты значы Ропы і Газу Бесідували сме тиж о тім же бере
активну участ В лемківскых справах співат в Іванофранківскым Лемківскым Хорі Бескід Але
о тім чули сте уж в першій і другій части нашой бесіды
то уж не буду о тім повтаряти ну а мы зас вертаме
ся до той книжкы Лабова Лемківскє село нашой памяті Якоси так ся
стало же мы ся затримали більше на єднім аспекті зжытя того села
бо аспектів ріжных єст дуже село має барз цікаву історию дуже вшыткого
там ся діяло але мы більше бесідуєме днеска о тім як В
сковім році Дос дуже Лобовян выіхало в рыдяньску Украіну Пак коли Німці
наступали і заняли цілу Голичыну товды дос дуже з Лобовян ся вернуло
до свого села а пак зас были депортуваны в <unk> році за
радяньску Украіну Але вертаме в рік суроковий і цитата з книжкы <unk>
листопада <unk> року уряды Сі Німеччыны підписали договір про обмін населень В
Новому Санці была створена репатрияцийна комісия Представникы якоі єздили по селах скликали
віця та агітували за выізд до СР і звычайно обіцяли мысні пирогы
Згоду на выізд дала невелика част Калабовян дес біля <unk> чловік якій
были переселені в кінці лютого і на початку берзня <unk> року Серед
них были і прихыльникы москофільства і комуністы та свідомі Украінці Причыны у
кожного были своі одні єхали кєруючі своіми політичныма уподобанями інчі втікали від
економічной скруты гнидіючіс на краще Частина втікала від політичных репресий Все ци
відбувало ся незважаючы на контраґітацию тых втікачів від ряньской влады які прибули
на Лемківщыну з Украіны Нозі іхали і свідомі Украінці Добрі Іхали свідомі
Украінці Украіну но властиві як Украіну Радяньскій Союз повіме так щыру рядяньску
Украіну і я не розумію Написано ту в книжці же такій был
за Гітлера розквіт вшыткого украіньского на Лемковині же так розквітала украіньска культура
Пошто они свідомі Украінці так захотіли іхати в радяньску Украіну Як так
вшытко розквітало інтеліґенция вшытко пришло учытеле ріжны специялісты украіньскы вшыткы з Волині
з Голичыны полтікали і было іх дуже на Лемковині і в каждій
школі праві был учытель зо східньой Голичыны і там в Крениці і
в Сядиль і При світы вшыткы діяли і гурткы хворыі курсы вшыткы
і так ся украіньскій розвало я не розумію як уни свідомы Украінці
значыт вписали ся выізджати в Радяньскій Союз коли мали уж Украіну там
тепер Бо за Гітлера в генеральным ґубернаторстві Як ту написано же розцвітала
была свобода і розквітала украіньска культура напр тоты же мали може кусы
комуністичний такий напрям Ци як бояли ся же писы там русифіли бояли
ся же можут іх дімати за штоси што было чого не было
ци близко стояли так но але тоты так свідомы Украінці Чом они
ці описали преці осереддесят люди з Лобовы ся описало выіхати Радяньскій Союз
знали што ся там діє а знали Нешытко знали Але дуже сме
вшытко знали А дехто знал ани вірил То мож не одповісти же
там єст злі А дехто не хце товірит а може то неправду
веде хо ся приідуй Підль на то Ґадали же дадут землю З
єдной стороны дали а з другой стороны юж деякій од ней выбра
уж потрапил же робіл в кугоспіжі хоц од них землю взяли яку
ім дали они піл року потримали землю орґанізували кугос землі і зобрали
Але коли єхали то ім вказали ся здату тім зем і дале
хыжы дадут землю дадут но то час ся были тримати лабо там
вом а ся там Чорно земле тут на спісы То для дакого
то было арґументом А дахы казали же там є голод і так
ся тато напевно бредаєт неправду Ну аб і поіхал ся признати ци
то є продач ци неправда Хто на тым тратил хто на тым
выграл Ноте што єздили в Америку не нешыткы ся вернули дохыж і
нешыткы ся збогатили і дахто ся там лисил на навікы Вісне Авен
так розумити же то є так же само і тото є рецікым
не мож пояснити жебы то хтіл бы товы до розповісти по досліну
а бце бы потым плоты Є тота ціла купа є тота емоция
яка каждому в голові ся по свойому повязує і тот примат собі
певне рішыня же він поіхал А пак дост дуже ся вернуло мешканців
Лобовы зас до свого села а пак уж при кінци війны уж
властивійщы в часі війны іщі в часі війны Зас іщы там фронт
ся зближал а уж повіли же будут выселяти так і товды уж
інакше тото звучало товды уж было мусово Йщы не питали ци тых
чести ти не це спадали І товды спочатку вывозили тадиль на східню
Украіну І тоты што были тут тоты же іхали туди ґеж были
де уж были ту Мы не іхали нидым і вертали ся до
тых районів де ме знали Там хтоси село помінял але уж іхали
дусім вшыткы з того што мы тоты в тому поцязі мыіхал то
вшыткы мыіхал на стары місця на Тернопільщы Но дехто ся там во
Львові залишыл так сиди там на Любі дейкы якы выіхали не ся
влистували На роботах были в Львові там уж замішкали то родина ся
уж залишало в Львові так тоты вшыткы поіхали по на терноплі та
назіхало там єж не памятам скільку вагонів а до потутор нас приіхало
<unk> вагоны значе Підгаєцкє рийон якы вшыткы см были спитає бы інчы
выдеси там в інчых місцях переіхали а тоты зіхали мы на своі
місця так бы мовити стары Дехто ся вернул на ты хыжы де
жыл не вернули до той хыжі бо тота хыжовіла занята аклем того
наша цьося Кальтар Лагринові гордіше чым тамта а там когоси будут выселяти
з той хыжы бо ніби мы мали право ся вернути на ту
хыжу так Але треба когоси там выселяти то мамы іш того не
хотіли і мы пришли вце село ци мы были в церкву до
А інчы люди пішли як гварят на Полтовщыну Але тепер то в
кыівской области то села де яготиньскій реййон Там Ну і в полтавскы
бо ся там пару районів але яготиньскій рейон потым был <unk>ний люд
кыівской самой области і там навіт має родина в яготиньскым рейоні З
єдныма мы котактуєме Коли вжыла сестр то переписувала ся з ними бо
там была єдна з них Ходіла з ньом до школы знесли они
были дуже собі колежанкы они ся переписували потым я коли сестры уж
не стало то я пары листів там написал потым для них єм
роздобил тоту посвідчыня же они переселенці бо то трабы з архівных документів
для того жебы они мали Певны піль тоты тоты для переселенців то
є для них до Остові і знимляют ся самі по телефону До
них дзвонил дум та мурдзы Велих дзвонил то Цікаве назвиско Я думала
же одка оно ся взяли кысы оно а то мі місиці я
ми завз нато дума зєшы такы мурза же то якысы маєте в
татарскы коріня напевне якы сте такы Але же іх было на Лемківщыні
тых морзів до зыдужытых Бо наслівнику кєст красовску Ясправдило же єст єст
єст є так то цікаве бо он гінкєси як бы не лемківскє
но ей выцупоют си же єдна з тых сестер бы я не
вшыткы іх знам там значы там было дівцят тых морзів богато То
такы чорненькы же трохо подібны на шосы якы ситараты як тарота але
дуже шварне дівчаты Кільку може родин там в кыівской области скілько лютандеси
Нашыли ся Не дуже Бо вертали Бо велькы кількіст родин ся вернула
ту на Тернопільщыну до тых якы были якыме ту із обзяли то
як ґам ся ты ті якы і были за господарами то не
ся вертали тоты для них глядали хыж де были вільны і так
дашом ся дуже повертало ту особливо зіют іщы деякы Дикы жыт молодий
з тых мурців ся задул то іщы жыют і в тым селі
де де они пришли значит бо декы то уж по містах там
учытелювали бо то вшыткы ся вылучыли так Але як Лемкы ґадалю нех
ся пришли троє ся вчыти то двоє ся машыбы лишыти в хыж
бы господарку тримати так Тым слухачам котры ся долучыли до нас лем
тепер хотіме повісти же бесідуєме з Левом Монцяком же мешкат в Івану
Франківску вродил ся в селі Лабова в <unk> ройці бесідуєме Про ріжны
річы найбільше о тім як <unk> році выіхали мешканці Лабовы в Украіну
гейбы добровільно Більшіст тотых люди хто потрафил ся вернути то вернули ся
до свого села але вшыткы зас были депортуваны уж в <unk> році
Дуже іх было выселено до гнешньой полтавской і кыівской области а тепер
просиме послухати весільну співанку власні з того реґіона з того реґіона де
привезли мешканців Лабовы Выслухайте панкы Далой там на Якы співанкы найчастійше співали
в Любові Шо я памятам бо до нас часто приходили До маме
як кравчыня сицьом а коли ся приходили коли весель бо є час
і кровчыня в хыжы як приходили вечерами і часто там співали Ой
верше і верше то по цілі Лемківщыні співа Забрала ми ладем ллин
лем те си лем <unk>em reбралами Ладем лем части ся співало Я
до леса не піду Я до леса Йду лесо ни іду древку
древку рубот Ей древку ни тоту пісню Співали так Від чым мій
на печатках і особливо на весілях він приспівал всякы такы кортаткы на
єден куплик Визоного нич не поділи новы но він знал выізок колиси
потым звернул ся з війны Выіхал до Рыдиців Рыдиці Гобысі Полтовскій облас
і потым тоты Ридиці переправил На Підгаєцін привєз іх а і робіл
на тартаках а потым коли тоты золоты поіхали на схід Украіны туде
в Сибірі і так то він ся лишыл і перешол робити в
ремонтну бриґаду ну він был куляґомісци з моім татом деси кулиґували хоц
там між ним бы різниця <unk> років так але бы то він
до нас приходил Іту уж так пришол думами вени ся позенили і
родил ся іщы брат в <unk> році брат Богданы Поленяк Константин Косцо
так його кликали Косю нас Кос а він долго кавалерувал і всяд
його запросили на дружбы і він знал но я не знам яку
кіти тых писенок і він то собі не співувал Но але же
свойок борток то ци сос ся той запис Коли я до того
дошыл же то тра писати то іш ґазо квыстию Дале я запис
Енґад Левко яз не памятам То были такы весільны же іщы дома
ся спілотах так дома бум по лабовіх прові просил єй тамци Ну
а єднай з такых же ми пришол зараз на голов Оженюєм ся
не призріл єм ся же нам і ся не надає На кривы
смотрит на кривы смотрит і сей криви ніс має мы оповіли вшытко
о музыці то я так розумію жело было то было такє музичне
село же вшыткы музикували каждий на чым си грал оркєстер был хор
якы сопредставліня робили театр вшытко было так Але тепер хоцю про мистецтво
Іщы така цікава річ В часі війны в часі окупациі німецкой втікали
барз добры маляры іконописці і потікали до Лабовичого сможна повісти найліпшы художникы
втікали до Лабовы і розписали церкву дашто одновили а дашто нанову цалком
розписали і церков в Лобові то барз цікавий приклад де типова лемківска
мурувана церков а в середині маме новы стилі на основі давній іконы
Украіньского народного мистецтва на основі модерных на тот час якых си течій
так і вытворил ся тот новый стиль в церковнім мистецтві і тоты
Маляры котры приіхали до Львовы то было унікальне бо в Львові жыли
в єднім часі може може найбільше знаны украіньскы славны маляры іконописці ґрифікы
тыж І зараз найду книжці тото місце ту написано як то было
і прекрасна церков прекрасно прекрасно розписана лем не цалком оно лемківскє і
цікаво бы было кєд бы тоты іщы были штоси было в лемківскым
стилі но але мушу повісти же то прекрасне прекрасне і і модерне
і цікаве Вшытко што видиме в інтерєрі церкви зараз было в мене
было мене про церкву і ту написану Церкви Покровы в Львові побудована
<unk> року з каменів ВХ століті церков была розмальована улійныма фарбами жеґмунтом
богданьскым бароковым стилі Картином жытя св прекрашныма рослиным орнаментом Зображіня нанесені улійныма
фарбами по каменю до середины ХХ столітя потріскали і поскручували ся і
у притворі і на хорах уціліли ще картины страшного суду на якій
были зображені персонажі у лемківскых гунях а також образы Адама і Євы
Авеля і Каіна То писала зараз повім баран Мария Підсаднюкаранты то внучка
того священника Ëдным місці року церкви было нану розмальовану методом поліхроміі альфреску
Материялом для цього служыли сыр і яєчный білок дивний жысыр якій розтирано
з фарбами Розмальовуваня церкви має свою історию Під кінец війны у Лобові
перебувало ці мало біжінців серед них відомы украіньскы художникы Василь Кричевскій Микола
Бутович Левніт Перфецкій скульптор Сергій Литвененко Кричевскій прожывал з дружыною і на
приход стві і кєрувал розміщіньом композиций а також ним были выконані ескізы
орнаментів Литвененко займал ся адміністративныма питанями Бутович выконал зобразні святых Константина і
Олены та Володимы і Ольгы Відомый художник баталіст Перфетскій выконал руасписы Ісус
Гециманьскому Саду та Воскрісіня Ісуса Христа В розмальовуваній церкви допомагали також Ще
студент Слава Сільвестру та Теодор Бережницкій Кій был удружний з Лемкєнию олию
Куляндою Відомый пізнійше у Львові як художник реставратор Бережницкій працювал також над
выкінчыньом малярскых робіт коли всі художникы подали ся на захід Він є
автором зображінь Покровы Богородиці у купулі храму На скількы митцям вдале ся
іхня спільна праця можут судити мистецтвознавці Без сумніву настійный розпис церкви Покровы
у Львові є памяткою украіньского іконопису І написано же церковна громада забрала
з собою весь церковный інвентар і не знатя де тоты дзвоны і
де тото вшытко Єст она не зна тота Мария Баран І іщы
было написано такы рідцивы о тім штоси чули же они зробили таку
бриґаду під кєрівництвом того власні Бережницкого о тоє хтіли ся звідати То
уж пише Юськів А скількы з Оборів церков реставрувано відновлену в Украіні
працю бриґады яку спочатку орґанізувал і очолювал богато років голицяним за походжыньом
але лебівскій зять тому щу был одружений з Лобовянкою Ольгою Куляндую художник
Теодор Бережницкій Йосип Кулянда Кость Хруст та інчі стали професийональным реставратором То
они што зробили якуси таку бригаду то коли уж была тота бригада
А після войны коли ся верну ну Брезницкій коли робил в Лабові
то ім помагал Йосип Кулянда Він ім помаг там якысым помічником А
бо Березницкій іщыси знал на той ста І коли они після війны
закінці ле было березницко я не знам ци його забрали на войну
жебы березницкій з нами ся не вертал Оля з нами єхало в
Потязі його жена єхала з нами в Потязі його жена і з
двома сынами Онихали єден з них Левку так і я назыв такы
мы приіхали до не зышли на свою хыжде они мали бо не
мали хыжу в Львові На тодісной вулици Жутневі тепер до Ґоршенкы Они
там мешкали І они остали коли ту церкви деякы місцями бы были
винею понищені церкви то они дещы помагали тоты церкви відновлювати в деякых
селах по тым ра уж не дуже дозволили то робити но доміні
о то Но але потайкы они тако они займали ся малярством і
всякых інчых малярскых справах там всякы паляци так давят же там відновлю
а дешы те але і они робили потайку нескілько я знам в
ріжных селах Значыт тото бы выконували і в ріжных містечках деякы там
музей бы то пожебіли атиісты ци реліґіі моноґіі і звія і істориі
реліґіі і атеізму то не то высякым разі то мни в вацьох
то місцях робили То як нам бы я і бризницко знал трохо
такну Йосипа то коли дам де вельо добре знал нанчы бын ся
само было в нас і в мойой тетыс то было то я
З ним ся з дубові сестру і гор добре знал то они
то дісності они выконували тоту роботу так Ном бережницкій вмер а Куляндай
Хрущ бо Хрущы тіж не памятам Кулянда Ясип вмер а Хрусі ци
жыє цижным не буде повідал бы давно зу неґал так што Не
знам бо то уж постаршы люди за ни так Так шо они
тым ся займали А тото што бы везли то церковны там чашу
рызы і шытоты то зобрали тоты церковный староста што там был они
повезли то на Польтощыну то не деси там звезено было так А
метрикальну книжку то курнова взял і він привюз до Львовы і тераз
оно находит ся в міскому в архіві не Доресенка Том міском там
до така велька книга де там записано коли ся народил коли вмер
з якой родины они походят тамтато мала записаны звычайно і записаны кумы
То дост дужы інформациі формацию І там было сестены ся писали то
по латині по тым писали там украіньскы дешы там писано по польскы
то така велика книжка О там я там приводил кілько ся врік
народило діти в Лобові то як раз його з той книжкы выберал
од Кракова заваячка мязя В Бардійови моі власы стри гали Моі власы
шейга на коліна падали отец мати і фреірка плака Моі власти шый
га на коліна падал Отец мати і фрика полака гыц мати і
фреірка не плаґачте ліпше ви ся пану Богу поглогульте І як надлетит
куля Як надлетит кульочка Я ся скочу як на небі звіздого гочка
Як надлетит куля Як надлетит кульочка Я ся скочу як на небі
звіздого гочка Юж мі грают юж мі грают бубну Юж мі братя
куферочок рыхту Престанте мі грати престанте мі бубнуват най ся піду зо
свой милой пожестанте мі грати престанте мі бубнуват най ся піду зо
свой милой поже Іщы піду до Цментара ного о пожегнати своз яня
старого Ставай отче старій з того гробу много Взяли си на завоячка
твойого Ставай отче старий з того гробом нового Взяли сы за воячка
твойого Але цікава тако подіє же такым селі як лобыло в простім
селі ся зобрало тілку малярів і такых славных І же през якєси
літо ци акци я не знам ци два літа потрафили прикрасні повіно
прикрасні одновити і дополнити інтерєр церкви Ну може з дітячых років дашто
памятати але може не так добрі А Памятам же коли одтам было
арештуваня Мы ходили бы і як навернули одтель <unk> році я там
церкви вывел і был на Дзвіници Пароляст і мы там дзвинили в
дзвони якы сой під час службы перед службом Божы там і шызкым
осімы там ходили бы там такы были дребіны жебы бы ходили Так
же я в тій церкви был і памятам же были арештуваня Але
уж якє малюваня то я уж не памята Але власні товды было
рыштуваня жы ви виділи што ся там малюют там малюют Тото то
памятам же то было Уж якы они были выкінцены жебы я мал
такы якесе не памятати ж де вык Десят років тото іщы не
той вік же мож нашосити з єм І ну одзвіні ся Хладе
цікавы Драбима пор на саму горови і вдарити в дзін То было
цікаво так а потім після того но то я ся Першы раз
был тона не діяла взагалі Было там ся куп дерте бо розвальоны
так но ся тримали ся купы а потім сельскій корот я приіхал
Бо ту ся відновлены і поставлены там заміст двери были тоты вхідна
брама зроблена але по інакшым так же ониж Має інчы веглеб металічны
ресіткы не стали правити і престолы звычайно єй зробили по інакшым то
для церквикатолицкой а не грекокатоли для костіло м Але тото інці не
переробляли же ци хтоси ім заборонил ци Просто нашли ся мудры люди
якы повіли же тото маловідло має ся лишыти такы они были Но
і там та цельта згадує темпа згадує же же то забрали же
то понищыли і так іх была іхня за іхні опінязі зроблены они
мали си право тоты старости і церковна управа зробити так го не
важали за добре так то не нисціли специяльну а деш забрали Я
всеткы професийональный геолоґ а не історик не етноґрафів т мені то было
тяжко писати тым тым веце же я хтіл то скоро зробити Бо
я знал што тоты моі спілавторы чыім ся же рішыли не так
долго на тым світі жыти бо я трохо молодси за них і
траз зробити жебы они книжкы жебы ім виділи не то же і
не стало тако а о них книжкы не виділи то Тому што
сме могли то зробили задоволены Они были задоволены особливо ну Я быдзте
пару слів о них бо о них якоси не повіли Іван На
Полиняк і недіє Гуйсків Повіджте ва слова о на люде Комісию наповіла
Діва за Івана за Себе Іван На Полиняк на полянскы з реды
поляньскых Нас онах кінчала курсы Любовы при світі робила на ріжных фабрыках
там на ріжных посадах такых Но не велькы бы велико освітлювана не
отримала мала ся сестру коло себе зносит леся і от той дух
такого Просвітянства знаня про свій край і теперешній і старый ний было
то дени присутні бы І она дост была така цікава бесіди і
розіздала дуже часто прихо із зала до мойой теты Львовы і была
на ріжных лемківскых справах так доко докля могла то она лемківскыма справами
ся цікавіла і в бібліотекы в Копыцинцях старала ся піднайти літературу про
лемківщыны два років тому на зато десят нас Лемківсків надіівсків Надія з
дому Калиня вчыла ся в семинариі Кыли переселены онижыли в Кубелівці куль
монастыриск І з єй сестры там два будинкы де они там мешкают
і она закінчыла курсы в Креници по тым місци ту закінчала іщы
курсы в Украіні уж і в науці цилювала весь час І она
зберала тоты свобіданы і рішыла і она для усім коли стали ся
вывчати краєзнавство а в кувалици богато Лемків мешкатці техы то она хтіла
для то жбы они дшоси знали она ім розповідала і тоди рішыла
шоси написати прото і написала тоты пару параґрафы нтаткы кю Она написала
То она бы уцітелювала тым захворіла і На жаль пішла але книжку
іщы вышла бо най бы ся охворити коли до того і книжкы
вышли єй привюсты стала книжка зо рік св Ясий хлопец молоденькій них
то о промя ничне есн Ясий хлопец молоденькій них то о промя
ничме есна лем та єден фре і речка але она не по
лем та єдна Фечка але она не бы Хоц бы она повідала
а ви ожы Хоц бы она повідала Немо ожы Сама не езакы
ликы л бодяничку небож ма не еза кыли кыл бодяничку небуде Она
мене закликала до коморы До свойой По дала мігіпу гарвына Дорученькы до
Мы по дала мігіпу гарвина Дорученькы до Могы Яси хлопец молоденькій них
то громя Нич не езна лем та фреіречка але она не поєден
афреіречка але онам не по Мили моі слухаче припоминам же уж третій
раз бесідуєме з Левом Монцяком наш гіст вродил ся в селі Льбова
на заході Лемковины написал в спілавторстві книжочку про своє село Коли слухайте
то навет не вшыткы Лобовяны єй мают Не має ті вшыткы Лобовяны
я і ся калем так шы залишым як ся дес Бог здравя
і сили то бы м може іщы постал ся найти і однете
тоту книжку про землю Лабовску в так Значе што там є І
коли відім же там про Лабову є книжка яка не была добра
недобра але є А про тоты села якы ходили до ґміны Лабовской
неє Ты бы бы бы бы бы было цілому дуже добре як
бы ся вдало зобрати ся материял так і платил хотябы по пару
сторінок для каждого тото село якє ся односили до лебовскых ґмін написати
але і уж з позициі тых Лемків якы там мешкали і якы
ся оказали тут в Украіні Но трейти зас до архівів і глядати
тоты поіздовы переселеня і найти де там переселены складістого хто там выіхал
якы выіхали коли та давна же то робота дост тяжка та Но
як шобы было здравя а і хтоси по них хто можна бы
было дешо може зробити написати Тагы самы не вшыткы лавориянту перехованы в
той книжці бо не міг єм найти на пан єдна бы два
поіздны на Шыну Не маю варт архіви тут не ты А контактуєте
ся з мешканцями Лобовы котры сут на Захлоді котры сут в Америці
Хытры десонскойсти тепер мате контакты Ям ти контакты тику мо з тым
глобовяным декым ся здибам на ватри В Жденік былам так ну і
зо свойом стрілясным сестром то я з ним часами ґадом по телефону
та <unk>or Водной єдоцкы якій мену Любомира Ланчак А зєли спо за
почвикові то я з не має та контакты Ну і дейкы там
переписували ся мы з Высловскыми там ще яка ся выпріздил В Зелену
Ґуру там єдна також єс з Лобовянка то она коли є там
приізджыл до Бото мам Краянна З Камяной ці з Береста Моланця то
мы так як рідны братя то як я там до дня оклеси
приіхал то вішыткы грабовянив якы там в Зельній Горі є то до
церкви поскликувал то ми ся здебали не там з ними поґадали там
іх пару цилык єта Было тако хотят тот не з Лабовита Мают
Вашу книжку Мают они мают Яприю з книж любиме трохо компенсувала бы
мы книжку выдали за рахунок своіхласных костю і Ярумира Костецкы професор ждівской
політехнікы то она також дала частину Опінязю то цела І коли я
приіхал привєз до Польщы Льбову то Любокаю но Ты так заплатил то
я ти трохо верну Івернула на геци з інчых гале ты зробил
на тобі на тото же ты зробил найсепташа Мож бы іщы раз
до выдавати Ну бы як жебы выдавати то хыба бы єс ся
так розшырил і тоді бы долги Аль бы хтіло ся найти вшыткых
бо такы напр в монастыриску Новаты підходят є там давало оголошыня жебы
Лемкы з Лебовы підышли до не так ме з ними повідали там
приходят тіж нукы і провнукы і як мам же там вод діє
спискы так ся Давай ся найдеме наш а той фамили нема Но
і ониж не хят бо як то так хтіли бы мати свойой
родины так в списках а як я єй не мам а яй
не мал звідкі записати бы бы я не нашыл тоты документы зыкла
з єдного поізда но не мал в Львови і не знам де
де де го мож найно а вы бы хотіли іщы сконтактувати ся
жебы може люди може бы могли подати вам якысы своі копіі документів
ци як жебы жебы може направду но вшыткых ґаздів селі списати там
жебы были ціли не дально не ноти бо Цирахівны материялы в Польщы
были писаты друкуваны то был перепис зроблены грибовскым судовым выконанцю ці было
зроблене спісок вшыткых селих хто зіл до выселіня Але потім ту публикацию
припинило ся і про робову напр нема На си там про пару
сіл є але про Любову я не нашол Я простих што в
Польщы мішка з Юни по архіох Подивили і они ми не наслід
Бо я хтіл мати тот початковий спісок і так бы шытку а
дуже гарді жебы был сеткы спісок хто был Ну і не будем
казати про маєткы тота мал і то бы бы бы бы бы
было ся кало Але уж хотя бы было же така та сімна
была стіко ты люди в такым в такым туроці а потым были
переселены стікы і так же само бы было цікаве де дес зараз
мешкают мно того тяжко Як бы мы могли повісти яка част села
было выселену на Украіну а яка на захід Польщы Ну цента буду
можна порохувати бы як бы по клісі ту мож порохвали а приблизну
так грубо грубо о <unk> люди Неарахуючы Полякы <unk> было Лемків ци
Украінців так а <unk> потым выселили на до того значыт выходит з
же десих коло <unk> процентів поіхало выселили на <unk> а <unk> на
загал в Польщы там де си тако приблезна така А знате чом
мій проґрам довіс ся <unk> процентА А тотаж бы дех тис поіхали
там а з <unk> як ґразда А іх поіхало даси Украіну <unk>
патент Но так но зато так ся зове Но так курт як
в Лобові Лобова молодецинот Мили моі слухаче днеска кінчат ся уж наша
година і припоминам же бесідували сме з Левом Монцяком же мешкат Івану
Франківску вродил ся в <unk> руйці в Львові Бесідували сме у тім
селі переберали ріжны ріжны аспекты культурны політичны мистец кы музичны навит геолоґічны
но і три разы так бесідували але як щыро Вам повісти то
могли бы іщы о тім бесідувати кілько єст тем про лобову котрых
мы навет не зачали можы колиси іщы ся вернеме а на разі
будеме ся пращати но і тиж прошу мешканців Лобовы іх діти і
іх внуків зголосити ся і контактувати бо пан Лев сам повіл же
не зна вшытко і о вшыткых більше зна о тых з кым
депортували іх родину а Лебовяне тиж дос розшмарены і по Украіні і
по Польщы но і суті в Гомериці то просиме зголосити ся і
сконтактувати ся І барз дякую пану Леу же пришол До радия же
кілько вшыткого оповіл о своій родині о своім селі о своім жытю
тиж было дост цікавого Дякую Мам надію же іщы ся стрінеме а
тепер мусиме ся пращати жебы ся стріти з вами за тыжден Бесіду
з левом лонцяком проводила Анна Кырпан Оставайте здравы моі дорогенькы Слухайте <unk>
процент плем на Скракова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного
цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян слухайте сем <unk> процент а
будете мати цілых <unk>